ساختار انقلاب‌های رفتاری! هر رفتار نیاز به زمینه‌ اجتماعی دارد که در آن محقق شود. این زمینه، شامل ارزش‌ها، شیوه‌های زندگی، آداب و رسوم، قوانین و سازمان‌ها است! زمینه اجتماعی یا رسمی و قانونی است یا عرفی و غیر رسمی است. البته ممکن است یک رفتار پشتوانه قانونی و پذیرش عرفی داشته باشد: "نُّورٌ عَلَىٰ نُورٍ!"(نور۳۵) رفتار، اگر شکل قانون به خود بگیرد، مورد حمایت حاکمیت قرار می‌گیرد و به تدریج تبدیل به عرف می‌شود! در روایتی، پیامبر اعظم صلی‌الله‌علیه‌وآله از سه مرحله سقوط و تنزل سطح فرهنگ دینی جامعه این تعبیر را دارند: ۱. منکر عملی در مردم رخ می‌دهد! ۲. به منکر دستور و از معروف نهی می‌شود! ۳. مفهوم ذهنی مردم وارونه می‌شود و منکر را معروف و معروف را منکر می‌بینند! طبق این روایت، عدم التزام عملی به هنجارهای اسلامی، زمینه را برای تغییر قانون فراهم می‌کند و تغییر قانون، منجر به تغییر در عرف خواهد شد! در وصیت امیرالمومنین علیه‌السلام آمده است: نتیجه ترک امر به معروف و نهی از منکر، تسلط اشرار و عدم اجابت دعوت‌ها است: "لَا تَتْرُكُوا الْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْيَ عَنِ الْمُنْكَرِ! فَيُوَلِّيَ اللَّهُ أَمْرَكُمْ شِرَارَكُمْ! ثُمَّ تَدْعُونَ فَلَا يُسْتَجَابُ لَكُمْ!"(کافی،ج۷،ص۵۲). ولایت امر، یعنی حکومت و قانون. ولایت اشرار، یعنی افرادی حاکم و سیاست‌گذار شوند که دنبال ترویج شرّ باشند و از خیرات گریزان باشند! در چنین وضعیتی، دعوت‌های فردی دغدغه‌مندان کم‌اثر می‌شود! البته اگر اجازه داده شود و با عناوینی چون اخلال در امنیت و آرامش عمومی مواجه نشود! آیه ۱۰۴ آل‌عمران، از تشکیلاتی سخن می‌گوید که دو رسالت دارد: ۱. دعوت به خیر! ۲. امر به معروف و نهی از منکر! "وَ لْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ! وَ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ! وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ!" مقصود از خیر (در مقابل شرّ)، هر کار مطلوب شرعی است چه مردم توجیه باشند یا نباشند! به قرینه مقابله، معروف (در مقابل منکَر) چیزی فراتر از خیر است که قابلیت امر نیز در آن وجود دارد! بنابراین مقصود از معروف در آیه، هر کار خیری است که نزد مردم موجّه باشد! بنابراین هر معروف شرعی خیر است اما هر خیر شرعی لزوما معروف نیست! تا زمانی که خیری معروف نشده، نباید یا نمی‌توان به آن امر کرد؛ زیرا امر به آن یا فایده ندارد یا ضرر دارد! در این موارد، باید مردم و مسئولان را به کار خیر دعوت کرد تا زمانی که عرفی و قانونی و مستعد امر شود! براساس کلام امیرالمومنین علیه‌السلام، در مواردی که کار خیر تبدیل به معروف شده: اگر امربه معروف نکنیم، به تدریج کار خیر مغفول و مهجور می‌شود! سپس کارهای شرّ رایج و مشهور می‌شود! تسلط اجتماعی اشرار، منجر به تسلط سیاسی اشرار می‌شود! تسلط سیاسی اشرار، منجر به تغییر در قوانین و سیاست‌ها در حمایت از شرّ و منکرات شرعی می‌شود! بزرگ‌ترین شرّ و بدترین منکر شرعی، اعتماد و حسن ظنّ به دشمن و دلبستگی به مرام و سبک زندگی دشمنان