⭕️ افول کاتولیسیسم و ظهور راست سکولار در لهستان؛ پیوند نوین دین و سیاست در اروپای شرقی
🔹 سقوط کمسابقه شاخصهای دینداری: بر اساس گزارش ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶ نشریه اکونومیست، لهستان،بهعنوان یکی از مذهبیترین کشورهای سنتی اروپا،با پرشتابترین موج سکولاریزاسیون در تاریخ معاصر خود روبهرو شده است. حضور در آیینهای عبادی یکشنبهها به زیر ۳۰ درصد سقوط کرده، شرکت دانشآموزان سال آخر در کلاسهای دینی از ۹۰ درصد به ۳۵ درصد تنزل یافته و شمار افرادی که اساساً مناسک دینی را انجام نمیدهند طی کمتر از یک دهه دو برابر شده است.
🔹 دلایل ریزش پایگاه اجتماعی کلیسا: رشد جهشی اقتصاد و برابری سطح درآمد با اروپای غربی، افشای رسواییهای اخلاقی روحانیون، و بهویژه ائتلاف سیاسی نزدیک کلیسا با حزب پوپولیست و مذهبی «قانون و عدالت» (PiS) میان سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۳، عامل اصلی بیزاری اجتماعی بوده است. ممنوعیت سختگیرانه سقط جنین در سال ۲۰۲۰ و همهگیری کرونا نیز پیوند وفاداران سنتی—بهویژه جوانان و زنان—را با نهاد کلیسا گسست.
🔹 ناکامی جریان چپ و لیبرال در مصادره سکولاریسم: تحول جامعه به سوی لائیسیته لزوماً به تثبیت دستاوردهای لیبرال نینجامیده است. دولت ائتلافی دونالد توسک بهدلیل اختلافات درونی موفق به لغو محدودیتهای سقط جنین نشد، لوایح حقوق مدنی برای زوجهای همجنس وتو شد و شکاف میان هنجارهای مدرن اجتماعی و ساختار قانونی محافظهکار همچنان پابرجاست.
🔹 بازتعریف هویت محافظهکاری بدون ایمان مذهبی: سکولار شدن جامعه برخلاف تصور اولیه، پایگاه جریان راست را نابود نکرده بلکه آن را پوستاندازی داده است. حزب راست افراطی «کنفدراسیون» (Konfederacja) با عبور از محوریت کلیسا و تکیه بر اولویتهایی چون بیگانهستیزی، مقابله با مهاجرت، مخالفت سرسختانه با اتحادیه اروپا و کاهش مالیاتها، به محبوبترین جریان سیاسی در میان جوانان سکولار تبدیل شده است.
🔹 جایگزینی «ترس هویتی» با «باورهای الهیاتی»: به تحلیل کارشناسان، پیونددهنده جدید جریان راست در لهستان و اروپا دیگر پایبندی به آموزههای کاتولیک نیست، بلکه «ترس» از نفوذ مهاجران، مداخله نهادهای بروکسل و ایدئولوژیهای فرهنگی مدرن جایگزین ایمان شده است؛ الگویی که به موازات احزاب ملیگرای سکولار نظیر «آلترناتیو برای آلمان» (AfD) پیش میرود و حزب سنتی مذهبی PiS را دچار انشعاب و بحران محبوبیت کرده است.
🔸 لهستان در حال تجربه گذار تاریخی از یک دولت متکی بر الهیات سنتی کلیسایی به ساختاری است که در آن، ملیگرایی رادیکال خود را از قیود نهاد دین رها کرده است. اکنون پرسش این است که آیا زوال نفوذ سیاسی کلیسای کاتولیک فضا را برای همگرایی لیبرال اروپایی باز خواهد کرد، یا بستر را برای روی کار آمدن دولتی سکولارتر اما بهمراتب تندروتر و افراطیتر از گذشته مهیا میسازد؟
کانال دولت دین
@dolatedin
⭕️ بازآرایی شکاف مذهبی در انتخابات ۲۰۲۶ آمریکا؛ تثبیت پایگاه سکولارها در برابر فرسایش بلوک محافظهکاران
🔹 سکولارها؛ ستون فقرات جدید حزب دموکرات: دادههای نظرسنجی کشوری موسسه SSRS در انتخابات میاندورهای ۲۰۲۶ نشان میدهد افراد «بدون وابستگی مذهبی» (Nones) با در بر گرفتن ۲۶ درصد از کل رأیدهندگان، به بزرگترین و تعیینکنندهترین بلوک جمعیتی منفرد در آمریکا تبدیل شدهاند. این گروه با رأی قاطع ۷۷ درصدی به دموکراتها (در برابر ۲۱ درصد جمهوریخواهان)، نقشی حیاتی و پایدار در پیروزی اخیر این حزب ایفا کردند.
🔹 تبدیل کاتولیکها به کانون نبرد شناور: رأیدهندگان کاتولیک که ۲۱ درصد جامعه آماری را تشکیل میدهند، با اختلافی بسیار شکننده (۵۰ درصد جمهوریخواه در برابر ۴۸ درصد دموکرات) تقسیم شدهاند. برخلاف تمایل شدید این گروه به جمهوریخواهان در سال ۲۰۲۴، اولویت یافتن بحران معیشت، تمرکز بر سیاستهای مهاجرتی و شکلگیری شکاف نسلی و جنسیتی میان کاتولیکها، این گروه را بار دیگر به وضعیت «رأی شناور» بازگردانده است.
🔹 قلعه سنتی پروتستانها و بحران پیری پایگاه محافظهکار: جمهوریخواهان تسلط خود بر پروتستانها (۶۰ درصد در برابر ۴۰ درصد دموکرات)، سایر مسیحیان (۶۰ درصد) و کلیسای مورمون (۶۹ درصد) را حفظ کردهاند. با این حال، تکیه انحصاری محافظهکاران به سفیدپوستان انجیلی در شرایطی که سهم جمعیتی این گروه به نفع اقلیتها و سکولارها رو به کاهش است، بقای درازمدت حزب را با چالش جدی جمعیتی روبهرو کرده است.
