پادزهر استبداد و استکبار "اللَّهُمَّ! صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ‌! وَ لاَ تَرْفَعْنِي فِي النَّاسِ دَرَجَةً، إِلاَّ حَطَطْتَنِي عِنْدَ نَفْسِي مِثْلَهَا! وَ لاَ تُحْدِثْ لِي عِزّاً ظَاهِراً، إِلاَّ أَحْدَثْتَ لِي ذِلَّةً بَاطِنَةً عِنْدَ نَفْسِي بِقَدَرِهَا! خداوندا! بر محمّد و خاندانش درود فرست! و در ميان مردم درجۀ مرا بالا نبر، مگر آنكه به همان مقدار، در نظر خودم فرود آوری!" (فراز ۴ دعای مکارم الاخلاق) یکی از اصول توفیق در روابط اجتماعی، رابطه‌ مستقیم بین افزایش عزّت اجتماعی و افزایش احساس کوچکی نسبت به خود در محضر خدا و تواضع در رابطه با مردم است! عدم رعایت این اصل، باعث می‌شود هرچه فرد منصب اجتماعی‌ بالاتری به‌دست آورد، دچار غرور و خودبزرگ‌بینی شود و این احساس خطرناک را نسبت به دیگران اِعمال کند و دیگران را تحقیر کند! این وضعیت ناهنجار؛ یعنی داخل جامعه، رابطه مستضعف و مستکبر بین بزرگان و کوچک‌ترها برقرار شود که خاصیت جوامع استبدادی است! همین وضعیت استبدادی، در سطح بین‌الملل می‌شود نظام سلطه‌ که برخی سلطه‌گر و برخی سلطه‌پذیر هستند! پس با سه نوع استبداد و استکبار مواجهیم: ۱. استبداد و استکبار بین مردم! ۲. استبداد و استکبار بین حاکمان و مردم! ۳. استبداد و استکبار بین حکومت‌ها که می‌شود نظام سلطه! برخی به آب دسترسی ندارند وگرنه شناگران خوبی هستند و اگر فرصتی پیدا کنند و یک پله رشد کنند هوایی می‌شوند و به زیردستان خود زورگویی می‌کنند! https://eitaa.com/egtesade_ma

چهار شاخص‌ ارزیابی دولت اسلامی! گاه به دنبال توصیف و تشریح عوامل و آثار رفتارهایی هستیم که غالبا در اغلب افراد جامعه دیده می‌شود. شناخت وضع موجود این خاصیت را دارد که ما را متوجه نقاط قوت و ضعف سیاست‌های پیشین می‌کند و ما را در جهت تغییر سیاست‌ها هدایت‌ می‌کند! قواعد رفتاری موجود را میتوان به چهار اعتبار اسلامی دانست: ۱. به اعتبار انگیزه؛ یعنی مسلمان رفتارهایش را با هدف الاهی و مشروع انجام داده می‌دهد. ۲. به اعتبار شکل فعل، در مواردی که شکل فعل از نظر اسلام اهمّیت دارد؛ مثلا رفتارهای عبادی چون انجام نماز و روزه یا انجام زیارت و تعظیم شعائر! ۳. به اعتبار ساختارها، یعنی رفتارها در قالب نهادها و ساختارهای مورد قبول اسلام شکل گرفته است! ۴. به اعتبار اثر فعل، یعنی قاعده رفتاری ملاک‌های مورد نظر اسلام را تأمین کند. به عنوان مثال، اگر رفتاری با انگیزه الهی، در شکل و شمایل مسلمانانه، در چارچوب سازمانی دولت اسلامی، منجر به تقویت حالت عدالت یا تقوا در افراد شود، این قاعده رفتاری اسلامی است! درباره نسبت این چهار شاخص باید توجه داشت که: اولا تأمین اثر، همواره دغدغه دین است و قابل اغماض نیست! ثانیا شکل رفتار همیشه دغدغه دین نیست. ممکن است شریعت شکل خاصی را مد نظر قرار داده باشد یا نه! ثالثا نیّت، همیشه شرط کمال رفتار مسلمان است و در برخی موارد، شرط صحت رفتار هم هست! رابعا وجود ساختارها و سازمان‌دهی اسلامی، تابع میزان دانش، هوشیاری، غیرت دینی و در میدان بودن دولتمردان دولت اسلامی است! بنابراین مدعیان برای طرح هر یک از این دو ادعای متضاد که "جامعه اسلامی‌تر شده" یا "جامعه از اسلام گریزان شده" باید دقیقا مشخص کنند که به کدام معیار، اسلام‌گرایی کم یا زیاد شده است! قضاوت دقیق و مقبول، منوط به جمع بین هر چهار شاخص است و باید با احتیاط تمام در این‌باره قضاوت شود؛ زیرا خود این قضاوت و طرح آن، بر جامعه و بر نحوه تعامل دولتمردان تاثیر می‌گذارد! https://eitaa.com/egtesade_ma