دین خدا است! بزرگ‌ترین شرّ و منکر، اصل قرار گرفتن شهوات شخصی و منافع حزبی و در حاشیه قرار گرفتن حرف خدا و ولیّ خدا است! این شرّها و منکرها، مادر و منشا انواع شرّها و منکرات ریز و درشت است! در چنین فضایی، مومنان در ضعف خواهند بود! ضعف مومنان، ضعف در امکانات، مهارت‌ها و اطلاعات و عدم حمایت قانون را شامل می‌شود! ترک امر به معروف و نهی از منکر، معروف و منکر را در نظر مردم به تدریج تغییر می‌دهد و عکس می‌کند! در چنین محیطی، ندای دعوت دینی ندایی کم اثر و کم مخاطب خواهد شد! https://eitaa.com/egtesade_ma

خدا در جَنگ! اختلاف و نزاع چه در سطح روابط فردی چه در سطح روابط اجتماعی یا بین‌المللی، پیش و بیش از آن‌که به تاثیر بین افراد، بین مردم و بین جوامع ارتباط داشته باشد که دارد، باید بر ارتباط فرد فرد انسان با خدا توجیه منطقی داشته باشد! ما در هر اختلافی، پیش و بیش از محاسبه منافع مادی شخصی، گروهی و ملّی، باید محاسبه کنیم که رضایت خدا با آن اختلاف و نزاع و جنگ باشد! باید در هر ظلمی که بر ما می‌رود، در کنار وظیفه‌ای که در نحوه برخورد با ظالم داریم، با خدا معامله کنیم! در غیر این صورت، این جنگ و نزاع یک جنگ مومنانه و یک چالش و نزاع شایسته جامعه اسلامی نخواهد بود! این همان پیام و شعار حضرت ابراهیم علیه‌السلام در زمان اخراج از بابِل در اوج غربت است: "قَالَ إِنِّي ذَاهِبٌ إِلَىٰ رَبِّي سَيَهْدِينِ!"(صافات۹۹) این همان پیام و شعار حضرت موسی علیه‌السلام در بُن‌بست ساحل نیل در اوج اضطرار است: "قَالَ كَلَّا إِنَّ مَعِيَ رَبِّي سَيَهْدِينِ!"(شعراء۶۲) امام سجاد علیه‌السلام در فراز ۹ دعای ۱۴ صحیفه سجادیه به این بُعد ارتباط بنده با خدا در میدان جنگ می‌پردازند و تحقق آن را از خدای متعال درخواست می‌نماید: "اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ‌! وَ عَوِّضْنِي مِنْ ظُلْمِهِ لِي عَفْوَكَ‌! وَ أَبْدِلْنِي بِسُوءِ صَنِيعِهِ بِي رَحْمَتَكَ‌! فَكُلُّ مَكْرُوهٍ جَلَلٌ‌ دُونَ سَخَطِكَ‌! وَ كُلُّ مَرْزِئَةٍ‌ سَوَاءٌ‌ مَعَ‌ مَوْجِدَتِكَ‌! خداوندا! بر محمّد و خاندانش درود فرست! و در عوض ستمى كه او به من نمود، مرا ببخش! و به جاى بدرفتارى‌اش، رحمتت را به من عطا كن! (زيرا) هر ناپسندى در مقابل خشم تو اندك است! و هر گرفتارى‌ در مقابل غضب تو هموار شدنى و قابل چشم‌پوشی است!" https://eitaa.com/egtesade_ma در فارس: https://fna.ir/plAN #اقتصاد_ما را دریابید!

چهار پاسخ به معمای دلار و نقدینگی! در گیر و دار بازی الّاکلنگی دلار_ نقدینگی که پلکانی و زیکزاکی تورّم را شعله‌ور می‌کند، پرسشی که ذهن سیاست‌گذاران باید برای آن پاسخی بیابد تا بتوانند تصمیم بگیرند و اقدام کنند، این است: جهت علّیت شکل‌گیری تورم، از دلار به‌سمت نقدینگی است یا از نقدینگی به‌سمت دلار؟ آیا افزایش نرخ دلار باعث افزایش نقدینگی و در نتیجه افزایش تورم می‌شود یا افزایش نقدینگی باعث افزایش نرخ دلار می‌شود؟ پاسخ دقیق به این پرسش، جلوی عوض شدن جای شاکی و متّهم را می‌گیرد! توجه به برخی واقعیات اقتصاد ایران واقعیت را روشن می‌کند: ۱. وابستگی تولید و مصرف به واردات کالاهای واسطه‌ای و نهایی. ۸۰٪ واردات کالای سرمایه‌ای (واسطه‌ای، مواد اولیه و تجهیزات) و ۲۰٪ واردات کالای نهایی مصرفی. هر تلاطم در نرخ دلار، این بخش تولید و مصرف را متلاطم می‌کند! افزایش نرخ ارز (کاهش ارزش پول ملّی)، عطش نقدینه‌خواهی برای تامین ارز واردات را تشدید می‌کند! اینجا، دلار علت و نقدینه‌خواهی معلول است! ۲. اشتباه فاحش نظام (مجلس و دولت) در دو دهه گذشته در دلاری کردن قیمت کالاهای دارای منشا داخلی (مواد اولیه داخلی و نیروی انسانی داخلی) که در قانون هدفمندی و جاهای دیگر رخ داد و متاسفانه با لجاجت بر ادامه آن اصرار ورزیده می‌شود، باعث شده مشکل تلاطم دلار برای مصرف و تولید داخل، منحصر به کالاهای وارداتی نشود و مشمول اقلام متنوع معدنی و پتروشیمی داخلی نیز بشود! ما دچار پدیده نادر واردات از داخل یا صادرات به داخل شده‌ایم! عجیب و احمقانه نیست!؟ هر تلاطم در نرخ ارز، تولید و مصرف این موارد را نیز دچار محدودیت و نقدینه‌خواهی می‌کند! اینجا هم دلار علت و نقدینه‌خواهی معلول است! ۳. بی‌انضباطی در بازگرداندن ارزهای صادراتی به داخل و نبودن اختیار ارزهای صادراتی تحت مدیریت مقتدر دولتی قوی و معامله نخود و لوبیا با دلار، باعث شده که ذی‌نفعان قدرتمندی برای افزایش نرخ ارز ایجاد شود که منافع بادآورده تصاعدی در افزایش نرخ ارز دارند. نیازمندان به این ارز، باید سراغ بانک‌ها بروند تا بتوانند کمبود روزافزون نقدینگی را با گرفتن تسهیلات بانکی جبران کنند! اینجا هم دلار علت و نقدینه‌خواهی معلول است! ۴. بدترین وضعیت را در این آشفته‌نابازار ارز، خود دولت دارد که بزرگ‌ترین مصرف‌کننده است! دولتی که ۸۰٪ بودجه‌اش هزینه‌های جاری یعنی حقوق کارمندان است! با هر افزایش نرخ ارز، دولت مجبور است سال بعد حقوق کارمندان را افزایش دهد تا کاهش قدرت خرید کارمندان جبران شود و نمی‌شود!! حکایت حال دولت با اقتصاددان‌نماهایی که اخیرا علیه بودجه فرهنگی بیانیه دادند و دائما ساز آزادی نرخ ارز را کوک می‌کنند، شبیه آن پادشاه نگون‌بخت است که دو شیّاد خیّاط‌نما او را لخت کردند و گفتند لباسی برایت می‌دوزیم که جز حلال‌زادگان توان دیدن آن را ندارند! اینجا هم دلار علت و نقدینه‌خواهی معلول است! مشاهده می‌شود که در این موارد، نقدینگی، آبی است بر آتش دلار تا دلار فرصت نکند کل خرمن تولید ما را بسوزاند! https://eitaa.com/egtesade_ma در فارس: https://fna.ir/pBnry #اقتصاد_ما را دریابید!

نه ظالم! نه مظلوم! نه منظلم! در روابط بین فردی، بین گروهی و بین‌المللی، اختلاف و نزاع و ناسازگاری کاملا طبیعی است. در قبال این وضع ناگزیر، منطق اسلام، این است: نه مظلوم باش نه مُنظَلِم نه ظالم! منظلم یعنی مردم ظلم‌پذیر اما مظلوم، یعنی مردمی که ظلم‌پذیر نیستند اما امکانات و توانایی دفاع از خود و دفع ظلم را ندارند! مظلوم بودن، گاه ناچار است و در اختیار انسان نیست اما اسلام از مسلمانان و جامعه اسلامی و دولت اسلامی مطالبه می‌کند که قویّ باشند تا مظلوم واقع نشوند و بتوانند همه حقوق خود را استیفاء کنند: "مَا تُنفِقُوا مِن شَيْءٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَ أَنتُمْ لَا تُظْلَمُونَ!"