🔰رابطه امام‌شهید خامنه‌ای و ادبیات بخش اول 🔹در این سی و چند سالی که از انقلاب گذشته و بنده توفیق آشنایی با آیت‌الله خامنه‌ای را داشته‌ام، یکی از رشته‌های پیوند ما زبان و ادبیات فارسی بوده است. درباره‌ این وجه از شخصیت ایشان نکاتی را عرض می‌کنم: 🔸اول این‌که احاطه‌ ایشان بر ادب فارسی و توانایی‌های زبانی ایشان یک امر استثنایی است و نتیجه‌ تحصیلات عادی حوزوی نیست. در زمانی که آقای خامنه‌ای جوان بودند و در حوزه‌ علمیه فقه و اصول می‌خواندند، درس و بحثی تحت عنوان زبان فارسی یا ادبیات فارسی یا نویسندگی یا حتی شعر به‌ صورت رسمی در حوزه نبود. حوزه‌ امروز که در آن فعالیت‌های ادبی هم جایی دارد، بسیار فرق دارد با حوزه‌ پنجاه سال پیش. 🔻این یک واقعیت است که روحانیون تربیت‌شده‌ آن حوزه از نظر توانایی‌های زبانی و ادبی، معاصرِ جامعه‌ خود نبودند، اما آقای خامنه‌ای این ارتباط با زبان و ادبیات فارسی و عشق و علاقه و تسلط بر آن را در اثر چند عامل کسب کرده بود: اول استعداد طبیعی و ذوق فطری خود ایشان که یک موهبت خدادادی است. دوم زندگی در محیط مشهد که زادگاه و پرورشگاه زبان و ادبیات فارسی است و در آن سال‌ها قوت و قدرت ادبی خوبی داشت. شاعران درجه‌اول خراسان و ایران در آن‌جا حضور داشتند و محافل و انجمن‌های ادبی و جلسات شعرخوانی زیادی برگزار می‌شد. آقای خامنه‌ای هم دوستان شاعر خوبی داشتند که من بعضی از آن‌ها مثل مرحوم قدسی و برخی مثل آقای قهرمان (که هم‌اکنون در قید حیات هستند) را کم و بیش می‌شناسم. ▫️آقای خامنه‌ای در این مجالس حضور پیدا می‌کردند، به اشعاری که سرایندگان درجه اول می‌خواندند، توجه می‌کردند و به بحث‌هایی که در نقد شعر می‌شد، توجه داشتند. خود ایشان هم ذوق شعری داشتند و به لحاظ شخصیت و دانش مورد احترام استادان مسن‌تر بودند. ایشان خاطرات زیادی از مجالس ادبی مشهد دارند و در تمام این سال‌ها نیز دوستی و مراوده‌ی شعری و ادبی را با عده‌ای از شاعران مشهد داشته‌اند. ◾️ایشان معتقدند که هویت ملی ما را دو رکن مهم تشکیل می‌دهد: یکی دین اسلام و دیگری زبان فارسی و البته اسلام را در همبستگی ملی مهم‌تر می‌دانند. 🎙️ مصاحبه با دکتر #غلامعلی_حدادعادل 🗓 ۳۰ آبان ۱۳۹۱ #رهبر_نویسندگان 📝بهانش | بهانه‌اے براے نوشتن✿ ✏️@bahanesh

🔰رابطه امام‌شهید خامنه‌ای و ادبیات بخش دوم 🔹آقای خامنه‌ای از مطالعه‌ متون اصلی و اصیل نظم و نثر فارسی غافل نبوده‌اند و به برکت حافظه‌ قوی، بسیاری از اشعار را در حفظ دارند. هنوز هم این اُنس و الفت وجود دارد. 