✅ حفظ سنت‌های اصیل حوزه با نگاه به کارآمدی در شرایط امروز 🎙 آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی 🔹 حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی در دیدار با اعضای شورای عالی حوزه‌های علمیه، ضمن ابراز خرسندی از فعالیت‌های این شورا، بیان کردند: در حالی که سعی در حفظ سنت‌های حوزه دارید، هم‌زمان به شرایط زمان توجه کنید. 🔸 ایشان فعال بودن شورای عالی و جدیت آن در رسیدگی به مسائل حوزه را موجب امیدواری دانسته و افزودند: داشتن شورایی زنده، فعال و دلسوز برای نظارت بر حوزه‌های علمیه، بسیار ارزشمند و مؤثر است. 🔹 ایشان حفظ سنت‌های اصیل حوزوی همچون «درس آزاد» را مهم ارزیابی نموده و افزودند: این سنت‌ها ریشه در تجربه‌های گذشته دارند و باید حفظ شوند، اما باید بررسی کرد که آیا در شرایط فعلی نیز همان کارایی گذشته را دارند یا خیر. 🔸 ایشان با اشاره به طرح پیشنهادی شورای عالی حوزه و اجرای آزمایشی آن، گفتند: این طرح به صورت محدود انجام گردد تا میزان کارایی آن در شرایط امروز سنجیده شود و اگر این روش در آزمایش موفق بود، می‌توان آن را گسترش داد، و در غیر این صورت به روش قبلی که اساتید بر دروس نظارت دارند، بازگردند. 🔸 ایشان با اشاره به ترکیب کنونی شورای عالی که از شخصیت‌های اندیشمند تشکیل شده، گفتند: امیدوارم شورا بتواند حوزه را در مسیر پیشرفت و ایفای نقش اساسی خود در حفظ دین و نظام جمهوری اسلامی یاری دهد. 🔹 حضرت آیت الله مکارم شیرازی در پایان بر اهمیت توجه به نظرات تأکید نموده و ابراز داشتند: تفکرات مردم نیز باید شنیده شود تا در سیاست‌گذاری‌های حوزه مؤثر واقع شود. 🔻 جهت مطالعه بیشتر به لینک زیر مراجعه کنید: https://andishehma.com/hefz-sonat-asil/ 🌐 اندیشه ما https://eitaa.com/joinchat/3881369777C45aea07034

✅ آزمون هوش حکمرانی و تهدید پنهان آینده ایران 🎙 دکتر محمد فاضلی 🔸 در این نوشتار، ناکارآمدی نظام حکمرانی ایران در مواجهه با فرایندهای کُندرو مورد نقد قرار گرفته است. 🔹 فرایندهای کندرو، روندهایی تدریجی با آثار بزرگ در بلندمدت هستند که به‌دلیل نامحسوس بودن در کوتاه‌مدت، از چشم حکمرانی‌های غیرهوشمند پنهان می‌مانند. 🔸 مثال‌هایی مانند تغییر اقلیم، بحران آب، فرونشست زمین، ناترازی انرژی و زوال سرمایه اجتماعی از جمله این فرایندها هستند که طی سال‌ها به شکل تدریجی اما پیوسته کشور را به سمت بحران سوق داده‌اند. 🔹 نویسنده تاکید می‌کند که هوشمندی حکمرانی نه با واکنش به بحران‌های ناگهانی، بلکه با توانایی تشخیص و پاسخ به این روندهای آهسته سنجیده می‌شود. 🔸 یک حکمرانی هوشمند باید در چهار سطح اصلی—فناوری، نیروی انسانی، ظرفیت نهادی و تمرکز سیاسی—توانایی شناسایی و تحلیل این تغییرات تدریجی را داشته باشد. 🔹 در غیاب این ویژگی‌ها، آسیب‌ها به‌تدریج انباشته شده و منجر به هم‌زمانی و هم‌آیندی بحران‌ها می‌شود؛ وضعیتی که اکنون کشور با آن مواجه است. 🔸 در نهایت، اگر حاکمیت درک و ابزارهای لازم برای مواجهه با این روندها را فراهم نکند، شرایط زیست‌پذیری سرزمین به‌صورت تدریجی اما پیوسته تضعیف خواهد شد .... 🔻 جهت مطالعه بیشتر به لینک زیر مراجعه کنید: https://andishehma.com/hoosh-hokmrani/ 🌐 اندیشه ما https://eitaa.com/joinchat/3881369777C45aea07034