(انفال۶۰) منظلم بودن، ناشی از بی‌بصیرتی نسبت به توانایی و نقاط قوت جامعه اسلامی است: "فَلَا تَهِنُوا وَ تَدْعُوا إِلَى السَّلْمِ وَ أَنتُمُ الْأَعْلَوْنَ!"(محمد صلی‌الله‌علیه‌وآله۳۵) مظلوم بودن، ناشی از ظلم و انظلام دیگران است و باید همه همّت کنند که مظلوم نباشند و کسانی مظلوم واقع نشوند: "لَا تَظْلِمُونَ وَ لَا تُظْلَمُونَ!"(بقره۲۷۹) منظلم بودن برخی سران کشورهای اسلامی، باعث شده که مردم غزّه مظلوم واقع شوند! منظلم بودن برخی حاکمان و دولتمردان، باعث می‌شود که مردم زیر بار زیاده‌خواهی صاحبان ارزهای بادبرده و برنگردانده کمر خم کنند! منظلم بودن مسئولان بانک مرکزی باعث می‌شود اژدهای بانک‌های خصوصی چون آینده و ملل و دیگران، قدرت خرید پول ملّی را ببلعد و سفره مردم را مدام کوچک‌تر کند! منظلم بودن مسئولان و بخشی از مردم باعث می‌شود که فریضه دعوت به خیر و امربه معروف و نهی از منکر تعطیل شود و دریدگی اقتصادی و فرهنگی، ماراتن تورم و برهنگی ایجاد کند و نسل جوان ما را تهدید و ناامید کند! و بسیاری مثال‌های دیگر... امام سجاد علیه‌السلام در فراز ۱۰ دعای ۱۴ صحیفه سجادیه این مثلث ممنوعه اسلامی را یادآوری می‌کنند و عدم ابتلا به این سه وضعیت را از خدا درخواست می‌کند: "اللَّهُمَّ! فَكَمَا كَرَّهْتَ إِلَيَّ أَنْ أُظْلَمَ، فَقِنِي مِنْ أَنْ أَظْلِمَ‌! خداوندا! همچنان كه ستم كشيدن را در نظرم ناپسند نمودى، مرا از ستم نمودن حفظ كن!" https://eitaa.com/egtesade_ma در فارس: https://fna.ir/plYN #اقتصاد_ما را دریابید!

تلاش دوم! رهبر عزیز انقلاب اسلامی در دیدار اعضای کنگره بزرگ‌داشت شهدای استان البرز بر لزوم تلاش دومی برای پیگیری تحقق اهداف کنگره در کنار تلاش اول برای برگزاری کنگره تاکید فرمودند! تفکیک بین تلاش اول و دوم، متکی به یک ریشه عمیق در شریعت اسلامی است. شریعت الهی اسلام، در کنار تشریع اموری چون نماز، روزه، حج، زکات، خمس، حجاب، ازدواج، معاملات حلال و تحریم ربا و رشوه و سرقت و قمار و کنز و احتکار، بسته دومی از تشریع‌ها نیز دارد که حاکی از تلاش دوم شرع مقدس برای مراقبت و پیگیری برای تحقق و استمرار و سلامت تشریع‌های اولی است! این تلاش دوم شریعت، شامل اموری چون وجوب و لزوم تعلیم، مشاوره، تبلیغ، دعوت به خیر، امر به معروف، نهی از منکر، انذار، تبشیر، قضاوت و در راس همه تشریع جایگاه و منصب ولایت است که ضامن اجرا و بقای اسلام خواهند بود! این تلاش دوم، منحصر در روابط اجتماعی نیست و حتی در امور اخلاقی شخصی نیز مورد اهتمام شریعت جامع و کامل اسلام است! مثلا اسلام به کوچک نشمردن گناه خود، توجیه کردن خطای دیگران، مباهات نکردن به گناه، تشویق نکردن گناه‌کار، شماتت نکردن گناه‌کار، کوچک دیدن کار خوب خود و اموری از این دست توصیه می‌کند که همه مصادیق تلاش دوم شرع برای حفظ سلامت اخلاقی یکایک افراد جامعه اسلامی است! https://eitaa.com/egtesade_ma در فارس: https://fna.ir/ppEGN #اقتصاد_ما را دریابید!