🔸همین چند ماه پیش من یک بیت شعر عربی را که مضمونش منسوب به مجنون است، به شعر فارسی برگردانده بودم. «هَوی ناقَتی خَلفی و قدّامی الهوی و إنّی و إیّاها لَمُختلفانِ». شعری از یک شاعر عرب در بیان احوال مجنون است. مجنون سوار ناقه (ماده‌شتر) بوده و رو به قبیله‌ لیلی می‌رفته، اما این ناقه بچه‌اش را در خانه گذاشته و دلش پیش او بوده است. تا مجنون از ناقه غافل می‌شده، این شتر برمی‌گشته به سوی بچه‌اش. می‌گوید: عشقِ ناقه‌ من پشت سرم است و عشقِ خودم جلوی روی من. با هم هماهنگ نیستیم. مضمون عرفانی والایی است. من به ایشان گفتم که این شعر را به فارسی برگردانده‌ام، از نظر شما چطور است؟ 🔻ایشان گوش کردند و با محبت نظری دادند و فرمودند: این قصه‌اش در مثنوی هست. بعد همان‌طور که نشسته بودیم و ایشان مشغول خوردن ناهار بودند، تمام ابیات آن داستان مثنوی را برای من خواندند. ▫️امثال این‌طور اشعار و ابیات در حافظه‌ ایشان زیاد است. ایشان تک‌بیت‌ها و غزل‌های سبک هندی فراوانی از صائب و کلیم و بیدل و طالب آملی و دیگران را حفظ هستند. اگر کسی اهل شعر باشد و با ایشان مصاحبت داشته باشد، نو‌به‌نو این‌گونه مضمون‌ها و ابیات دست اولِ برگزیده را از ایشان می‌شنود. 🎙️ مصاحبه با دکتر #غلامعلی_حدادعادل 🗓 ۳۰ آبان ۱۳۹۱ #رهبر_نویسندگان 📝بهانش | بهانه‌اے براے نوشتن✿ ✏️@bahanesh

📌در باب کلمه‌ی محجوب و عدد پرهیاهو رفیق جوانِ قلم‌به‌دستی، از این بلای تازه‌ نازل‌شده پرسیده؛ از مرض «دیده شدن» و این عددهایی که زیر سیاه‌مشق‌های عالَمِ مجاز، کنتور می‌اندازد و جان کاتب جوان را به بازی می‌گیرد. بگذارید برایتان از تفاوت «کلمه» و «عدد» بگویم: ۱. ویترین در برابر خلوت ما روزگاری می‌نوشتیم که «خوانده» شویم، نه اینکه «دیده» شویم. دیده شدن، کار ویترین است؛ کار شیشه و نورِ پرداخته و مانکن‌های بی‌جان. اما خوانده شدن، کار دل است و خلوت. این «عشقِ ویو» که می‌گویند، دقیقا تقلیل دادن مقام «کلمه» به «تصویر» است. نویسنده‌ای که چشمش به کنتور بازدید باشد، دیگر برای دغدغه و حقیقت نمی‌نویسد؛ او تبدیل می‌شود به یک شومنِ کلمه‌باز که می‌خواهد در سه‌ثانیه‌ی اول، چشم مخاطبِ عبوری را بدزدد. این دزدی، برکتی برای قلم ندارد. ۲. دیکتاتوری عددها فضای مجازی، دیکتاتوری عددهاست. به شما می‌گوید اگر یادداشتت «فلان هزاران» بار دیده شد، تو نویسنده‌ی موفقی هستی و اگر ده بار دیده شد، شکست خورده‌ای. اما تاریخ ادبیات را عددها ننوشته‌اند. گاهی وزن یک مخاطب دغدغه‌مند که کلمه‌ی تو در جانش رسوب می‌کند، از یک میلیون چشم سرگردان که در حال اسکرول کردن، نیم‌نگاهی به متنت می‌اندازند و رد می‌شوند، سنگین‌تر است. عدد، عمق ندارد؛ فقط سطح را می‌پوشاند. ۳. دام الگوریتم برای نویسنده‌ی جوان خطرناک‌ترین بخش این ماجرا، تغییر ذائقه‌ی نویسنده است. وقتی معتاد به «ویو» شدیم، ناخودآگاه شبیه همان چیزی می‌نویسیم که الگوریتم‌ها می‌پسندند: تند، سطحی، جنجالی و