🔹 نوسان و چرخش در اقلیتهای مذهبی: مسلمانان با وجود سهم ۱ درصدی از جمعیت رأیدهندگان، پس از انتقادات پیشین از سیاست خارجی دموکراتها، در سال ۲۰۲۶ با حمایتی کمسابقه و ۸۵ درصدی به پایگاه دموکراتها بازگشتند (در برابر ۱۲ تا ۱۳ درصد جمهوریخواهان). در نقطه مقابل، آرای جامعه یهودیان (۳ درصد جمعیت) دچار فرسایش شده و گرایش تاریخی آنان به دموکراتها از ۷۸ درصد در سال ۲۰۰۸ به ۶۷ درصد سقوط کرده و سهم جمهوریخواهان به ۳۲ درصد رسیده است.
🔹 احیای «چپ مذهبی» در مناطق سنتی: در کنار ائتلاف سکولارها و اقلیتها، ظهور چهرههای مسیحی مترقی و پیروزی نامزدهای دموکرات در ایالتهای سنتی نشان داد که جمهوریخواهان دیگر انحصار مطلق مفهوم «رأیدهنده مذهبی» را در اختیار ندارند و تفاسیر نوینی از عدالت اجتماعی دینی در حال نفوذ به سپهر سیاسی است.
🔸 دادههای سال ۲۰۲۶ اثبات میکند که «شکاف اعتقادی» دیگر متغیری حاشیهای نیست، بلکه به موتور محرکه رفتار انتخاباتی شهروندان تبدیل شده است. اکنون پرسش این است که آیا جمهوریخواهان بدون بازتعریف گفتمان خود فراتر از هسته مسیحیان سنتی میتوانند توازن قوا را تا افق انتخابات ۲۰۲۸ حفظ کنند، یا رشد پیوسته جامعه سکولار ساختار قدرت در واشنگتن را به نفع چپ متمایل نگه خواهد داشت؟
کانال دولت دین
@dolatedin
⭕️ تحلیل انتخابات رژیم و تأثیر احزاب مذهبی | بخش اول
🔹 معادله تشکیل دولت در رژیم صهیونیستی؛ از توصیههای هرتزوگ تا بنبست ائتلافی آیزنکوت
🔸 نتیجه مشورتهای هرتزوگ؛ برتری عددی یا امکان واقعی تشکیل دولت؟
نتیجه مشورت احزاب با اسحاق هرتزوگ، رئیس رژیم صهیونیستی، در نگاه نخست به سود گادی آیزنکوت تمام شد. آیزنکوت توانست حمایت ۶۷ نماینده کنست را به دست آورد، در حالی که بنیامین نتانیاهو از حمایت ۴۶ نماینده برخوردار شد و ۷ نماینده یهودیت هتوراه نیز از معرفی هر دو نامزد خودداری کردند.
اما برای فهم معنای این اعداد باید ترکیب سیاسی پشت آنها را بررسی کرد.
از مجموع ۶۷ توصیه آیزنکوت، ۴۸ توصیه متعلق به احزاب یهودی مخالف نتانیاهو و ۱۹ توصیه متعلق به احزاب عرب بود. بنابراین، آیزنکوت در میان احزاب یهودی مخالف نتانیاهو، با یک بلوک ۴۸ نفره مواجه است و ۱۹ نماینده عرب نیز فعلاً برای دریافت مأموریت تشکیل دولت از او حمایت کردهاند.
این تفکیک اهمیت زیادی دارد؛ زیرا توصیه احزاب عرب به آیزنکوت لزوماً به معنای آمادگی آنها برای مشارکت در کابینه یا حتی حمایت قطعی از دولت او در رأیگیریهای بعدی نیست. ممکن است هدف آنها صرفاً فراهم کردن فرصت تشکیل دولت برای کنار رفتن نتانیاهو باشد. به عبارت دیگر، باید میان حمایت از مأموریت تشکیل دولت و تعهد به همراهی با دولت تشکیلشده تفاوت گذاشت.
در طرف مقابل، نتانیاهو در محاسبات اولیه از بلوکی حدوداً ۵۳ نفره برخوردار بود، اما تنها ۴۶ نماینده رسماً او را بهعنوان نامزد تشکیل دولت معرفی کردند. ۷ نماینده یهودیت هتوراه از معرفی نامزد خودداری کردند. این تصمیم را نباید معادل پیوستن آنها به اردوگاه آیزنکوت دانست؛ آنها فعلاً از معرفی نتانیاهو نیز خودداری کردهاند.
بنابراین، نتیجه مشورتها بیش از آنکه از شکلگیری یک ائتلاف ۶۷ نفره به رهبری آیزنکوت حکایت کند، نشاندهنده شکاف در اردوگاه نتانیاهو و در عین حال وجود اختلافات جدی میان مخالفان اوست.
کانال دولت دین
@dolatedin
⭕️ تحلیل انتخابات رژیم و تأثیر احزاب مذهبی | بخش دوم
🔹 معادله تشکیل دولت در رژیم صهیونیستی؛ از توصیههای هرتزوگ تا بنبست ائتلافی آیزنکوت
🔸 مسئله اصلی هرتزوگ؛ چه کسی واقعاً توان تشکیل دولت دارد؟
یکی از پرسشهای مهم، تأخیر هرتزوگ در اعلام مأمور تشکیل دولت است. با وجود اینکه آیزنکوت ۶۷ توصیه در اختیار دارد، صرف این عدد به معنای توانایی او برای تشکیل کابینه نیست.
