حریم شب و روز بنای بر ترویج یا تخریب ندارم اما روزنامه دنیای اقتصاد چون زحمت ترجمه و ترویج اندیشه‌های افتصادی مطرح در دنیای اقتصاد غرب لیبرال را به‌دوش می‌کشد، احساس وظیفه می‌کنم از این مجموعه کمال تشکر را داشته باشم و در حد توان و فرصت با طرح نکات و نقدهایی پیرامون مطالب مطرح در این روزنامه، اشکالات وارد به اقتصاد لیبرال را از منظر نورانی قرآن کریم تشریح کنم. یکی از سنت‌های الهی مطرح در قرآن کریم، اصل تفاوت در طبیعت و جامعه است! قرآن می‌گوید بین اجزای طبیعت تفاوت در کارکرد و منافع وجود دارد و از ما می‌خواهد که به این تفاوت‌ها در طبیعت احترام بگذاریم تا زندگی اجتماعی ما دچار فساد نشود: "ظَهَرَ الْفَسَادُ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ، بِمَا كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ!" که اگر چنین کنیم به عقوبت ناهماهنگی با طبیعت و فطرت دچار می‌شویم: "لِيُذِيقَهُم بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا!"(روم۴۱) یکی از این تفاوت‌ها، تفاوت طبیعی شب و روز است که به هرکدام جایگاه متفاوتی در زندگی انسان داده است: روز برای کسب فضل خدا و کار و تلاش و شب برای سکونت، استراحت و تجدید قوا! برهم زدن این نقش متفاوت، هنر نیست بلکه جنگیدن با مزایای هرکدام از شب و روز است: "جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِبَاسًا وَ النَّوْمَ سُبَاتًا وَ جَعَلَ النَّهَارَ نُشُورًا!"(فرقان۴۷) طبیعتا از این قاعده باید برخی مشاغل مثل درمان و امنیت را استثنا کرد اما رفتن به‌سمت شهرهای دو شیفتی یا ۲۴ساعته و رسمیت دادن به عدم تفاوت واضح و طبیعی بین شب و روز، جامعه را با آسیب‌های بلندمدت جبران‌ناپذیر مواجه می‌کند! https://eitaa.com/egtesade_ma

فرهنگ خانواده‌محور اسلام امام صادق عليه‌السلام: هركه دوست دارد خداوند عزّوجلّ، سختی‌های مرگ را بر او سبک گرداند، بايد به خويشانش رسيدگى نماید! و به پدر و مادرش نيكى كند! اگر چنين كند، خداوند عزّ وجلّ، سختى هاى مرگ را بر او آسان گرداند! و در زندگي‌اش هرگز به فقر نيفتد! (اَمالی شیخ طوسی.ص۴۳۲) اگر بخواهیم چند شاخص اصلی اندیشه اسلامی و اقتصاد اسلامی را معرفی کنیم، از اولین‌های آن، خانواده‌دوستی است و در راس خانواده طبیعتا مادر و پدر است! بعد از خدا و حجّت خدا، مادر و پدر! "اُعْبُدُوا اللَّهَ وَ لَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا! وَ بِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَ بِذِي الْقُرْبَىٰ!"(نساء۳۶) گناه نابخشودنی تمدن کاریکاتوری غرب، تخریب آفند خانه با تضعیف و تخریب نقش همسری و پدری! و تخریب پدافند خانه با تضعیف و تخریب نقش همسری و مادری! و برهم زدن نظم فطری خانوادگی با بیرون کشاندن زنان از سنگر خانه و بی‌پناه کردن اهالی خانواده در مقابل هجوم وساوس شیطانی است! فرهنگ منحوس ضدخانواده غربی، برای استثمار کامل زن و‌ مرد، مادری و فرزندپروری و شوهرداری و خانه‌داری را به تمسخر گرفت و تحقیر کرد! و به زن گفت به‌جای همه این نقش‌های افتخارآمیز بی‌بدل، کارگر کارگاه‌ها و کارخانه‌ها باش! در خوش‌بینانه‌ترین حالت، برای درست کردن ابرو چشم را کور کرد! درحالی‌که اگر آرایشگر کاربلدی دست‌‌اندرکار بود، به‌خوبی می‌توانست ابرو را بردارد و چشم را سرمه بمالد و عروس تمدن را در کمال زیبایی به حجله بخت آن مردم نگون‌بخت بفرستد! اما حیف که تمدن غرب چه در قرون وسطی چه در عصر جدید، مبتلا به یکجانبه‌گرایی و افراط و تفریط بوده و هست! https://eitaa.com/egtesade_ma

لباس تقوا نه لباس اتّهام! سابق بر این دیده بودیم که متهمان زن غیرچادری را با چادر به جلسه دادگاه می‌آوردند! این یک معنا و پیام مثبت داشت: درسته از اسب افتاده اما از اصل نیفتاده! و یک معنا و پیام و پیامد منفی داشت: چادر، لباس سازمانی متهمان است! در این عکس‌ها می‌بینید سرکار خانم کاویانی از طرف جناب آقای زمانیان معاون آقای مدنی‌زاده به سرپرستی جایی در وزارت اقتصاد منصوب شدند! انشاالله مبارک باشد اما ... چرا قبل از انتصاب، مانتویی هستند و بعد از انتصاب یا در جلسه انتصاب چادری شدند؟! پیام مثبت: بین پذیرش مسئولیت و تقویت انگیزه استفاده از حجاب برتر رابطه مثبت برقرار است! پیام و پیامد منفی: در جمهوری اسلامی هر کار و فکر لیبرالی را می‌توان یا باید با چادر عملیاتی کرد تا عواقب معیشت‌سوز و ضد استقلالی آن به‌پای چادر و چادری‌ها نوشته شود! یادمان باشد که چادر، لباس تقوا و مراقبت است نه لباس اتّهام و جُرم! ای مظلوم چادر! https://eitaa.com/egtesade_ma

ذخیره روزهای سخت پيامبر اعظم صلى‌الله‌عليه‌و‌آله: اى مردم! قطعا در آستانه وقوع قيامت، امورى دشوار و هراس‌هايى بزرگ و زمانه‌اى سخت است! در آن زمان: ۱. ستمگران زمامدار مى‌شوند! ۲. نابكاران منصب‌دار می‌شوند! ۳. امر كنندگان به معروف، مورد ستم واقع مى‌شوند! ۴. نهى كنندگان از منكر، تحت فشار قرار مى‌گيرند! پس براى آن روز، ایمان را در خود فراهم سازيد! بر ایمانتان استوار و شكيبا باشید! و ایمانتان را با عمل صالح حفظ کنید! و خود را بر التزام به عمل صالح مُلزَم گردانيد! تا به نعمت جاويدان دست يابيد! (أَعلام الدين.ص۳۳.حدیث۳۴۳) تقابل ایمان و کفر، اساسی‌ترین تقابل و جبهه‌بندی مطرح در قرآن کریم است! ایمان، حالت عاطفی ناشی از معرفت و منجرّ به عمل در وجود انسان مومن است که او را از انکار، تردید و تحیر در مقام عمل حفظ می‌کند! مهم‌ترین چیز این است که در مقابل حقیقت گردن‌کشی و کفر و کفران نداشته باشیم بلکه به اقتضائات ایمان عمل کنیم که می‌شود عمل صالح! عمل صالح که در قرآن بیش از ۷۰ بار بعد از ایمان مطرح شده، رفتاری است که با ایمان به خدا و غیب و وحی و امامت و آخرت تناسب داشته باشد! "آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ!"(عصر۳) در روزی چنان سخت که شاید ما الآن در وسط گرمای آن باشیم که امثال ترامپ و نتانیاهو مدعی فرمانروایی آن هستند و ما که به چنین موجودات خبیثی با زبان منطق و قدرت موشکی امربه معروف و نهی از منکر می‌کنیم، مورد ستم و تحریم واقع می‌شویم، ایمان و عمل صالح نجات‌بخش است! برای این روز و برای امروز باید ایمان خود و مردم را با چنگ و دندان حفظ کنیم و با عمل صالح؛ یعنی کسب و گسترش روزافزون قدرت و ثروت و رفاه و صفا و بصیرت در مردم، آن ایمان را حفظ کنیم تا به نعمت دائم برسیم: "إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ، لَهُمْ جَنَّاتُ النَّعِيمِ!"(لقمان۸) https://eitaa.com/egtesade_ma

