نقش خانواده در بحرانهای جنگ: تبیین مولفههای تربیت اسلامی در تقویت تابآوری و پایداری خانواده
سمانه یحیی پور مدرس گروه معارف دانشگاههای استان گیلان
جنگ، پدیدهای اجتماعی با پیامدهای عمیق فردی و جمعی است. در میان تمام نهادهای اجتماعی، خانواده به دلیل ماهیت صمیمی و حیاتی خود، بیشترین تأثیرپذیری و در عین حال، بیشترین ظرفیت را برای مقاومت در برابر بحران داراست. فهم این نقش، نیازمند نگاهی چندوجهی است که هم جنبههای روانشناختی و جامعهشناختی و هم ابعاد معنوی و تربیتی را در بر گیرد.
بخش اول: خانواده به مثابه سپر بحران در جنگ (رویکرد روانشناختی)
۱. پناهگاه روانی و کاهش استرس:
در هیاهو و تهدیدات ناشی از جنگ، خانواده به اولین و مهمترین «پناهگاه روانی» تبدیل میشود. ثبات روابط خانوادگی، حمایت عاطفی متقابل و حس تعلق به یک کانون امن، مکانیسمهای دفاعی مؤثری در برابر استرسهای شدید جنگی (مانند اضطراب، ترس و شوک) فراهم میآورند.
۲. تنظیم هیجانی مشترک و مدیریت ترس:
خانواده، اولین مدرسه تنظیم هیجانات است. والدین آگاه به فرزندان خود میآموزند چگونه ترس، نگرانی، و اندوه خود را بروز داده و مدیریت کنند.
۳. بازسازی معنا و حس کنترل:
جنگ، حس کنترل افراد بر زندگی خود را مختل میکند. خانواده با ایجاد «روایتهای مشترک» درباره وقایع، تعیین اهداف کوتاهمدت و قابل دسترس، و حفظ روتینهای روزمره (حتی ساده)، به بازسازی حس معنا و کنترل کمک میکند.
۴. حمایت عملی و حفظ نظم:
در خانوادههای کارآمد، با سازماندهی و تقسیم وظایف،به کاهش آشفتگی و افزایش حس کارآمدی کمک میکنند.
۵. تقویت تابآوری جمعی و همبستگی:
تابآوری تنها یک ویژگی فردی نیست، بلکه محصول تعاملات گروهی است. خانوادهای که در آن ارتباطات باز، حل مسئله مشترک، و حمایت متقابل نهادینه شده است، «تابآوری جمعی» بالاتری خواهد داشت.
بخش دوم: مولفههای تربیت اسلامی در مقاومسازی خانواده در بحران جنگ (رویکرد تربیتی و معنوی)
آموزههای اسلامی، ظرفیتهای عمیق و راهگشایی برای تقویت پایداری خانواده در مواجهه با بحرانهایی چون جنگ فراهم میآورند. این مولفهها، فراتر از سازگاری روانشناختی، به عمق معنایی و روحی زندگی افراد میپردازند:
۱. توکل، آرامش معنوی و امید به غیب:
تأکید بر «توکل» به خداوند، یکی از کلیدیترین آموزههای اسلامی برای مواجهه با بحران است. امید به یاری الهی و حکمت او در پس حوادث، منبعی پایدار برای تحمل سختیها و حفظ روحیه در خانواده است. (اشاره قرآن به مفاهیمی چون: «أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ») مصداق و تاکید بر این اصل معنوی و تربیتی است.
۲. صبر فعال و استقامت در راه حق:
مفهوم «صبر» در اسلام، انفعال در برابر سختی نیست، بلکه «استقامت فعال» همراه با حفظ کرامت و پایبندی به اصول است.(اشاره قرآن به مفاهیمی چون: «وَاسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ») مصداق و تاکید بر این اصل تربیت معنوی میباشد.
