📌تقویت کریدور ترانسخزر و رزمایش ناتو در قفقاز؛ زنگ خطر برای منافع اقتصادی و امنیتی ایران
🔹با رشد ۶۸ درصدی ترانزیت در مسیر ترانسخزر و جابهجایی بیش از ۸.۶ میلیون تن کالا، این کریدور در حال تثبیت موقعیت خود بهعنوان یکی از رقبای جدی مسیرهای ترانزیتی ایران است. مسیر جدید که چین را از طریق قزاقستان، آذربایجان و گرجستان به اروپا متصل میکند، نهتنها بخش مهمی از بارهای شرقی–غربی را از قلمرو ایران منحرف میکند، بلکه با حمایتهای سیاسی و زیرساختی غرب، موقعیت ژئواقتصادی تهران را به حاشیه میراند.
🔹در کنار این روند، برگزاری رزمایش مشترک ناتو با حضور ۲هزار نظامی از ۱۰ کشور در گرجستان، گویای نیت راهبردی غرب برای تعمیق نفوذ امنیتی در منطقه قفقاز جنوبی و تقویت محور آنکارا–باکو–تفلیس است. این تحولات، خطرات چندلایهای برای ایران به همراه دارد که از کاهش درآمدهای ترانزیتی گرفته تا تهدیدات ژئوپلیتیکی و محدود شدن عمق استراتژیک کشور در شمال را شامل میشود.
🔻مهمترین تهدیدات برای ایران:
🔸توسعه مسیرهای جایگزین مانند ترانسخزر، جایگاه ژئواستراتژیک ایران در اتصال شرق و غرب را تضعیف و سهم ایران از بازار ترانزیت منطقهای را کاهش میدهد.
🔸حضور نظامی غرب در گرجستان، امکان شکلگیری یک کمربند نفوذ ضدایرانی از دریای سیاه تا دریای کاسپین را افزایش داده و موقعیت اقتصادی–امنیتی ایران را شکننده میسازد.
🔸انتقال بار و سرمایهگذاریها به مسیرهای قفقازی، ظرفیت ایران برای مشارکت در زنجیرههای ارزش منطقهای و بازیگری در اقتصاد اوراسیا را محدود میکند.
🔸تحرکات نظامی ناتو در همسایگی شمالی ایران، فشارهای ژئوپلیتیک و الزامات بازدارندگی دفاعی را افزایش میدهد.
🔹در شرایطی که نبرد کریدورها به قلب اوراسیا کشیده شده، بیتفاوتی ایران به تحولات قفقاز میتواند هزینههای سنگینی در حوزه اقتصاد، امنیت و موقعیت ژئوپلیتیکی کشور به همراه داشته باشد.
✅ کانال واحد اقتصاد مؤسسه مصاف
@masaf_eco
📌ترکیه عرضه گاز طبیعی از آذربایجان به سوریه را آغاز کرد
🔹آلپ ارسلان بایراکتار، وزیر انرژی و منابع طبیعی ترکیه، گفت: انتقال گاز طبیعی به سوریه از آذربایجان انجام و این روند از روز شنبه آغاز خواهد شد.
✅ کانال واحد اقتصاد مؤسسه مصاف
@masaf_eco
📌مذاکره عراق و ترکیه برای افزایش تعرفه صادرات نفت از بندر جیهان
🔹مذاکرات اولیهای بین عراق و ترکیه برای تدوین توافقنامه جدید در خصوص صادرات نفت از طریق بندر جیهان در جریان است. طرف ترکیهای در این مذاکرات درخواست افزایش کارمزد صادرات نفت به ۲.۵ دلار به ازای هر بشکه کرده است؛ این در حالی است که کارمزد قبلی بین ۱ تا ۱.۵ دلار برای هر بشکه بوده است. این موضوع میتواند تأثیر قابل توجهی بر هزینههای صادرات نفت عراق داشته باشد.
✅ کانال واحد اقتصاد مؤسسه مصاف
@masaf_eco
📌مذاکره عراق و ترکیه برای افزایش تعرفه صادرات نفت از بندر جیهان
🔹مذاکرات اولیهای بین عراق و ترکیه برای تدوین توافقنامه جدید در خصوص صادرات نفت از طریق بندر جیهان در جریان است. طرف ترکیهای در این مذاکرات درخواست افزایش کارمزد صادرات نفت به ۲.۵ دلار به ازای هر بشکه کرده است؛ این در حالی است که کارمزد قبلی بین ۱ تا ۱.۵ دلار برای هر بشکه بوده است. این موضوع میتواند تأثیر قابل توجهی بر هزینههای صادرات نفت عراق داشته باشد.
