eitaa logo
مجله اقلیما
685 دنبال‌کننده
523 عکس
8 ویدیو
19 فایل
مجله تخصصی زن، جنسیت و جامعه کاری از دفتر مطالعات جنسیت و جامعه https://gesostu.ir/eqlima_mag/ @Gesostu_admin
مشاهده در ایتا
دانلود
مجله اقلیما
🎯نگرانی ساختگی دونالد ترامپ چگونه عکس‌های قدیمی زنان «غرب‌زده» افغان، سیاست خارجی ترامپ را هدایت می‌کند؟ ✍ راسالین وارنر 🔖 ▫️دونالد ترامپ در یک سخنرانی تلویزیونی برای سربازان در ویرجینیا، طرح خود را برای اعزام مجدد ایالات متحده به جنگ افغانستان تشریح کرد. ترامپ هیچ ابتکار جدیدی را به اشتراک نگذاشت و مشخص نکرد که چه تعداد نیروی اضافی اعزام خواهد شد. در عوض، ترامپ با سبک معمول و پرانرژی خود، توضیح داد که چگونه ایالات متحده با «محو» و «درهم‌کوبیدن» دشمن، «برای پیروزی خواهد جنگید». سخنرانی او نشان‌دهنده یک چرخش صد و هشتاد درجه‌ای نسبت به موضع قبلی او در مورد افغانستان بود. ترامپ در طول مبارزات انتخاباتی ریاست‌جمهوری خود خواستار خروج نظامی از این کشور شده بود. پس چه چیزی به تغییر نظر او کمک کرد؟ ▫️خب، اول‌ازهمه، ظاهراً عکسی از زنان افغان که دامن کوتاه پوشیده‌اند. به گزارش واشنگتن‌پست، یکی از راه‌هایی که مشاور امنیت ملی آمریکا، اچ آر مک مستر، برای متقاعدکردن ترامپ به او کمک کرد، نشان‌دادن عکسی سیاه‌وسفید از سال ۱۹۷۲ بود که زنان افغان را با دامن‌های کوتاه نشان می‌داد که در خیابان‌های کابل قدم می‌زدند. هدف این بود که به او نشان دهند «هنجارهای غربی قبلاً در آنجا وجود داشته و می‌توانند برگردند» و اینکه افغانستان «جای ناامیدکننده‌ای» نیست. *نگرانی برای حقوق زنان معمولاً کوتاه‌مدت است و اغلب فقط به‌عنوان تاکتیکی برای ابتکار عمل نظامی مورداستفاده قرار می‌گیرد* ▫️عکس‌های سیاه‌وسفید از زنان افغان در دهه ۷۰ میلادی، در طول سال‌ها وایرال شده‌اند. این عکس‌ها در پینترست، فیس‌بوک و توییتر به طور مداوم پخش می‌شوند و مرتبا در حساب‌های کاربری از نوع «تاریخ در عکس‌ها» به اشتراک گذاشته می‌شوند که مجموعه‌ای از عکس‌های «هرگز دیده نشده» یا «فراموش شده» از گذشته را به اشتراک می‌گذارند. محبوب‌ترین عکس، سه زن افغان بی‌حجاب را با پیراهن‌های آستین‌بلند و دامن‌های کوتاه نشان می‌دهد که در صفی با کفش‌های پاشنه‌بلند مربعی و لبخند بر لب، قدم می‌زنند. اغلب، این عکس‌ها توسط افراد خیرخواهی به اشتراک گذاشته می‌شوند که می‌گویند دیدن زنان «آزاد» افغان در مقایسه با تصویر معمول از آنها که «مظلوم» و «ساکت» هستند، چقدر تکان‌دهنده است. ▫️این عکس‌ها همچنین در پلتفرم ردیت مورد بحث قرار می‌گیرند و مقایسه عکس‌های «زنان افغان در دهه ۷۰ میلادی در مقابل زنان افغان امروز» سال‌به‌سال منتشر می‌شود. اغلب، کاربران ردیت مشاهدات هوشمندانه‌ای در مورد عکس‌ها دارند. آنها بحث می‌کنند که چگونه «این زندگی برای بخش