۳. همدلی، مواسات و ایثار و شهادت:
فرهنگ «مواسات» (همیاری) و «ایثار» (مقدم داشتن دیگران) در اسلام، نه تنها بر روابط درون خانواده، بلکه بر گستره وسیعتری تأکید دارد. این آموزهها، اعضای خانواده را به مراقبت از یکدیگر، تقسیم منابع اندک، و فداکاری در راه بقا و امنیت جمعی تشویق میکند. این روحیه، پیوندهای خانوادگی را مستحکمتر ساخته و احساس تنهایی در بحران را از بین میبرد.تاکید بر روحیهی ایثار و از خودگذشتگی در راه ارزشهای والا که در خانواده تمرین میشود و پرورش می یابد و در بحران های نظیر جنگ به بار مینشیند در حفاظت از وطن بسیار مهم و موثر است، جایی که فرد خانواده را بزرگتر و عظیم تر به وسعت اراضی جغرافیایی کشورش می پندارد و همین عامل در نقش آفرینی های جمعی اثرگذار است.
۴. تکریم متقابل و انسجام خانوادگی:
اسلام بر حفظ احترام، مهربانی، و مدارا میان اعضای خانواده تأکید فراوان دارد.
۵. معنابخشی به رنج و فداکاری:
تربیت اسلامی، رنج و فداکاری را فرصتی برای رشد معنوی، خودسازی، و کسب ثواب الهی میداند. این نگرش، به سختیهای ناشی از جنگ، معنایی عمیقتر میبخشد و به خانواده کمک میکند تا حتی در تلخترین شرایط، امید به آینده و پاداش اخروی را حفظ کند.
۶. نظم، مسئولیتپذیری و تلاش مستمر:
اصول اسلامی بر اهمیت نظم در زندگی، پایبندی به وظایف (مسئولیتپذیری)، و تلاش خستگیناپذیر در انجام امور زندگی توجه دارد.
خانواده در بحران، نقشی چندوجهی در حفظ سلامت روان، تأمین امنیت، و تضمین پایداری ایفا میکند. ترکیب رویکردهای علمی روانشناسی بحران با مولفههای غنی تربیت اسلامی، ابزارهای قدرتمندی را برای تقویت تابآوری خانواده فراهم میآورد. خانوادهای که بر این مبانی استوار است، نه تنها خود بلکه جامعه را نیز مقاوم می نماید.
✊ متناجنگ: رسانهمدیریتدروس
@matnaresan ||| متنارسان ::
28.6M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
#letter4u 💌
نماهنگ نامههای رهبر شهید به جوانان غربی
♥️چشم هایت را ببند و با قلبت ببین...
💎ببین که حقیقت چیست ...
▫️کاری از گروه سرود شهید جوانتاش
▫️و شبکه هنری دانشجویان (شهد)
✊ متناجنگ: رسانهمدیریتدروس
@matnaresan ||| متنارسان ::
دانشگاه و مسئولیت تاریخی آن ،؛ بررسی موضع رئیس دانشگاه تهران در شرایط بحران
حیدر همتی استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان
تاریخ بشر همواره گواه آن بوده است که بحرانهای عظیم و منازعات بنیادین، فراتر از ابعاد نظامی، به مثابه «لحظات حقیقت» عمل میکنند. جنگها و اصطکاکهای تمدنی، غبارهای مصلحتآمیز را فرونشانده و چهره عریان واقعیت را از پسِ پردههای تزویر و نفاق بیرون میکشند. در این میان، تقابل انقلاب اسلامی ایران با جهانبینی غرب، تنها یک رویارویی سیاسی نبود، بلکه نقطه عطفی در تاریخ معاصر برای بازخوانی باطنِ تمدنی محسوب میشود که سالها خود را در لوای مفاهیم فریبنده و زینتهای فرهنگی پنهان کرده بود.
تحلیل
عصر حاضر، بهویژه با ظهور پدیدههایی چون ترامپیسم، پرده از آن جلالِ ظاهری غرب برداشت و ماهیتِ منفعتطلب و بیپردهی آن را نمایان ساخت. اما آنچه بیش از این نمودهای سیاسی شایان تأمل است، زیرساختهای نفوذ و سلطه در جوامع تحت استعمار است. استعمار نوین، پیش از آنکه از ابزارهای سختافزاری بهره گیرد، از مجرای «نظامهای آموزشی» و بهویژه «آموزش عالی» به مثابه جادهصافکنهای فکری استفاده کرده است. این نظامها با هدفِ تربیت «سربازانِ توسعه»، انسانهایی را میپرورند که اگرچه در جغرافیای بومی زیست میکنند، اما در منظومه فکری و خدماتیِ جریان سلطه تعریف میشوند. در واقع، دانشگاه در این الگو، به جای آنکه کانونِ بیداری و صیانت از هویت ملی باشد، به بازویی برای استحاله فرهنگی و تثبیت فرادستیِ استعمار مبدل گشته است.