رئیسجمهور باید علاوه بر تعداد توصیهها، امکان واقعی تشکیل دولت را نیز در نظر بگیرد. در اینجا با مجموعهای از احزاب مواجهیم که در موضوعات مهمی مانند سربازی حریدیها، جایگاه احزاب عرب، سیاستهای امنیتی و مسائل مذهبی و اجتماعی اختلافات بنیادین دارند.
از این منظر، میتوان تأخیر هرتزوگ را با تردید درباره توانایی آیزنکوت برای تبدیل حمایتهای پراکنده به یک توافق ائتلافی واقعی توضیح داد. ممکن است هرتزوگ بخواهد پیش از سپردن مأموریت، از امکان عملی تشکیل دولت اطمینان بیشتری پیدا کند؛ بهویژه اینکه شکست مأموریت اول، روند سیاسی را وارد مراحل بعدی و پیچیدهتری میکند.
طبق سازوکار قانونی، مأمور اول ۲۸ روز برای تشکیل دولت فرصت دارد و امکان تمدید ۱۴ روزه نیز وجود دارد. پس از آن، در صورت شکست، رئیسجمهور میتواند مأموریت را به فرد دیگری واگذار کند. در مراحل بعدی نیز سازوکارهای دیگری برای معرفی نامزد و تلاش برای تشکیل دولت پیشبینی شده است.
نکته مهم این است که نباید تشکیل دولت را صرفاً به معنای جمعآوری ۶۱ رأی مثبت در نظر گرفت. در نظام پارلمانی رژیم صهیونیستی، دولت اقلیت نیز از نظر سازوکار سیاسی و پارلمانی قابل تصور است؛ اما چنین دولتی به میزان حمایت، مخالفت و امتناع نمایندگان در رأیگیریها وابسته خواهد بود. در نتیجه، تعداد توصیهها بهتنهایی نمیتواند سرنوشت رأی اعتماد و دوام کابینه را تعیین کند.
کانال دولت دین
@dolatedin
⭕️ تحلیل انتخابات رژیم و تأثیر احزاب مذهبی | بخش سوم
🔹 معادله تشکیل دولت در رژیم صهیونیستی؛ از توصیههای هرتزوگ تا بنبست ائتلافی آیزنکوت
🔸 لیبرمن؛ یکی از مهمترین موانع و متغیرهای تعیینکننده
آویگدور لیبرمن یکی از بازیگران اصلی در معادله تشکیل دولت است. مواضع او در سالهای گذشته نشان داده که با سه گزینه مشکل دارد: بازگشت به دولت نتانیاهو، تشکیل دولت متکی به احزاب عرب و مشارکت در دولتی که امتیازات گستردهای به احزاب حریدی بدهد.
این سه خط قرمز، عملاً فضای مانور او را محدود میکند.
لیبرمن از یک طرف نمیخواهد نتانیاهو دوباره قدرت را در اختیار بگیرد و از طرف دیگر، حاضر نیست بهسادگی با اتکا به احزاب عرب یا امتیازدهی گسترده به حریدیها وارد دولت شود. بنابراین، او در موقعیتی قرار گرفته که مخالفت با نتانیاهو بهتنهایی برای همراهی با آیزنکوت کافی نیست.
در این چارچوب، غیبت شخصی لیبرمن در دیدار با هرتزوگ را نیز میتوان از زاویه حفظ انعطاف سیاسی بررسی کرد. او میتواند از طریق نماینده حزب موضع رسمی خود را منتقل کند، بدون آنکه شخصاً در برابر رئیسجمهور تعهدی بدهد یا مجبور شود بهطور مستقیم درباره راه خروج از بنبست توضیح دهد.
اما مهمتر از رفتار نمادین او، اثر عددی موضع لیبرمن است.
در محاسبات فعلی، بلوک یهودی مخالف نتانیاهو ۴۸ کرسی دارد. اگر ۷ کرسی لیبرمن از این مجموعه خارج شود، تعداد نمایندگان یهودی همراه آیزنکوت به ۴۱ نفر کاهش پیدا میکند. با اضافه شدن ۱۹ نماینده عرب، مجموع حمایت بالقوه به ۶۰ نفر میرسد.
این همان نقطهای است که نشان میدهد آیزنکوت نمیتواند بدون حل مسئله لیبرمن، صرفاً روی حمایت احزاب عرب حساب کند. اگر همزمان یهودیت هتوراه نیز در صف مخالفان دولت او قرار بگیرد، آرایش پارلمانی پیچیدهتر خواهد شد و امکان شکلگیری یک دولت پایدار با دشواری بیشتری روبهرو میشود.
البته باید توجه داشت که در این محاسبات، مخالفت، امتناع و غیبت از رأیگیری یکسان نیستند. بنابراین، عدد ۶۰ در برابر ۶۰ یک تصویر از توازن سیاسی در سناریوی مورد بحث است، نه محاسبه قطعی نتیجه رأیگیری.
کانال دولت دین
@dolatedin
⭕️ تحلیل انتخابات رژیم و تأثیر احزاب مذهبی | بخش چهارم
🔹 معادله تشکیل دولت در رژیم صهیونیستی؛ از توصیههای هرتزوگ تا بنبست ائتلافی آیزنکوت
🔸 یهودیت هتوراه؛ مسئله فراتر از معافیت سربازی
تصمیم یهودیت هتوراه برای معرفی نکردن نتانیاهو، یکی از مهمترین تحولات پس از انتخابات است. این حزب ۷ کرسی دارد که از دو بخش اصلی دگل هتوراه و آگودات اسرائیل تشکیل شده است.
برای فهم رفتار این حزب نباید مسئله را فقط به اختلاف بر سر یک قانون سربازی تقلیل داد. مسئله حریدیها عمیقتر از این است.