تحلیل افزایش قیمت خرده‌فروشی! حضرت شعیب علیه‌السلام خطاب به قومش که مبتلا به معضل کم‌فروشی و مفاسد اقتصادی بودند می‌فرماید: آن‌چه خداوند از سود معامله برای شما واگذارده، برای شما بهتر است از اینکه با کم‌فروشی دنبال کسب منافع باشید! "بَقِيَّتُ اللَّهِ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ!"(هود۸۶) علامه طباطبائی رضوان‌الله‌علیه، در تفسیر می‌نویسد: کسب سود در تجارت، چیزی است که متناسب با کار تاجر است و مردم هم آگاهانه می‌پردازند و به آن رضایت دارند! اما کم‌فروشی یک مسیر غیرفطری و نوعی فریب مردم برای کسب منفعت است. درواقع اینجا حضرت شعیب مردم را از یک راه غیرفطری به یک راه فطری هدایت می‌کند! (المیزان ج10 ص364)‌ این کلام علامه طباطبائی که بین کم‌فروشی و سود، رای به فطری بودن سود و مخالف فطرت بودن کم‌فروشی می‌دهند و از واژه "بقیّه" در آیه شریفه استفاده می‌کنند کاملا درست است. با این‌حال پدیده سود در جامعه تورّم‌زده ما نیازمند توضیح و تفصیل است. با لحاظ تورم به‌مثابه افزایش سطح عمومی قیمت‌ها (از جمله در یک کالای خاص)، ما با سه نوع افزایش قیمت ناشی از عملکرد عرضه کنندگان خرد در بازار مواجهیم: ۱. تورم جبران هزینه‌های انجام‌شده برای کالایی که به دلایلی چون افزایش نرخ ارز و دلاری خریدن مواد اولیه داخلی گران‌تر تهیه کرده است! اینجا عرضه‌کننده نه سودی برده نه نقشی در تورم داشته است! ۲. تورم جبران هزینه‌های آینده برای کالایی که بعدا بنای تهیه‌اش را دارد! اینجا هم تولیدکننده سودی نبرده است اما در تورم فردا نقش دارد! از سوی دیگر، با افزایش قیمت این کالا بابت خرید بعدی، در واقع سعی کرده مقدار عرضه را ثابت نگه دارد. این سعی چه تاثیری بر بازار فردا دارد؟ عرضه ثابت می‌ماند اما قدرت خرید مردم کاهش یافته است و این باعث باقی ماندن کالا روی دست عرضه کننده می‌شود. بنابراین عرضه‌کننده و تولیدکننده با چالش مرجوعی و رکود و احتمالا فاسد شدن کالا مواجه می‌شوند! ۳. تورم افزایش سود! این نوع تورم، جایی رخ می‌دهد که عرضه‌کننده سرخود و بدون فشار هزینه قیمت‌ کالایش را افزایش دهد! اینجا هم طبیعتا کاهش قدرت خرید مردم، بازار را با افزایش موجودی و رکود و مرجوعی و فساد کالا مواجه می‌کند! این کار ممکن است با هدف افزایش سود (طمع بازار!) یا کاهش نیافتن سود در قبال سایر بازارها انجام شود (چشم‌ و هم‌چشمی بازارها!) البته این تحلیل‌ها در سطح کلّ بازار درست است و لزوما برای یک عرضه‌کننده صادق نخواهد بود! https://eitaa.com/egtesade_ma در فارس: https://fna.ir/pNLQP #اقتصاد_ما را دریابید!

توحید در حکومت و قضاوت! در نزاع و اختلاف، کسی را حاکم قرار می‌دهیم و به کسی پناه می‌بریم که از ما قوی‌تر و داناتر و عادل‌تر است و چه کسی قوی‌تر و داناتر و عادل‌تر از خدای متعال! حال اگر بین ما و دشمنان خدا نزاع و اختلاف رخ داد، آیا درست است که به غیرخدا پناه ببریم و غیر او را حاکم قرار دهیم؟! "الَّذِينَ اجْتَنَبُوا الطَّاغُوتَ أَن يَعْبُدُوهَا وَ أَنَابُوا إِلَى اللَّهِ لَهُمُ الْبُشْرَىٰ!"(زمر۱۷) این حقیقت توحیدی را امام سجاد علیه‌السلام در فراز ۱۱ دعای ۱۴ صحیفه سجادیه به همه مومنان جهادگر در طول تاریخ یادآوری می‌نمایند و تحقق آن را از خدای متعال درخواست می‌کند: "اللَّهُمَّ! لاَ أَشْكُو إِلَى أَحَدٍ سِوَاكَ‌! وَ لاَ أَسْتَعِينُ بِحَاكِمٍ غَيْرِكَ‌! حَاشَاكَ‌! فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ‌! وَ صِلْ دُعَائِي بِالْإِجَابَةِ‌! وَ اقْرِنْ شِكَايَتِي بِالتَّغْيِيرِ! خداوندا! به كسى جز تو شكوه نمى‌كنم! و از حكم‌كننده‌اى جز تو يارى نمى‌جويم! پاك و منزّهى! پس بر محمّد و خاندانش درود فرست! و درخواست مرا روا کن! و دادخواهي‌ام را با دگرگونى پيوند ده!" خدا حاکم است و حکم از آن خداست: "إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ!"