ادب میزبان و مهمان پيامبر اعظم صلي‌الله‌عليه‌وآله: امّتم همواره در خير و خوبى‌اند تا وقتى كه: ۱. يكديگر را دوست بدارند! ۲. نماز اقامه کنند! ۳. زكات پرداخت کنند! ۴. ميهمان را گرامى بدارند! پس اگر چنين نكنند، به قحطى و خشک‌سالى گرفتار مى‌شوند! (امالى شیخ طوسى. ص۶۴۷.حدیث۱۳۴۰) پیامبر خدا می‌فرماید: مهمان‌داری کنید و سخاوت داشته باشید تا دچار قحطی و خشکسالی و ناترازی نشوید! فرهنگ منحرف غربی می‌گوید: قطع رابطه کن و تنها باش تا کم نیاوری! و با این توصیه غلط، نه تنها ابرو را درست نمی‌کند بلکه چشم طرف را هم کور می‌کند! از اصول روابط اجتماعی در اسلام، اکرام و تکریم میهمان است که سنّت پدر ما حضرت ابراهیم علیه‌السلام حتی در حق غریبه‌ها بوده است: "ضَيْفِ إِبْرَاهِيمَ الْمُكْرَمِينَ!"(ذاریات۲۴) قرآن کریم با مذمت یاد می‌کند از مردم شهری که حضرت موسی و خضر علیهماالسلام با حال گرسنگی وارد آن شهر شدند اما مردم بی‌مروّت آن شهر از پذیرایی آنها اِباء کردند: "إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ، اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا! فَأَبَوْا أَن يُضَيِّفُوهُمَا!"(کهف۷۷) رابطه احترام‌آمیز بین میزبان و مهمان یک رابطه دوطرفه است. قرآن کریم، به عزّت میزبان نزد مهمان تاکید می‌کند و به سایر افراد توصیا می‌کند طوری رفتار نکنند که میزبان نزد مهمان خوار و سرشکسته شود: "قَالَ إِنَّ هَٰؤُلَاءِ ضَيْفِي فَلَا تَفْضَحُونِ!"(حجر۶۸) رعایت عزّت میزبان، نشانه تقوا و خوار کردن میزبان، بی‌تقوایی است: "فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ لَا تُخْزُونِ فِي ضَيْفِي!" و خوار کردن میزبان را نشانه سفاهت و حماقت و تکریم میزبان را نشانه رشد شخصیت انسان می‌داند: "أَ لَيْسَ مِنكُمْ رَجُلٌ رَّشِيدٌ!"(هود۷۸) میزبانی و مهمانی، باعث متوازن شدن سطح مصرف و معیشت در جامعه اسلامی می‌شود و همبستگی و انسجام اجتماعی و خانوادگی را تقویت می‌کند! میزبانی و مهمانی، ادب انسانی، مسلمانی، خویشاوندی، همسایگی و دوستی و شکر نعمت است! https://eitaa.com/egtesade_ma

از قدرت تا روایت قدرت! ما قدرتمندیم؛ یعنی توانایی‌های هدفمندی داریم که دست ما را برای اقدام پُر می‌کند و پای دشمن را برای تهاجم می‌لرزاند! اما در روایت و انتقال این واقعیت هم قدرتمندیم و موفق عمل کرده‌ایم؟ ظاهرا نه؛ زیرا بخش قابل توجهی از جامعه ما روایت درستی از قدرت ما ندارند! چرا؟ شاید یک علت آن این باشد که ما به میزان کافی راوی کاربلد و معتقد نداریم! تعجب نکنید! مثلا شخصی ۳۷ سال عضو یک نهاد بالادستی سیاست‌گذاری فرهنگی کشور است. آقای رضا داوری اردکانی عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی! طبیعتا از ایشان انتظار می‌رود راوی قدرت نرم و سخت ما باشد؛ یعنی از سویی راوی علوم انسانی و اجتماعی با رویکرد اسلامی باشد و از سوی دیگر منطق مبارزه پیروزمندانه ما با آمریکا را در این چند دهه روایت کند! اما با کمال تاسف می‌بینیم که در همین روزها ایشان نسبت به این دو موضوع اعلام برائت می‌کند: موضع منفی نسبت‌به علوم انسانی اسلامی و