حادثه «خونهای آلوده» یا «فرآوردههای خونی آلوده» یکی از جنجالیترین پروندههای پزشکی و حقوقی ایران در دهه ۱۳۶۰ است.
ماجرا چه بود؟
در اوایل دهه ۱۳۶۰، ایران برای درمان بیماران هموفیلی، فرآوردههای انعقادی خون (بهویژه فاکتورهای ۸ و ۹) را از شرکت فرانسوی Institut Mérieux وارد میکرد. بعدها مشخص شد بخشی از این فرآوردهها به ویروس HIV (عامل ایدز) و در برخی موارد ویروس هپاتیت آلوده بودهاند. بسیاری از بیماران هموفیلی که از این داروها استفاده کرده بودند، به این بیماریها مبتلا شدند.
علت آلودگی چه بود؟
در دهه ۱۹۸۰ میلادی، پیش از آنکه روشهای مؤثر غیرفعالسازی ویروس در فرآوردههای خونی بهطور کامل اجرا شود، برخی شرکتها همچنان محصولات تهیهشده از پلاسمای خون آلوده را توزیع میکردند. در فرانسه این موضوع به «رسوایی خونهای آلوده» تبدیل شد و مقامات و شرکتهای مرتبط تحت پیگرد قضایی قرار گرفتند.
پیامدها در ایران
صدها بیمار هموفیلی ایرانی به HIV و یا هپاتیت مبتلا شدند.
شماری از مبتلایان در سالهای بعد جان خود را از دست دادند.
این پرونده سالها به عنوان یکی از مطالبات بیماران هموفیلی و خانوادههای آنان باقی ماند.
پیگیریهای حقوقی
کانون هموفیلی ایران و برخی نهادهای دولتی در دورههای مختلف تلاش کردهاند موضوع دریافت غرامت و پیگیری حقوقی علیه شرکت فرانسوی را دنبال کنند. در سال ۱۴۰۲ نیز اعلام شد که پرونده پس از حدود ۴۰ سال دوباره برای پیگیری حقوقی بازگشایی شده است.
نکته مهم
در رسانهها گاهی از «صادرات خون آلوده» نام برده میشود، اما از نظر فنی موضوع عمدتاً مربوط به فرآوردههای انعقادی مشتق از پلاسما (فاکتورهای انعقادی مورد استفاده بیماران هموفیلی) بوده است، نه لزوماً انتقال مستقیم خون کامل.
اگر بخواهید، میتوانم تاریخچه کامل این پرونده، نقش دولت فرانسه، محاکمات معروف فرانسه در دهه ۱۹۹۰ و آمار قربانیان در ایران و سایر کشورها را نیز توضیح دهم.