جامعه حریدی در رژیم صهیونیستی یک ساختار اجتماعی، مذهبی، آموزشی و فرهنگی نسبتاً مستقل ایجاد کرده است. مدارس، نهادهای دینی، شبکههای اقتصادی و مناسبات اجتماعی این جامعه بهگونهای سازمان یافتهاند که فاصله قابل توجهی با سبک زندگی سکولار جامعه یهودی دارند.
از نگاه رهبران حریدی، سربازی اجباری گسترده صرفاً به معنای ورود بخشی از جوانان به ارتش نیست؛ بلکه میتواند زمینه تماس گستردهتر نسل جوان با محیط اجتماعی و فرهنگی بیرون از جامعه حریدی را فراهم کند. این موضوع نگرانیهایی درباره حفظ استقلال نهادی و فرهنگی این جامعه ایجاد میکند.
بنابراین، مخالفت با سربازی اجباری را باید در چارچوب نگرانی بزرگتری درباره حفظ ساختار اجتماعی حریدیها تحلیل کرد.
این مسئله با روند جمعیتی رژیم صهیونیستی نیز ارتباط دارد. جمعیت حریدیها حدود ۱۴ درصد جمعیت این رژیم برآورد میشود و پیشبینیهایی وجود دارد که سهم آنها طی دو دهه آینده به حدود ۲۵ درصد برسد. چنین رشدی باعث میشود مسئله جایگاه اجتماعی، اقتصادی و سیاسی حریدیها اهمیت بیشتری پیدا کند.
در مقابل، احزاب سکولار و بخشهایی از جریان صهیونیسم مذهبی، با استناد به ضرورت تقسیم برابر مسئولیتهای شهروندی و نیازهای ارتش، خواهان پایان دادن به معافیتهای گسترده هستند.
در نتیجه، اختلاف بر سر سربازی صرفاً اختلافی حقوقی یا بودجهای نیست؛ بلکه به تعارض دو تصور متفاوت از آینده جامعه رژیم صهیونیستی مربوط میشود: از یک طرف حفظ استقلال ساختار حریدی و از طرف دیگر ادغام بیشتر این جامعه در ساختار عمومی کشور.
کانال دولت دین
@dolatedin
⭕️ تحلیل انتخابات رژیم و تأثیر احزاب مذهبی | بخش پنجم
🔹 معادله تشکیل دولت در رژیم صهیونیستی؛ از توصیههای هرتزوگ تا بنبست ائتلافی آیزنکوت
🔸 آیا آیزنکوت میتواند یهودیت هتوراه را جذب کند؟
یکی از سناریوهایی که برای آیزنکوت مطرح میشود، تلاش برای جذب یهودیت هتوراه و فاصله گرفتن از اتکای مستقیم به احزاب عرب است.
از نظر عددی، جذب ۷ نماینده یهودیت هتوراه میتواند موقعیت او را تغییر دهد. اما مسئله اصلی این است که آیزنکوت برای جلب حمایت این حزب چه امتیازی باید بدهد.
در اینجا یک تناقض وجود دارد. اگر آیزنکوت همان امتیازهایی را ارائه کند که حریدیها در دولت نتانیاهو از آن برخوردار بودهاند، چه انگیزهای برای ترک نتانیاهو وجود دارد؟ اگر هم بخواهد امتیاز بیشتری بدهد، با مخالفت نیروهایی مواجه میشود که خود قرار است پایههای دولت او را تشکیل دهند.
به همین دلیل، مسئله جذب یهودیت هتوراه صرفاً با مذاکره و وعدههای معمول حل نمیشود. آیزنکوت باید راهی پیدا کند که هم نگرانیهای اساسی حریدیها را کاهش دهد و هم نیروهای سکولار و مخالف معافیت گسترده سربازی را از دست ندهد.
این کار بهویژه با توجه به موضع لیبرمن دشوارتر میشود. اگر لیبرمن قرار باشد در دولت حضور داشته باشد، امتیازدهی به حریدیها محدودیت بیشتری پیدا میکند.
کانال دولت دین
@dolatedin
⭕️ تحلیل انتخابات رژیم و تأثیر احزاب مذهبی | بخش ششم
🔹 معادله تشکیل دولت در رژیم صهیونیستی؛ از توصیههای هرتزوگ تا بنبست ائتلافی آیزنکوت
🔸 درعی و شاس؛ چرا نمیتوان جدایی آنها از نتانیاهو را مفروض گرفت؟
در تحلیل رفتار شاس باید میان این حزب و یهودیت هتوراه تفاوت قائل شد. ساختار تصمیمگیری این دو حزب یکسان نیست.
در یهودیت هتوراه، رهبران مذهبی و مراجع حریدی نقش تعیینکنندهای در تصمیمگیری سیاسی دارند. اما در شاس، آریه درعی بهعنوان رهبر سیاسی حزب از استقلال عمل و نفوذ قابل توجهی برخوردار است؛ هرچند مرجعیت مذهبی و شورای حکمای تورات نیز در ساختار حزب جایگاه مهمی دارند.
برای فهم رابطه درعی و نتانیاهو باید به بیش از سه دهه همکاری سیاسی این دو بازگشت. این رابطه صرفاً بر پایه توافقهای مقطعی ائتلافی شکل نگرفته، بلکه در بزنگاههای مهم سیاسی، با حمایت متقابل و اعتماد شخصی همراه بوده است.
یکی از نمونههای قدیمی این رابطه، ماجرای انتصاب رونی باراون بهعنوان مشاور حقوقی دولت در سال ۱۹۹۷ است. در آن مقطع، درعی با پرونده قضایی فساد روبهرو بود و دولت نتانیاهو نیز برای تصویب توافق الخلیل به حمایت شاس نیاز داشت. در همان شرایط، انتصاب باراون به این سمت با ادعای معاملهای سیاسی میان درعی و دولت نتانیاهو به جنجالی بزرگ تبدیل شد؛ معاملهای که بر اساس گزارشهای آن زمان، قرار بود در مقابل حمایت شاس از توافق الخلیل، زمینه مساعدتری برای پرونده قضایی درعی فراهم کند.