✅ کانال واحد اقتصاد مؤسسه مصاف
@masaf_eco
📌حذف صفرها؛ مُسکن پوچ برای درد مزمن اقتصاد ورشکسته
🔹لایحه حذف ۴ صفر از پول ملی که از سوی دولت ارائه شده بود، با تأیید بانک مرکزی، وزارت اقتصاد و کمیسیون اقتصادی مجلس به تصویب رسید.
🔹حذف صفر از پول ملی باید در بستر اقتصاد باثبات، غیرتورمی و رشدیافته اتفاق بیفتد. کشورهایی مثل آلمان یا برزیل، پس از مهار تورم و بازسازی زیرساختهای اقتصادی، دست به این اقدام زدند. در شرایطی که ایران با تورم ساختاری بالا، رکود عمیق، کسری بودجه مزمن و فرار سرمایه روبهرو است، این تصمیم بیشتر رنگوبوی نمایشی دارد تا اصلاحی.
🔹اینگونه سیاستها، بدون پشتوانهی اصلاحات بنیادی، صرفاً تغییرات اسمی هستند. اگر تورم همچنان بالا بماند و رشد نقدینگی مهار نشود، صفرهای حذف شده هیچ تأثیری نخواهد داشت هم در ذهن مردم، هم در بازار. به عبارت ساده، ریشههای بیارزشی پول ملی باید خشک شوند، نه شاخههایش قیچی شود.
🔹حذف صفر، به لحاظ اجرایی هزینهبر است چاپ اسکناس، بهروزرسانی سامانههای مالی، تغییر اسناد حقوقی و... در شرایط فعلی اقتصاد ایران، این هزینهها نه تنها باری مضاعف بر دوش دولت و بخش خصوصی هستند، بلکه هیچ دستاورد واقعی در قدرت خرید مردم ایجاد نمیکنند.
🔹این نوع تصمیمات، در شرایطی که مردم اعتماد خود را به ثبات اقتصادی از دست دادهاند، ممکن است بیشتر موجب شوک روانی منفی شود تا تقویت اعتماد. مردم بهدرستی میدانند که مسأله اصلی، تعداد صفر نیست؛ بلکه بیثباتی در سیاستگذاری اقتصادی و تداوم روندهای تورمزا است.
🔹حذف ۴ صفر از پول ملی، در شرایط فعلی ایران، نوعی بزک ظاهری برای پنهانسازی ناکارآمدیهای ساختاری است. این تصمیم، جایگزین سیاستگذاری شجاعانه و اصلاحات عمیق اقتصادی نمیشود و حتی ممکن است با تشدید بیاعتمادی و تحمیل هزینههای جدید، وضع موجود را بدتر کند.
🔹دولت اگر بهدنبال بازیابی ارزش پول ملی است، باید از اصلاحات بنیادی اقتصادی، نظام بانکی و مالیاتی عادلانه، سیاستهای ضدتورمی قاطع و تقویت تولید داخلی شروع کند نه از پاککردن صفرها.
✅ کانال واحد اقتصاد مؤسسه مصاف
@masaf_eco
📌سقوط ۶۲ درصدی درآمد کانال سوئز در دو سال اخیر
🔹رئیس کانال سوئز اعلام کرد که در دو سال اخیر درآمد دلاری این گذرگاه مهم آبی ۶۲ درصد کاهش پیدا کرده است.
✅ کانال واحد اقتصاد مؤسسه مصاف
@masaf_eco
📌دلارزدایی؛ راهبرد استقلال مالی در جهان در حال گذار
🔹در عصر بازآرایی نظم اقتصادی جهانی، «دلارزدایی» به یک راهبرد حیاتی تبدیل شده است. سلطه بلندمدت دلار بر تجارت، ذخایر ارزی و نظام پرداختها، وابستگی شدید کشورها به سیاستهای آمریکا را رقم زده است. در پاسخ، بسیاری از اقتصادهای نوظهور و حتی پیشرفته در حال کاهش تدریجی این وابستگی هستند؛ اقدامی که نهتنها اقتصادی، بلکه یک ضرورت ژئوپلیتیکی و استراتژیک تلقی میشود.
🔹دلاریزه شدن زمانی رخ میدهد که بهدلیل بیثباتی اقتصادی و تورم شدید، دلار جای پول ملی را میگیرد. این پدیده در کوتاهمدت ثبات نسبی ایجاد میکند، اما در بلندمدت سیاست پولی را مختل و حاکمیت اقتصادی را تضعیف میکند.