(توبه۴۰) این قاعده خدشه‌ناپذیر، در طول تاریخ تا امروز دچار برخی بدفهمی‌ها شده و می‌شود! گویا برخی شبیه خوارج انتظار دارند در هر واقعه‌ای وحی خدا بر ایشان نازل شود و برایشان حکم اختصاصی بدهد! اما قاعده این بوده و هست که خدای متعال قانون را اعلام کرده و مسئولیت اجرا و تطبیق آن را به افرادی با شرایط خاص واگذار کرده است: "يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنكُمْ!و"(مائده۵۹) "لَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَ إِلَىٰ أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنبِطُونَهُ مِنْهُمْ!"(نساء۸۳) و آنها که مثل تمدن نوین غرب این دو قاعده توحیدی و ولایی را نفهمیدند، سر از خودرایی و خودسری درآوردند! یکی درگیر افراط و دیگری دربند تفریط! https://eitaa.com/egtesade_ma

مفاهیم یا نگاه‌های جامعه‌ساز! یکی از شرایط بقای هر نظام و مذهب و آیین در یک جامعه، اشباع ذهنی مردم با مفاهیمی است که در بالادست بتواند مردم را بابت سلامت و طهارت سرچشمه عقاید بنیادین مذهبشان خاطرجمع کند و در پایین‌دست بتواند نگاهشان به همه چیز را منطقی و کارآمد کند! هر مفهوم، تصویر و نگاهی است که ما درباره یک پدیده داریم! مثلا اینکه نگاه ما به فرزندمان، نگاه یک مالک یا امین یا اسیر است؟ نگاه ما به همسرمان، نگاه یک حبیب یا شریک یا اسیر یا مزاحم است؟ نگاه ما به کار، نگاه یک اجبار یا مسئولیت شخص یا مسئولیت اجتماعی یا مسئولیت الهی است؟ و هزاران از این نگاه‌ها و تصاویر سرنوشت‌ساز که تعیین می‌کند با جامعه‌ای پیشرفته یا عقب‌مانده مواجه باشیم! دین اسلام، در ارائه جامع و کارآمد مفاهیم مومنانه و موحّدانه سنگ تمام گذاشته است! مفاهیم مطرح در شرع، انواعی دارد و موضوع احکام شرعی و قضاوت‌های اخلاقی واقع می‌شود: ۱. مفاهیم ناظر به امور واقعی که در خارج (طبیعت و انسان) وجود دارد؛ مثل "زمین" و "خون" و "بلوغ" و "وطن" و "تولید" و "سلطه" و "مالکیت" و "مصرف" ۲. مفاهیمی که ذهن انسان از مقایسه و کنکاش در روابط خود با محیط و مردم به‌دست می‌آورد؛ مثل "ضرر"! ۳. مفاهیمی که خود شرع اعتبار و توصیه می‌کند؛ مثل "نماز" و "روزه" و "اعتکاف" و "حج" و "اربعین" و "جهاد" و "حجاب" و "زهد" و "خمس" و "زکات" و "صدقه" یا ممنوع می‌کند مثل "ریا" و " روابط پنهانی دو جنس مخالف خارج از چارچوب ازدواج" ۴. مفاهیمی که جهت تسهیل روابط اجتماعی توسط شرع تاسیس می‌شود یا توسط جامعه اعتبار می‌شود و شریعت با شرایطی آن را امضا می‌کند؛ مثل انواع قراردادهای اجتماعی مجاز مثل ازدواج و بیع و اجاره و مضاربه و مشارکت یا ممنوع مثل ربا و قمار و رشوه و احتکار! https://eitaa.com/egtesade_ma

جنگ تا رفع فتنه! دنیا برای مظلوم و ظالم محل فتنه است! مظلوم با ناامیدی از اجرای عدالت و ظالم با احساس کاذب در امان بودن از واکنش سخت جبهه حق! خدا کند در این آزمون فراگیر فریب نخوریم! این دچار فتنه شدن ظالم، تنها به خودش منحصر نمی‌ماند و ممکن است دامن ما را هم بگیرد و ظالم که دچار توهم شده، به ظلم خود اصرار کند و حقوق این و آن را یکی یکی ضایع کند! و مظلوم مضطرّ نیز درباره صادق بودن وعده اجرای عدالت توسط جبهه ایمان دچار سوءظنّ شود! جبهه اهل ایمان نباید اجازه دهد این فتنه خطرناک استحکام جبهه حق را متزلزل کند بلکه باید با ضربات نو به نو و شدیدتر جبهه کفر و ظلم را بیچاره و مستاصل کند: "قَاتِلُوهُمْ حَتَّىٰ لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَ يَكُونَ الدِّينُ لِلَّهِ!"