✨اقتصاد مردمی؛ وقتی مردم از تماشاگر به سازنده تبدیل میشوند
اقتصاد مردمی فقط به این معنا نیست که مردم مصرفکننده کالاهای تولیدشده باشند یا در مقاطع خاص، با خرید یک محصول داخلی، از تولید حمایت کنند. اقتصاد مردمی زمانی شکل میگیرد که شهروندان در مالکیت، مدیریت، تأمین مالی، تولید و توزیع ثروت ملی سهم واقعی داشته باشند. در چنین الگویی، مردم نه حاشیهنشین اقتصاد، بلکه یکی از ارکان اصلی آن هستند.
یکی از مسائل مهم در اقتصاد ایران، فاصله میان ظرفیتهای اجتماعی و نقش واقعی مردم در تولید است. جامعه ایران از نیروی انسانی تحصیلکرده، سرمایههای خرد، مهارتهای متنوع، شبکههای اجتماعی و تجربههای فراوان برخوردار است؛ اما بخش بزرگی از این ظرفیتها به فعالیت اقتصادی پایدار تبدیل نمیشود. بسیاری از افراد یا در جستوجوی شغل دولتی باقی میمانند، یا سرمایه اندک خود را وارد بازارهای غیرمولد میکنند، یا به دلیل دشواری مجوزها، نبود حمایت و دسترسی نداشتن به منابع مالی و مواد اولیه تولید، از آغاز فعالیت تولیدی منصرف میشوند.
گاهی سرمایه در جامعه وجود دارد، اما راهی برای پیوند آن با تولید پیدا نمیشود. کسی که پسانداز اندکی دارد، نمیتواند بهتنهایی یک کارخانه راهاندازی کند؛ اما اگر سازوکارهای شفاف و قابل اعتماد برای تجمیع سرمایههای خرد وجود داشته باشد، همین منابع کوچک میتواند به پروژههای بزرگتر متصل شود. در اینجا، تعاونیها، صندوقهای مردمی، شرکتهای سهامی عام و زنجیرههای تولیدی میتوانند نقش واسطهای مهمی ایفا کنند.
در اندیشه امام خمینی(ره)، مردم صرفاً موضوع حمایت یا دریافتکننده خدمات نیستند؛ آنان صاحبان کشور و نیروهای اصلی پیشرفت به شمار میروند. حمایت از محرومان نیز نباید به توزیع کمکهای مقطعی محدود شود. اگر عدالت را تنها در پرداخت یارانه یا کمک معیشتی خلاصه کنیم، بخش مهمی از معنای آن را از دست دادهایم. عدالت اقتصادی زمانی عمیق میشود که افراد، بهویژه طبقات کمبرخوردار، امکان دسترسی به ابزار کار، آموزش، اعتبار، بازار و فرصت رشد داشته باشند.
تفاوت مهمی میان حمایت از مردم و توانمندسازی مردم وجود دارد. حمایت ممکن است فرد را برای مدتی از فشار اقتصادی دور کند، اما توانمندسازی، او را به کنشگری مستقل تبدیل میکند. خانوادهای که تنها یارانه دریافت میکند، همچنان در معرض تورم و بیثباتی قرار دارد؛ اما اگر بتواند از آموزش مهارتی، وام مناسب، بازار فروش و پشتیبانی فنی بهرهمند شود، امکان آن را پیدا میکند که بخشی از درآمد خود را از مسیر تولید به دست آورد.
اصل ۴۳ قانون اساسی بر تأمین نیازهای اساسی، ایجاد امکان کار برای همه، جلوگیری از تمرکز ثروت و نفی استثمار تأکید میکند. روح این اصل آن است که اقتصاد نباید به ابزاری برای حذف بخش بزرگی از جامعه تبدیل شود. وقتی دسترسی به زمین، اعتبار، مجوز، فناوری و بازار فقط در اختیار گروههای خاص باشد، حتی اگر شاخصهای کلان رشد اقتصادی افزایش پیدا کند، عدالت اجتماعی تحقق نیافته است.