نتانیاهو با وجود مخالفت شماری از وزیران کابینه، از انتصاب باراون دفاع کرد. باراون تنها یک روز پس از انتصاب استعفا داد و ماجرا به تحقیق پلیس درباره احتمال معامله سیاسی کشیده شد. هرچند در نهایت برای نتانیاهو در این پرونده کیفرخواست صادر نشد، این رسوایی هزینه سیاسی سنگینی برای دولت او داشت.
اهمیت این ماجرا در آن است که نشان میدهد نتانیاهو از همان نخستین دوره نخستوزیری خود، برای حفظ رابطه با درعی و حمایت شاس حاضر بود وارد مناقشهای جدی شود؛ رابطهای که در سالهای بعد نیز ادامه پیدا کرد.
درعی پس از محکومیت و گذراندن دوران زندان، سالها از حضور رسمی در سیاست دور ماند؛ اما با بازگشت او به عرصه سیاسی، نتانیاهو بار دیگر زمینه حضورش در کابینه را فراهم کرد. در سال ۲۰۱۶، نتانیاهو از انتصاب دوباره درعی به وزارت کشور حمایت کرد؛ همان وزارتخانهای که درعی بیش از دو دهه قبل در پی پرونده فساد از آن کنارهگیری کرده بود. این بازگشت، صرفاً یک انتصاب معمولی نبود؛ نشانهای از تداوم رابطه سیاسی دو طرف و اعتماد نتانیاهو به درعی، با وجود سابقه قضایی او بود.
در سالهای بعد نیز درعی به یکی از نزدیکترین شرکای نتانیاهو در مدیریت ائتلاف تبدیل شد. او علاوه بر مسئولیتهای وزارتی، عضو کابینه امنیتی رژیم صهیونیستی بود و در تصمیمگیریهای مهم امنیتی و سیاسی حضور داشت. گزارشهای آن دوره از رابطه نزدیک او با نتانیاهو حکایت دارند؛ تا جایی که یکی از وزیران لیکود گفته بود نتانیاهو پیش از تصمیمگیری در جلسات کابینه، نظر درعی را جویا میشود.
درعی همچنین در بحرانهای ائتلافی، بهویژه اختلافات مربوط به سربازی حریدیها و روابط احزاب مذهبی با دولت، نقش واسطه و میانجی را ایفا میکرد. در واقع، او فقط رهبر یک حزب شریک در ائتلاف نبود؛ بلکه یکی از افرادی بود که نتانیاهو برای حفظ انسجام دولت و حل اختلافات داخلی به او تکیه میکرد.
بنابراین، رابطه درعی و نتانیاهو را باید در چارچوب یک همکاری سیاسی چنددهساله و اعتماد متقابل بررسی کرد؛ رابطهای که از نخستین دولت نتانیاهو تا کابینههای بعدی ادامه داشته و بارها در شرایط بحرانی خود را نشان داده است. به همین دلیل، نمیتوان درعی را صرفاً یک بازیگر ائتلافی دانست که با تغییر شرایط پارلمانی بهراحتی از نتانیاهو جدا شود.
البته شاس در انتخابات اخیر از ۱۱ کرسی به ۶ کرسی کاهش پیدا کرده است. این افت، موقعیت سیاسی درعی را دشوارتر کرده و ممکن است فشارهایی درون جامعه حریدی بر او وارد کند. اگر یهودیت هتوراه از نتانیاهو فاصله بگیرد، درعی ممکن است با این پرسش روبهرو شود که چرا شاس همچنان در کنار نتانیاهو باقی مانده است.
اما این فشار را نباید با تمایل درعی به جدایی از نتانیاهو اشتباه گرفت. مسئله این است که درعی ممکن است برای حفظ وفاداری خود به نتانیاهو با هزینه سیاسی بیشتری مواجه شود؛ نه اینکه الزاماً در حال حرکت به سمت آیزنکوت باشد.
کانال دولت دین
@dolatedin
⭕️ تحلیل انتخابات رژیم و تأثیر احزاب مذهبی | بخش هشتم
🔹 معادله تشکیل دولت در رژیم صهیونیستی؛ از توصیههای هرتزوگ تا بنبست ائتلافی آیزنکوت
🔸 صهیونیسم مذهبی؛ شکاف عمیق بر سر همکاری با احزاب عرب
یکی دیگر از سناریوهای مطرح، تلاش آیزنکوت برای جذب بخشی از جریان صهیونیسم مذهبی است. اما برای بررسی این احتمال باید به شکافهای عمیق درون این جریان و حساسیت هویتی بخش مهمی از آن نسبت به همکاری با احزاب عرب توجه کرد.
نمونه روشن این مسئله، تجربه نفتالی بنت است. بنت خود از دل جریان صهیونیسم مذهبی برخاسته بود و سابقه رهبری خانه یهود و حضور در اردوگاه راست مذهبی را داشت. با این حال، هنگامی که در سال ۲۰۲۱ برای تشکیل دولت به همکاری با احزاب چپ و حزب عربی رعم روی آورد، بخش مهمی از پایگاه راست مذهبی این اقدام را عبور از خطوط قرمز سیاسی و هویتی خود تلقی کرد.
در واقع، مسئله فقط اختلاف با یک نخستوزیر یا رقابت بر سر قدرت نبود. برای بخشی از این جریان، پذیرفتن مشارکت یک حزب عربی در ساختار دولت، حتی اگر به تشکیل کابینهای با نخستوزیری یک چهره برخاسته از خودشان منجر شود، قابل پذیرش نبود. به همین دلیل، بنت با وجود پیشینه مذهبی و راستگرایانهاش، از سوی بخشهایی از همان اردوگاهی که زمانی به آن تعلق داشت، مورد حمله قرار گرفت و به همکاری با جریانهایی متهم شد که از نظر آنها نباید در قدرت شریک میشدند.