🔻در مقابل، دلارزدایی پاسخی است بلندمدت برای بازسازی استقلال پولی و کاهش نفوذ دلار بر ترازهای مالی ملی. انگیزههای دلارزدایی را میتوان در سه حوزه خلاصه کرد:
🔸اقتصادی: کاهش آسیبپذیری در برابر سیاستهای پولی فدرال رزرو و تحولات بازار دلار
🔸سیاسی: بازگرداندن حاکمیت پولی و کاستن از وابستگی به نظام مالی تحت رهبری آمریکا
🔸ژئوپلیتیکی: خنثیسازی ابزار تحریم، مسدودسازی داراییها و سوءاستفاده از سلطه ارزی
🔹تجربه کشورها نشان میدهد دلارزدایی تنها با ممنوعیت ممکن نیست و نیازمند اصلاحات ساختاری، ثبات اقتصادی و تقویت بازارهای مالی است. رژیم صهیونیستی با انضباط مالی و محدودسازی سپردههای ارزی در دهه ۱۹۸۰ دلارزدایی کرد. لهستان با اصلاحات کلان و استقلال بانک مرکزی، اعتبار زلوتی را بازگرداند.
روسیه با کاهش وابستگی به دلار، استفاده از طلا و یوان، و توسعه تجارت غیردلاری، تابآوری خود را در برابر تحریمها افزایش داده است.
🔹کشورهای بریکس با توسعه پولهای ملی در تجارت، طراحی پول مشترک، ایجاد زیرساختهای پرداخت غیرسوئیفتی و تنوعبخشی به ذخایر ارزی، به دنبال معماری جدیدی برای نظام مالی جهانی هستند. گرایش به ارزهای دیجیتال بانک مرکزی (CBDC) نیز بخش دیگری از این راهبرد است.
🔹دلارزدایی برای ایران یک ضرورت راهبردی است، نه انتخاب. بدون اصلاحات پایدار، تقویت نهادهای پولی و تنوع ارزی، اقتصاد کشور در دام دلاریزه شدن، تحریمپذیری بالا و وابستگی به سیاستهای آمریکا گرفتار خواهد شد.
✅ کانال واحد اقتصاد مؤسسه مصاف
@masaf_eco
تغییر شرایط صدور دسته چک
▪️دسته چک اول افراد ۱۰ برگی شد
🔹بانک مرکزی با صدور بخشنامه ای ارائه دسته چک برای مشتریان بانکی را محدود کرد. براساس دستور جدید بانک مرکزی، بانکها میبایست محدودیت ارائه دسته چک و تعداد برگ آن را مطابق جدول ابلاغی بانک مرکزی از ابتدای مرداد ماه رعایت نمایند.
🔹طبق بخشنامه جدید؛ دسته چک اول اشخاص حقیقی نهایتا ۱۰ برگی و دسته چک اول اشخاص حقوقی نهایتا ۵۰ برگی می تواند باشد. در ابتدا برای اشخاص حقیقی بانک می تواند یک دسته چک فیزیکی و دسته چک الکترونیکی جمعا ۲۰ برگ به مشتری اعطا کند.
🔹در دسته چک دوم به بعد فارغ از اینکه دسته چک کاغذی بوده یا الکترونیک یا هردو، باید ۸۰ درصد چک ها در سامانه صیاد ثبت و تایید شده باشد. (الزاما نیاز به بازگشت فیزیک چک به شعبه نیست) لازم به ذکر است تا سال ۱۴۰۵ بر مبنای برنامه هفتم توسعه چک کاغذی حذف و جای خود را به چک دیجیتال خواهد داد.
✅️ @akhbare_fouri
📌عقبنشینی دلار در برابر ارزهای معتبر جهانی
🔹دلار آمریکا در سال جاری میلادی مقابل اغلب ارزهای اصلی جهان تضعیف شده است.
براساس دادههای منتشرشده توسط بلومبرگ، عملکرد دلار در برابر سبدی از ارزهای بینالمللی روندی نزولی داشته است؛ روندی که نشانهای از کاهش جذابیت دلار برای سرمایهگذاران جهانی تلقی میشود.
🔹دلایل متعددی برای این تضعیف میتوان عنوان کرد؛ از جمله کاهش انتظارات برای افزایش بیشتر نرخ بهره از سوی فدرالرزرو، افزایش نرخ بهره در سایر اقتصادهای بزرگ و همچنین شتاب گرفتن حرکت کشورها بهسوی تنوعبخشی ارزی و دلارزدایی در تجارت خارجی.
🔹این تحولات، در کنار رقابت فزاینده سایر ارزها برای کسب سهم بیشتر از مبادلات جهانی، میتواند چشمانداز سلطه سنتی دلار را با چالشهایی جدی مواجه کند.
