ویژگیهای مداری پلوتو:
مدار بسیار بیضوی پلوتو میتواند آن را تا فاصلهی بیش از ۴۹ برابر مسافت بین زمین تا خورشید ببرد. از آنجایی که مدار سیاره کوتوله بسیار گریزان از مرکز یا غیرمدور است، فاصلهی پلوتو از خورشید میتواند بهطرز چشمگیر متفاوت باشد. این سیاره کوتوله درواقع بهمدت ۲۰ سال از دورهی مداری ۲۴۸ سالهاش، از نپتون به خورشید نزدیکتر بوده.
درنتیجهی چنین مداری، پس از آنکه پلوتو بهمدت ۲۰ سال از نظر فاصله از خورشید، هشتمین سیاره محسوب میشد، در سال ۱۹۹۹ از مدار نپتون گذر کرد و به دورترین سیاره از خورشید تبدیل شد تا آنکه درنهایت در سال ۲۰۰۶ به سیاره کوتوله تنزل مقام یافت.
وقتی پلوتو به خورشید نزدیکتر میشود، یخهای سطح آن ذوب میشوند و بهطور موقت جو رقیقی را تشکیل میدهند که بیشتر از نیتروژن و مقداری متان تشکیل شده است. گرانش ناچیز پلوتو که کمی بیش از یکبیستم گرانش زمین است، موجب میشود که این اتمسفر درمقایسه با جو زمین، تا ارتفاعی بسیار بالاتر گسترش یابد.
وقتی سیاره کوتوله از خورشید دورتر میشود، ظاهرا بخش عمدهی جو آن یخ میزند و ناپدید میشود. بااینحال در زمانی که پلوتو دارای جو است، احتمالا میتواند بادهای شدیدی را تجربه کند. این جو همچنین دارای تغییراتی در روشنایی است که علت آن را میتوان امواج گرانشی یا جریان هوا برفراز کوهها دانست.
هرچند اتمسفر پلوتو رقیقتر از آن است که امروزه به مایعات امکان جاریشدن بدهد، ممکن است عناصر مایع در گذشته روی سطح باستانی سیاره کوتوله درجریان بوده باشند. نیوهورایزنز تصویر دریاچهای یخزده را در منطقه تامبا ثبت کرد که بهنظر میرسید در نزدیکیاش آبراههای باستانی وجود داشت. پلوتو در مقطعی از تاریخش میتوانست اتمسفری تقریبا ۴۰ برابر ضخیمتر از جو مریخ داشته باشد.
در سال ۲۰۱۶، دانشمندان اعلام کردند که ممکن است با استفاده از دادههای نیوهورایزنز، ابرهایی را در جو پلوتو مشاهده کرده باشند. پژوهشگران هفت عارضهی درخشان را دیدند که در نزدیکی مرز روشنایی و تاریکی قرار داشتند. این محدوده معمولا محل تشکیل ابرها است. این ابرهای احتمالی همگی در ارتفاع پایین و تقریبا یکاندازه بودند که نشان میدهد عارضههایی مجزا هستند. ترکیب ابرها اگر واقعا وجود داشته باشند، احتمالا استیلن، اتان و هیدروژن سیانید خواهد بود.
چرا پلوتون دیگر سیاره نیست؟
در ماه اوت ۲۰۰۶، اتحادیه بینالمللی نجوم (IAU) جایگاه پلوتون را به «سیاره کوتوله» تنزل داد. این اتفاق بدان معنی بود که از آن پس، فقط جهانهای سنگی درونی منظومه شمسی و غولهای گازی محدودهی بیرونی سیاره بهحساب میآیند.
در سال 2006، اتحادیه بینالمللی اخترشناسی (IAU) یک تعریف جدید برای سیاره ارائه داد. طبق این تعریف، یک سیاره باید سه شرط زیر را داشته باشد:
1_به دور خورشید بچرخد:
پلوتو به دور خورشید میچرخد.
2_جرم کافی داشته باشد تا گرانش خودش آن را به شکل کروی درآورد:
پلوتو جرم کافی برای این کار را دارد.
3_محدوده مداری خود را از سایر اجرام پاکسازی کرده باشد:
اینجاست که پلوتو مشکل دارد. پلوتو نتوانسته است محدوده مداری خود در کمربند کویپر را از سایر اجرام پاکسازی کند. به عبارت دیگر، اجرام دیگری با اندازه و جرم مشابه در مدار پلوتو وجود دارند.
به همین دلیل، پلوتو دیگر به عنوان یک سیاره کامل در نظر گرفته نمیشود و به دسته جدیدی به نام "سیاره کوتوله" (Dwarf Planet) طبقهبندی شده است. سیارههای کوتوله شرایط 1 و 2 را دارند، اما شرط 3 را ندارند.
آیا پلوتون قمر دارد؟
پلوتو پنج قمر دارد: شارون، استوکس، نیکس، سربروس و هیدرا که از این بین، شارون نزدیکترین قمر به پلوتون و هیدرا دورترین قمر از آن است
در سال ۱۹۷۸، اخترشناسان کشف کردند که پلوتو قمر بسیار بزرگی دارد که تقریبا نصف اندازهی خود سیاره کوتوله است. این قمر با الهام از موجود روانبر در اساطیر یونان که ارواح را به جهان زیرین هدایت میکرد، شارون یا خارون نامیده شد.
از آنجایی که شارون و پلوتو از نظر اندازه بسیار شبیه یکدیگر هستند، مدار آنها با بیشتر سیارهها و قمرهایشان متفاوت است. پلوتو و شارون تا حد زیادی مثل منظومههای ستارهای دوتایی، هردو بهدور نقطهای در فضا میچرخند که بین آنها قرار دارد. بههمین دلیل، دانشمندان از پلوتو و شارون بهعنوان سیاره کوتوله دوتایی، سیاره دوگانه یا منظومه دوتایی یاد میکنند.