بسیار کوچکی از نخبگان اطراف کابل بود... اکثریت‌قریب‌به‌اتفاق هرگز این سطح از غربی شدن را ندیده بودند.» یکی دیگر با لحنی طعنه‌آمیز اضافه کرد: «زیرا، همان‌طور که همه ما می‌دانیم، کل تاریخ مدرن یک ملت را می‌توان در یک تصویر واحد و بدون هیچ زمینه‌ای خلاصه کرد». *وقتی صحبت از عکس‌های زنان افغان می‌شود، زمینه و بافت عکس‌ها کلیدی است. عکس‌های گزینشی که زنان را از نقاط مختلف کشور (شهری و روستایی)، با پیشینه‌ها و طبقات اجتماعی مختلف نشان می‌دهند، نمی‌توانند به‌درستی واقعیتی را که زنان در طول بیش از ۴۰ سال گذشته در افغانستان با آن روبرو بوده‌اند، به‌ تصویر بکشند.* ▫️اما بیایید خودمان را با این فکر که تصمیم ترامپ برای تعهد مجدد به افغانستان ارتباطی با حمایت از حقوق زنان افغان دارد، فریب ندهیم برای ایالات متحده و سایر کشورها چیز جدیدی نیست که باور کنند «آزادسازی» زنان در کشورهای درگیر جنگ و درگیری بر عهده خودشان است. اما نگرانی در مورد حقوق زنان معمولاً کوتاه‌مدت است و اغلب فقط به‌عنوان تاکتیکی برای شروع اقدامات نظامی استفاده می‌شود و نه یک هدف نهایی و دقیقاً مانند نگرانی ساختگی راست‌گرایان افراطی برای زنان در خاورمیانه که مانند زنان کشورشان «آزاد» باشند، ترامپ نیز به‌راحتی از سابقه گذشته خود در مورد حقوق زنان چشم‌پوشی می‌کند. ▫️این مردی است که آشکارا به تجاوز جنسی به زنان مباهات کرده، یک قانون جهانی سکوت را امضا کرده که به‌عنوان «حکم مرگ برای زنان در سراسر جهان» توصیف شده است، و بارها به سازمان تنظیم خانواده حمله کرده است به این امید که دسترسی زنان آمریکایی به مراقبت‌های بهداشتی باروری را کاهش دهد؛ بنابراین باور این که او به طور اتفاقی به یک نگرانی جدید در مورد حقوق زنان در افغانستان برخورده است، دشوار است. 📌 برای مطالعه کامل متن اینجا کلیک کنید 📝 مجله اقلیما | مجله تخصصی زن،‌ جنسیت و جامعه ‌ eqlimamag.ir 📗 @Eqlima_Mag
📣 پویش خطبه بخوان؛ زینب! نبردند آن هزاران تیغ بران سهمی از تاریخ؛ فقط یک خطبه زینب خواند و آن یک خطبه مکتب شد! 🔻برای خداحافظی نیامده‌ایم؛ آمده‌ایم تا علم روایت را برداریم. خطبه بخوان، زینب! این‌بار نوبت توست که عاشورا را امتداد بدهی. 🔻اگر عاشورا با خون پیروز شد، با خطبهٔ حضرت زینب(س) در تاریخ جاودان گشت. امروز نیز در این عاشورای زمان، نوبت زنانی است تا روایت نصر به دست بگیرند؛. 🔻امروز، طلوع عظمت خورشید زنان امت خامنه‌ای است، زنانی که جوهر ایمانشان در سخت‌ترین میدان‌ها آشکار می‌شود، حقیقت را روایت می‌کنند، مظلومیت را فریاد می‌زنند، جبهه حق و باطل را آشکار می‌کنند و آتش مقاومت را در قلوب مؤمنین زنده نگه می‌دارند. 📍پویش «خطبه بخوان، زینب!» از همه خواهران ایران‌زمین دعوت می‌کند تا در نقش زینبِ این میدان، خطبه خود را روایت کنند. ساختار پیشنهادی خطبه: ▪️ روایت واقعه ▪️ روضه و شرح مظلومیت ▪️ رجز، تهدید و وعده انتقام قالب‌های ارسال اثر: ✦ متن ✦ فایل صوتی ✦ ویدیو‌سلفی ✦ اجرای خطبه در میان جمعیت مراسم تشییع 📩 ارسال آثار: به آیدی @admiin_poyesh در پیام‌رسان‌های بله، ایتا، تلگرام و صفحه‌ی اینستاگرام پویش 📍@khoutbeh
