این هم تصویر هلال رمضان در ساعت ۱۸:۳۰ با آشکار سازی زمین تاب . تجهیزات: تلسکوپ آپو zwo 65 و سنسور رنگی zwo 533 شیراز ۱۱اسفند ۱۴۰۳ @Bazrafshan_AstroPic

چند نکته پیرامون این هلال شاید عده ای با مشاهده هلال امشب تصور کنند این هلال یک هلال دو شبه هست و شب قبل شب اول ماه بوده ! این تصور ناشی از یک پیش فرض اشتباه در بحث ماه های قمری هست که بنده زیاد از اطرافیانم شنیده ام . ملاک شب اول برای ما چیست ؟ رؤیت ! پس وقتی دیروز حتی با قوی ترین تجهیزات آماتوری و در ارتفاعات و با داشتن افقی خوب ؛ هلالی رؤیت نشده عملا این ادعا که دیشب هلال شب اول بوده مردود هست. بنابر این امشب ؛ شب اول ماه رمضان خواهد بود و این قضیه ارتباطی با ضخیم بودن هلال امشب ندارد. و اتفاقا طبیعیست چراکه با گذشت زمان از دیروز تا کنون ماه از خورشید بیشتر فاصله گرفته و به فاز و ضخامت آن اضافه می گردد. شخصا به هر کسی که ادعا کند این هلال دوشبه است می گویم بسیار خوب چرا شما که مدعی هستید هلال دیروز را رؤیت نکردید؟! هیچ گزارش معتبری از این افراد دریافت نخواهید کرد لذا قضیه دوشبه بودن منتفیست. عزیزان امر رؤیت هلال ؛ به خیلی عوامل وابسته است و قضیه به این سادگی ها که عوام فکر می کنند نیست. اینکه در پایان روز ۲۹ ماه قمری بعد از غروب خورشید هلال ماه جدید قابل رؤیت باشد یا نه اولا جدایی زاویه ای ماه و خورشید باید از یک حداقلی به نام حد دانژون بیشتر باشد (تقریبا ۷ درجه) دوما دوره تناوب هلالی ماه تقریبا ۲۹٫۵ روز است پس برای اینکه ماه از لحاظ هلالی اندازه هلال ماه قبل شود ۲۹٫۵ روز لازم است در پایان روز ۲۹ ؛ نیم روز دیگر لازم است! پس در غروب روز بیست و نهم فاصله ماه از خورشید کمتر بوده و به اندازه ماه نوی قبل از خورشید فاصله نگرفته است حال اگر این فاصله زاویه ای از حد دانژون کمتر باشد ؛ تجربه می گوید این هلال قابل رؤیت نیست! و طبیعتا هلال ماه رؤیت نمی شود و فردای آن روز با فاصله گرفتن بیشتر ماه از خورشید شاهد هلال ضخیم تری خواهیم بود. حالا برای ماه بعد چه اتفاقی می افتد؟ بعد از ۲۹ روز و بعد از غروب خورشید هلال ماه کمی به خورشید نزدیک تر است(چون نصف روز تا اتمام دوره هلالی کم داشته) ولی چون ابتدای این ماه هلال ضخیمی داشته ایم می تواند حتی با نیم روز کمتر ؛ همچنان فاصله زاویه اش از خورشید بیش از ۷ درجه باشد و شرایط رؤیت را داشته باشد. به این ترتیب وقتی ملاک رؤیت باشد برخی ماه های قمری ۲۹ روز و برخی ۳۰ روزه خواهند شد. شاید این مهمترین عامل در ۲۹ یا ۳۰ روزه شدن ماه قمری باشد. اما ذکر چند نکته دیگر ضروریست ادامه 👇

مدار گردش ماه به دور زمین دایره نیست بلکه بیضی است و زمین در یکی از کانون های این بیضی قرار دارد. در فواصل نزدیک تر سرعت گردش بیشتر و در فواصل دورتر سرعت گردش کند تر می شود. کمترین فاصله (حضیض) بیشترین فاصله(اوج) حال بسته به این که در هنگام تشکیل هلال نو ؛ ماه در کجای مدار خود باشد (اوج یا حضیض و ....) سرعت حرکت متغییر است و ممکن است این تند یا کند شدن حرکت کمک کند بعد از ۲۹ روز ؛ جدایی زاویه ای هلال جدید از خورشید بیشتر یا کمتر شود.