✅ کانال واحد اقتصاد مؤسسه مصاف
@masaf_eco
📌نقشه نفتی ترامپ در پاکستان؛ بازی جدید آمریکا برای مهار چین، روسیه و ایران
🔹در تحولی معنادار، دونالد ترامپ از آمادگی آمریکا برای سرمایهگذاری در حوزه نفت و انرژی پاکستان خبر داده است؛ اقدامی که میتواند آغازگر رقابت تازهای در یکی از حساسترین مناطق ژئوپلیتیکی جهان باشد.
🔹تنها چند ماه پس از تهدید دهلینو به اعمال تعرفه ۲۵ درصدی، ترامپ بهطور ناگهانی رویکردی نرمتر را در قبال اسلامآباد در پیش گرفته است. از واردات نفت خام آمریکا به پاکستان گرفته تا وعده همکاری در استخراج منابع زیرزمینی، همه حکایت از تلاش آمریکا برای بازتعریف جایگاهش در شبهقاره هند دارد.
🔻ورود آمریکا به حوزه انرژی پاکستان علاوه بر اقدام اقتصادی بخشی از راهبرد بزرگتر کاخ سفید برای:
🔸مهار نفوذ چین در پروژه عظیم «کریدور اقتصادی چین–پاکستان (CPEC)»
🔸کاهش وابستگی پاکستان به نفت روسیه
🔸فشار ژئوپلیتیکی بر ایران از طریق جلوگیری از نفوذ انرژیمحور تهران در اسلامآباد
🔸و در نهایت، محدودسازی فضای مانور هند بهویژه پس از پیوستن این کشور به گروه بریکس است
🔹پاکستان که ۸۵ درصد نیاز نفتی خود را وارد میکند، اکنون به دنبال تنوعبخشی در تأمین انرژی و کاهش وابستگی به خاورمیانه است. واردات نفت خام آمریکا و اظهارات ترامپ درباره سرمایهگذاری در استخراج ذخایر داخلی نفت و گاز پاکستان، نشاندهنده تغییر در رویکرد اسلامآباد و احتمالاً وابستگی بلندمدت به آمریکا در حوزه انرژی است؛ وابستگیای که ممکن است فضای ژئوپلیتیکی منطقه را دستخوش تغییراتی اساسی کند.
🔹اظهارات ترامپ در مورد مشارکت آمریکا در توسعه ذخایر عظیم نفت و گاز پاکستان، در کنار گزارشهای قبلی مبنی بر کشف میادینی با پتانسیل تبدیل این کشور به یکی از بزرگترین تولیدکنندگان انرژی، این فرضیه را تقویت میکند که واشنگتن بهدنبال نقشهای بلندمدت برای سلطه بر بازار انرژی پاکستان و به ویژه مهار چین است.
🔹همه شواهد نشان میدهد که آمریکا از ابزار انرژی برای بازآرایی نقشه نفوذ خود در آسیا استفاده میکند. همکاری با پاکستان، در شرایطی که هند در بریکس فعالتر شده، ایران منزویسازی میشود و روسیه به دنبال بازارهای جایگزین است، میتواند مهره تازهای در صفحه شطرنج قدرت جهانی باشد. اگرچه حجم فعلی همکاریها با اسلامآباد ناچیز است، اما مسیر آینده بهوضوح ترسیم شده تسخیر نفتی یک شریک قدیمی چین، در زمانهای که همه چیز به سرعت در حال تغییر است.
✅ کانال واحد اقتصاد مؤسسه مصاف
@masaf_eco
📌هابسازی ترکیه و قزاقستان در باکو؛ زنگ خطر حذف ایران از نقشه امنیت غذایی منطقه
🔹در حالی که ایران میتوانست با اتکا به موقعیت ژئوپلیتیکی خود به هاب غلات منطقه تبدیل شود، اکنون قزاقستان و ترکیه با محوریت بندر باکو، مسیر دیگری را برای انتقال غلات در حال نهاییسازی هستند؛ مسیری که عملاً نقش ایران را از زنجیره تأمین امنیت غذایی منطقه حذف میکند.
🔹ایجاد هاب مشترک غلات میان قزاقستان و ترکیه، آن هم با زیرساختگذاری در خارج از قلمرو ایران، به این معناست که زمانی که کشور به گندم یا سایر نهادههای اساسی نیاز دارد، باید به درگاهی چشم بدوزد که ممکن است در بزنگاههای سیاسی و ژئوپلیتیکی، از تحویل کالا به ایران خودداری کند.