✅ فقه در تراز زمان؛ از جواهری تا معاصر 🎙 استاد محمدهادی فاضل بابلی 🔹 در گفت‌وگویی تفصیلی با حجت‌الاسلام والمسلمین محمدهادی فاضل بابلی، استاد درس خارج حوزه علمیه قم و عضو شورای علمی گروه «فقه اجتماع، اخلاق و تربیت» پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر، ابعاد مختلف فقه معاصر و نسبت آن با فقه سنتی، نظام آموزشی حوزه، نیازهای نسل جوان و مسائل نوپدید بررسی شد. 🔸 استاد فاضل بابلی تأکید کرد که فقه سنتی در درون خود ظرفیت پاسخگویی به نیازهای جدید را داراست و نیازی به کنار گذاشتن آن نیست؛ اما این پاسخگویی نیازمند دو شرط اساسی است: توسعه روش‌شناسی استنباط و موضوع‌شناسی دقیق مسائل معاصر. 🔹 وی ضمن دفاع از مبانی فقه جواهری، تصریح کرد که اتکای صرف به روش‌ها و موضوعات گذشته، فقه را از پویایی و کارآمدی بازمی‌دارد. 🔸 او افزود: فقه نه‌تنها باید پاسخگوی مسائل عبادی ثابت باشد، بلکه موظف است درباره موضوعات متغیر اجتماعی نیز حکم الهی را کشف کند. 🔹 این مهم، بدون شناخت دقیق حوزه‌هایی چون پزشکی، اقتصاد، روانشناسی، فناوری، هنر، و سیاست ممکن نیست. 🔸 تعامل فقها با نهادهای علمی، تربیت نیروهای مجهز به دانش فقهی و علوم روز، و طراحی نظام‌های کلان فقهی از جمله پیش‌نیازهای تحول است. 🔹 در پاسخ به پرسشی درباره جایگاه فقه معاصر در نظام درسی حوزه، ایشان دو رویکرد را مطرح کرد: یکی ارائه فقه معاصر به عنوان یک رشته مستقل و دیگری گنجاندن آن در قالب موضوعات تکمیلی در دروس سنتی. وی گرچه رویکرد دوم را رایج‌تر و واقع‌بینانه‌تر دانست، اما تأکید کرد که در مراحل تخصصی، هر حوزه فقهی (مانند فقه پزشکی یا فقه اقتصادی) باید به‌صورت مستقل و عمیق بررسی شود. 🔸 از نظر او، پرداختن به فقه معاصر، در جلب توجه نسل جوان و افزایش مقبولیت اجتماعی حوزه تأثیرگذار است. 🔹 جامعه امروز منتظر پاسخ‌های روشن، مستدل و کاربردی به مسائلی مانند رمزارزها، متاورس، هوش مصنوعی، قراردادهای نوین اقتصادی، پیوند اعضا، غربالگری بارداری، آثار هنری جدید و مانند آن است. حوزه اگر بخواهد نقش راهبری اجتماعی خود را حفظ کند، باید در این زمینه‌ها فعالانه ورود کند. 🔸 استاد فاضل بابلی همچنین گفت: اساتید فعلی که بر فقه سنتی مسلط‌اند، ظرفیت لازم برای تدریس فقه معاصر را دارند؛ مشروط به آن‌که با آموزش‌های تکمیلی، با موضوعات نوین و مسائل روز آشنا شوند. 🔹 تربیت نیروهای دوگانه‌تخصص (فقه + دانش معاصر) یک ضرورت است، اما این وظیفه را می‌توان بر دوش اساتید توانمند سنتی با به‌روزرسانی آگاهانه گذاشت، تا هم اصالت فقه حفظ شود و هم کارآمدی آن تضمین گردد. 🔸 در نهایت، او تأکید کرد که فقه معاصر نه یک پروژه لوکس، بلکه ضرورتی علمی و دینی است که در صورت غفلت از آن، فقه از پاسخگویی بازمی‌ماند و حوزه‌های علمیه از جایگاه مرجعیت اجتماعی فاصله می‌گیرند. راه نجات، در «پیوستگی با سنت» و در عین حال «آمادگی برای آینده» است .... 🔻 جهت مطالعه بیشتر به لینک زیر مراجعه کنید: https://andishehma.com/fegh-dar-taraz-zaman/ 🌐 اندیشه ما https://eitaa.com/joinchat/3881369777C45aea07034