در دنیا چه بخواهیم و چگونه؟ با اینکه کلمه بهره‌مندی "متاع" در قرآن بار معنایی مثبت ندارد، در آیه ۲ و ۳ سوره هود به مردم توصیه می‌کند که بندگی، استغفار و توبه کنند، خدا به آنها بهره‌مندی نیکو "متاع حَسَن" عطا می‌کند: "أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا اللَّهَ...وَ أَنِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ يُمَتِّعْكُم مَّتَاعًا حَسَنًا!" موارد و مصادیق متاع حسن چیست؟ پنجمین فراز دعای مکارم الاخلاق، پاسخ پرسش ماست: پس از صلوات که رسم ادب و معرفت و ولایت است و نشانه دلبستگی و همبستگی و پیوستگی با خوبان عالَم است: "اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ!" دو مضمون مطرح می‌شود که محدوده متاع حسن را تعیین می‌کند: ۱. در دنیا خواهان چه باشیم؟ "مَتِّعْنِي بِهُدًى صَالِحٍ‌ لاَ أَسْتَبْدِلُ بِهِ‌! وَ طَرِيقَةِ حَقٍّ لاَ أَزِيغُ عَنْهَا! وَ نِيَّةِ رُشْدٍ لاَ أَشُكُّ‌ فِيهَا!" ۲. تا کی و با چه وضعیتی ارزش دارد در دنیا بمانیم؟ "عَمِّرْنِي مَا كَانَ عُمُرِي بِذْلَةً‌ فِي طَاعَتِكَ‌! فَإِذَا كَانَ عُمُرِي مَرْتَعاً لِلشَّيْطَانِ‌، فَاقْبِضْنِي إِلَيْكَ، قَبْلَ أَنْ يَسْبِقَ مَقْتُكَ إِلَيَّ‌! أَوْ يَسْتَحْكِمَ‌ غَضَبُكَ‌ عَلَيَّ‌!" اما جواب امام سجّاد علیه‌السلام به پرسش اول: ۱. هدايت‌گر شايسته‌ای كه او را با هيچ چيز عوض نكنم! ۲. راه حقّى كه از آن منحرف نشوم و به بيراهه نروم! ۳. نيّت درستى كه در آن ترديد نكنم!" اما جواب ایشان به پرسش دوم: "تا زمانى كه زندگى‌ام در طاعت تو صرف شود، مرا طول عمر ده! پس چنانچه عمرم چراگاهى براى شيطان شد، پيش از آنكه دشمنى‌ات به سوى من شتابد! يا خشمت بر من استوار گردد! مرا به سوى خود بازگردان!" https://eitaa.com/egtesade_ma

راه‌های نفوذ به کف جامعه! گاه اندیشمندان و مصلحان و کارشناسان دولتی و دولتمردان از فهم آنچه در کف میدان جامعه می‌گذرد ناتوان می‌شوند! گاه این ناتوانی را درک هم نمی‌کنند و درون پیله توهمی که برای خود بافته‌اند، مشغول اندیشه و عمل بی‌حاصل درباره جامعه توهمی درون ذهن خود می‌شوند! گاه مثل یک ریاضی‌دان و بدون اینکه تفاوتی بین مردم و سنگ و چوب ببینند، به محاسبات ساده عددی می‌پردازند و برای روح و سفره مردم نسخه‌های عوضی تجربه‌شده وارداتی می‌پیچند! "الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا! وَ هُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعًا!"