🔹این تصمیم، به ظاهر اقتصادی، اما در باطن یک بازی استراتژیک است بازیای که قزاقستان، یکی از بزرگترین صادرکنندگان غلات، با کمک ترکیه و مسیرهای ترانزیتی قفقاز، ایران را دور میزند و به سمت وابستهسازی مجدد منطقه به مسیرهای غربی حرکت میکند.
🔹در چنین شرایطی، اگر ایران نتواند در قالب طرحهایی مانند کریدور شمال-جنوب یا همکاری با پروژه NLGC روسیه و چین نقش خود را تثبیت کند، نهتنها جایگاه ترانزیتی خود را از دست میدهد، بلکه در روزهای بحرانی تأمین غذا، پشت درهای بسته مانده و به کشورهایی محتاج میشود که هیچ تعهدی برای حمایت از منافع ایران ندارند. این یک هشدار جدی برای سیاستگذاران است که امنیت غذایی، بدون حاکمیت مسیر تأمین، توهمی بیش نیست.
📢 کانال واحد امنیت غذایی مؤسسه مصاف
🆔 @masaf_foods
📌تحریمگریزی به سبک روسی؛ ناوگان سایه چگونه اقتصاد جنگی را سر پا نگه داشت؟
🔹در میانه جنگ تحریمهای غرب علیه روسیه، پدیدهای زیرپوستی و پیچیده به نام «ناوگان سایه» در حال گسترش است؛ شبکهای از نفتکشهای مرموز، بدون پرچم مشخص، بدون بیمه قابل پیگیری و خارج از رادارهای بینالمللی که مأموریت دارند نفت روسیه را از مسیرهای غیررسمی به خریداران دور و نزدیک برسانند.
🔹در حالی که آمریکا و اروپا به دنبال اعمال سقف قیمت بر صادرات انرژی روسیه و محدود کردن توان مالی کرملین برای ادامه جنگ هستند، روسیه از طریق بیش از ۵۰۰ نفتکش خارج از سیستمهای رسمی حملونقل دریایی، صادرات انرژی خود را حفظ کرده و حتی تقویت کرده است.
🔹این کشتیها با تاکتیکهایی مانند تغییر دائم پرچم، خاموش کردن سیستمهای ردیابی، انتقال نفت از کشتی به کشتی در آبهای آزاد، استفاده از شرکتهای صوری و عدم بیمه رسمی، عملاً ردیابی و تحریمپذیری خود را به حداقل رساندهاند.
🔹در سال ۲۰۲۴، روسیه دامنه این ناوگان را از نفت به گاز طبیعی مایع و حتی مسیرهای جدید از جمله قطب شمال گسترش داده است. طبق گزارش بانک جهانی، این ناوگان، نقش مهمی در بیاثر کردن سقف قیمتی تحمیلشده از سوی غرب ایفا کرده و امکان فروش نفت با قیمتهای بالاتر از سقف تعیینشده را فراهم آورده است.
🔹با این حال، این استراتژی بدون چالش نیست؛ کشتیهای فرسوده و قدیمی ناوگان سایه، ریسکهای زیستمحیطی و ایمنی فزایندهای را رقم زدهاند. بیمههای غیررسمی یا غیرفعال، در صورت بروز حوادث دریایی، میتوانند بحرانهای حقوقی و زیستمحیطی بزرگی ایجاد کنند. همزمان، کشورهای واردکننده نیز از کاهش تخفیفهای نفتی ناراضیاند.
🔹در پاسخ، غرب در دور چهاردهم تحریمهای خود، مستقیماً ناوگان سایه را هدف گرفته و ۲۷ نفتکش خاص، شرکتهای پشتیبان و خدمات مربوطه را در لیست تحریمها قرار داده است. سازمان بینالمللی دریانوردی نیز اقدامات جدیدی برای محدودسازی این جریان اتخاذ کرده که هزینههای عملیاتی و ریسکهای این کشتیها را افزایش میدهد.
🔹ناوگان سایه روسیه، نماد پویایی جنگ انرژی در عصر تحریم است؛ ابزاری که کرملین با اتکا بر آن، شریان صادرات انرژی را حفظ کرده، فشار تحریمها را دور زده و قواعد بازی را زیر سؤال برده است. در بلندمدت، این پدیده میتواند مسیرهای تازهای را برای تجارت انرژی، کشتیرانی و بیمه دریایی جهانی رقم بزند؛ مسیری که بیش از آنکه از قوانین رسمی تبعیت کند، از منطق بقا در دنیای تحریم تبعیت میکند.
✅ کانال واحد اقتصاد مؤسسه مصاف
@masaf_eco