این تجربه نشان میدهد که نمیتوان صرفاً با قرار دادن بنت و اسموتریچ در یک اردوگاه سیاسی، انتظار داشت نیروهای نزدیک به اسموتریچ با هر ائتلافی که بنت در آن حضور دارد همراه شوند. اختلاف آنها فقط بر سر سیاستهای امنیتی یا تقسیم وزارتخانهها نیست؛ مسئله به تعریف هویت سیاسی و حدود همکاری با احزاب عرب نیز مربوط میشود.
در همین نقطه، نقش نتانیاهو در رشد سیاسی ایتامار بنگویر اهمیت پیدا میکند. بنگویر سالها در حاشیه جریان اصلی صهیونیسم مذهبی قرار داشت و به دلیل پیشینه و مواضعش، بسیاری از احزاب راست مذهبی حاضر به همکاری انتخاباتی با او نبودند. حزب قدرت یهودی نیز در انتخابات پیشین چند بار نتوانسته بود از حد نصاب عبور کند و وارد کنست شود.
اما نتانیاهو برای جلوگیری از پراکنده شدن آرای راست، در سال ۲۰۱۹ بهشدت برای ایجاد اتحاد میان خانه یهود، اتحاد ملی و قدرت یهودی تلاش کرد. او حتی برای جلب رضایت احزاب مذهبی وعدههای انتخاباتی و سهمیههایی در فهرست نامزدها مطرح کرد تا بنگویر و جریانش در ائتلاف انتخاباتی راست قرار بگیرند. این فهرست در انتخابات آوریل ۲۰۱۹ به پنج کرسی رسید، اما بنگویر که در جایگاه هفتم قرار گرفته بود، وارد کنست نشد.
این تلاش در انتخابات ۲۰۲۱ نیز ادامه پیدا کرد. با میانجیگری و فشار سیاسی نتانیاهو، اسموتریچ با قرار گرفتن قدرت یهودی در فهرست مشترک موافقت کرد و بنگویر در جایگاه سوم فهرست قرار گرفت؛ ائتلافی که در نهایت راه ورود او به کنست را فراهم کرد.
به این ترتیب، نتانیاهو در حالی که بارها با بنگویر اختلاف پیدا کرده و حتی در مقاطعی صلاحیت او برای تصدی وزارت را زیر سؤال برده بود، در عمل یکی از عوامل اصلی تبدیل شدن او از یک چهره حاشیهای به بازیگری مؤثر در سیاست راست رژیم صهیونیستی شد. نتانیاهو با استفاده از نیاز انتخاباتی جریان راست، هم برای بنگویر مشروعیت سیاسی ایجاد کرد و هم اسموتریچ را به همکاری با او سوق داد.
این رابطه البته یکطرفه و بدون تنش نبوده است. بنگویر بارها از نتانیاهو انتقاد کرده و در موضوعاتی مانند سیاستهای امنیتی و توافقهای سیاسی با او اختلاف داشته است؛ اما جایگاه کنونی او در ساختار قدرت، تا حد زیادی محصول همان روند ائتلافسازی و حمایت سیاسی نتانیاهو است.
بنابراین، اگر آیزنکوت بخواهد با مشارکت بنت و نیروهای نزدیک به او دولت تشکیل دهد، نباید انتظار داشته باشد که جریان نزدیک به اسموتریچ و بنگویر نیز بهسادگی به چنین دولتی بپیوندد. از یک طرف، تجربه دولت بنت و همکاری با رعم برای این جریان همچنان یک نقطه اختلاف هویتی است و از طرف دیگر، بنگویر و اسموتریچ در سالهای اخیر در قالب یک ائتلاف سیاسی مشترک به قدرت رسیدهاند که شکلگیری آن نیز با نقشآفرینی نتانیاهو همراه بوده است.
البته باید میان هسته اصلی این جریان و افراد یا گروههای مستقلتر تفاوت قائل شد. ممکن است برخی چهرهها یا نمایندگان جداشده از این طیف، امکان همکاری با آیزنکوت را بررسی کنند؛ اما این با جذب کل جریان صهیونیسم مذهبی تفاوت دارد.
کانال دولت دین
@dolatedin
⭕️ تحلیل انتخابات رژیم و تأثیر احزاب مذهبی | بخش نهم
🔹 معادله تشکیل دولت در رژیم صهیونیستی؛ از توصیههای هرتزوگ تا بنبست ائتلافی آیزنکوت
🔸 سناریوی جذب یهودیت هتوراه و لیبرمن؛ تشکیل دولت بدون مشارکت احزاب عرب
یکی از سناریوهای قابل بررسی برای آیزنکوت، تشکیل دولتی با همراهی همزمان لیبرمن و یهودیت هتوراه است؛ ائتلافی که در آن احزاب عرب در کابینه حضور نداشته باشند و صرفاً با رأی ممتنع یا خودداری از رأی منفی، مانع تشکیل دولت نشوند.
تحقق این سناریو مستلزم آن است که آیزنکوت بتواند با دادن امتیازهایی به یهودیت هتوراه، مطالبات این حزب را تا حدی تأمین کند و همزمان با ارائه تضمینها و امتیازهای موردنظر لیبرمن، او را نیز به همراهی با ائتلاف ترغیب کند. در این صورت، نگرانی لیبرمن درباره تشکیل دولتی متکی به احزاب عرب برطرف میشود و آیزنکوت میتواند بدون مشارکت احزاب عرب در کابینه، دولت تشکیل دهد.
