دانیال بصیر
به نام خدا با سلام و احترام خدمت همراهان عزیز با نزدیک شدن به ایام محرم، تصمیم دارم در این مدت مجمو
به نام خدا
بخش اول
مقتلنگاری یکی از شاخههای مهم تاریخنگاری اسلامی است که نقش بنیادینی در حفظ، ثبت و انتقال گزارشهای مربوط به شهادت شخصیتهای برجسته، بهویژه واقعه عاشورا و شهادت حضرت سیدالشهدا، ایفا کرده است. شناخت مفهوم مقتل، مبانی اعتبارسنجی منابع، راویان حادثه کربلا و سیر شکلگیری آثار مقتل، شاید از پیشنیازهای مهم و اساسی مقتل شناسی و پژوهی به شمار میرود.
قبل از اینکه بحث را آغاز کنم، نیاز است که چهار مقدمه را بیان کنیم:
یک. کلمه و واژه مقتل به معنای محل قتل یا مصدر قتل است، اما در تاریخنگاری به آثاری گفته میشود که به شرح کیفیت شهادت یک فرد یا گروه میپردازد. مقتل نوعی از نگارش تاریخی است که محوریت آن روایت یک واقعه شهادت است.
این مطلب را نیز باید در نظر داشته باشیم که مقتل منحصر به شهادت سیدالشهدا نیست بلکه در منابع تاریخی آثاری همچون مقتل امیرالمؤمنین، مقتل محمد بن ابیبکر، مقتل حجر بن عدی، مقتل زید و حتی مقتل عثمان نیز به چشم میآید.
در خصوص روایان مقاتل نیز نکتهای که وجود دارد این است که بسیاری از نقلها و روایات در مقاتل در عصر حضور معصومان ثبت و ضبط شده است، هرچند ممکن است برخی از اصل آن آثار امروز در دسترس نباشد ولی در آثار مورخان برجسته و چهرههای مقتلنگاری و تاریخنگاری اسلامی دیده میشود.
دو. در مقدمه دوم باید این مطلب را لحاظ کنیم روش مقتل نگاری بر پایه نقل تاریخی استوار است و نمیتوان آن را بر حدس، زبان حال، گمان، خواب یا مکاشفه قرار داد که متاسفانه بعضا در برخی کتب مقتلی معاصر و جلسات روضه حضرت نقلهای بی پایه و بی اساس زیاد دیده میشود.
یکی از مهمترین معیارهای اعتبار منابع تاریخی که باید در نظر داشته باشیم، نزدیکی زمانی نقل و روایت به واقعه عاشوراست. یعنی هرچه فاصله زمانی میان مؤلف و حادثه کمتر باشد، احتمال حفظ جزئیات واقعی بیشتر خواهد بود. لذا منابع سدههای نخستین نسبت به آثار متأخر از اهمیت بیشتری برخوردارند.
سه. در بسیاری از جاها از ما در مورد راویان کربلا سوال میشود که چه کسی و چه کسانی روایتگر حادثه کربلا بودهاند ما نیز در پاسخ عرض میکنیم که بخشی از اطلاعات واقعه عاشورا از طریق افرادی نقل شده که در سپاه مقابل و در لشگریان عمر بن سعد حضور داشتهاند. شاید مشهورترین این افراد حُمید بن مُسلم اَزُدی است که به دلیل ثبت دقیق وقایع، از او با عنوان خبرنگار کربلا یاد میشود. هرچند در جبهه دشمن حضور داشته ولی در بسیاری از موارد گزارشهایی دقیق و نسبتاً منصفانه ارائه کرده است.
همچنین برخی دیگر از افراد سپاه دشمن و حتی قاتلان حضرت سیدالشهدا گزارشهایی از واقعه نقل کردهاند. البته این نکته را باید در نظر بگیریم که هر یک از این نقلها را باید مستقلا مورد نقد و بررسی قرار داد.
بخشی دیگر از نقلهای عاشورا از بازماندگان و همراهان امام حسین بدست آمده است. حضرت سجاد، حضرت باقر بخشهایی را روایت کردهاند. راویان دیگری در سپاه حضرت هستند همانند عُقبة بن سمعان که موالیان به شمار میرفت و از مدینه تا کربلا همراه امام بود و پس از واقعه آزاد شد؛ حسن مثنی، مُرقع بن ثمامه، ضحاک بن عبدالله مِشرقی و طرماح بن عدی نیز هر یک بخشی از مشاهدات خود را نقل کردهاند.
چهار. مقدمه دیگری که نیاز است در نظر بگیریم این است که گونه شناس مقاتل دو گونه است، برخی آثار به طور کامل و مستقل به شرح شهادت حضرت اختصاص یافته و با عنوان مقتل شناخته میشوند مانند مقتل الحسین خوارزمی. اما در مقابل، بسیاری از آثار تاریخی و رجالی بخشی از محتوای خود را به واقعه عاشورا اختصاص دادهاند، بدون آنکه عنوان مقتل داشته باشند. از جمله این آثار میتوان به الإرشاد شیخ مفید، منتهی الآمال شیخ عباس قمی، طبقات الکبری ابن سعد و أنساب الأشراف بلاذری اشاره کرد.
انشاالله در بخشهای آینده به صورت مجزا به برخی از آثار اشارههای میکنیم.
دانیال بصیر
@danial_basir
در سند کشف شده شماره ۱۹ اسناد لانه جاسوسی، آمریکایی ها به سرلشگر زاهدی میگن چکار میکنید با محرم؟
میگه سیاست ما اینه جلو مراسم رو نگیریم ولی ملاها باید تضمین بدهند که «مجالسشان غیر سیاسی باشد و فقط از حسین بگویند و گریه کنند ..!»
@danial_basir
10.5M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
حاج مهدی سلحشور: محرم امسال اسم حسینیهمان هر چه که هست، جلوی درب حسینیه بنویسیم «حسینیه امام خمینی(ره)»
@danial_basir
با توجه به آخرین بیانیه قرارگاه مرکزی خاتمالانبیاء درباره خط قرمز ایران در هدف قرار گرفتن ضاحیه جنوبی بیروت، انتظار میرود بزودی ایران به رژیم صهیونی حمله کند.
@danial_basir
يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ
جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِينَ
وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ
وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ
وَبِئْسَ الْمَصِيرُ ﴿تحریم، ٩﴾
ای پیامبر! با کفّار و منافقین پیکار کن و بر آنان سخت بگیر! جایگاهشان جهنم است، و بد فرجامی است!
@danial_basir
نهج البلاغه: نامه ۱۶؛
وَ أَعْطُوا اَلسُّيُوفَ حُقُوقَهَا
وَ وَطِّئُوا لِلْجُنُوبِ مَصَارِعَهَا
وَ اُذْمُرُوا أَنْفُسَكُمْ عَلَى اَلطَّعْنِ اَلدَّعْسِيِّ وَ اَلضَّرْبِ اَلطِّلَحْفِيِّ
وَ أَمِيتُوا اَلْأَصْوَاتَ فَإِنَّهُ أَطْرَدُ لِلْفَشَلِ
حق شمشيرها را اداء كنيد،
و پشت دشمن را به خاك بماليد،
و براى فرو كردن نيزهها، و محكمترين ضربههاى شمشير، خود را آماده كنيد،
صداى خود را در سينهها نگهداريد كه در زدودن سستى نقش بسزايى دارد.
@danial_basir
8.5M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
مرحوم علامه مصباح (ره):
نابودی اسرائیل حتمی است.
@danial_basir