در بزنگاه کنونی که نبرد میان حق و باطل به غایتِ نابرابری رسیده و مظلومیتِ آشکار، حجت را بر هر وجدان بیداری تمام کرده است، هجمههای همهجانبه علیه ارکانِ اندیشهورز جمهوری اسلامی دور از انتظار نیست. اما آنچه تأسفبار و در عین حال روشنگر است، انفعال یا موضعگیریهای متناقض در درون بدنه مدیریتی آموزش عالی است.
نتیجهگیری
موضعگیری اخیر ریاست دانشگاه تهران در قبال تهدیدها و فشارها، به جای اتخاذ رویکردی مقتدرانه در محکومیتِ طرفِ متجاوز و حمایت از جبهه مظلوم، نشان از تداوم همان پروژه دیرینه دارد. این رویکرد، گویای آن است که رسوباتِ فکری استعمار همچنان در لایههای مدیریتی و فرهنگی ما فعال هستند و در نقاط عطف تاریخی، با هدفِ تضعیفِ مقاومتِ درونی، خود را نمایان میکنند. برای عبور از این بنبست، بازنگری بنیادین در ساختار آموزش عالی و گسست از الگوهای فکریِ استعمارساخته، نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی حیاتی برای صیانت از آرمانهای اصیل انقلاب اسلامی است.
✊ متناجنگ: رسانهمدیریتدروس
@matnaresan ||| متنارسان ::
💔 روایت امام جمعه مشهد از پیکر بی سر نوه رهبر شهید انقلاب
زمانیکه بمبها بر منزل رهبر انقلاب فرود آمد نوه یک و نیم ساله ایشان در زیر این بمباران گم شد و بعد از مدتی بدن او را بی سر پیدا کردند.
اما رزمندگان امروز در جبههها در حال ایثارگری هستند و شما مردم نیز با حضور در خیابانها و میادین، آمادگی خود را برای ایثار و فداکاری برای این نظام به رخ دنیا کشیدید.
✊ متناجنگ: رسانهمدیریتدروس
@matnaresan ||| متنارسان ::
علم در خدمتِ دفاع ملی، نه نقشی در سیاستزدگی: بازنگریِ نقش دانشگاهها در جنگ تمدنی
دکتر حسن محمدی عضو هیأت علمی گروه معارف دانشگاه آزاد ارومیه
در اعتراض به نامه رئیس دانشگاه تهران، به نظر میرسد دخالت در حوزه دفاعی و سیاستگذاری نظامی از طرف نهادهای علمی، اعتبار دانشگاه را به ریسک میاندازد. علم و دانشگاه باید با محوریت تحقیق، تربیت و بازدارندگی علمی باشد، نه ارزیابی و تعیین تکلیف برای نیروهای مسلح.
بازدارندگی و دفاع مشروع باید به عهده فرماندهان نظامی و کارشناسان امنیّت بماند و نهاد علم از ورود به عرصه سیاستزدگی که میتواند وحدت ملی را تضعیف کند، پرهیز کند. سکوت یا بیعملی بیشتر از هر بیانیهای که نیازمند اقتدار و تخصص است، احتمالاً به بیاعتمادی عمومی دامن میزند. نیاز واقعی، تمرکز بر ارتقای فناوریهای دفاعی از طریق پژوهشهای هدفمند است، نه صدور بیانیههای رسانهای که از نهاد علم به عنوان ابزار سیاستزدگی استفاده میکند.
به جای تأکید بر خویشتنداری، تأکید بر تقویتِ بازدارندگی علمی و توسعه فناوریهای دفاعی از طریق پژوهشهای بنیادی و کاربردی، با حفظ استقلال و فاصله از مداخلات سیاسی در اوضاع کنونی از دانشگاه انتظار میرود.
