🔸تاریخچه حجاب — بررسی نظریه ویل دورانت
ویل دورانت چی میگه؟ 🤔
این جمله ویل دورانت که میگه: «و این امر خود مبنای پردهپوشی در میان مسلمانان به شمار میرود» — منظورش چیه؟
احتمال اول ❓
آیا مقصودش اینه که علت رواج حجاب در میان مسلمانان هم مقررات خشنیست که درباره زن حائض اجرا میشه؟
پاسخ: همه میدونیم که توی اسلام چنین مقرراتی هرگز وجود نداشته و نداره.
· زن حائض در اسلام فقط از برخی عبادات واجب مثل نماز و روزه معافه
· همخوابگی با او هم در مدت عادت زنانگی جایز نیست
· ولی زن حائض از نظر معاشرت با دیگران هیچگونه ممنوعیتی نداره که عملاً مجبور به گوشهنشینی بشه
پس این احتمال درست نیست. ❌
احتمال دوم ❓
و اگه مقصود اینه که حجاب رایج میان مسلمانان، عادتیه که از ایرانیان پس از مسلمان شدنشون به سایر مسلمانان سرایت کرد؟
پاسخ: باز هم سخن نادرستیه. چون قبل از اینکه ایرانیان مسلمان بشن، آیات مربوط به حجاب نازل شده بود. 📖
ویل دورانت دو تا ادعا داره 🧐
از سخنان دیگه ویل دورانت هر دو مطلب فهمیده میشه:
۱. مدعیست حجاب به وسیله ایرانیان پس از مسلمان شدنشون در میان مسلمانان رواج یافت
۲. مدعیست ترک همخوابگی با زن حائض، در حجاب زنان مسلمان و لااقل در گوشهگیری اونها مؤثر بوده
ویل دورانت چی میگه؟ (جلد ۱۱، صفحه ۱۱۲) 📚
«ارتباط عرب با ایران از موجبات رواج حجاب و لواط در قلمرو اسلام بود. عربان از دلفریبی زن بیم داشتن و پیوسته دلباخته اون بودن و نفوذ طبیعی وی رو با تردید معمولی مردان درباره عفاف و فضیلت زن تلافی میکردن. عمر به قوم خود میگفت: با زنان مشورت کنند و خلاف رأی ایشان رفتار کنند. ولی به قرن اول هجری مسلمانان زن رو در حجاب نکرده بودن. مردان و زنان با یکدیگر ملاقات میکردن و در کوچهها پهلو به پهلوی میرفتن و در مسجد با هم نماز میکردن.
حجاب و خواجهداری در ایام ولید دوم (۱۲۶-۱۲۷ هجری) معمول شد. گوشهگیری زنان از اونجا پدید اومد که در ایام حیض و نفاس بر مردان حرام بودن.»
صفحه ۱۱۱ میگه: 🗣️
«پیغمبر از پوشیدن جامه گشاد نهی کرده بود، اما بعضی عربان این دستور رو نادیده میگرفتن. همه طبقات زیورهایی داشتن. زنان پیکر خود رو به نیمتنه و کمربند براق و جامه گشاد و رنگارنگ میآراستن. موی خود رو به زیبایی دسته میکردن یا به دو طرف سر میریختن. یا به دستهها بافته به پشت سر میآویختن و گاهی اوقات با رشتههای سیاه ابریشم نمایشش رو بیشتر میکردن. غالباً خود رو به جواهر و گل میآراستن. پس از سال ۹۷ هجری چهره خویش رو از زیر چشم به نقاب میپوشیدن. از اون پس این عادت همچنان رواج بود.»
ویل دورانت در جلد ۱۰، صفحه ۲۳۳ درباره ایران باستان میگه: 🏛️
«داشتن متعه بلامانع بود. این متعهها مثل معشوقههای یونانی آزاد بودن که در میان مردم ظاهر و در ضیافت مردان حاضر شن. اما زنان قانونی معمولاً در اندرون خانه نگهداری میشدن. این رسم دیرین ایرانی به اسلام منتقل شد.»
اما آیا ویل دورانت درست میگه؟ ❌
ویل دورانت طوری سخن میگه که گویی در زمان پیغمبر کوچکترین دستوری درباره پوشیدگی زن وجود نداشته. و پیغمبر فقط از پوشیدن جامه گشاد نهی کرده بوده!