✅ تأملی در نسبت اجتهاد، مردم و رهبری از نگاه شهید صدر، قرضاوی و امام خمینی 🎙 حجت‌الاسلام والمسلمین خالد الغفوری 🔹 شهید صدر، این نظریه را بر پایه مبانی اصولی اجتهاد و حکمرانی اسلامی طراحی کرده و آن را چارچوبی عقلایی برای قانون‌گذاری در فضای نوپدید معرفی می‌کند. 🔸 در ادامه، الغفوری به مقایسه‌ای تطبیقی میان "منطقه‌الفراغ" شهید صدر و "منطقه‌العفو" یوسف قرضاوی پرداخت. او تأکید کرد که برخلاف دیدگاه شهید صدر که منطقه‌الفراغ را قلمرو اجتهاد حکومتی ولی فقیه می‌داند، قرضاوی "منطقه‌العفو" را عرصه‌ای می‌داند که دین درباره آن سکوت کرده و اختیار آن را به عرف و شوراهای مردمی واگذار می‌نماید. 🔹 در نتیجه، منطقه‌العفو یک نگاه عرفی و لیبرال‌تر به سکوت شریعت دارد، در حالی که منطقه‌الفراغ بر محور "ولایت امر" شکل می‌گیرد و دارای پشتوانه اجتهادی و شرعی است. 🔸 سپس ایشان با نقد دیدگاه جریان‌های سلفی و سکولار درباره شورا، تصریح کرد که این گروه‌ها گاه شورا را بدیلی برای ولایت فقیه می‌پندارند. حال آن‌که در منظومه فقه سیاسی اسلام، شورا نه در تقابل با ولایت، بلکه در کنار آن و در خدمت نهاد اجتهاد و هدایت دینی جامعه قرار دارد. 🔹 در بخش پایانی، الغفوری به تبیین تفاوت اساسی میان نظریه شورا در اندیشه اهل‌سنت با نظریه ولایت فقیه امام خمینی پرداخت و تأکید کرد که شورا در سنت اهل‌سنت، عموماً جنبه مشورتی و گاه صوری دارد، حال آن‌که در اندیشه امام خمینی، ولایت فقیه، استمرار امامت در عصر غیبت است و بر اساس تخصص، عدالت، و قدرت تدبیر فقیه جامع‌الشرایط بنا شده است. 🔸 بدین‌سان، نظریه ولایت فقیه نه تنها پاسخ‌گوی نیازهای حکومت اسلامی در عصر غیبت است، بلکه پیوندی عمیق میان فقه، عقل، و مردم‌سالاری دینی برقرار می‌سازد. 🔻 جهت مطالعه بیشتر به لینک زیر مراجعه کنید: https://andishehma.com/ejtehad-mardom/ 🌐 اندیشه ما https://eitaa.com/joinchat/3881369777C45aea07034

✅ فقه اجتماعی؛ نیروی محرکه تحول در حکمرانی دینی و مقابله با فساد ساختاری 🎙 دکتر محمد جواد ارسطا 🔸 به باور وی، فقه اجتماعی ظرفیتی حیاتی برای حل مسائل پیچیده و نهادی جامعه معاصر دارد؛ مسائلی که فقه فردی از عهده پاسخ‌گویی کامل به آن‌ها برنمی‌آید. 🔹 استادارسطا سه معیار کلیدی برای تمایز فقه اجتماعی از فقه فردی بیان کرد: 1️⃣ هدف: فقه اجتماعی در پی تنظیم حیات اجتماعی و مدیریت روابط کلان میان افراد، گروه‌ها و نهادهاست؛ برخلاف فقه فردی که عمدتاً به مناسبات فردی و عبادی می‌پردازد. 2️⃣ مکلف: در این رویکرد، فرد تنها مکلف نیست، بلکه دولت، جامعه و شهروند نیز ذیل خطاب شرع قرار می‌گیرند؛ این تحول، ظرفیت‌های فقه را به حوزه حکمرانی، سیاست‌گذاری عمومی و مسئولیت نهادها گسترش می‌دهد. 3️⃣ موضوع: موضوعات فقه اجتماعی، تدریجی، تکرارپذیر و نیازمند تدبیر حکومتی هستند و در صورت بی‌توجهی می‌توانند به بحران‌های مزمن اجتماعی تبدیل شوند. 🔸 وی در ادامه با استناد به آیه «نُوَلِّی بَعْضَ الظَّالِمِینَ بَعْضًا» (انعام: ۱۲۹)، هشدار داد که در صورت فقدان رویکرد اجتماعی در فقه، فساد نهادی و سیستماتیک در جامعه نهادینه می‌شود و دیگر با موعظه و فقه فردی قابل مهار نیست. 🔹 این آیه به باور او، از سنت‌های الهی در زمینه ساختاری شدن ظلم و فساد سخن می‌گوید که تنها با ابزار فقه اجتماعی می‌توان به تحلیل و درمان آن پرداخت .... 🔻 جهت مطالعه بیشتر به لینک زیر مراجعه کنید: https://andishehma.com/feghe-ejtemaii/ 🌐 اندیشه ما https://eitaa.com/joinchat/3881369777C45aea07034

