1⃣ ارز ترجیحی، بستری فسادزاست که چاره ای جز حذف آن نداریم
🔶وقتی ارز چند نرخی میشود ( 28500، 70000، 140000 ) و برای هر کدام، گروه مخاطبی تعیین میگردد. بسیاری از افراد به هر طریقی شده (اعم از رشوه، پارتی، جعل سند، کلاهبرداری و ...) به دنبال اختصاص ارز ارزان قیمت برای خود هستند. در واقع نفس وجود چند نرخی شدن ارز، بستری برای تحقق فساد ایجاد میکند.
🔷اگر بپذیریم سیاست اتخاذ ارز ترجیحی در ابتدای کار، اقدامی صحیح بوده اما ادامه آن قطعا برای کشور هزینه های متعددی داشته که تصمیم حذف آن هم در دولت روحانی وجود داشت که بنا به ملاحظاتی اجرایی نشد، هم در دولت شهید رئیسی این سیاست باید عملیاتی میشد که محدودیتها و ملاحظات سبب عدم اجرای آن شد و امروز در دولت پزشکیان، گامهای اجرایی حذف آن در حال برداشته شدن است.
🔶عملا میتوانیم بگوئیم تصمیم حذف ارز ترجیحی هم تصمیمی فرا دولتی هست هم اجماع متخصصین و کارشناسان اقتصادی را به همراه دارد، هم محصول خردِ جمعی مسئولین عالیرتبه حاکمیتی است.
🔶در طول سالهای گذشته، دهها پرونده فساد اقتصادی از اساس سوء استفاده از ارز ترجیحی داشته ایم که در عمل به حیثیت نظام اسلامی خدشه وارد کرده است.
🔷بخشی از افزایش نرخ دلار و کمبود فیزیکی دلار در بازار نشئت گرفته از همین مسئله هست.
🔶اینکه گفته میشود بیش از 100 میلیارد دلار حاصل از صادرات وارد چرخه اقتصادی کشور نشده، ناشی از همین سیاست ارز ترجیحی هست.
❌طرف میاد با هزار دوز و کلک ( رشوه، جلع و پارتی و تهدید و اخاذی و ... ) ارز 28500 تومانی رو میگیره؛ یک چرخ اون ارز رو میده ( حالا یا کالایی رو وارد میکنه یا صادر میکنه یا پولشوئی میکنه )، بعد باز با هزار دوز و کلک نهادهای نظارتی رو میپیچونه تا ارزی رو که داره رو در مبادی رسمی به نرخ دولتی نفروشه و به صورت غیر قانونی در بازار غیررسمی با نرخ آزاد میفروشه...
👈 به هیچ وجهی هم نمیشه این چرخه رو متوقف کرد. نهادهای نظارتی تا متوجه شیوه و تکنیکشون میشن، اونا باز یک شیوه و تکنیک جدیدی که شیطون رو هم انگشت به دهان میگذاره خلق میکنن و ...
❌لذا، حذف ارز ترجیحی یک الزام برای کشور هست. یک اقدام ضد فساد و عدالتخواهانه و در جهت تامین منافع عمومی هست.
2⃣ در قالب طرح حذف ارز ترجیحی، حمایت حاکمیت از ابتدای چرخه به انتهای چرخه منتقی میشود
🔶تا پیش از این حاکمیت به ابتدای چرخه تولید در قالب ارز ترجیحی، یارانه اختصاص میداد اما مسئله این بود که:
1- از یکسو در صفِ اختصاص این راز، کلی سودجو قرار میگرفتند که بخشی از ارز یارانه ای را میگرفتند و در مسیر دیگری قرار میدادند.
2- آنها هم که ارز را میگرفتند و در مسیر تامین نیاز تعریف شده قرار میدادند، در هنگام توزیع بین چرخه میانی (تولیدکنندگان خرد) سوء استفاده میکردند و کالای وارد شده را بعضا با نرخ ارز آزاد توزیع میکردند
🔷در عمل ما شاهد این بودیم که هم یارانه را داده بودیم، هم کلی فساد ایجاد بود و هم به درستی مردم(بعنوان مصرف کننده نهایی) نمیتوانستند از این یارانه استفاده کنند.