تحلیلهای خود از «جنگ» و «پیامهای رهبر انقلاب» را برای ما بفرستید. @Samir_313
✊ متناجنگ: رسانهمدیریتدروس
@matnaresan ||| متنارسان ::
طلبه معمم را در عکس پیدا کنید و
برای سلامتی ایشان و همه خادمین گمنام ایران و اسلام صلوات بفرستید
✊ متناجنگ: رسانهمدیریتدروس
@matnaresan ||| متنارسان ::
● تقابل باور و واقعیت میدانی
دکتر مریم مشکاتی مدیر گروه معارف دانشگاه هنر شیراز
جنگ رمضان در تقویم مقاومت اسلامی تنها یک رویارویی نظامی نیست، بلکه نقطهای عطف در درک رابطه «توکل و تدبیر»، «ایمان و عمل» و «ظهور و خفا» محسوب میشود. بررسی این پدیده نهتنها نیازمند تحلیل نظامی است، بلکه در عمق خود یک کنش اعتقادی-فرهنگی است که باید با مبانی دینی سنجیده شود. اکنون با تمرکز بر سه محور اصلی، به واکاوی ابعاد این نبرد پرداخته می شود: صبر به مثابه استراتژی، وحدت به عنوان شرط پیروزی، و عزتطلبی در پرتو قرآن و سیره اهلبیت(عليهم السلام).
۱. صبر: استراتژی ماندگاری، نه انفعال
قرآن کریم در آیات متعددی صبر را بهعنوان یکی از ارکان اصلی پیروزی معرفی میکند. در سوره بقره، آیه ۱۵۳ میفرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اسْتَعِینُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ ۗ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ»
این آیه نشان میدهد که صبر در منطق قرآن انفعال نیست، بلکه نوعی «کنش هدفمند» و توکل به خداست. در جنگ رمضان، این مفهوم به صورت عینی نمود پیدا کرد؛ جایی که مقاومت با وجود محدودیتهای مادی، با «صبر فعال» توانست موازنهای تازه ایجاد کند.
۲. وحدت: شرط تحقق نصرت الهی
در سوره آلعمران، آیه ۱۰۳ میخوانیم: «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا ۚ وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ»
این آیه دو پیام کلیدی دارد:
•شرطیت نصرت: نصرت الهی، صرفاً در گرو ایمان نیست، بلکه در گرو «وحدت عملی» است.
•نفی تفرقه: تفرقه، عامل اصلی شکست در امتهاست.
بنابراین هر جا که صفوف متحد و هماهنگ شکل گرفت، نتایج مثبت حاصل شد. در مقابل تفرقههای داخلی، آسیبهای جبرانناپذیری بر پیکره ی جامعه وارد آوردند.
۳. عزتطلبی: روح حاکم بر منطق دینی
امام علی(علیهالسلام) در حکمت ۱۴۷ نهجالبلاغه میفرمایند: «لَا تَكُنْ عَبْدَ غَيْرِكَ وَقَدْ جَعَلَكَ اللَّهُ حُرًّا» «بنده دیگری مباش، در حالی که خدا تو را آزاد آفریده است.»
این حدیث، هستهی مرکزی «فرهنگ مقاومت» را تشکیل میدهد. در جنگ رمضان، این روحیه در عمل نمود یافت؛ جایی که مقاومت، صرفاً برای «بقا» نبود، بلکه برای «احیای کرامت» بود.
-پیروزی حقیقی، تنها در عرصه نظامی نیست، بلکه در عرصهی «تغییر باورها» و «احیای هویت» معنا پیدا میکند.
مقاومت اسلامی، در صورت پایبندی به اصول دینی (صبر، وحدت، عزت)، میتواند به «قدرت نرم» و «قدرت سخت» دست یابد. و از حالت انفعال خارج شود و در برابر سلطهطلبی اسکتبار جهانی بایستد.
