❇️ بلا در لباس نعمت و نعمت در شکل بلا
🌸 امیرالمومنین علی علیه السلام میفرماید:
✨أَیُّهَا النَّاسُ، لِیَرَکُمُ اللّهُ مِنَ النِّعْمَةِ وَجِلِینَ، کَمَا یَرَاکُمْ مِنَ النِّقْمَةِ فَرِقِینَ! إِنَّهُ مَنْ وُسِّعَ عَلَیْهِ فِی ذَاتِ یَدِهِ فَلَمْ یَرَ ذلِکَ اسْتِدْرَاجاً فَقَدْ أَمِنَ مَخُوفاً، وَ مَنْ ضُیِّقَ عَلَیْهِ فِی ذَاتِ یَدِهِ فَلَمْ یَرَ ذلِکَ اخْتِبَاراً فَقَدْ ضَیَّعَ مَأْمُولاً✨
🖌ای مردم! باید خداوند، شما را به هنگام نعمت ترسان ببیند همان گونه که از بلا و نقمت ترسان میبیند؛ زیرا کسی که خدا به او نعمت گسترده ای بخشیده و آن را (احتمالاً) استدراج (مقدمه مجازات تدریجی) نشمرد از امر خوفناکی خود را ایمن دانسته و (به عکس) کسی که خدا بر او تنگ گیرد (و نعمتهایی را از او سلب کند) و آن را آزمایش (و مقدمه ترفیع مقام) نداند پاداش امیدبخشی را از دست داده است.
🔰 نهجالبلاغه، حکمت ۳۵۸.
✍توضیح
🔻منظور از نعمتهای استدراجی که در قرآن به آن اشاره شده (۱):
این است که خدا افرادی که طغیان را به مرحله شدید رسانده اند نخست مشمول نعمتهای خودش قرار میدهد و هنگامی که غرق نعمت شدند ناگهان نعمت را از آنها میگیرد و به سختی آنها را مجازات میکند که این مجازات بعد از نعمت، بسیار دردناک است.
همچون کسی که از درختی بالا میرود هرچه بالاتر رود به هنگام سقوط بر اثر طوفان یا لغزشی به زمین خوردن او دردناکتر است و به گفته شاعر:
لا جرم هر کس که بالاتر نشست
استخوانش سخت تر خواهد شکست
🔻 این معنا در بعضی دیگر از آیات قرآن نیز بدون ذکر واژه استدراج به وضوح آمده است آن جا که میفرماید:
💎فَلَمّا نَسُوا ما ذُکِّرُوا بِهِ فَتَحْنا عَلَیْهِمْ أَبْوابَ کُلِّ شَیْءٍ حَتّی إِذا فَرِحُوا بِما أُوتُوا أَخَذْناهُمْ بَغْتَةً فَإِذا هُمْ مُبْلِسُونَ.
🔸(آری) هنگامی که (اندرزها سودی نبخشید و) آنچه را به آنها یادآوری شده بود فراموش کردند، درهای همه چیز (از نعمت ها) را به روی آنها گشودیم تا (کاملا) خوشحال شدند (و دل به آن بستند) ناگهان آنها را گرفتیم (و سخت مجازات کردیم) در این هنگام، همگی مأیوس شدند (و درهای امید به روی آنها بسته شد). (۲)
✅ امیر مؤمنان علیه السلام در این کلام پرمعنا به صاحبان نعمت هشدار میدهد که مراقب باشید مبادا این نعمتها مقدمه نقمت شدیدی باشد احتیاط را از دست ندهید به اعمال خود مغرور نشوید و دائماً از درگاه خدا عذر تقصیر بخواهید.
✅ در «لِیَرَکُم»، «لِیرَ» فعل امر (مفرد مذکر غائب) و «کُم» مفعول آن است ولی در نسخه تحف العقول «فَلْیَراکُمْ» آمده که به صورت جمله خبریه است به معنای انشا و امر و لام آن برای تأکید است نه لام امر.
✅ «وجلین» جمع «وَجِل» به معنای ترسان است.
✅ «فَرِقین» جمع «فَرِق» نیز به معنای ترسان است و اختلاف تعبیر با وحدت معنا از شئون بلاغت است.
🔻در جمله دوم این کلام حکیمانه به نقطه مقابل این مطلب اشاره شده میفرماید:
✅ (به عکس) کسی که خداوند بر او تنگ گیرد (و نعمتهایی را از او سلب کند) و آن را آزمایش (و مقدمه ترفیع مقام) نداند پاداش امیدبخشی را از دست داده است؛ (وَ مَنْ ضُیِّقَ عَلَیْهِ فِی ذَاتِ یَدِهِ فَلَمْ یَرَ ذلِکَ اخْتِبَاراً فَقَدْ ضَیَّعَ مَأْمُولاً).
✅ این سخن در واقع تسلی و دلداری به گرفتاران در مصائب است که زبان به ناشکری نگشایند و بی تابی و جزع نکنند چه بسا مصیبت و مشکلی که رخ داده آزمونی باشد برای ترفیع مقام، بنابراین صبر و شکیبایی پیشه کنند و از خدای رحمان و رحیم پاداش صبر خود را بخواهند.