از طرف دیگر اصل ۴۴ با به رسمیت شناختن بخشهای دولتی، تعاونی و خصوصی، الگویی متوازن را پیش روی اقتصاد قرار میدهد. بخش تعاونی در این میان، ظرفیت ویژهای دارد؛ زیرا میتواند سرمایههای کوچک را گرد هم آورد و میان مالکیت و مشارکت عمومی پیوند برقرار کند. تعاونی موفق، نه صدقهخانه است و نه بنگاه دولتی کوچکشده. تعاونی باید نهادی اقتصادی، شفاف، حرفهای و پاسخگو باشد که اعضای آن در سود، تصمیمگیری و مسئولیت شریک باشند.
اقتصاد مردمی بدون اعتماد عمومی نیز شکل نمیگیرد. مردم زمانی سرمایه و توان خود را وارد فعالیت جمعی میکنند که بدانند قواعد بازی روشن است، اطلاعات پنهان نمیماند و منابع در مسیر تعیینشده مصرف میشود. بنابراین شفافیت، گزارشدهی منظم، نظارت اعضا و برخورد با سوءاستفاده، بخشی از زیرساخت اقتصاد مردمی است، نه مسئلهای فرعی.
در نهایت، مردمیسازی اقتصاد بیش از انکه به یک شعار تبدیل شود، باید به راهبرد اصلی در سیاستگذاری اقتصادی تبدیل شود. باید موانع ورود کاهش یابد، تأمین مالی آسانتر شود، مهارت و فناوری در دسترس قرار گیرد، تعاونیها گسترش یابند و دولت از تصدیگری غیرضروری فاصله بگیرد. تنها در این صورت است که مردم از تماشاگران تحولات اقتصادی به سازندگان آن تبدیل میشوند.
🇮🇷دکتر محمد شربتی
🔹 @drmsharbati
هدایت شده از رسانه رهبر انقلاب اسلامی
🗒رمز اقتدار و پیشرفت ایران
✏️ با کار و ابتکار مضاعف بر قوّت و اقتدار ایران عزیز بیفزایید تا به دعای مولای مهربانمان عجّلالله تعالی فرجه الشّریف، پیمودن مسیر لشکریان همعهد به سمت قلّههای پیشرفت و تمدّن اسلامی ـ ایرانی هر چه بهتر و سریعتر محقّق شود، انشاءالله.
✍🏼 رهبر معظم انقلاب | ۶/آبان/۱۴۰۵
▪️#سخن_نگاشت
💻 Rahbar.ir | 📲 @Rahbar_ir
هدایت شده از بیداری ملت
17.6M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
📽 پاسخ علمی علی رحیمی (دبیر سابق تشکلهای علمی دانشجویی اقتصاد کشور) به تخریبگری های صادق الحسینی علیه بیانات علمی آیتالله اراکی
اخیرا نظریه پردازان گرانسازی که اجرای نسخه های آنها توسط دولت و مجلس باعث گرانی های سرسام آور و غیرقابل کنترل شده در ماموریتی جدید به علمای دینی که مقابل تئوری های غلط لیبرال ها ایستاده اند حملات تخریبی میکنند.
هم معیشت مردم را گران میکنند و هم دنبال تخریب علما و منتقدان انقلابی وضع موجود هستند تا کسی مانع کودتای اقتصادی آنها نشود...
🔴 #بیداری_ملت 👇
@bidariymelat
هدایت شده از رسانه رهبر انقلاب اسلامی
🚨هر سطح و نوعی از تهدید باید با پاسخ فوری و اثرگذار و بدون محدودیت جغرافیایی روبهرو شود.
✍🏼دستور فرمانده کل قوا به فرماندهان ارشد نیروهای مسلّح
▪️#لوح
💻 Rahbar.ir | 📲 @Rahbar_ir
📌اقتصاد ابزاری برای پیشرفت و توسعه یا گسترش قدرت و نفوذ سیاسی
بخش اول
یک نفر سالها در قلب قدرت سیاسی حضور داشته است. به رئیسجمهور دسترسی داشته، با رهبران خارجی دیدار کرده، از تصمیمهای پشت درهای بسته خبر داشته و در شکلدادن به سیاستها نقش ایفا کرده است. سپس دولت تغییر میکند. آن فرد از مقام رسمی خارج میشود و یک شرکت خصوصی تأسیس میکند. چندی بعد، همان دولتهایی که در دوره مسئولیتش با او رابطه داشتند، میلیاردها دلار در کسبوکار او سرمایهگذاری میکنند.