(بقره۱۹۳) اصل مهم این است که مردم باید کاملا این ضربه‌خوری و آسیب‌پذیری دشمن را لمس کنند! ترک‌ جنگ در موقعیتی که انجام آن دفع فتنه می‌کند، خاصیت پشت کردن به دشمن را دارد یا مصداق پشت کردن به دشمن محسوب می‌شود که از گناهان کبیره است: "يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا! إِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا زَحْفًا فَلَا تُوَلُّوهُمُ الْأَدْبَارَ! وَ مَن يُوَلِّهِمْ يَوْمَئِذٍ دُبُرَهُ إِلَّا مُتَحَرِّفًا لِّقِتَالٍ أَوْ مُتَحَيِّزًا إِلَىٰ فِئَةٍ، فَقَدْ بَاءَ بِغَضَبٍ مِّنَ اللَّهِ! وَ مَأْوَاهُ جَهَنَّمُ! وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ!"(انفال۱۵_۱۶) امام سجاد علیه‌السلام در فراز ۱۲ دعای ۱۴ صحیفه سجادیه خطر فتنه در جنگ و راهکار دفع این فتنه را به ما یادآوری می‌نمایند و دفع فتنه جنگ را از خدای متعال درخواست می‌کند: "اللَّهُمَّ! لاَ تَفْتِنِّي بِالْقُنُوطِ مِنْ إِنْصَافِكَ‌! وَ لاَ تَفْتِنْهُ بِالْأَمْنِ‌ مِنْ إِنْكَارِكَ‌! فَيُصِرَّ عَلَى ظُلْمِي! وَ يُحَاضِرَنِي بِحَقِّي! وَ عَرِّفْهُ عَمَّا قَلِيلٍ‌ مَا أَوْعَدْتَ الظَّالِمِينَ‌! وَ عَرِّفْنِي مَا وَعَدْتَ مِنْ إِجَابَةِ الْمُضْطَرِّينَ‌! خداوندا! مرا به نااميدى از عدلت و او را به ايمنى از كيفرت، آزمايش نكن! تا به ستم نمودن بر من پافشارى كرده بر حقّم دست يابد! و آنچه ستمگران را به آن تهديد نمودى، بر او بنما! و اجابتى كه بيچارگان را وعده داده‌اى، به من بشناسان!" https://eitaa.com/egtesade_ma در فارس: https://fna.ir/pAlpX #اقتصاد_ما را دریابید!

طبیعت جنگ و راهبرد و هدف ما! جنگ است و زد و خوردش! جنگ است و غنایم و زخم‌هایش! مرد جنگی و زن جنگی اگر فقط انتظار غنیمت داشته باشد، با اولین زخم احساس کشنده شکست به او دست می‌دهد! مرد و زن رزمنده، باید برای ضربه زدن به دشمن ابزار و جگر داشته باشد و برای ضربات احتمالی دشمن سپر و طاقت و حوصله داشته باشد! جامعه رزمندگان اسلام، باید برای ویران کننده‌ترین آفند به دشمن و پایدارترین پدافند در برابر دشمن آماده باشد! این برنامه و دانش و ابزار و روحیه می‌خواهد! این برنامه و دانش و ابزار و روحیه در هر میدانی باید حداقل یک قدم از برنامه و دانش و ابزار و روحیه دشمن جلوتر باشد تا بتواند هرچه بیشتر مردم جامعه اسلامی را از گزند ضربه و زهر و تزویر دشمن سالم بدارد! واقع‌بینی "زد و خورد متقابل" و راهبرد "یک گام جلوتر" در راستای هدف "آسیب کمتر به مردم جامعه اسلامی" را امام سجاد علیه‌السلام در فراز ۱۳ دعای ۱۴ صحیفه سجادیه به مسئولان و مردم یادآوری می‌نمایند و تحقق آن را از خدای متعال درخواست می‌کند: "اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ‌! وَ وَفِّقْنِي لِقَبُولِ مَا قَضَيْتَ لِي وَ عَلَيَّ‌! وَ رَضِّنِي بِمَا أَخَذْتَ لِي وَ مِنِّي! وَ اهْدِنِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ‌! وَ اسْتَعْمِلْنِي بِمَا هُوَ أَسْلَمُ‌! خداوندا! بر محمّد و خاندانش درود فرست! و مرا توفيق ده تا آنچه بر سود و زيانم مقدّر نمودى، پذيرا باشم! و مرا به آنچه براى من و از من گرفتى، خوشنود گردان! و مرا به راست‌ترين راه، راهنمايى كن! و به آنچه سالم‌تر است، بگمارم!" https://eitaa.com/egtesade_ma در فارس: https://fna.ir/puLUR #اقتصاد_ما را دریابید!