البته این تنها مسیر پیش روی آیزنکوت نیست. اگر نتواند لیبرمن را با خود همراه کند، همچنان میتواند با جذب یا دستکم خنثی کردن مخالفت یهودیت هتوراه، از حمایت احزاب عرب برای تشکیل دولت استفاده کند. در این حالت نیز لازم نیست احزاب عرب حتماً وارد کابینه شوند؛ ممکن است با امتیازهایی محدود، صرفاً از رأی منفی آنها جلوگیری شود.
بنابراین، مسئله اصلی آیزنکوت میزان و نوع امتیازهایی است که باید به یهودیت هتوراه و لیبرمن بدهد. او میتواند میان دو مسیر حرکت کند: یا با همراه کردن همزمان لیبرمن و یهودیت هتوراه، دولتی بدون مشارکت احزاب عرب تشکیل دهد؛ یا در صورت ناکامی در جذب لیبرمن، از طریق جلب حمایت یا جلوگیری از مخالفت احزاب عرب، مسیر تشکیل دولت را دنبال کند.
پس از تشکیل کابینه نیز امکان دیگری پیش روی آیزنکوت قرار میگیرد: تلاش برای جذب تدریجی بخشی از نمایندگان لیکود، بهویژه چهرههای ملیگرا و نمایندگانی که با نتانیاهو اختلاف دارند یا از موقعیت خود در حزب ناراضیاند. چنین اقدامی میتواند به تقویت دولت و کاهش وابستگی آن به حمایت بیرونی احزاب عرب یا توافقهای شکننده اولیه کمک کند.
در نتیجه، تشکیل دولت برای آیزنکوت الزاماً به معنای حل همه اختلافات و رسیدن به یک ائتلاف کاملاً منسجم نیست؛ ممکن است او ابتدا با مجموعهای از توافقهای محدود و امتیازهای متقابل کابینه را تشکیل دهد و سپس برای گسترش پایگاه سیاسی و تقویت موقعیت دولت تلاش کند.
این حالت خوش بینانه برای ایزنکوت و بدون فرض این نکته است که جدایی یهودیت هتوراه شاید تنها یک فشار سنگین به نتانیاهو باشد.
کانال دولت دین @dolatedin
⭕️ تحلیل انتخابات رژیم و تأثیر احزاب مذهبی | بخش نهم
✍️ مصطفی محمدی
🔹 معادله تشکیل دولت در رژیم صهیونیستی؛ از توصیههای هرتزوگ تا بنبست ائتلافی آیزنکوت
🔸 ائتلافی با اختلافات بنیادین؛ آیا نیروهای ناهمگون میتوانند کنار هم بمانند؟
یکی از مسائل مهم درباره دولت احتمالی آیزنکوت، اختلافات عمیق ایدئولوژیک میان نیروهایی است که قرار است در کنار یکدیگر قرار بگیرند. این اختلافات صرفاً بر سر تقسیم وزارتخانهها یا سهم احزاب از قدرت نیست؛ بلکه به برداشتهای متفاوت آنها از ماهیت دولت، هویت یهودی، سکولاریسم، مسئله فلسطین و جایگاه دین در ساختار سیاسی بازمیگردد.
در یک سوی این مجموعه، احزاب چپ و جریانهایی قرار دارند که درباره حقوق فلسطینیان، بهرسمیت شناختن مطالبات سیاسی عربها و آینده سرزمینهای اشغالی دیدگاههایی دارند که با جریان راست مذهبی تفاوت اساسی دارد. در سوی دیگر، نفتالی بنت قرار دارد که از دل صهیونیسم مذهبی و جریان راست ملیگرا برخاسته است. نگاه او به سرزمینهای فلسطینی و آینده آنها با دیدگاه احزاب چپ و جریانهای حامی راهحل سیاسی متفاوت است. در این طیف، نیروهایی وجود دارند که بر حاکمیت یهودی بر این سرزمینها و گسترش حاکمیت رژیم صهیونیستی بر آنها تأکید میکنند.
اختلاف فقط به مسئله فلسطین محدود نمیشود. در موضوع دین و ساختار اجتماعی نیز فاصله میان احزاب قابل توجه است. یائیر لاپید و جریان سکولار نزدیک به او بر محدود کردن نقش نهادهای مذهبی در سیاست و اداره جامعه تأکید دارند؛ درحالیکه یهودیت هتوراه نماینده یک جریان مذهبی حریدی است که حفظ استقلال نهادهای دینی، مدارس مذهبی و سبک زندگی جامعه حریدی را از مطالبات اصلی خود میداند. جمع شدن این دو جریان در یک دولت، آن هم در شرایطی که مسئله سربازی حریدیها به یکی از مناقشات اصلی سیاست داخلی تبدیل شده، با تعارضهای جدی همراه خواهد بود.
بنابراین، اگر یهودیت هتوراه نیز به ائتلاف احتمالی آیزنکوت اضافه شود، مجموعهای شکل میگیرد که در آن اختلافات بر سر دین و سکولاریسم، علاوه بر اختلافات مربوط به مسئله فلسطین و سیاستهای امنیتی، میتواند انسجام دولت را با مشکل مواجه کند. حتی نیروهایی که در مخالفت با نتانیاهو اشتراک نظر دارند، لزوماً درباره آینده رژیم صهیونیستی تصور مشترکی ندارند.
در چنین شرایطی، خود آیزنکوت نیز نقش ویژهای پیدا میکند. او برخلاف برخی رهبران حاضر در این مجموعه، بیش از آنکه با یک هویت ایدئولوژیک مشخص شناخته شود، چهرهای نظامی و امنیتی با رویکردی عملگرایانه است. همین ویژگی میتواند به او امکان دهد که به نقطه تمرکز نیروهایی تبدیل شود که از نظر فکری و سیاسی با یکدیگر فاصله دارند و هرکدام به دلایل متفاوتی خواهان پایان دادن به دوره نتانیاهو هستند.