✅ به تعبیر دیگر، این کلام شریف مسئله تعادل خوف و رجاء را به شکل زیبایی ترسیم میکند.
به صاحبان نعمت توصیه میکند بیم از عذاب الهی را در همان نعمتی که دارید فراموش نکنید و به گرفتاران در مصیبت سفارش میکند که رجاء و امید را به رحمت الهی از دست ندهید. این همان چیزی است که در آیات قرآنی و روایات متعدد بر آن تأکید شده است.
🌸 امام صادق علیه السلام میفرماید که خداوند به موسی علیه السلام خطاب کرد و فرمود:
💎یا مُوسَی إِذَا رَأَیتَ الْفَقْرَ مُقْبِلاً فَقُلْ مَرْحَباً بِشِعَارِ الصَّالِحِینَ وَ إِذَا رَأَیتَ الْغِنَی مُقْبِلاً فَقُلْ ذَنْبٌ عُجِّلَتْ عُقُوبَتُهُ. (۳)
🔸ای موسی! هنگامی که دیدی فقر به سوی تو میآید بگو آفرین بر شعار صالحان و هنگامی که ببینی غنی و ثروت به سوی تو میآید بگو (مبادا) گناهی باشد که مجازاتش به سرعت دامنگیر شده است.
✅ واژه «مأمول» به معنای شیء مطلوب و مورد توجه است.
📚منابع
(۱) سوره انعام، آیه ۴۴.
(۲) کافی، ج ۲، ص ۲۶۳، ح ۱۲.
(۳) این تعبیر در دو سوره از قرآن مجید آمده است: سوره اعراف، آیه ۱۸۲ و سوره قلم، آیه ۴۴.
✳️ کانال #معراج
✳️ @Merajnor
❁﷽❁
🌹 مقام حضرت فاطمه(س) 🌹
🌸 عَنِ اِبْنِ عَبَّاس قَالَ قَالَ رَسُولُ اَلله (صَلَّى اَلله عَلَيْهِ وَ آلِه):
💎 اِبْنَتِي فَاطِمَةُ فَهِيَ سَيِّدَةُ نِسَاءِ اَلْعَالَمِينَ مِنَ اَلْأَوَّلِينَ وَ اَلْآخِرِينَ وَ إِنَّهَا لَتَقُومُ فِي مِحْرَابِهَا فَيُسَلِّمُ عَلَيْهَا سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ مِنَ اَلْمَلاَئِكَةِ اَلْمُقَرَّبِينَ وَ يُنَادُونَهَا بِمَا نَادَتْ بِهِ اَلْمَلاَئِكَةُ مَرْيَمَ فَيَقُولُونَ يَا فَاطِمَةُ إِنَّ اَللّٰهَ اِصْطَفٰاكِ وَ طَهَّرَكِ وَ اِصْطَفٰاكِ عَلىٰ نِسٰاءِ اَلْعٰالَمِينَ ثُمَّ اِلْتَفَتَ إِلَى عَلِيٍّ (عَلَيْهِ السَّلاَم) فَقَالَ:
يَا عَلِيُّ إِنَّ فَاطِمَةَ بَضْعَةٌ مِنِّي وَ هِيَ نور عینی وَ ثَمَرَةُ فُؤَادِي يَسُوؤُنِي مَا سَاءَهَا وَ يَسُرُّنِي مَا سَرَّهَا.
🌸 بنا بر روایتی رسول خدا
(صلّی الله علیه و آله) فرمودند:
✅ دختر من فاطمه، بزرگِ زنان عالميان از اوّلين و آخرين ايشان است و هنگامى كه او در محراب عبادت مىايستد هفتادهزار فرشتۀ مقرّب به او سلام مىكنند و او را _همان گونه كه حضرت مريم را ندا مىكردند _ مورد خطاب قرار داده و مىگويند:
خداوند تو را برگزيده و از همۀ پليدی ها پاك نموده و بر زنان عالميان برترى داده است.
🌸 سپس رسول خدا (صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم) خطاب به على (عليه السّلام) فرمودند:
✅ اى على! فاطمه پارۀ تن من و نور چشم و ميوۀ دل من است آنچه او را آزار دهد مرا مىآزارد و آنچه او را شادمان گرداند موجب شادمانى من مىشود.
📕 بحارالانوار، ج۴۳، ص۲۴.
✳️ کانال #معراج
✳️ @Merajnor
💠 اشتباه در آهسته یا بلند خواندن اذکار در نماز
💬 اگر در جایی که باید نماز را بلند بخواند، عمداً آهسته بخواند یا در جایی که باید آهسته بخواند، عمداً بلند بخواند، نمازش باطل است، ولی اگر از روی فراموشی یا ندانستن مسأله باشد، نمازش صحیح است، و چنانچه هنگام خواندن حمد و سوره یا تسبیحات متوجه شود، لازم نیست مقداری را که به اشتباه، بلند یا آهسته خوانده، دوباره بخواند.
📚 پینوشت:
رساله نماز و روزه آیتالله خامنهای، مسأله ۱۹۷.
✳️ کانال #معراج
✳️ @Merajnor