تحلیلهای خود از «جنگ» و «پیامهای رهبر انقلاب» را برای ما بفرستید. @Samir_313
✊ متناجنگ: رسانهمدیریتدروس
@matnaresan ||| متنارسان ::
به سوی دانشگاه سعادتمند
مهدی خزائی عضو هیأت علمی گروه معارف دانشگاه فرهنگیان کرمانشاه
وقتی آقای جان نیکسون کتاب به سوی دانشگاه فضیلتمند را می نوشت احتمالا تصور نمی کرد افرادی از کارکنان ارشد دانشگاهها، نه تنها قادر به فهم فضیلت در دانشگاه نیستند، بلکه در فهم اصول ابتدایی وظیفه شناسی، میهن دوستی و انسانیت هم دچار ضعف جدی هستند. شاید کتاب دیگری نیاز باشد تا اصول ابتدایی مسئولیت پذیری، شرافت، شجاعت و انسانیت را به آنها آموزش دهد؛ البته اگر استعدادی برای فهمیدن آنها داشته باشند. در روزهای اخیر و در پی تجاوز آشکار دشمن آمریکایی - صهیونی به کشور، که منجر به شهادت رهبری و هزاران تن از شهروندان غیر نظامی و همچنین حمله به زیرساخت های علمی و دانشگاهی و شهادت جمعی از اساتید و نخبگان و ... گردیده، تعدادی معدودی از روسای دانشگاه با ارسال نامه ای به وزیر علوم خواستار خویشتنداری در پاسخ متقابل شده اند! از این روسا که احتمالا خواستار خویشتنداری در پاسخ به تجاوز وحشیانه دشمن در عرصه های دیگری که خوشبختانه در آن مسئولیت ندارند، نیز هستند! یا خواسته اند به اصطلاح ژست مودبانه ای از خود در مقابل دشمنان کودک کش ارائه دهند و شاید... باید پرسید مگر نه اینکه که اصل پاسخ متقابل به تجاوز در تمام اصول انسانی، دینی(سوره بقره، آیه 179)، اخلاقی، بین المللی دیده شده است. شما به کدام اصل معتقدید؟ عالیجنابان! به هر کدام از اینها اعتقاد دارید یا ندارید به خودتان مربوط است اما بدانید 1- باید مسئولیت دانشگاهیتان را جدی بگیرید( ر.ک به سوی دانشگاه فضیلتمند، ص 175) 2- باید در مسیر تربیت نسل ایرانی، اسلامی و انقلابی گام بردارید. 3- باید شجاعت، دشمن شناسی و زمان شناسی را تمرین کنید.4- باید ایمانتان را به خدا تقویت کنید. 5- باید منافع کشور را بر منافع شخصی خودتان ترجیح دهید. 6- باید بدانید در جمهوری اسلامی ایران رئیس دانشگاه شده اید و متعهد به خدمت به ایران هستید نه متعهد به کد خدا؛ اگر اینگونه نیستید لطفا از مسئولیت کنار بروید. ایران اسلامی دانشگاه سعادتمند می خواهد.
تحلیلهای خود از «جنگ» و «پیامهای رهبر انقلاب» را برای ما بفرستید. @Samir_313
✊ متناجنگ: رسانهمدیریتدروس
@matnaresan ||| متنارسان ::
♦️ واکنش یاسمین انصاری عضو کنگره به ترامپ
🔹 «ما آنها را به عصر حجر بازمیگردانیم، جایی که به آن تعلق دارند.»
🔹 او درباره کشوری با ۹۰ میلیون جمعیت صحبت میکند.
🔹 نفرتانگیز، هولناک، شرورانه.
✊ متناجنگ: رسانهمدیریتدروس
@matnaresan ||| متنارسان ::
🌹 قوم تاریخ ساز🌹
دکتر محمد حسین فاطمی نسب استاد معارف دانشگاههای کرمانشاه
اگر دین خدارو یاری نکنید بزودی قومی خواهد امد...
پیامبر دستی بر شانه ی سلمان زد و فرمود: اینان از تبار سلمان هستند.