و زنان مسلمان تا اواخر قرن اول و اوایل قرن دوم هجری با بیحجابی کامل رفت و آمد میکردهاند.
ولی این قطعاً درست نیست. ❌
تاریخ قطعی چی میگه؟ 📜
تاریخ قطعی برخلاف اون شهادت میده. بدون شک زن جاهلیت همونطور بوده که ویل دورانت توصیف میکنه. ولی اسلام در این جهت تحولی به وجود آورد.
عایشه همواره زنان انصار رو اینچنین ستایش میکرد: 🌟
«مرحبا به زنان انصار. همینکه آیات سوره نور نازل شد، یه نفر از اونان دیده نشد که مثل سابق بیرون بیاد. سر خود رو با روسریهای مشکی میپوشیدن. گویی کلاغ روی سرشون نشسته است.»
در سنن ابو داود، جلد ۲، صفحه ۳۸۲، همین مطلب رو از امسلمه نقل میکنه با این تفاوت که امسلمه میگه:
«پس از اینکه آیه سوره احزاب (یدنین علیهن من جلابیبهن) نازل شد، زنان انصار چنین کردن.»
نظر کنت گوبینو 📖
«کنت گوبینو» در کتاب «سه سال در ایران» هم معتقده که حجاب شدید دوره ساسانی، در دوره اسلام در میان ایرانیان باقی موند.
او معتقده آنچه در ایران ساسانی بوده، تنها پوشیدگی زن نبوده. بلکه مخفی نگه داشتن زن بوده.
مدعیست خودسری موبدان و شاهزادگان اون دوره به قدری بود که اگه کسی زن خوشگلی در خونه داشت، نمیگذاشت کسی از وجودش آگاه بشه و حتیالامکان او رو پنهان میکرد.
چون اگه معلوم میشد چنین خانم خوشگلی در خونهاش هست، دیگه مالک او و احیاناً مالک جان خودش هم نبود.
نظر جواهر لعل نهرو 🇮🇳
«جواهر لعل نهرو» نخستوزیر فقید هند هم معتقده که حجاب از ملل غیرمسلمان روم و ایران به جهان اسلام وارد شد.
در کتاب «نگاهی به تاریخ جهان»، جلد اول، صفحه ۳۲۸، ضمن ستایش از تمدن اسلامی به تغییراتی که بعدها پیدا شد اشاره میکنه و از جمله میگه:
«یک تغییر بزرگ و تأسفآور نیز تدریجاً روی نمود و اون در وضع زنان بود. در میان زنان عرب رسم حجاب و پرده وجود نداشت. زنان عرب جدا از مردان و پنهان از ایشان زندگی نمیکردن. بلکه در اماکن عمومی حضور مییافتن، به مسجدها و مجالس وعظ و خطابه میرفتن و حتی خودشون به وعظ و خطابه میپرداختن.
اما عربها نیز بر اثر موفقیتها تدریجاً بیش از پیش رسمی رو که در دو امپراتوری مجاورشون — یعنی امپراتوری روم شرقی و امپراتوری ایران — وجود داشت اقتباس کردن. عربها امپراتوری روم رو شکست دادن و به امپراتوری ایران پایان بخشیدن. اما خودشون هم گرفتار عادات و آداب ناپسند این امپراتوریها گشتن.
به قراری که نقل شده، مخصوصاً بر اثر نفوذ امپراتوری قسطنطنیه و ایران بود که رسم جدایی زنان از مردان و پردهنشینی ایشان در میان عربها رواج پیدا کرد. تدریجاً سیستم «حرم» آغاز گردید و مردها و زنها از هم جدا گشتن.»
نظر نویسنده چیه؟ 🤔
این سخن درستی نیست. فقط بعدها بر اثر معاشرت اعراب مسلمان با تازهمسلمانان غیرعرب، حجاب از اونچه در زمان رسول اکرم وجود داشت شدیدتر شد. نه اینکه اسلام اساساً به پوشش زن هیچ عنایتی نداشته.
از سخنان نهرو برمیاد که رومیان هم (شاید تحت تأثیر قوم یهود) حجاب داشتن. و رسم حرمسراداری هم از روم و ایران به دربار خلفای اسلامی راه یافت. این نکته رو دیگران هم تأیید کردن.
ادامه دارد… 🌱