مرگ بر آمریکا! هرچه بگندد نمکش می‌زنند! وای به روزی که بگندد نمک! کاش ایشان مثل مردم زادگاهش اَردَکان، دشمن و شیطان بزرگ را می‌شناختند و مثل اُردَکان در مقابل تومار دشمنی‌های آمریکا با ما و با بشریت سر در آب نمی‌کردند! کاش ایشان امواج معارف مطرح در قرآن و سنت، انبوه تحقیقات پژوهشگران مسلمان در طول تاریخ و تجربه تاریخی تحقق نسبی اسلام در زندگی بشر را نفی نمی‌کردند! که ایک هر سه می‌تواند موضوع و محور علوم انسانی اسلامی باشد! انکار علوم انسانی اسلامی در برخی معانی آن، سر از انکار دین درمی‌آورد! و در برخی معانی آن، سر از انکار مسلمات تاریخ بشری در می‌آورد! انکار سنّت‌های طبیعی و اجتماعی مطرن در قرآن کریم و انکار قواعد اجرایی مطرح در قول و فعل و تقریر معصومان علیهم‌السلام برای به میدان کشاندن سنت‌های الهی یا انکار الگوهای پیشرفتی که قرآن کریم از انبیاء الهی روایت می‌کند، انکار قرآن و سنت از یکسو و انکار تجربه تاریخی بشر از سوی دیگر است! اسوه حسنه بودن انبیاء به‌ویژه پیامبر اعظم خدا که اسوه عمل اجتماعی است را نمی‌توان انکار کرد: "لَّقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ!" اسوه و الگو هستند البته نه برای بشر بریده از خدا و سرگردان غربی بلکه برای انسانیت که مبدا و معاد خود را به‌خاطر دارد و به آن دل‌گرم است: "لِمَن كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا!"(احزاب۲۱) https://eitaa.com/egtesade_ma

چارچوب پیشرفت در فراز ابتدایی یکی از تعقیبات نماز ظهر از خدای متعال ۴ درخواست داریم: "اللهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ: ۱. مُوجِبَاتِ رَحْمَتِکَ! ۲. عَزَائِمَ مَغْفِرَتِکَ! ۳. اَلْغَنِیمَةَ مِنْ کُلِّ بِرٍّ! ۴. اَلسَّلامَةَ مِنْ کُلِّ إِثْمٍ!" مقصود این است که به اذن خدای متعال، حال و عملکرد ما طوری شود که این چهار درخواست که دو تا ایجابی (۱و۳) و دو تا سلبی (۲و۴) است، عملیاتی شود: ۱. رحمت خدا در حق ما قطعی شود. رحمت خدا دو گونه است: ابتدایی و پیامدی! ۱.۱ رحمت ابتدایی یا رحمانی، امکانات و زمینه‌های پیشرفتی است که خدای متعال برای جامعه ما فراهم می‌آورد! ۱.۲ رحمت پیامدی یا رحیمی، پاداش الهی در قبال استفاده درست ما از امکانات موجود است! ۲. مغفرت خدا در حق ما قطعی شود؛ یعنی عملکرد درست ما در آینده و پشیمانی ما نسبت به کوتاهی‌ها و اشتباهات گذشته، بخشش و چشم‌پوشی خدا نسبت به بدی‌های گذشته مردم قطعی کند! ۳. بهره‌مندی از هر نوع بِرّ! اما بِرّ چیست؟ آیه ۱۷۷ و ۱۸۹ بقره و آیه ۹۲ آل‌عمران مصادیق بِرّ را توضیح می‌دهد! ۳.۱ آیه ۱۷۷ بقره، اموری را برمی‌شمارد که شامل ایمان و عمل متناسب با این ایمان است. ایمان به خدا، قیامت (مقصد ابدی)، ملائکه (واسطه)، کتاب الهی (برنامه مسیر) و انبیاء (رهبر و الگو)! عمل صالح که نشانه صدق ادعای ایمان است، شامل موارد ذیل می‌شود: رسیدگی مالی به خویشاوندان، یتیمان، فقرا، درراه‌ماندگان و درخواست کنندگان کمک! اقامه نماز! پرداخت زکات (یعنی هر نوع استفاده از امکانات و استعدادها برای جبران نواقص دیگران)! وفا به تعهدات اجتماعی مثل تعهد بین زن و شوهر و بین همکاران و بین مردم و حاکمان! صبر و پایداری در برابر