(کهف۱۰۴) فهم وضعیت میدانی کنشگری عمومی و قواعد رفتاری، دغدغه دولتمردان دولت اسلامی است امّا به جهت معناداری قواعد رفتاری (یعنی تابع اراده و مذهب و فرهنگ بودن آن) و تعدد شاخص‌های اسلامی بودن یک قاعده رفتاری (انگیزه، شکل، ساختار و اثر رفتار) نمی‌توان برای فهم وضعیت جامعه به مشاهده و استقراء از طریق ابزارهایی چون سرشماری و آمارگیری اکتفا کرد! اسلامی بودن ساختارها، چیزی نیست که با چشم غیر مسلّح به سلاح دانش عمیق دینی (!!) قابل رویت و فهم باشد، انگیزه‌ها پنهان است و اثر رفتار در بلندمدت شناخته می‌شود! در مواردی می‌توان برای شناخت عمیق‌تر تحولات رفتاری، سیاست‌هایی با هدف آزمون و سنجش عکس‌العمل مردم اجرا کرد. خطر این نوع بازخوردسنجی این است که هر آزمونی اگر آگاهانه باشد، صحت جواب را مخدوش می‌کند و اگر آگاهانه نباشد، خودش منجر به تغییر رفتار خواهد شد! در جهت کشف معنای حاکم بر رفتار، باید به گستره سرزمینی و منشا اولیه و عمق زمانی آن توجه شود و نباید به سطح رویین و ظاهری رفتارها اکتفا کرد! نفوذ به عمق رفتارها از چند طریق ممکن است: ۱. سنجش مفروضات و مسلمات؛ یعنی هدف آزمون و بررسی رفتاری این باشد که دریابیم افراد در رفتارهای خود چه چیزهایی را مفروض، قطعی و مسلم می‌گیرند! ۲. سنجش و کشف استدلالی که قاعده رفتاری مورد نظر بر اساس آن بنا شده است. فهم دلیل رفتار، دامنه عمل به قاعده رفتاری را تعیین خواهد کرد! ۳. سنجش اموری است که در ذهن رفتار کنندگان منفور است و آنها قطعا آن را انجام نخواهند داد! افراد با سه دسته افعال مواجه‌اند: کارهایی که ملکه و قاعده رفتار ایشان شده، کارهایی که اگر چه قاعده رفتارشان نیست اما در مواقع خاص از ایشان سر می‌زند و کارهایی که قطعا انجام نمی‌دهند و ترک آن، ملکه و قاعده رفتار ایشان شده است! و این امور در گذر زمان و تحت تاثیر عوامل معرفتی و تبلیغات و عملکرد دولت و قانون و چیزهای دیگری متحول می‌شود! https://eitaa.com/egtesade_ma

از خودمان شروع کنیم! "اللَّهُمَّ لاَ تَدَعْ خَصْلَةً تُعَابُ مِنِّي إِلاَّ أَصْلَحْتَهَا! وَ لاَ عَایِـبَةً‌ أُوَنَّبُ‌ بِهَا إِلاَّ حَسَّنْتَهَا! وَ لاَ أُكْرُومَةً فِيَّ‌ نَاقِصَةً‌ إِلاَّ أَتْمَمْتَهَا! خداوندا! مرا در خصلتى عيبناك وانگذار، مگر آنكه اصلاحش نمايى! و نه عيبى كه بدان سرزنش شوم، مگر آنكه نيكويش گردانى! و نه خوى پسنديده‌اى كه در من ناقص باشد، مگر آنكه كاملش فرمايى! مومن، توقف و رکود و بازنشستگی ندارد. بلکه همواره در حال بازسازی و نوسازی و ارتقای خود است. شما هر روز با نسخه به‌روز شده برادر و خواهر مومنت روبرو خواهی شد. اگر چنین نباشد، ما مومن دیروز و مرد و زن میدان دیروز هستیم و بدون تعارف مرده‌ایم! وقتی دشمن ما روز به روز در حال حرکت و تحریک ما و دیگران به‌سمت قهقرا هست و سودای شوم شکستن ما را در سر می‌پروراند، ما شیعه امام سجاد علیه‌السلام نیستیم اگر روزانه و آن به آن رشد نکنیم و اصلاح نشویم! وای به حال من اگر شب‌ها بر من بگذرد و عیوبم در خلوت سحرگاهی از من نگذرد! وای به حال من اگر روزها بر من بگذرد و عقب‌ماندگی‌ها و نقص‌های مهارتی و عادات غلطم از من دور نشود! وای به حال من اگر این جمله را از من بشنوید که: هم همینم که هستم! تو خودت را درست کن! مومن برای حفظ اصولش، اصلاح‌طلب است و اگر چنین نباشد، تدریجا اصولش را به باد خواهد داد: "ثُمَّ كَانَ عَاقِبَةَ الَّذِينَ أَسَاءُوا السُّوأَىٰ، أَن كَذَّبُوا بِآيَاتِ اللَّهِ! وَ كَانُوا بِهَا يَسْتَهْزِئُونَ!"(روم۱۰) بیاییم با خودمان روراست باشیم: امروز کدام عیب خودمان را کنار گذاشته‌ایم؟ اگر اهل اصلاح خود نباشیم، چگونه می‌توانیم اصلاح‌گر حال دیگران باشیم؟ اگر اهل مماشات با عیوب خود باشیم، لیاقت دستگیری دیگران هم از ما گرفته می‌شود! https://eitaa.com/egtesade_ma