به بیان دیگر، ممکن است بخش مهمی از این نیروها نه به دلیل توافق بر سر یک برنامه سیاسی مشترک، بلکه به دلیل نبود گزینهای که بتواند همه آنها را در برابر نتانیاهو متحد کند، پشت سر آیزنکوت قرار بگیرند. در این صورت، مخالفت با نتانیاهو عامل پیونددهنده ائتلاف خواهد بود، نه یک جهانبینی مشترک یا توافق ایدئولوژیک.
این مسئله میتواند در مرحله تشکیل دولت به آیزنکوت کمک کند، اما پس از تشکیل کابینه، اختلافاتی که در دوران رقابت انتخاباتی زیر سایه مخالفت با نتانیاهو قرار گرفتهاند، دوباره خود را نشان خواهند داد. در آن مرحله، تصمیمگیری درباره سربازی حریدیها، سیاستهای مربوط به فلسطینیان، جایگاه احزاب عرب، مسائل مذهبی و اجتماعی و حتی جهتگیریهای امنیتی میتواند به موضوع مناقشه میان اعضای دولت تبدیل شود.
در نتیجه، چالش آیزنکوت فقط جمع کردن تعداد کافی از نمایندگان برای تشکیل کابینه نیست؛ بلکه حفظ ائتلافی است که اعضای آن درباره بسیاری از مسائل اساسی، از جمله تعریف هویت و آینده رژیم صهیونیستی، اختلاف دارند. ممکن است ضرورت کنار زدن نتانیاهو آنها را دور یک میز جمع کند، اما این ضرورت بهتنهایی تضمین نمیکند که بتوانند درباره اداره دولت نیز به توافق برسند.
کانال دولت دین
@dolatedin
⭕️ تحلیل انتخابات رژیم و تأثیر احزاب مذهبی | بخش دهم
✍️ مصطفی محمدی
🔹 معادله تشکیل دولت در رژیم صهیونیستی؛ از توصیههای هرتزوگ تا بنبست ائتلافی آیزنکوت
🔸 مأموریت اول تشکیل دولت چه اهمیتی دارد؟ امتیازی که نتانیاهو یک بار از آن استفاده کرد
در روند تشکیل دولت، اینکه رئیسجمهور مأموریت را ابتدا به کدام نامزد بدهد، از نظر سیاسی اهمیت دارد؛ اما این اهمیت لزوماً به معنای برتری قطعی نفر اول در تشکیل کابینه نیست.
بررسی تجربههای گذشته نشان میدهد که در اغلب موارد، نامزدی که ابتدا مأمور تشکیل دولت شده، موفق به تشکیل کابینه نیز شده است. با این حال، در شش مورد نامزد نخست نتوانسته دولت تشکیل دهد؛ سه مورد از این شکستها مربوط به بنیامین نتانیاهو بوده است. شیمون پرز در سال ۱۹۹۰، زیپی لیونی در سال ۲۰۰۸، نتانیاهو در آوریل و سپتامبر ۲۰۱۹، بنی گانتز در سال ۲۰۲۰ و نتانیاهو در سال ۲۰۲۱ از جمله این موارد هستند.
اما سؤال مهم این است که اگر نفر اول نتواند دولت تشکیل دهد، آیا تفاوتی میکند که مأموریت ابتدا به او داده شده یا به نامزد دیگری؟
از نظر قانونی، نامزد اول ۲۸ روز فرصت دارد و رئیسجمهور میتواند حداکثر ۱۴ روز نیز به این مهلت اضافه کند. اگر او شکست بخورد، رئیسجمهور میتواند مأموریت را به نامزد دیگری بسپارد که او نیز ۲۸ روز فرصت خواهد داشت؛ با این تفاوت که امکان تمدید مهلت برای نفر دوم وجود ندارد.
اما تفاوت مهمتر در یک امکان سیاسی و پارلمانی خود را نشان میدهد: نامزد اول، در شرایطی که هنوز فرصت تشکیل دولت در اختیار اوست، میتواند بهجای واگذاری مسیر به نامزد بعدی، برای انحلال کنست و برگزاری انتخابات مجدد اقدام کند.
نمونه روشن این اتفاق در آوریل ۲۰۱۹ رخ داد. نتانیاهو مأمور تشکیل دولت شده بود، اما مذاکرات ائتلافی او به بنبست رسید. در حالی که میتوانست مأموریت را به رئیسجمهور بازگرداند تا امکان واگذاری آن به نامزد دیگری بررسی شود، بهجای این کار، مسیر تصویب قانون انحلال کنست را دنبال کرد. این طرح با رأی اکثریت نمایندگان تصویب شد و انتخابات مجدد در دستور کار قرار گرفت؛ در نتیجه، عملاً فرصتی برای واگذاری مأموریت به رقیب او ایجاد نشد.
بنابراین، اهمیت مأموریت اول را نباید صرفاً در تعداد روزهای بیشتر یا احتمال موفقیت در تشکیل کابینه جستوجو کرد. تجربه سال ۲۰۱۹ نشان داد که در شرایط خاص، نامزد نخست میتواند با استفاده از ظرفیت پارلمانی، پیش از آنکه رقیبش فرصت تشکیل دولت پیدا کند، کل روند را به سمت انتخابات مجدد ببرد.
البته انحلال کنست امتیاز قانونی انحصاری نامزد اول نیست و مستلزم تصویب قانون با اکثریت لازم نمایندگان است؛ اما اتفاق سال ۲۰۱۹ نشان داد که برخورداری از مأموریت نخست و امکان اثرگذاری بر روند پارلمانی در همان دوره، میتواند یک مزیت سیاسی مهم ایجاد کند.
کانال دولت دین
@dolatedin