مشکلات و سختی‌های مسیر! "لَٰكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ الْمَلَائِكَةِ وَ الْكِتَابِ وَ النَّبِيِّينَ! وَ آتَى الْمَالَ عَلَىٰ حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبَىٰ وَ الْيَتَامَىٰ وَ الْمَسَاكِينَ وَ ابْنَ السَّبِيلِ وَ السَّائِلِينَ وَ فِي الرِّقَابِ! وَ أَقَامَ الصَّلَاةَ! وَ آتَى الزَّكَاةَ! وَ الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَاهَدُوا! وَ الصَّابِرِينَ فِي الْبَأْسَاءِ وَ الضَّرَّاءِ وَ حِينَ الْبَأْسِ!" ۳.۲ آیه ۱۸۹ بقره، بر رعایت تقوا یعنی مراقبت از ایمان و عمل صالح تاکید دارد! "لَٰكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقَىٰ!" ۳.۳ آیه ۹۲ آل‌عمران، بر انفاق از چیزهای محبوب تکیه دارد؛ یعنی روغن ریخته را نذر امامزاده نکن! بلکه از گُل دارایی‌هایت بزن به زخم زندگی مردم! "لَن تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّىٰ تُنفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ!" ۴. از اِثم یعنی تنبلی در انجام کارهای خیر (ایمان و عمل صالحی که از آن سخن گفتیم) در امان و سلامت بمانیم! توضیحات بیشتر درباره اِثم بماند برای یادداشت‌های دیگر ان‌شاءالله! https://eitaa.com/egtesade_ma

ما پامنار می‌نشینیم! به قول منزل (زن حاجی گرینوف در اخراجی‌های ۲) ما حاضریم برای رسیدن به آزادی هزینه پرداخت کنیم البته آزادی آزادی که نه! ما پامنار می‌نشینیم! ما هم آزادی را دوست داریم: آزادی از بند تعیین قیمت کالاهای داخلی براساس دلار! آزادی از بانک‌های خصوصی! آزادی از تورم! ما هم آزادسازی را دوست داریم: آزادسازی دست و پای تولیدکننده از کمبود نقدینگی ناشی از افزایش نرخ دلار! آزادسازی مصرف‌کننده از مصرف سویا به‌جای گوشت در اثر گرانی گوشت در اثر حذف نرخ ترجیحی! شما که فراموش نکردید آقای رئیس‌جمهور با تمسک به یادآوری قیمت گوشت به رقیب انتخاباتی‌شان رای گرفتند! شما که فراموش نکردید! شما که فراموش نکردید همفکران شما در اندیشکده حکمرانی شریف و دنیای اقتصاد و مرکز پژوهشها و دولت، حذف ارز ارجیحی گوشت را به دولت شهید رئیسی قالب کردید! آزادسازی خوب است اگر نافی درونزایی اقتصاد ما نباشد و سنگ جلوی پای تولیدکننده و مصرف‌کننده ایرانی نیاندازد! آزادسازی خوب است اگر باعث برونگرایی و قدرت رقابت تولیدکننده و مصرف‌کننده ایرانی با رقبای خارجی شود نه اینکه آنها را برای استفاده از مواد اولیه و کالای نهایی ایرانی بفرستد ته صف! آزادسازی قیمت‌ها، نه کاملا درست نه کاملا غلط است! درباره ارز و کالاهای اساسی و کالاهای بزرگی چون مسکن کاملا غلط است! درباره کالاهای عادی با نظارت دولتی خوب است مشروط بر اینکه مردم احساس نکنند بازار رها شده و دولت خواب است! این احساس، اعتماد مردم را نابود می‌کند! بی‌اعتمادی، سیاست‌ها را به شکست می‌کشاند و برای نظام و مردم اسباب زحمت می‌شود! https://eitaa.com/egtesade_ma

هفت شهر عشق را رفتند و ما! در خم یک کوچه یا دربند نان! https://eitaa.com/egtesade_ma