✅ فقه اجتماعی؛ نیروی محرکه تحول در حکمرانی دینی و مقابله با فساد ساختاری 🎙 دکتر محمد جواد ارسطا 🔸 به باور وی، فقه اجتماعی ظرفیتی حیاتی برای حل مسائل پیچیده و نهادی جامعه معاصر دارد؛ مسائلی که فقه فردی از عهده پاسخ‌گویی کامل به آن‌ها برنمی‌آید. 🔹 استادارسطا سه معیار کلیدی برای تمایز فقه اجتماعی از فقه فردی بیان کرد: 1️⃣ هدف: فقه اجتماعی در پی تنظیم حیات اجتماعی و مدیریت روابط کلان میان افراد، گروه‌ها و نهادهاست؛ برخلاف فقه فردی که عمدتاً به مناسبات فردی و عبادی می‌پردازد. 2️⃣ مکلف: در این رویکرد، فرد تنها مکلف نیست، بلکه دولت، جامعه و شهروند نیز ذیل خطاب شرع قرار می‌گیرند؛ این تحول، ظرفیت‌های فقه را به حوزه حکمرانی، سیاست‌گذاری عمومی و مسئولیت نهادها گسترش می‌دهد. 3️⃣ موضوع: موضوعات فقه اجتماعی، تدریجی، تکرارپذیر و نیازمند تدبیر حکومتی هستند و در صورت بی‌توجهی می‌توانند به بحران‌های مزمن اجتماعی تبدیل شوند. 🔸 وی در ادامه با استناد به آیه «نُوَلِّی بَعْضَ الظَّالِمِینَ بَعْضًا» (انعام: ۱۲۹)، هشدار داد که در صورت فقدان رویکرد اجتماعی در فقه، فساد نهادی و سیستماتیک در جامعه نهادینه می‌شود و دیگر با موعظه و فقه فردی قابل مهار نیست. 🔹 این آیه به باور او، از سنت‌های الهی در زمینه ساختاری شدن ظلم و فساد سخن می‌گوید که تنها با ابزار فقه اجتماعی می‌توان به تحلیل و درمان آن پرداخت .... 🔻 جهت مطالعه بیشتر به لینک زیر مراجعه کنید: https://andishehma.com/feghe-ejtemaii/ 🌐 اندیشه ما https://eitaa.com/joinchat/3881369777C45aea07034

✅ فقه الاجتماع؛ مادر فقه‌های اجتماعی یا مکمل فقه فردی؟ 🎙 آیت‌الله احمد مبلغی 🔻 در سومین نشست مدرسه تابستانه فقه و اصول دارالعلم که در حرم مطهر رضوی برگزار شد، موضوع نوپدید «فقه الاجتماع» به عنوان یکی از مباحث محوری فقه اجتماعی معاصر، مورد بحث و بررسی دو تن از اساتید برجسته حوزه علمیه قم،آیت الله احمد مبلغی و دکتر محمدجواد ارسطا قرار گرفت. 🔹 استاد احمد مبلغی با معرفی «فقه الاجتماع» به عنوان مادر فقه‌های اجتماعی، بر این باور است که همان‌گونه که علم‌الاجتماع (جامعه‌شناسی) بنیان و مقدمه دیگر علوم اجتماعی محسوب می‌شود، «فقه الاجتماع» نیز پایه‌ای‌ترین دانش فقهی برای فهم، تحلیل و استنباط احکام در حوزه‌های گوناگون اجتماعی نظیر سیاست، اقتصاد، تربیت و جمعیت است. 🔸 او بر «ماهیت تجویزی» این فقه تأکید کرد که با تکیه بر داده‌های علوم اجتماعی، به صدور احکام شرعی درباره پدیده‌ها و ساختارهای اجتماعی می‌پردازد. 🔹 آیت الله مبلغی همچنین میان «فقه اجتماعی به مثابه یک رشته مستقل» و «فقه اجتماعی به مثابه یک روش استنباط» تمایز قائل شد و دیدگاه دوم را ناکافی دانست. 🔻 وی تأکید کرد که فقه اجتماعی یک دانش مضاف مستقل با موضوعات خاص خود است، نه صرفاً روشی برای اجتماعی‌سازی استنباط فقهی فردی. ♦️ از نگاه او، شناخت ملاکات در این حوزه نیازمند نگاه فرایندی، بین‌رشته‌ای و منعطف است، زیرا مصالح و مفاسد اجتماعی در حال دگرگونی و تداخل‌اند .... 🔻 جهت مطالعه بیشتر به لینک زیر مراجعه کنید: https://andishehma.com/fegh-ejtemaii/ 🌐 اندیشه ما https://eitaa.com/joinchat/3881369777C45aea07034