🔶کلی هم باید هزینه های نظارتی داشته باشیم. هم بخش قابل توجهی از ظرفیت وزارت کشاورزی رو درگیر این مسئله کرده بودیم، هم وزارت صمت، هم وزارت اقتصاد، هم وزارت اطلاعات و ... همه درگیر و دار ساماندهی به این مسئله شده بودن در حالی که با این ظرفیتِ عظیمِ موطوف شده به این مسئله، میتوانستند بسیاری از گره های دیگر را باز کنند.
🔷 اما الان این یارانه به سمت چرخه انتهایی هدایت شده (یعنی مردم)
👈 ظرفیت نهادها آزاد شده
👈 بستر فساد حذف شده
👈 وارد کننده و صادرکننده متمرکز بر حوزه تخصصی خودشون شده
👈 مردم هم از یارانه به صورت حداکثری استفاده میکنند
❌تا قبل از این، در مقابل صادر کننده و واردکننده، هفت خان رستمی بود که کلا تمرکزشون رو گرفته بود و روند کاریشون رو مختل کرده بود.
👈 صف طولانی برای اختصاص سهیمه
👈 معطلی چند ماهه
👈 دغدغه اینکه ارز بهشون اختصاص پیدا میکنه یا نه
👈 نظارتهای عجیب و غریب
👈 سخت گیریهای طاقت فرسا
👈 زیر سوال بودن همیشگی و ...
🔶 تازه با همه اینها، عده ای فساد میکردن!!!!
❌وقتی هم دلار ناشی از صادرات کسب میکردن، باز دستگاههای نظارتی هفت خوان رستمی داشتن که اینا ارزشون رو بیارن و به قیمت دولتی عرضه کنند که صادرکننده ها زورشون میومد اینکار رو بکنن ( اینکه میگه حدود 115 میلیارد دلار وارد کشور نشده برای همین بخش هست)
👈 طرف میگه مگه احمقم دلاری که میتونم در بازار آزاد 140 بفروشم بیارم 70 بفروشم؟!!! لذا با هزار دوز و کلک و فشار حاضر به تمکین نمیشد
👈 چون دلار عرضه نمیشد و از اون طرف تقاضای دلار هم بالا بود، قیمتش افزایش پیدا میکرد و ...
❌ ارز ترجیحی، چاه ویلی بود که به هیچ عنوان نمیشد پرش کرد الا حذفش. در واقع حاکمیت، هیچ چاره ای جز حذف این سیاستِ اشتباه، فسادساز، پر دردسر و هزینه ساز نداشت.
🔷همه دولتها هم ملزوم بودن و میخواستن حذفش کنن اما هر کدام ملاحظه ای داشت و به سمتش نرفت
3⃣ کمبود دلار در شرایط فعلی، ما را به اتخاذ این جراحی در شرایط فعلی رساند
🔶بسترِ مبنایی ارز ترجیحی، توزیع دلار توسط دولت هست، حال وقتی:
👈 صف درخواست کنندگان ارز ترجیحی بسیار طولانیست
👈 به دلیل تحریم و فشارهای مضاعفِ غیر قانونی آمریکا، دلار هم کم داریم
👈 دارندگان ارز حاصل از صادرات هم به انحاء مختلف بازی در می آورند که ارزشان را دیرتر وارد بازار کنند یا با استفاده از برخی تکنیکها عطش کاذب ایجاد میکنند که در هنگام عرضه دلار بتوانند دلارشان را با قیمت بالاتری بفروشند!!!
👈 نیاز به دلار هم به دلائل مختلف ( من جمله خشکسالی، تامین نیازهای دفاعی آسیب دیده در جنگ دوازده روزه و ...) بیشتر از گذشته شده
🔷دست دولت خالی از عرضه دلار به نرخ دولتی میشود و عملا ادامه این مسیر باعث میشود در آینده نزدیک شاهد قحطی کالاهای مورد نیاز و یا قفل شدن اقتصاد کشور شود.
🔶 لذا، دولت هیچ چاره ای جز قطعِ این چرخه معیوب و اصلاح رویه برای بهبود آینده نداشته و ندارد.
🔷 امروز، تصمیم حذف ارز ترجیحی، صرفا تصمیم دولت نیست بلکه تصمیمی برگرفته شده از خردِ جمعی قوای سه گانه و نظر کارشناسی متخصصین مختلف هست.
❌ تا اینجا، چرایی اتخاذ این تصمیم رو عرض کردم، ان شاالله بعد از این به سوالات و شبهات پیرامون این موضوع جواب میدم
سید احمد رضوی