یک سوزن به خودمان فرازی از نامه ۳۱ نهج‌البلاغه امیرالمومنین علیه‌السلام به فرزندش امام حسن عليه‌السلام: "يَا بُنَيَّ! اِجْعَلْ نَفْسَكَ مِيزَاناً فِيمَا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ غَيْرِكَ! فَأَحْبِبْ لِغَيْرِكَ مَا تُحِبُّ لِنَفْسِكَ! وَ اِكْرَهْ لَهُ مَا تَكْرَهُ لَهَا! وَ لاَ تَظْلِمْ كَمَا لاَ تُحِبُّ أَنْ تُظْلَمَ! وَ أَحْسِنْ كَمَا تُحِبُّ أَنْ يُحْسَنَ إِلَيْكَ! وَ اِسْتَقْبِحْ مِنْ نَفْسِكَ مَا تَسْتَقْبِحُهُ مِنْ غَيْرِكَ!" اى پسرم! نفس خود را ميزان ميان خود و ديگران قرار ده! پس آنچه را كه براى خود دوست دارى براى ديگران نيز دوست بدار! و آنچه را كه براى خود نمى‌پسندى، براى ديگران مپسند! ستم روا مدار، آنگونه كه دوست ندارى به تو ستم شود! نيكوكار باش، آنگونه كه دوست دارى به تو نيكى كنند! و آنچه را كه براى ديگران زشت مى‌دارى، براى خود نيز زشت بدان!" این همه به مسئولان انتقاد می‌کنیم، یک سوزن هم به خودمان بزنیم: شاید شما هم دیده باشید خودروی شخصی که در حال حرکت است و جلو یا پشت خودرو مشمایی پر ازباله گذاشته و می‌رود تا آن زباله را داخل سطل زباله‌ای جا بدهد! متاسفانه مشاهده کردید که گاه این مشمای زباله در اثر سرعت و باد به زمین پرت می‌شود و کل محیط خیابان را آلوده و منظره عمومی را زشت و زحمت پاکبان زحمتکش را دوچندان می‌کند! کسی این کار را می‌کند که همراه خودش جارو، خاکروبه، مشمای اضافی و وجدان و چشم باز و سرعت کم داشته باشد که اگر احیانا کیسه زباله روی زمین افتاد مردانگی کند و توقف کند و محیط را مثل خانه خودش تمیز کند! این یک مثال ساده و دم دستی عدم مراعات حق‌الناس در بین ماست! شما که تحمل نمی‌کنید آن زباله را داخل خوردو بگذارید، چطور وجدانتان قبول می‌کند که این مشکلات را برای دیگران و خودتان ایجاد کنید؟ انسان عاقل از انجام چنین کاری که چنان عواقب محتمل ناشایستی دارد صرف‌نظر می‌کند مخصوصا که این کار راه‌حل‌های آسان دارد! همانطور که در فراز فوق از نهج‌البلاغه مشاهده کردید، در دستورات دینی ما یکی از اصول اخلاقی این است که آنچه برای خود نمی‌پسندیم برای دیگران هم نپسندیم! https://eitaa.com/egtesade_ma

کاش ما باشیم... ابوحمزه ثُمالی از ابوخالد كابُلى روايت می‌کند كه امام سجاد عليه‌السّلام فرمودند: غيبت دوازدهمین جانشين رسول خدا، طولانی می‌شود! اى ابوخالد! مردم زمان غیبت كه معتقد به امامت وى و منتظر ظهور او هستند، از مردم تمام زمان‌ها بهترند؛ زيرا خداوند عقل و فهم و شناختی به آنها داده كه غيبت در نزد آنان به منزله‌ی حضور است! خداوند آنها را در آن زمان مثل كسانى می‌داند كه با شمشير در پيشگاه پيامبر خدا پيكار كرده‏اند! آنها مخلصان حقيقى و شيعيان راستین ما هستند! آنها مردم را به‌طور آشكار و نهان به دين خدا می‌خوانند! (بحار الأنوار.ج۵۲.ص۱۲۲) خوش به‌حال آنها که دیدند و فهمیدند و خریدند! وای به‌حال آنها که دیدند و نفهمیدند و نخریدند! وای به‌حال آنها که ندیدند و نفهمیدند و نخریدند! این دو گروه در روز حساب ناله سرمی‌دهند که کاش فهمیده بودیم یا شنیده بودیم: "قَالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ، مَا كُنَّا فِي أَصْحَابِ السَّعِيرِ!"(ملک۱۰) خوشا خوشا به‌حال ما اگر از کسانی باشیم که ندیدند اما فهمیدند و خریدند! https://eitaa.com/egtesade_ma