راه شناخت مفاهیم اسلامی! مفهومی که از مشاهده هر پدیده در ذهن من و شما شکل می‌گیرد، تعیین کننده احساسات و عواطف ما و نهایتا تعیین کننده واکنش ماست! به این مثال توجه کنید: آیا دیدن یک زن آرایش کرده مکشّفه در خیابان شلوغ یا کوچه خلوت برای ما حسّ دستیابی دزدانه به یک طعمه مفت را ایجاد می‌کند یا حسّ ترحّم همراه با نگرانی بابت تعرّض چشم‌های ناپاک به حریم یکی از نوامیس جامعه اسلامی؟ این یک مثال ساده دم دستی از قدرت مفاهیم ذهنی من و شما است که دل و دست ما را به اقدامی درست یا نادرست سوق می‌دهد: "سِيقَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلَىٰ جَهَنَّمَ زُمَرًا!"(زُمَر۷۱) "سِيقَ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ إِلَى الْجَنَّةِ زُمَرًا!"(زُمَر۷۳) اسلام چه مفاهیمی را تایید و ترویج می‌کند؟ چگونه می‌توان موضع اسلام را دریافت؟ براساس کلام شهید صدر، شناخت مفاهیم اسلامی، از سه مسیر ممکن است: ۱. شناخت مفاهیم از احکام! وظایف شرعی، محصول یک مفهوم شرعی و کاشف از آن مفهوم شرعی است (اقتصادنا،ص۳۸۲)! مثلا وظیفه چشم‌پوشی از نامحرم نشان می‌دهد نوامیس جامعه اسلامی، نزد ما ودیعه هستند نه عاریه!! یا وظیفه حفظ پوشش توسط زنان، نشان می‌دهد زنان نسبت به بدن خود خودمختار نیستند بلکه امانت‌دار جسم خود هستند! ۲. شناخت مفاهیم از عواطف! براساس اینکه اسلام برخی عواطف را برای افراد مسلمان ترجیح داده، درمی‌یابیم که شکل‌گیری عاطفه «ع»، جز با وجود مفهوم «م» قابلیت تحقق ندارد. مثلا از جمع عواطفی چون "عدم تعرّض به مال دیگران" و "عدم دلبستگی به مال" و "عدم اسراف و تبذیر مال" و "احساس مسئولیت نسبت اموال" نتیجه می‌گیریم که مفهوم مالکیت در اسلام، «استخلاف و استیمان» است یعنی ما خلیفه خدا نسبت به اموال هستیم و باید امانت‌دارانه برخورد کنیم (اقتصادنا،ص۳۷۷). این دو شناخت، نوعی مهندسی معکوس است! ۳. شناخت مفاهیم از عقیده! اسلام مبتنی بر عقیده بنیادین توحید است. این عقیده در عرصه اندیشه و احساس و عمل، اقتضائاتی دارد که بدون تحقق آن لوازم، عقیده بی‌اثر و خنثی می‌شود! مثلا پذیرش عقیده «توحید»، اقتضا می‌کند که تصور انسان مسلمان از حکومت و مالکیت، آزادی عملکرد مطلق و بدون مرز نباشد بلکه حکومت و مالکیت در واقع، نوعی جانشینی، امانت‌داری و استعمار (آبادسازی) است! (اقتصادنا،ص۲۹۴). یکی از وظایف عمده مصلحان مسلمان و دولت اسلامی، اصلاح و پیرایش مفاهیم ذهنی مردم براساس مفاهیم اسلامی است! هرچه تصورات ذهنی مردم بر مفاهیم اسلامی بیشتر منطبق باشد، ما به تحقق کامل جامعه اسلامی نزدیک‌تر شده‌ایم! https://eitaa.com/egtesade_ma

/storage/emulated/0/Android/data/vr.audio.voicerecorder/files/اقتصادنا۳۰.۹.۱۴۰۴.mp3 مباحثه اقتصادنا. جلد دوم. ساختار کلی اقتصاد اسلامی. واقعی بودن اهداف و روش اقتصاد اسلامی! محمدجواد قاسمی‌اصل https://eitaa.com/egtesade_ma