«فَسَوْفَ یَأْتِی اللَّهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُمْ وَیُحِبُّونَهُ»
سوره مائده، آیه ۵۴
امام کاظم علیه السلام فرمود: «رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ قُمْ یَدْعُو النَّاسَ إِلَی الْحَقِّ، یَجْتَمِعُ مَعَهُ قَوْمٌ کَزُبَرِ الْحَدِید...»
«مردی از اهل قم مردم را به حق دعوت میکند و گروهی همچون پارههای آهن با او گرد میآیند...»
ملت ایران در در برهه هایی از تاریخ بخوبی ثابت کردند همانگونه اند که خداوند و ائمه وعده داده اند.
امام خمینی فرمود: با جرات می گویم ملت ایران و جوانان ما از ملت عصر پیامبر، دوره امیرالمونین و.. بهترند.
در غزوه احد پیامبر پنجاه نفر را به فرماندهی عبدالله ابن جبیر بر تنگه احد گماشت و فرمود داد تا نگفتم اینجا را رها نکنید. اکثر انان به طمع غنیمت موضع خود را رها و باعث شکست سپاه اسلام شدند.امیرالمومنین علی علیه السلام، بارها در نکوهش اصحاب و یارانش تندترین کلمات را بکار بردند، مانند؛ ای کسانی که شبیه مردید ولی مردید نیستید. واز این دست جملات در مذمت آنان بسیار دارد. تا جاییکه بخاطر کوتاهی آنان در امر جهاد سیلی به صورتش زد، به گریه افتاد و انان را نفرین فرمود.
در دفاع مقدس، اوج عملیات خیبر،دشمن بعثی با حجم سنگین آتش، حملات شیمیایی، و... قصد باز پس گیری جزایر مجنون را داشت. خبر به حضرت امام رسید. امام فرمود: حفظ جزایر حفظ اسلام است. رزمندگان فرمان امامشان را با گوش جان شنیدند. فرماندهان لشگر، شخصا در خط مقدم با فاصله سی، چهل متر با دشمن جنگیدند. شهید خرازی دستش قطع شد. همت سرش رفت که حرف امامش زمین نماند. حمید یاکری در عمق خطوط دشمن جاوید الاثرشد.در عملیات بدر هم مهدی باکری پیکر بی جانش در قعر دجله افتاد تا به دریا بپیوندد.و...
شهید احدی با وجود جراحت شدید، کف دستش نوشت فقط حرف امام زمین نماند!! وتمام کرد. اری فقط حرف امام زمین نماند.
برای عملیات کربلای 5 خیلی از فرماندهان با توجه به تجربه ی تلخ کربلا 4 در چند روز، مخالف عملیات بودند. اما وقتی متوجه شدند نظر امام بر این است که عملیات انجام شود. اولین نفر شهید خرازی از جا بلند شد و ضمن موافقت با انجام عملیات، گفت اگر امام نظرش این است وارد آتش هم هی شویم..
اری اگر این این ملت در کربلا بودند حتما در کنار ابا عبدالله می ماندند...
تحلیلهای خود از «جنگ» و «پیامهای رهبر انقلاب» را برای ما بفرستید. @Samir_313
✊ متناجنگ: رسانهمدیریتدروس
@matnaresan ||| متنارسان ::
4.4M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
🎞 ققنوس؛ «کودکان» کار را تمام میکنند!
🎀 هرگاه جهان در شناخت ظلم، ضعف نشان دهــد و نسبـت به چیـزهایی که باید حساسیـت داشته باشد، حسـاس نباشد، «کودکان»، بدلیل این که ادراک قــویتری از ظلـم و عدالـت دارند، مأموریت تربیت جهان را برعهده میگیرند و کار ناتمام افرادبالغ را تمام میکنند؛ گویی، تحولات بزرگ، نیازمند سرمایههای بزرگ است! #نجم
#انتشار_برای_اولین_بار🌱 #مدرسه_میناب
#کودکان_بنی_اسراییل #رقیه #ملینا #آنیلا #بهار #رایان #دختر_لباس_صورتی_اکلیلی🧕
#تولید_متنارسان_و_دانشگاهعلموصنعت🇮🇷
✊ متناجنگ: رسانه مدیریت دروس
@matnaresan ||| متنارسان ::
بازتعریف پایداری راهبردی: چارچوبی قرآنی برای مقاومت در عصر چالشهای پیچیده
✍️ دکتر نرگس شکربیگی مدرس گروه معارف اسلامی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه
در چشمانداز ژئوپلیتیکی معاصر، مفهوم مقاومت و پایداری، ابعاد راهبردی و پیچیدهای به خود گرفته است. مواجهه با تهدیدات ناهمگون، جنگهای ترکیبی و چالشهای چندوجهی، مستلزم بازنگری در مبانی نظری و عملی این پدیده است. در این میان، متون مقدس، به ویژه قرآن کریم، حاوی چارچوبهای غنی و کاربردی برای فهم و پیادهسازی استراتژی مقاومت هستند.