پیش‌نیاز حکمرانی صالحان سه رویکرد مذهبی، علمی و سیاستی به عرف‌های غالب و قواعد رفتاری وجود دارد. این سه رویکرد، مکمل هم هستند و سه ضلع مثلثی را تشکیل می‌دهند که اگر در جای خود قرار گیرند، حکومت صالحان محقق می‌شود و جامعه رو به صلاح می‌رود. این سه رویکرد، در محتوا، نحوه شناخت و منبع شناخت متفاوت هستند: ۱. رویکرد علمی، از قاعده رفتاری موجود خبر می‌دهد در حالی که دو رویکرد مذهبی و سیاستی، از حقیقتی مطلوب حکایت می‌کند! رویکرد علمی از هست‌ها و دو رویکرد مذهبی و سیاستی از بایدها صحبت می‌کند! با این تفاوت که بایدهای مذهبی، کلی و دائمی اما بایدهای سیاستی، جزئی و موقتی است! ۲. رویکرد مذهبی به صورت اجتهادی از منبع قرآن کریم و سنّت اهلبیت علیهم‌السلام به دست می‌آید! رویکرد علمی، به‌صورت تجربی و با فهم معنای رفتار افراد در سطح جامعه یا فهم عملکرد نهادهای حکومت و سازمان‌های اجتماعی قابل فهم است! رویکرد سیاستی، از سنخ مهارتی و عقلایی است و باید از مبانی شرعی و تجربه میدانی فهمیده شود! با وجود تفاوت در منبع و ابزار شناخت، ارتباط این سه رویکرد نیز در خور توجه است: رویکرد مذهبی مثل مقصد، رویکرد علمی مثل مبدأ و رویکرد سیاستی شبیه مسیر است! البته این تصویر را باید پویا در نظر گرفت: در هر برهه زمانی و مکانی، وضع موجود چیزی غیر از وضع موجود در برهه‌های زمانی و مکانی سابق و آتی است. طبیعتا، با تغییر وضع موجود و مبدأ حرکت، سیاست‌ها نیز دچار تغییراتی خواهد شد اما در چارچوب اصول ثابت و جهان‌شمول مذهبی! مثلا اگر می‌بینیم که بخشی از مردم که دستشان به دهانشان می‌رسد، مشغول لِی‌لِی بازی با دلار و طلا و زمین و خودرو و سهام هستند و وارد فعالیت مفید و مستمر تولیدی نمی‌شوند، این ریشه در سیاست‌های ضد تولیدی دارد که تولید را پرخطر و کم سود اما کسب سودهای شبه‌قماری با این دارایی‌ها را پرسود و کم خطر کرده است! سیاست‌هایی چون رهاسازی افسار دلار، جولان دادن به عوامل ناسالم برای دمیدن در آتش دلار، سیاست احتکار زمین توسط دولت‌ها، سیاست مشغول کردن مردم به سهام‌داری به‌جای مشارکت مستقیم در تولید و بسیاری سیاست‌های ناصواب دیگر که با اصول مذهبی چون "توازن در معیشت و درآمد و ثروت" و "تابعیت مالکیت و استحقاق از کار مفید اقتصادی" و "استقلال سیاسی_ اقتصادی جامعه اسلامی" در تضاد است! https://eitaa.com/egtesade_ma

بده بستان جامعه‌ساز! همه می‌پرسند چه کنیم جامعه ما پیشرفت کند؟ این پرسش در درجه اول یعنی چه کنیم مردم و روابط اجتماعی پیشرفت کند؟ امام سجاد علیه‌السلام در فراز ۷ دعای مکارم‌الاخلاق پس از صلوات بر بهترین فروشندگان بازار خدا، به این پرسش ۹ پاسخ می‌دهند: "اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ! وَ أَبْدِلْنِي مِنْ بِغْضَةِ أَهْلِ الشَّنَآنِ‌، الْمَحَبَّةَ‌! وَ مِنْ حَسَدِ أَهْلِ‌ الْبَغْيِ، الْمَوَدَّةَ‌! وَ مِنْ ظِنَّةِ أَهْلِ الصَّلاَحِ‌، الثِّقَةَ‌! وَ مِنْ عَدَاوَةِ‌ الْأَدْنَيْنَ‌، الْوَلاَيَةَ‌! وَ مِنْ عُقُوقِ ذَوِي الْأَرْحَامِ، الْمَبَرَّةَ‌! وَ مِنْ‌ خِذْلاَنِ الْأَقْرَبِينَ، النُّصْرَةَ‌! وَ مِنْ حُبِّ الْمُدَارِينَ‌، تَصْحِيحَ الْمِقَةِ‌! وَ مِنْ رَدِّ الْمُلاَبِسِينَ‌، كَرَمَ الْعِشْرَةِ‌! وَ مِنْ مَرَارَةِ خَوْفِ الظَّالِمِينَ‌، حَلاَوَةَ الْأَمَنَةِ‌!" خداوندا! بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست! و دربارۀ من كينه‌توزى دشمنان را به محبّت! و حسد متجاوزان را به دوستى! و بدگمانى نيكان را به اعتماد! و دشمنى نزديكان را به دوستى! و بدرفتارى خويشان را به نيكوكارى! و دست از يارى برداشتن كسان را به يارى نمودن! و دوستى (ظاهرى) مداراكنندگان را به دوستى واقعى! و اهانت معاشران را به خوش‌رفتارى! و تلخى بيم از ستمگران را به شيرينى امنيّت مبدّل فرما! از کینه‌توزی، حسادت، بدگمانی، دشمنی، بدرفتاری، بی‌تفاوتی، تظاهر، اهانت و ناامنی در جامعه! به محبت، رفتار دوستانه، اعتماد، پیوستگی، احسان، یاری، دوستی صادقانه، خوش‌رفتاری و امنیت! اینها ۹ شاخص مردم پیشرفته و جامعه پیشرو است! چقدر در مسیر این ۹ تغییر و تحوّل پیش رفته‌ایم؟ نمره ما چند است؟ https://eitaa.com/egtesade_ma

دعاهای دخترانه! خدایا دست دختران ما را بگیر و اجازه نده دست نامحرمی به آنها برسد! خدایا به دختران ما نظر لطف کن و اجازه نده چشم‌های ناپاک آنها را ببیند! خدایا پابه‌پای دختران ما بیا و اجازه نده پای آنها به جایی که تو نمی‌پسندی باز شود! خدایا در گوش دختران زهرایی و زینبی ما نغمه محبتت را بخوان و اجازه نده شیاطین در گوش آنها ساز ناکوک برهنگی کوک کنند! "يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِن جَلَابِيبِهِنَّ! ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَن يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ!"(احزاب۵۹) خدایا در دلهای دختران ما خانه کن و اجازه نده حریم دل آنها قدم‌گاه نااهلان شود! خدایا بر لب‌های دختران ما ذکر خودت را جاری کن و اجازه نده زبان آنها بلندگوی شیاطین شود! "وَ الذَّاكِرِينَ اللَّهَ كَثِيرًا وَ الذَّاكِرَاتِ!"(احزاب۳۵) خدایا لقمه پاک و پاک‌دامنی نصیب دختران ما کن تا نسل آینده پاک شود و اجازه نده شیاطین ارحام آنها را نازا یا ناپاک‌زا کند! "وَ الْحَافِظِينَ فُرُوجَهُمْ وَ الْحَافِظَاتِ!"(احزاب۳۵) خدایا راه رفتن دختران ما را شبیه دختر شعیب باحیا کن! "فَجَاءَتْهُ إِحْدَاهُمَا تَمْشِي عَلَى اسْتِحْيَاءٍ !"(قصص۲۵) و حرف زدنشان با نامحرمان را بدون خضوع در قول قرار بده تا بیمادلان به آنها طمع نکنند! "فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذِي فِي قَلْبِهِ مَرَضٌ! وَ قُلْنَ قَوْلًا مَّعْرُوفًا!"(احزاب۳۲) خدایا دختران ما را از نزدیک شدن به نامحرمان حفظ کن! "مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ وَ لَا مُتَّخِذِي أَخْدَانٍ!"(مائده۵) خدایا دختران ما را چون حضرت آسیه و مریم، الگوی زنان و مردان مومن قرار ده! "ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِّلَّذِينَ آمَنُوا امْرَأَتَ فِرْعَوْنَ! إِذْ قَالَتْ: رَبِّ ابْنِ لِي عِندَكَ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ! وَ نَجِّنِي مِن فِرْعَوْنَ وَ عَمَلِهِ! وَ نَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ! وَ مَرْيَمَ ابْنَتَ عِمْرَانَ الَّتِي أَحْصَنَتْ فَرْجَهَا! فَنَفَخْنَا فِيهِ مِن رُّوحِنَا! وَ صَدَّقَتْ بِكَلِمَاتِ رَبِّهَا وَ كُتُبِهِ! وَ كَانَتْ مِنَ الْقَانِتِينَ!"