✅ فقه در تراز عقلانیت ✳️ بازاندیشی در احکام با نگاهی به عرف و زمانه ✏️ دکتر مهدی منتظرقائم 🔹 کتاب «همراهی فقها با عقلا» نوشته دکتر مهدی منتظرقائم، دانشیار دانشگاه علوم قضایی، کوششی علمی برای ترسیم نسبت میان فقه سنتی شیعه و عقلانیت اجتماعی مدرن است. 🔸 این اثر شامل پانزده مقاله تحلیلی است که با بهره‌گیری از منابع فقهی، روایی و تجربه‌های تاریخی، به بررسی ضرورت‌های بازنگری در ساختار سنتی فقه می‌پردازد. 🔴 نویسنده با رویکردی نوگرایانه، بر این باور است که فقه، اگرچه بر پایه نصوص و سنت شکل گرفته، اما بسیاری از فتاوا و احکام، متأثر از شرایط تاریخی، عرفی و فرهنگی عصر نزول بوده‌اند. بنابراین، در جهان مدرن با تحولات بنیادین در ارزش‌ها، روابط و ساختارهای اجتماعی، ضرورت بازخوانی موضوعات و تشخیص تناسب آن با احکام شرعی امری اجتناب‌ناپذیر است. 🔹 منتظر قائم، میان دو رویکرد به فقه تمایز قائل می‌شود:دیدگاه حداکثری که معتقد است فقه باید پاسخ‌گوی همه امور زندگی باشد، 🔸 دیدگاه حداقلی که فقه را در حوزه‌ای محدود و تخصصی، پاسخ‌گو می‌داند و جایگاه اصلی را به عرف، دانش روز و تجربه بشری می‌دهد. او با پذیرش دیدگاه دوم، تأکید می‌کند که نقش عرف و عقلای جامعه در تعیین موضوعات و کاربرد احکام، نقش محوری دارد و در استنباط نیز فقها ناگزیر از رجوع به روش‌ها و مفاهیم عرفی‌اند. 🔹 در بخش‌هایی از کتاب، به موضوعاتی چون نقد نظام دیات، بازنگری در احکام نجاست کفار، تطبیق فقه با زمانه و نقد دیدگاه اجبار در شریعت پرداخته شده است. 🔸 نویسنده در مقاله‌ای درباره دیات توضیح می‌دهد که مبنای شتر، دینار و حوله یمنی برای دیه، عرف زمان پیامبر بوده و امروز چنین معیارهایی دیگر موضوعیت ندارد. همچنین، وی باور دارد که تشخیص موضوع با عرف است، نه فقیه؛ و اگر موضوع تغییر کرده، حکم نیز باید تغییر یابد. 🔹 از مباحث مهم دیگر کتاب، حق نظارت مردم بر حکومت دینی است. نویسنده این نظارت را نه‌تنها مشروع بلکه واجب شرعی می‌داند و معتقد است که میزان پذیرش این نظارت توسط حکومت، یکی از معیارهای سنجش دینی بودن آن است. اگر فقرا نتوانند علیه حاکم اقامه دعوا کنند یا اگر فقر مطلق در جامعه وجود داشته باشد، نمی‌توان از حکومت دینی سخن گفت. 🔸 در نگاه او، تطبیق کامل و یک‌جانبه نصوص شرعی بر تمام شرایط متغیر جهان معاصر، امری غیرواقع‌بینانه و نافی روح شریعت است. به گفته او، نمی‌توان فرهنگ قبیله‌ای عربستان قرن هفتم را بر جامعه امروز تحمیل کرد و انتظار هم‌خوانی داشت. مثلاً نمی‌توان بر اساس آن فرهنگ، زنان را از بسیاری حقوق محروم کرد یا جامعه را درگیر احکامی ساخت که امروزه فاقد کارایی‌اند. 🔹 او همچنین با صراحت به نقد اجبار در اجرای شریعت می‌پردازد. به باور وی، هیچ حکمی از احکام دین نباید با اکراه بر فردی تحمیل شود، حتی اگر آن حکم راه سعادت باشد. قرب به خدا و ایمان حقیقی در بستر اختیار تحقق می‌یابد، نه اجبار. بنابراین، الزاماتی مانند حجاب اجباری یا برخورد فیزیکی با منکرات، برخلاف روح شریعت است. 🔸 منتظرقائم، در نقد نظریه رایج امر به معروف و نهی از منکر، با اتکا به روایات، نشان می‌دهد که مراحل قلبی و زبانی کفایت می‌کند و هیچ مجوز شرعی برای اجبار بدنی وجود ندارد. به‌جای برخورد فیزیکی با منکرات، باید خود با رفتار نیک، زشتی منکر را انکار و زیبایی معروف را تبلیغ کرد. 