در نگاه نخست شاید بتوان همه اینها را یک معامله اقتصادی عادی دانست. اما یک سؤال ساده میتواند تصویر دیگری از ماجرا بسازد. مشتری چرا این شرکت را انتخاب کرد؟ محصولش چه بود؟ بازده سرمایهگذاری چه اندازه بود؟ و مهمتر از همه، آیا ارزش اقتصادی این شرکت فقط از توان حرفهای مدیر آن میآمد یا از رابطهای که با قدرت سیاسی ساخته شده بود؟
پرونده جرد کوشنر و شرکت Affinity Partners این پرسش را به یکی از مسائل مهم سیاست آمریکا تبدیل کرده است. سرمایهگذاری دو میلیارد دلاری صندوق ثروت عمومی عربستان در این شرکت، در کنار سابقه رابطه کوشنر با محمد بنسلمان، یک واقعیت را برجسته میکند: دسترسی سیاسی میتواند پس از پایان مسئولیت رسمی، به دارایی اقتصادی تبدیل شود.
در اقتصاد معمول، یک بنگاه باید کالا یا خدمتی ارائه کند که برای مشتری ارزش داشته باشد. اما در اقتصاد سیاسی، گاهی خودِ دسترسی ارزشمند میشود. اینکه مدیر یک شرکت چه کسی را میشناسد، با چه کسی تماس میتواند بگیرد و چه درهایی برای او باز است، ممکن است از دانش فنی یا حتی کیفیت محصول مهمتر شود.
اینجا با پدیدهای مواجهیم که باید آن را جدیتر از یک درِ گردان معمولی دید.
درِ گردان زمانی رخ میدهد که یک مقام دولتی بعد از پایان مسئولیت وارد بخش خصوصی شود و تجربه و شناخت خود را در اختیار شرکتها قرار دهد. این اتفاق در بسیاری از کشورها رخ میدهد اما وقتی رابطه شخصی با رهبران خارجی، سرمایه سیاسی، شهرت حاصل از حضور در قدرت و امکان بازگشت به عرصه تصمیمگیری همزمان وارد ارزش اقتصادی شرکت شود، مسئله ابعاد دیگری نیز پیدا میکند و موضوع صرفا یک مشاوره ساده اقتصادی یا سیاسی نیست.
🇮🇷دکتر محمد شربتی
🔹 @drmsharbati
📌اقتصاد ابزاری برای پیشرفت و توسعه یا گسترش قدرت و نفوذ سیاسی
بخش دوم
در این حالت، سرمایهای که به شرکت وارد میشود فقط پول نیست. بخشی از آن در واقع انتظار از رابطه است.
دولت خارجی ممکن است تصور کند سرمایهگذاری امروز، کانال ارتباطی فردا را تقویت میکند. شاید هیچ مقام رسمی وعده مشخصی نداده باشد. شاید هیچ قرارداد پنهانی هم وجود نداشته باشد. اما در سیاست، ادراک اهمیت زیادی دارد. اگر یک طرف احساس کند خرید یک دارایی یا سرمایهگذاری در یک مجموعه خصوصی، او را به مرکز قدرت نزدیکتر میکند، همان تصور بهتنهایی میتواند ارزش اقتصادی تولید کند.
رفتار ترامپ این پیوند میان قدرت و تجارت را به شکل عجیبی آشکار کرده است. سازمان ترامپ از نام تجاری خانواده استفاده میکند، پروژههای ملکی را توسعه میدهد و از این برند در کشورهای مختلف درآمد میگیرد. در دوره دوم ترامپ نیز فعالیتهای مرتبط با رمزارز، حق برند و پروژههای منطقهای دامنه این شبکه را گستردهتر کرده است.