(تحریم۱۱_۱۲) خدایا دختران ما را چون مادرشان حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها منشا خیر کثیر کن و بدخواهان ما را به برکت ایشان ناامید و نابود کن: "إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ! فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ! إِنَّ شَانِئَكَ هُوَ الْأَبْتَرُ!"(کوثر۱_۳) https://eitaa.com/egtesade_ma

از انقلاب سیاسی تا انقلاب رفتاری! انقلاب، یعنی تحول و دگرگونی که معمولا اساسی و پایه‌ای است! لفظ انقلاب، در علوم مختلف کاربرد دارد و معنایی ویژه می‌یابد؛ مثلا در علم فقه، واژه انقلاب برای اشاره به تبدل ماهیت یک شیء به‌کار می‌رود که منجر به تغییر حکم شرعی آن می‌شود. فقها، «انقلاب» را در زمره مطهِّرات می‌شمارند و مثلا می‌گویند: «شراب، با تبدل به سرکه دچار انقلاب می‌شود و طاهر می‌شود!». اما عمومی‌ترین کاربرد واژه انقلاب، درباره انقلاب‌های سیاسی است. انقلاب سیاسی، یعنی تغییر بنیادین و مردمی یک نظام سیاسی. مثلا در انقلاب اسلامی ایران، همّت انقلابیون این بوده و هست که تحولی بنیادین براساس اسلام در ایران محقق شود. انقلاب اسلامی ایران، پس از حذف نظام سلطنتی، نظام سیاسی «جمهوری اسلامی» را براساس نظریه اسلامی «ولایت فقیه» تشکیل داد. نظام سیاسی جدید، برخی ساختارهای پیشین را حذف، برخی را حفظ و برخی را اصلاح کرد و در مواردی نیز ساختارهای جدیدی تأسیس کرد. این تغییرات، در راستای منطبق ساختن نظام سیاسی با آرمانهای اسلامی بود. گام دوم انقلاب سیاسی، با شکل‌گیری اولیه ساختارهای جدید تاحدودی محقق شد. در گام سوم، باید عملکرد مسئولین نظام اسلامی براساس مشی مطلوب اسلامی شکل بگیرد. در گام چهارم، باید عملکرد عمومی مردم براساس مشی مطلوب اسلامی شکل بگیرد. گام پنجم، تشکیل تمدن نوین اسلامی در حوزه نفوذ اندیشه اسلامی است! توفیق انقلاب سیاسی اسلامی در تحقق بخشیدن کامل به نظام سیاسی مطلوب اسلام و تحقق مطلوب رفتارهای اسلامی در مسئولین و مردم، منوط به انقلاب در علوم انسانی است به‌گونه‌ای که نظریه نظام‌سازی و نظریه رفتاری مطلوب اسلام را تولید کند تا نوبت به تحقق عینی آن برسد! با این توصیف، انقلاب رفتاری که ناظر به گام سوم و چهارم است، یعنی تحول در قاعده رفتاری! تحول رفتاری، می‌تواند در روح، معنا یا شکل قاعده رفتاری رخ دهد: ۱. تحول در روح حاکم بر قاعده رفتاری در اثر تحول در منظومه قواعد رفتاری که به معنی تحول در مذهبی است که قواعد رفتاری را برای مردم تنظیم می‌کند! ۲. تحول معنوی، یعنی تغییر در معنایی که از قاعده رفتاری خاصی اراده و برداشت می‌شود؛ مثل تغییر معنای لباس از وسیله پوشش به وسیله تظاهر و خودنمایی! ۳. تحول شکلی، یعنی ثبات مذهب و معنا اما تغییر در شکل رفتاری که آن معنا را می‌رساند؛ مثل تغییر شکل وسیله نقلیه از حیوان به خودرو درحالی‌که معنا و مقصود هر دو سهولت در جابه‌جایی است! https://eitaa.com/egtesade_ma