همچنین فاصله ماه از زمین به خاطر همین اوج و حضیض مدار متغییر است. و میزان فاز و ضخامت هلال هایی با جدایی زاویه یکسان از خورشید هم با هم مساوی نخواهد بود.

نکته بعد اینکه حد دانژون یک حد تجربی است بر اساس گزارشات رصدی گذشته از هلال ؛ جناب دانژون با محاسبات برون یابی به این نتیجه رسید هلال هایی با جدایی زاویه کمتر از ۷ درجه از خورشید قابل رؤیت نخواهند بود. پس ممکن است بعدها این مقدار با گزارشات جدید دقیق تر شود یا رکورد های جدیدی ثبت شود. بنابر این حتی اگر جدایی زاویه ای هلال از خورشید زیر حد دانژون باشد ما با قطعیت نمی توانیم بگوییم هلال قابل رؤیت نیست! بلکه می توان گفت با یک هلال بسیار بحرانی طرفیم و شاید با ابزار های بسیار قوی و شرایط ایده آل افق و جوی بتوان رؤیت نمود و رکورد جدیدی به ثبت رساند هلال دیروز این گونه بوده! جدایی زاویه ای هلال از خورشید حتی تا لحظه غروب هلال به بالای حد دانژون نمی رسید! اما نزدیک بود به همین خاطر شخصا با قطعیت سخن از عدم رؤیت نکردم تا راه ثبت رکورد بسته نشود. و رصد گرانی که دیروز برای بحث رؤیت اقدام نمودند بیشتر سعی در آزمایش این احتمال ضعیف داشتند.

موارد دیگری که در بحث رؤیت هلال تاثیر گذاراست عبارت اند از ارتفاع هلال از افق ؛ مدت مکث هلال ؛ وضعیت پاکی افق ارتفاع موانع طبیعی در افق و .... بنابر این حتی اگر بحث جدایی زاویه ای حل شده باشد از آنجا که پارامتر های دیگری هم می توانند تاثیر کذار باشند نمی توان به راحتی نتیجه گرفت که هلال حتما رؤیت می شود یا نه و تنها بر اساس احتمالات می توان سخن گفت. به همین خاطر رصد گران هلال باید اقدام نموده و این قضیه را در حیطه عمل به ثمر برسانند.

صحبت از رؤیت هلال مقوله ای پیچیده و زمان بر است و نیاز به مقدماتی دارد که در این جا مجال آن نیست تنها به برخی عوامل مهم اشاره کردم تا با پیچیدگی این قضیه آشنا شوید و سطح قضاوت از سخنان عوامانه فراتر رود و شبهات مربوطه تا حدودی رفع گردد.

در پایان جادارد اشاره کنم که بحث رؤیت هلال تنها مختص ایران نیست و منجمانی از سراسر دنیا در این قضیه تلاش نموده و به نتایج ارزشمندی رسیده اند(نمونه آن حد دانژون) و جالب است بدانید رکورد های مختلفی در بحث رؤیت هلال وجود دارد مانند رؤیت هلال با کمترین جدایی زاویه کمترین سن کمترین فاز(مربوط به درصد درخشندگی هلال است) و انواع دیگری که به مخاطب محول می نمایم اما خوب است بدانیم در دنیا رکورد های مهمی در این قضیه از آن ایرانیان است

شاهنامه: ▪️ روزه؛ کردار مردان خداست 🔻 حکیم ابوالقاسم فردوسی در شاهنامه می‌گوید: طهمورَث پادشاه ایران، یاری وفادار به نام شَهرَسپ داشت که هر روز را روزه و هر شب را به نماز می‌ایستاد. فردوسی در ادامه می‌گوید: نماز شب و روزه، آیین مردان خداست. خنيده به هر جاى شهرسپ نام نَزَد جُز به نيكى به هر جاى گام همه روز بسته ز خوردن دو لب به پيش جهاندار بر پاى شب چنان بردل هر كسى بود دوست نماز شب و روزه آيين اوست 👈🏻 مشاهده اسکن از نسخه‌ کهن‌ شاهنامه در موزه فلورانس ایتالیا (Firenze) کانال تخصصی هیئت و نجوم اسلامی ایرانی التفهیم @ALTAFHIM