نکته مهم این در این برش از اقتصاد سیاسی، ساختاری است که در آن تعیین مرز میان منفعت عمومی و منفعت خصوصی دشوار میشود. این مرز اگر مبهم شود، اعتماد عمومی نیز آسیب میبیند. افکار عمومی نسبت به اینکه یک شبکه خصوصی بواسطه ارتباط و نزدیکی اش با کانون های قدرت سیاسی، سود کلان کسب کند حساسیت بالایی نشان میدهد.
تبدیل اقتصاد از ابزاری برای پیشرفت و توسعه به ابزاری برای خرید نفوذ و قدرت وجه تمایز اقتصاد سالم از اقتصاد آلوده است. یکی از مهمترین نشانه های حکمرانی سالم اقتصادی این است که هیچکس نتواند ادعا کند چون سرمایه بیشتری دارد، به قدرت نزدیکتر است.
🇮🇷دکتر محمد شربتی
🔹 @drmsharbati
هدایت شده از خبرگزاری فارس
13.5M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
💢اتاق جنگ دشمن در وزارت خزانهداری آمریکا
دشمن چرا از اجرای طرح تورم صفر عصبانی است؟!
🔹دکتر محمد شربتی
مدیرکل خزانه داری شهرداری تهران
🇮🇷@drmsharbati
هدایت شده از جبهه فعالان اقتصاد مردمی
#ویراست_گشت
اقتصاد مردمی
📍حساب ویراستی جبهه فعالان اقتصاد مردمی
🔗لمس کنید
💢جبهه فعالان اقتصاد مردمی @Emardomi_ir
3.1M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
🏴#آجرکاللهیاصاحبالزمان
▪️دست افلاک برون آمد و لرزید زمین
▪️دستی از خاک برون آمد و لرزید زمین...
▪️علی از بدرقهٔ جانِ خودش بر میگشت
▪️داشت از نیمهٔ پنهانِ خودش بر میگشت...
▪️ آه، مولا چه کند در شب تدفین خودش؟
▪️زیر لب مرثیه میخوانْد به تسکینِ خودش...
▪️زیر لب زمزمه دارد ز فراتی ز فرات
▪️بعد زهرا چه حیاتی چه حیاتی چه حیات...
🔹دکتر محمد شربتی
🇮🇷@drmsharbati
💢مسئله بنزین نباید با این سؤال آغاز شود که چقدر باید گران شود؟
بخش اول
تصویر سادهای در ذهن ما ساخته شده است: کسی که خودرو دارد، بنزین مصرف میکند و کسی که خودرو ندارد، از یارانه بنزین بیبهره است. پس هرچه بنزین گرانتر شود، ثروتمندان بیشتر هزینه میدهند و فقرا کمتر آسیب میبینند. ظاهر این استدلال روشن است؛ اما مسئله اقتصاد همیشه در ظاهر آن خلاصه نمیشود.
خانوادهای که خودرو ندارد، ممکن است حتی یک لیتر بنزین هم نخرد، اما زندگی او در اقتصادی که حملونقل آن به سوخت وابسته است، با قیمت بنزین گره خورده است. تاکسی برای حرکت به سوخت نیاز دارد، وانت برای رساندن کالا به سوخت نیاز دارد، اتوبوس برای جابهجایی مسافر به سوخت نیاز دارد و کامیون برای رساندن مواد غذایی از مزرعه و کارخانه به بازار به سوخت وابسته است. هزینه این زنجیره در نهایت در جایی خود را نشان میدهد؛ یا در کرایه، یا در قیمت کالا، یا در هزینه خدمات.
به همین دلیل، عدالت را نمیتوان با شمار خودروها اندازه گرفت. مسئله مهمتری وجود دارد که در بحثهای رایج کمتر دیده میشود: حق تحرک.
مردم بنزین را برای خودِ بنزین نمیخواهند. آنچه برای آنها اهمیت دارد، امکان رفتن به محل کار، مدرسه، دانشگاه، بیمارستان، بازار و دیدار خانواده است. سوخت در اینجا وسیله دسترسی به زندگی است.