🔹 در مجموع، کتاب «همراهی فقها با عقلا» پلی است میان نصوص و نیازهای زمانه، تلاشی برای تلفیق شریعت و عقلانیت معاصر و تبیینی از این نکته کلیدی که فقه، اگر بخواهد زنده بماند، باید با عرف عقلایی، اخلاق اجتماعی و کرامت انسانی همراه شود ..... 🔻 جهت مطالعه بیشتر به لینک زیر مراجعه کنید: https://andishehma.com/fegh-dar-taraz-aghlaniyat/ 🌐 اندیشه ما https://eitaa.com/joinchat/3881369777C45aea07034

✅ انصاف یا تسبیح؟ مساله این است! ✏️ دکتر مهراب صادق نیا 🔻در حوزه‌ی عمومی، اخلاق آخرین دست‌آویز توده‌ی مردم است. یعنی وقتی همه چیزهای مادی، سیاسی یا اجتماعی تهدید شده و یا از هم پاشیده شود، این اخلاق است که هم‌‌چنان پایگاه و پناه‌گاه بی‌کسان باقی می‌ماند. منظور من از اخلاق، لزوما و صرفا، رفتارهای مذهبی که عمدتاً جنبه‌های آیینی و فردی دارند (Formal Ethics )و در مواجهه‌ی فرد با خداوند اهمیت پیدا می‌کنند، نیست. نمازخواندن، روزه‌گرفتن، هر ساله به مکّه و زیارت رفتن، و قرآن خواندن اگر چه خوب و سنجه‌ی دینداری‌ فرد است؛ ولی این اخلاق عملی و جامعه‌ای‌ست (social ethics ) که به مثابه مجموعه‌ای از قواعد رفتاری، بقاء روابط انسانی، همکاری و عدالت را در جامعه فراهم کرده و امید اجتماعی را زنده نگه می‌دارد. این نوع از اخلاق، برای حفظ عدالت، اعتماد متقابل و کاهش تضادهای اجتماعی ضرورت دارد. این که یک مسئول تا چه‌اندازه اهل پاکی و نجسی است، در روز چند رکعت نماز می‌خواند، و یا چه اندازه ذکر می‌گوید و چند دور تسبیح می‌چرخاند امر پسندیده‌ای‌ست که انشالله پاداش‌ش را از خدا خواهد ستاند؛ ولی هیچ‌کدام از این امور چراغ امید را در دل شهروندان یک جامعه روشن نمی‌کند. هیچ جامعه‌ای به نماز و عِشاء ربانی رهبران‌ش دخیل نمی‌بندد. شواهد تاریخی‌ای چون خوارج و کلیسای قرون وسطی پیش روی ماست. پناه‌گاه مردم در نهایت، مروّت، انصاف، پاک‌دستی، و اهلیّت مسئولان و فرمان‌روایان آن‌هاست، نه تسبیح و جای مُهری که بر پیشانی دارند. رعایت این معنای از اخلاق، به شکل‌گیری سرمایه‌ی اجتماعی مثبت کمک کرده و میزان اعتماد و همکاری میان افراد جامعه را افزایش می‌دهد و هنگامی که ساختارهای رسمی و نهادهای سیاسی با بحران مواجه می‌شوند، این قرارداد اخلاقی است که تا حدی می‌تواند نظم اجتماعی را حفظ کند و کِشش اجتماعی لازم را باقی نگه دارد .... 🔻 جهت مطالعه بیشتر به لینک زیر مراجعه کنید: https://andishehma.com/ensaf-ya-tasbih/ 🌐 اندیشه ما https://eitaa.com/joinchat/3881369777C45aea07034

♦️پروژه ناتمام مشروطیت در ایران! ✍🏻دکتر سید علی میر موسوی ✅مشروطیت نخستین فصل تجدد ایرانی و اولین گام در شکل گیری دولت مدرن در ایران بود؛ گفتمانی که زمینه های آن دو قرن پیش فراهم آمد و اهدافی همچون محدودیت قدرت سیاسی، حکومت قانون و آزادی را دنبال می‌کرد. تشکیل مجلس شورای ملی و تدوین قانون اساسی و تصویب لوایح چهارده گانه در پی فرمان مشروطیت در ۱۴ مرداد ۱۲۸۵، گام های مهمی در این راه بود. از این رو سخن از«ناکامی کامل»مشروطیت دقیق نیست. ✅با این حال بررسی تحولات سیاسی و ساختار قدرت از مشروطه تا امروز نشان می دهد که این پروژه ناتمام مانده و هرگز به سرمنزل مقصود نرسیده است. بنابراین پرسش اصلی این است که چرا مشروطیت در ایران به تمامی اهداف خود دست نیافت؟ ✅این چرایی تاکنون از دیدگاه های گوناگون تبیین شده است. برخی ریشه‌ی آن را در عوامل عینی و ساختاری جستجو کرده‌اند و برخی دیگر بر علل و دلایل ذهنی و اندیشه‌ای تاکید کرده‌اند. بی تردید هر دو دسته نقش و تاثیر داشته‌اند. از میان عوامل عینی دو عامل اهمیت ویژه دارند: نخست فراگیر نشدن نهادهای سیاسی و به تبع آن نهادهای اقتصادی؛ دوم، ضعف همزمان دولت و جامعه. از میان عوامل ذهنی نیز می توان به نبود درک روشن از مفهوم مدرن دولت و قانون اشاره کرد. ✅عجم اوغلو و رابینسون در کتاب "چرا ملت ها شکست می خورند؟" رمز موفقیت مشروطیت در انگلستان را شکل گیری نهادهای فراگیر سیاسی می‌دانند. نهادهایی که در انحصار گروهی محدود نبودند و خواسته‌های اقشار مختلف جامعه را بازتاب می‌دادند. این وضعیت به نهادهای اقتصادی نیز سرایت کرد و آن‌ها را از انحصار بیرون آورد. در نتیجه چرخه‌ای از فضیلت شکل گرفت: نهادهای سیاسی و اقتصادی هر دو یکدیگر را در مسیر فراگیری تقویت کردند. برعکس، وقتی نهادهای سیاسی در انحصار اقلیت باشد، نهادهای اقتصادی نیز انحصاری می‌شود و چرخه‌ای از رذیلت به وجود می‌آید که هر دو نوع نهاد را در انحصار نگه می‌دارد. ✅در کتاب «راه باریک آزادی»، این دو نویسنده تحقق آزادی را در گرو تقویت همزمان دولت و جامعه می‌دانند. دولت قوی بدون جامعه قوی به استبداد می‌انجامد و جامعه قوی بدون دولت قوی به هرج‌ومرج. آزادی تنها در «دالان باریکی» امکان‌پذیر است که از توازن این دو شکل می‌گیرد. مشروطه ایرانی در شرایطی پیروز شد که دولت و جامعه هر دو در ضعف بودند، پس این دالان شکل نگرفت. در دوره‌های بعد نیز این توازن برقرار نشد. ✅از منظر اندیشه‌ای نیز مشروطیت ایرانی بر پایه مفهوم مدرن دولت استوار نبود. در غرب، مشروطیت پس از شکل‌گیری این مفهوم رخ داد. همان‌طور که کوئنتین اسکینر در مقاله «دولت» توضیح داده، مفهوم دولت مدرن در پرتو نگرش غیرشخصی به قدرت سیاسی پدید آمد. در جهان پیشامدرن، وضع شهر با وضع شهریار گره خورده بود. با رنسانس و اومانیسم، به تدریج این دو از هم جدا شدند و سپس شهر از وضعیت مردم نیز استقلال یافت. نتیجه این دو استقلال، پیدایش مفهومی جدید بود که نیاز به واژه‌ای تازه داشت: State، به معنای نهادی متمایز از حاکمان و جامعه. نظریه دولت مطلقه هابز و پس از آن نظریه دولت مشروطه لاک، هر دو بر پایه این مفهوم شکل گرفتند. در مشروطه ایرانی چنین مرزبندی روشنی میان شاه، دولت و نظام سیاسی وجود نداشت. ✅مشروطیت همچنین نیازمند مفهوم مدرن قانون است. در برداشت سنتی هر قاعده الزام آوری که روابط و مناسبات فردی و اجتماعی را سامان دهد، قانون است. به همین دلیل در ایران پیشا مشروطه شریعت نیز قانون شمرده می‌شد. برای مثال ملاصدرا در «شواهد الربوبیه» از یگانگی شرع و قانون سخن ‌می‌گفت. شیخ فضل الله نیز شریعت را بی نیاز کننده از قانون مشروطه می‌دانست. اما در برداشت مدرن، قانون قاعده‌ای برخاسته از اراده عمومی است که خیر همگانی را بازتاب می‌دهد. قانون در این معنا نه فرمان خداست و نه دستور حاکم؛ بلکه نهادی مستقل است. شریعت تنها از