🔻جنگ؛ از گالری تا خیابان گرافیتی‌های سید‌علی میرفتاح چگونه جلوی روزمرگی شهر را می‌گیرد؟ 🔹اما تفاوت کار میر‌فتاح در چیست که آثارش را از گرافیتی‌های مرسوم‌ دیگر متمایز کرده؟ پاسخ اصلی این سوال، ابتدا در نحوۀ حضور خود اوست. هنرمندی جاافتاده در سنِ‌ 58 سالگی، فروتنانه در میانهٔ جنگ به کف میدان آمده و خودش در خیابان‌ها نقاشی می‌کشد. متن کامل این فرسته... 🔻 رسانه بافتار 🆔 @baftar_resane

🔻جنگ؛ از گالری تا خیابان گرافیتی‌های سید‌علی میرفتاح چگونه جلوی روزمرگی شهر را می‌گیرد؟ 🔹گویی «گرافیتی»، رهایی نقاشی از انزوای گالری ا‌ست. نقاشی در گالری می‌ماند و سخت پا به عرصهٔ عمومی می‌گذارد. شرایط تماشا و ملاقات با یک تابلوی نقاشی نیز برای عموم در دسترس نیست؛ اما دیوارنگاری، هنر را به خیابان‌ها و فضاهای شهریِ عمومی می‌کشاند. 🔹گرافیتی، مدیومی برای حرف‌های صریح‌تر است. همان حرف‌هایی را که در دنیای نقاشی با ایماواشاره و نشانه باید گفت، اینجا صریح‌تر و خودمانی‌تر بیان می‌شود. از این نظر،‌ با هنرِ گرافیک‌ همسایه است و در واکنشی بودن نیز به آن شباهت دارد. گرافیتی، هنری خیابانی‌ست و به‌واسطۀ همجواری با مردم، فرم مطلوبی برای هنر متعهد و مردمی است. روزهای نهضت و دفاعِ مقدس نیز، دوران پربسامد این قالب برای تصویر آرمان‌های انقلاب بود. پس از آن، اندکی کم‌رنگ شد و برخی از همان آثار قدیمی هم از بین رفت تا این‌که جدی گرفتن دیوارنگاری در دستور کارِ سازمان‌ها و نهادهای فرهنگی قرار گرفت. 🔹مدتی این مثنوی تأخیر شد تا به امروز، که وقتی در شهر می‌گردیم، تعداد بسیاری اثر گرافیتی بر دیوار‌های شهر می‌بینیم. آثاری که شاید هر روز بارها آن‌ها را ببینیم اما چندان توجهمان را به خود جلب ‌نمی‌کنند؛ ولی آثار جدید سیدعلی میرفتاح، تمایزی دارند که نگاه‌ها را به سمت خود می‌کشند. گویی گرافیتی به جایگاه اصلی‌اش برگشته است. 🔹اما تفاوت کار میر‌فتاح در چیست که آثارش را از گرافیتی‌های مرسوم‌ دیگر متمایز کرده؟ پاسخ اصلی این سوال، ابتدا در نحوۀ حضور خود اوست. هنرمندی جاافتاده در سنِ‌ 58 سالگی، فروتنانه در میانهٔ جنگ به کف میدان آمده و خودش در خیابان‌ها نقاشی می‌کشد. 🔹نکتهٔ بعدی شاید در تغییر رویکرد در نسبت با این قالب است. گرافیتی ایران، گویی پس از دههٔ شصت، تبدیل به ابزاری برای تزئینات غیرضروری شهر شد و از مسائل مهم و واقعی مردم فاصله گرفت؛ اما اینجا جایی است که میرفتاح، خود را در یک موقعیت تاریخی دیده و اساساً نقطۀ عزیمتش، فریاد دردِ مردم است و فرم متناسبِ آن را هم انتخاب کرده است. و همین‌جاست که گرافیتی، ماهیت اصلی خود را پیدا می‌کند و موثر و مورد توجه واقع می‌شود. 🔹گرافیتی‌هایی که میر‌فتاح کشیده، از سبکی که در چهره‌نگارۀ شهید محمد باقری در روز‌های ابتدایی جنگ کشید، پیروی می‌کند. او برای هر اثرش شناسنامه‌ای نیز به جا گذاشته. نام شهید، مکان و زمانِ شهادت، شناسنامۀ اثر اویند و عبارت «نام جاوید وطن» و یک قلب قرمزرنگ، امضایِ میرفتاح پای آثارش است. میر‌فتاح این اطلاعات را برای این می‌نویسد تا خاطرات ما از جنگی که در میانه‌اش هستیم، در حافظۀ خیابان‌های تهران ماندگار شود. 🔹میرفتاح زاویه‌ای که برای کشیدن چهرهٔ شهدا انتخاب کرده، طوری‌ست که گویی دارند به مردمی که از مقابلشان می‌گذرند، نگاه می‌کنند. او در مصاحبه‌ای با روزنامهٔ «فرهیختگان»، در توضیح آثارش این‌گونه بیان می‌کند: «من می‌خواستم جایی باشد که با شهدا مواجهۀ مستقیم و صریح داشته باشیم. نه این‌که یک عدد باشند در میانِ اعداد، یک اِلمان در میان اِلمان‌ها باشند. […] همان‌طور که آدم‌ها وقتی کسی را که می‌شناسند، در خیابان می‌بینند، می‌ایستند و سلام‌علیک می‌کنند، احوال می‌پرسند، به احترامِ همدیگر کلاه از سر برمی‌دارند. حالا، تصویر در ذهنم این بود که خیلی واقعی، تا جایی که امکانات اجازه می‌دهد، کاری کنم که انگار مردم هم با دیدن تصویر شهید، موقع قدم زدن در خیابان، یکی از همشهریان را دیده‌اند.» 🔹گرافیتی‌های میرفتاح، چهره‌هایی آشنا از مردم ایران است. گویی این چهره‌ها را بارها دیده‌ایم و می‌شناسیم. چشم در چشم شدن با این شهدا، اجازه نمی‌دهد که فراموششان کنیم. این گرافیتی است که راهی را برای ما باز می‌کند تا این شهر، بار دیگر جان تازه‌ای از خون شهدایش بگیرد و در روزمرگی‌هایش گم نشود؛ فرمی چریکی و متناسب با این روزهای جنگ. 🔻 رسانه بافتار 🆔 @baftar_resane

🔻علاج موسیقی در مبارزه است مرور وضع موسیقی در جنگ اخیر؛ از بازنشر و بازخوانی تا خلق اثر 🔹تجربه‌ای همچون تولید و عرضۀ مجموعه‌ آلبوم‌هایِ «چاووش» به همت کانون فرهنگی-هنری «چاووش» و گروه‌های «شیدا» و «عارف» (از ۱۳۵۷ تا سال‌های جنگِ تحمیلی) در دورانی شکل گرفت که ادبیات و فضای جهاد و نبرد در جامعه، پرشور و پرتپش بود و مردم و هنرمندان نیز آمادگی همدلی و همراهی با آن را داشتند. نمایان شدنِ دوبارۀ این آثار در روزگار کنونی، به‌ویژه پس از حملۀ اسرائیل، استمرار معنایی واحد را در گذر زمان تداعی می‌کند و مرور تجربهٔ پدید آمدن این چنین آثاری، ما را امیدوار می‌کند که خلق چنین آثار ماندگاری در همین موقعیت‌های سرنوشت‌ساز تاریخی امکان‌پذیر است. برای خواندن متن کامل این یادداشت به کانال بافتار مراجعه کنید 🔻 رسانه بافتار 🆔 @baftar_resane