از منظر قرآنی، مقاومت تنها یک واکنش دفاعی منفعلانه نیست، بلکه یک رویکرد فعال مبتنی بر اصول بنیادین الهی است. آیه «وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَمِنْ رِبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّكُمْ...» (انفال: ۶۰) بر لزوم آمادگی همهجانبه و کسب توانمندیهای بازدارنده تأکید دارد. این اصل، در عصر حاضر، فراتر از توان نظامی، شامل آمادگیهای اطلاعاتی، اقتصادی، فرهنگی و روانی نیز میشود. ایجاد «قوهای» که «عدو الله و عدوّکم» را به هراس اندازد، مستلزم درک عمیق از ابعاد مختلف قدرت و ضعف دشمن و بهکارگیری راهبردهای هوشمندانه در سطح کلان است.
علاوه بر آمادگی سختافزاری، مقاومت قرآنی بر زیرساختهای نرمافزاری حیاتی نیز تکیه دارد. صبر راهبردی، که در آیات متعددی به آن اشاره شده است، از جمله «...وَاصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ» (انفال: ۴۶)، به معنای توانایی تحمل فشارها، مدیریت بحرانها و ادامهی مسیر با وجود هزینههای سنگین است. این صبر، منفعلانه نیست، بلکه فعالیتی هدفمند برای حفظ انسجام درونی، مدیریت افکار عمومی و دفع فتنههای دشمن محسوب میشود.
نصرت الهی، که در متن «إِنْ يَنْصُرْكُمُ اللَّهُ فَلَا غَالِبَ لَكُمْ...» (آل عمران: ۱۶۰) به صراحت بیان شده، نیز نباید تنها تفسیری متافیزیکی داشته باشد. این نصرت، در بستر تلاشهای مؤمنانه و تفکرات استراتژیک حاصل میشود. به عبارت دیگر، خداوند سبحان، ارادهی کسانی را که در جهت حق و حقیقت گام برمیدارند و بر او توکل میکنند، یاری میرساند. این اصل، خودباوری را در عین توکل تقویت کرده و از سستی و انفعال ناشی از تصور ناتوانی مطلق جلوگیری میکند.
در مواجهه با جنگهای روانی و اطلاعاتی دشمن، قرآن کریم بر ضرورت بصیرت و درک عمیق از ماهیت دشمن تأکید میورزد. آیه «...وَلِتَسْتَبِينَ سَبِيلُ الْمُجْرِمِينَ...» (انعام: ۵۵) نشان میدهد که فهمیدن مسیر و روش مجرمان، خود بخشی از استراتژی مقاومت است. این امر مستلزم تحلیل عمیق لایههای مختلف درگیری، شناسایی اهداف واقعی دشمن و خنثیسازی عملیات روانی آنهاست.
در نهایت، با الهام از این مبانی، در پی آن است تا این مفاهیم عمیق قرآنی را در قالب استراتژیهای عملیاتی و قابل فهم برای جامعه علمی و اندیشکدهها، بازتعریف و تبیین نماید. هدف، ارائهی چارچوبی منسجم و مستند به وحی است که بتواند راهنمای مؤثری برای مقاومت در برابر چالشهای پیچیده عصر حاضر باشد.
تحلیلهای خود از «جنگ» و «پیامهای رهبر انقلاب» را برای ما بفرستید. @Samir_313
✊ متناجنگ: رسانهمدیریتدروس
@matnaresan ||| متنارسان ::