راه اراده عمومی و هماهنگی با خیر همگانی می‌تواند به قانون بدل شود. مشروطیت ایرانی در غیاب چنین فهمی از قانون شکل گرفت، بنابراین فرمان شاه و احکام شریعت همچنان در حکم قانون باقی ماندند. ✅به این ترتیب پروژه مشروطیت در راه تحقق اهداف خود با دو مانع اساسی روبرو شد: ۱. نبود نهادهای فراگیر و توازن میان قدرت دولت و جامعه؛ ۲. فقدان درک مدرن از دولت و قانون. این دو مانع چرخه فضیلت را از کار انداخت و موجب شد که نه استبداد مهار شود و نه حکومت قانون به ثبات برسد. مشروطیت در ایران نقطه عطفی بود که مسیر تازه‌ای را گشود، اما همچنان ناتمام ماند. تحقق کامل اهداف مشروطه و گذار به دولت مدرن در ایران، پروژه ای است بلند مدت که به بازسازی نهادی، توازن قدرت دولت و جامعه و فهم دقیق دولت و قانون در جهان مدرن نیاز دارد. تنها در این صورت می‌توان به حکومت قانون و تحقق آزادی و جمهوریت در ایران امید داشت. 🌐 اندیشه ما

✅ دین‌گریزی؛ حاصل تفسیرهای خشن، فشار اقتصادی و آموزش‌های غیرعقلانی 🎙 استاد محسن غرویان 🔹 استاد محسن غرویان، استاد حوزه علمیه قم، در تحلیلی صریح و واقع‌گرایانه، دین‌گریزی در جامعه را نتیجه عوامل متعددی می‌داند که برخی درونی و برخی بیرونی‌اند. 🔸 او ریشه گرایش به دین را در فطرت انسان‌ها می‌بیند و معتقد است همه ادیان، پاسخی به نیاز فطری انسان برای ارتباط با مبدأ هستی هستند. 🔹 اما در دنیای معاصر که دسترسی مستقیم به پیامبران وجود ندارد، تفاسیر گوناگون و گاه متضاد عالمان دینی، باعث سردرگمی مردم شده است. 🔸 استاد غرویان هشدار می‌دهد که برخی برداشت‌ها و معرفی‌های خشن از دین، که بیشتر بر عذاب، خشم، دوزخ و محدودیت‌ها متمرکزند، با فطرت رحمت‌طلب انسان‌ها ناسازگارند و باعث فاصله گرفتن مردم از دین می‌شوند. 🔹 در مقابل، معرفی دین با چهره‌ای رحمان، مهربان و عقلانی، می‌تواند جذب ایجاد کند. 🔸 از دیگر عوامل مهم دین‌گریزی، فشارهای اقتصادی و ناکارآمدی در حکمرانی است. او تأکید می‌کند که مردم وقتی با مشکلات معیشتی شدید روبه‌رو هستند و این وضعیت به نام دین توجیه می‌شود، طبیعی است که از دین نیز دل‌زده شوند. 🔹 همچنین، غرویان با انتقاد از نظام آموزشی کشور، بیان می‌کند که در چهار دهه گذشته، آموزش دینی بیشتر مبتنی بر تعبد و اجبار بوده تا تفکر و انتخاب آزادانه. به گفته او، تفکر عقلانی، آموزش فلسفه، پرورش قدرت تحلیل و پرسشگری دینی در مدارس مورد غفلت واقع شده است. 🔸 او همچنین از تمرکز افراطی بر ظواهر دینی مانند حجاب، بدون توجه به عفت، اخلاق، شخصیت و ایمان درونی انتقاد می‌کند و خواستار تربیتی عمیق، مستمر و درون‌زا از سنین کودکی تا دانشگاه می‌شود. 🔺 در نهایت، استاد غرویان راهکار مقابله با دین‌گریزی را در بازنگری جدی در شیوه تفسیر دین، اصلاح آموزش‌های دینی، بهبود شرایط اقتصادی و حاکمیتی عادلانه و عقل‌محور می‌داند .... 🔻 جهت مطالعه بیشتر به لینک زیر مراجعه کنید: https://andishehma.com/din-gorizi/ 🌐 اندیشه ما https://eitaa.com/joinchat/3881369777C45aea07034

✅ تحریف خاموش عاشورا: شهادت‌طلبی بی‌هدف! 🎙 آیت‌الله سید محمد علی ایازی ⏱ زمان مورد نیاز برای مشاهده این ویدیو: ۶ دقیقه 🖇 آیدی اندیشه‌ما در شبکه‌های اجتماعی: https://eitaa.com/joinchat/3881369777C45aea07034