تصور کنید کارگری در حاشیه شهر زندگی میکند و محل کارش بیست یا سی کیلومتر دورتر است. اگر قیمت بنزین بالا برود، او الزاماً نمیتواند تصمیم بگیرد که دیگر به محل کار نرود. فاصله جغرافیایی با افزایش قیمت کوتاه نمیشود. یا باید هزینه بیشتری بپردازد، یا زمان بیشتری صرف کند، یا بخشی از هزینههای دیگر زندگی را کاهش دهد.
همین وضعیت درباره خانوادهای که برای درمان باید از یک شهر به شهر دیگر برود نیز وجود دارد. وقتی جایگزین حملونقل عمومی وجود ندارد، افزایش قیمت سوخت لزوماً سفر ضروری را حذف نمیکند؛ فقط سفر ضروری را گرانتر میکند.
این تفاوت میان مصرف اختیاری و تحرک ضروری بسیار مهم است.
ممکن است یک فرد برخوردار بتواند با افزایش قیمت بنزین بخشی از سفرهای خود را حذف کند، خودرو کممصرفتری تهیه کند یا شیوه رفتوآمد خود را تغییر دهد. اما بسیاری از خانوارهای کمدرآمد چنین انعطافی ندارند. برای آنها، حملونقل بخشی از هزینه اجتنابناپذیر زندگی است.
🇮🇷دکتر محمد شربتی
🔹 @drmsharbati
💢مسئله بنزین نباید با این سؤال آغاز شود که چقدر باید گران شود؟
بخش دوم
به همین علت، وقتی صحبت از عدالت میشود، باید پرسید افزایش قیمت بنزین در نهایت چه تغییری در هزینه دسترسی مردم به زندگی ایجاد میکند.
اگر کرایه تاکسی افزایش پیدا کند، اگر هزینه حمل مواد غذایی بالا برود، اگر خدمات وابسته به جابهجایی گران شوند و اگر فاصله میان محل سکونت و اشتغال باعث شود خانوار بخش بیشتری از درآمد خود را صرف رفتوآمد کند، نمیتوان گفت چون آن خانواده خودرو ندارد، پس از افزایش قیمت سوخت مصون مانده است. حتی ممکن است دقیقاً برعکس باشد.
مشکل دیگری نیز وجود دارد. در کوتاهمدت، مردم همیشه امکان تغییر الگوی مصرف ندارند. وقتی جایگزین مناسبی برای خودرو وجود نداشته باشد، افزایش قیمت الزاماً به کاهش متناسب مصرف منجر نمیشود. سفرهای ضروری همچنان انجام میشوند و فقط هزینه آنها افزایش پیدا میکند.
از اینجا بحث بنزین به مسئلهای بزرگتر میرسد: شهرسازی، حملونقل عمومی، کیفیت خودروها و عدالت جغرافیایی.
وقتی محل کار و محل سکونت را دهها کیلومتر از هم دور کردهایم، وقتی حملونقل عمومی نتوانسته نیاز مردم را پاسخ دهد و وقتی ناوگان خودروهای ما از نظر مصرف سوخت وضعیت مناسبی ندارد، افزایش قیمت بنزین نمیتواند نخستین و آسانترین پاسخ باشد.
دولت باید پیش از آنکه هزینه ناکارآمدی را به خانوار منتقل کند، از خودش بپرسد چه کاری برای کاهش این ناکارآمدی انجام داده است.
اتوبوس بیشتر، مترو گستردهتر، ناوگان عمومی باکیفیتتر، خودروهای کممصرفتر، شهرسازی متعادلتر و دسترسی آسانتر به خدمات، همگی بخشی از سیاست بنزیناند؛ حتی اگر در ظاهر هیچکدام در پمپبنزین دیده نشوند.
مسئله بنزین بنابراین نباید با این سؤال آغاز شود که «چقدر باید گران شود؟»
سؤال باید از جای دیگری شروع شود:
چرا هزینه جابهجایی در زندگی مردم اینقدر بالاست؟
تا وقتی به این سؤال پاسخ ندادهایم، افزایش قیمت سوخت میتواند به جای اصلاح مصرف، فقط شکل دیگری از انتقال هزینه باشد.
🇮🇷دکتر محمد شربتی
🔹 @drmsharbati