زودفهم. آرام‌آرام، آن اندیشه‌ی عمیقی که نیاز به تامل داشت، در قلم می‌خشکد. ما دیگر خالق اثر نیستیم، بلکه کارگر خط تولید محتوای فلان شبکه‌ی اجتماعی شده‌ایم. حرمت کلمه کلمه، حرمت دارد. کلمه را نباید به پای این چشم‌های گذریِ بی‌دقت سر بُرید. بنویسیم، اما برای آن مخاطبی بنویسیم که حاضر است برای فهمیدن حرف‌مان، مکث کند. بگذاریم متن‌مان در گمنامی اما با اصالت نفس بکشد. تیراژ یک متن خوب، در جان آدم‌هاست، نه در سرورهای فلزی. جوهر قلم را خرج کیمیاگری کنیم، نه شعبده‌بازی. والسلام. ✍🏻 #محمدحسین_نجفی –دبیر تحریریه بهانش #سلوک_نوشتن 📝بهانش | بهانه‌اے براے نوشتن✿ ✏️@bahanesh

🔰آشنایی با تاریخ تحول شعر فارسی 🎙️ مصاحبه با دکتر #غلامعلی_حدادعادل ایشان به کُلیّت ادبیات فارسی و تاریخ تحول شعر فارسی نیز توجه دارند. یعنی سبک‌های مختلف شعری مانند سبک خراسانی، هندی، دوره‌ بازگشت و شعر معاصر هرکدام در ذهن ایشان جای خود را دارد. خصوصیات این‌ها را می‌شناسند و امتیاز هر کدام را نسبت به دیگری می‌دانند. می‌توانم بگویم ایشان این دوره‌ هزار ساله از شعر رودکی را در جاده‌ تاریخ پابه‌پای شاعران طی کرده‌اند و کمتر شاعر بزرگی است که ایشان درباره‌ آن نظر نداشته باشد؛ چه این شاعر مولانا و سعدی و حافظ باشد و چه ملک‌الشعرای بهار و دیگران. ایشان پس از دوره‌ جوانی هم با شاعران و استادان معاصر ارتباط داشته و از آن‌ها استفاده می‌کرده‌اند. یکی از این شاعران مرحوم امیری فیروزکوهی بود که آقای خامنه‌ای در تهران با ایشان ارتباط داشتند. ظاهراً وقتی آقا به تهران می‌آمدند، با ایشان دیدار می‌کردند و همین رفت و آمد باعث شده بود که افراد خانواده‌ امیری هم با ایشان آشنایی داشته باشند. شاعران دیگری هم که به منزل آقای امیری می‌آمدند، ایشان را می‌دیدند. از آن‌جا که آقای امیری به سبک هندی علاقه و اعتقاد داشت، این نیز یک زمینه‌ مشترک گفت‌وگوهای ادبی میان این دو می‌شد. ما علاقه‌ متقابل بین این دو بزرگوار را بعد از انقلاب و در آن دوران محدودی که آقای امیری زنده بود، دیدیم. خاطرم هست یک‌ بار راجع به مرحوم جلال همایی در حضور ایشان صحبت شد. ایشان فرمودند من در جوانی یکی دو بار به دیدن آقای همایی رفتم و درباره‌ بعضی غزل‌های ایشان صحبت کردم. مرحوم همایی هم یکی دو غزل را به خط خود در دفتر من نوشته‌اند. آقای خامنه‌ای از روزگار قدیم دفتری دارند که ابیات و اشعار خوب و درجه‌اول شاعران معاصر -و شاید هم شاعران غیرمعاصر- را در آن نوشته‌اند و یادداشت کرده‌اند. البته من آن دفتر را ندیده‌ام، ولی خودشان گفتند چنین دفتری هست و کسانی که آن دفتر را دیده‌اند هم برای من از آن صحبت کرده‌اند. غرض این‌که زبان و ادبیات برای آقای خامنه‌ای قبل از انقلاب یک علاقه‌ شخصی صِرف نبوده، بلکه آن را جدی گرفته و به اهمیت این عنصر معرفتی و فکری در انسان وقوف داشتند. یکی از عوامل سِنخیت روحی ایشان با مرحوم مطهری نیز همین بود؛ هر دو خراسانی و هر دو آگاه از ظرفیت‌ها و ارزش‌های زبانی و ادبی و علاقه‌مند به شعر و ادب فارسی، هر دو نویسنده و خطیب توانا و خوب، اما در بین روحانیون کسانی که از نظر ادبی بتوانند با آقای خامنه‌ای دم‌خور باشند، محدود و معدود بودند. باید این را نیز اشاره کنم که ایشان به شهادت کتاب‌ها و مقالات‌شان، نویسنده و مترجم خوبی نیز هستند. ایشان کتاب‌هایی را از عربی به فارسی ترجمه کرده‌اند؛ از کسانی مانند سید قطب و شیخ راضی آل‌یاسین و ... یعنی در حوزه‌ قلم و نویسندگی نیز انسان جویا و پویایی بوده‌اند. «ادامه دارد…» 🗓 ۳۰ آبان ۱۳۹۱ #رهبر_نویسندگان 📝بهانش | بهانه‌اے براے نوشتن✿ ✏️@bahanesh

🔰 مرثیه‌ای برای چرک‌نویس‌ها 🔢 بخش ۱/۹ نوشتن، پیش از آنکه کنار هم چیدن کلمات باشد، دست‌ به‌ گریبان شدن با سفیدی وهم‌ناک کاغذ است. در روزگار نه‌ چندان دور، کلمه ارزان نبود. جان می‌کَندیم تا جمله‌ای روی کاغذ بنشیند. بعد نگاهش می‌کردیم، خط می‌زدیم، کاغذ را مچاله می‌کردیم و از نو... این خط‌خوردگی‌ها، این سیاه‌مشق‌های پر از قلم‌خوردگی، زائد نبودند؛ آن‌ها خود فرایند تفکر بودند. ما در همان «اصطکاک» میان نوک قلم و زبری کاغذ، یا مکث‌های طولانی روی کیبورد، می‌اندیشیدیم. حالا اما ماشین از راه رسیده است. هوش مصنوعی کلمات را نه قطره‌قطره که سیل‌آسا و بی‌وقفه بر صفحه می‌ریزد. بدون هیچ خط‌خوردگی، بدون هیچ مکث و عرق‌ریزانی. متن تولیدشده توسط ماشین: شیک، اتوکشیده و بی‌نقص است؛ اما «رنج زایش» در آن نیست. علم شناختی می‌گوید مغز آدمی برای عمیق شدن، به همین اصطکاک نیاز دارد. وقتی کلمه‌ای خط نمی‌خورد، یعنی انتخابی در کار نبوده و تردیدی رخ نداده است. جایی که تردید نباشد، استدلال و کشفی هم متولد نمی‌شود. ماشین، زحمت تقلا را از ما گرفته است؛ اما بهای این آسایش، عقیم شدن ذهن نویسنده است. ما در حال عادت کردن به متن‌های استرلیزه و فاقد درد هستیم. چرک‌نویس‌ها در حال انقراض‌اند و همراه آن‌ها، توانایی ما برای پردازش‌های عمیق ذهنی نیز مدفون می‌شود. متنی که بدون تردید و بدون هیچ چرک‌نویسی متولد شود، شاید از نظر دستور زبان بی‌ایراد باشد، اما فاقد روح انسانی است. نویسنده‌ای که خط نمی‌زند، در واقع دیگر فکر نمی‌کند؛ او تنها نظاره‌گر خروجی یک خط‌تولید ماشینی است. ✍🏻 #محمدحسین_نجفی –مدیر خانهٔ بهانش 🗂 پرونده #هوش‌مصنوعی_و_نویسندگی 📝بهانش | بهانه‌اے براے نوشتن✿ ✏️@bahanesh

📌 هجرت باید کرد! شما جوان‌ها بهتر می‌توانید راه را پیدا کنید. 🎙️ #رهبر_نویسندگان 📝بهانش | بهاے نوشتن✿ ✏️@bahanesh