✳️این ظرفیت زن است در کوفه، در خطبه‌ی حضرت زینب، بعد که مردم شروع کردند های‌های گریه کردن، حضرت زینب (سلام الله علیها) [فرمودند]: اَ تَبکون؟ گریه میکنید؟ اَلا فَلا رَقَأَتِ العَبرَةُ وَ لا هَدَأَتِ الزَّفرَة؛ گریه‌ی شما هرگز بند نیاید؛ این چه گریه‌ای است که شما میکنید؟ میدانید چه کردید؟ اِنَّما مَثَلُکُم کَمَثَلِ الَّتی نَقَضَت غَزلَها مِن بَعدِ قُوَّةٍ اَنکاثا؛ شماها کاری کردید که همه‌ی زحمات گذشته‌ی خودتان را نابود کردید. این جوری حرف میزند؛ و *بنده احتمال قوی میدهم یکی از عوامل مهمّ حرکت توّابین که بعد در کوفه سر بلند کردند و قیام کردند و آن حادثه‌ی بزرگ را راه انداختند، همین فرمایش حضرت زینب و همین خطبه‌ی حضرت زینب بود.* بنابراین، این نکته‌ی اوّل درباره‌ی شخصیّت حضرت زینب که خلاصه‌اش این است که زینب کبریٰ (سلام الله علیها) با رفتار خود و با بیانات خود، ظرفیّت معنوی و عقلانیِ جنس زن را نشان داد. جوری حرف میزند مثل اینکه امیرالمؤمنین دارد حرف میزند؛ جوری می‌ایستد مثل اینکه پیغمبر در مقابل کفّار می‌ایستد. این ظرفیّت زن است. ۱۴۰۰/۹/۲۱ 📝 مجله اقلیما | مجله تخصصی زن،‌ جنسیت و جامعه ‌ eqlimamag.ir 📗 @Eqlima_Mag‌
مجله اقلیما
🔻خطبهٔ حضرت زینب (س)؛ بازخوانی گفتمانیِ یک کنش سیاسی ✍دکتر زینب اصغریان 🔖 در عرصه‌ی علم سیاست و به ویژه نظریه‌های روابط بین‌الملل، «گفتمان» به عنوان یکی از بنیادی‌ترین ابزارهایِ تولید معنا، مشروعیت‌سازی و تعیینِ هویتِ کنشگرانِ سیاسی شناخته می‌شود. از منظرِ مکتبِ «پسا ساختارگرایی» و نظریه‌پردازانی چون میشل فوکو و ارنستو لاکلاو، گفتمان‌ها نه تنها بازتاب‌دهنده‌ی واقعیت‌هایِ عینی نیستند، بلکه خود، سازنده‌ی واقعیتِ سیاسی و اجتماعی‌اند. در این چارچوب، خطبه‌ی آتشینِ حضرت زینب(س) در شام را می‌توان به عنوان یک «کنشِ گفتمانیِ» تمام‌عیار تحلیل کرد که با برهم‌زدنِ نظمِ گفتمانیِ حاکم، به «تولیدِ هویتِ جدید» برای جبهه‌ی حق و «به‌حاشیه‌رانیِ گفتمانِ سلطه» پرداخت و الگویی ماندگار برای مقاومتِ گفتمانی در نظامِ بین‌المللِ ناعادلانه ارائه داد. ۱. گفتمانِ مسلطِ حاکم؛ هژمونیِ مبتنی بر خشونت و ارعاب پس‌از واقعه‌ی کربلا، دستگاهِ حاکم با تکیه بر «قدرتِ سخت» و «ابزارهایِ سرکوب»، در صددِ برآمد تا گفتمانی را مسلط سازد که بر اساسِ آن، قیامِ امام حسین(ع) یک شورشِ علیه خلیفه‌یِ وقت و اهل‌بیت(ع) گروهیِ شکست‌خورده و فاقدِ مشروعیت معرفی شوند. آنان با نمایشِ سرهایِ بریده، اسیرانِ در غل‌وزنجیر و برگزاریِ جشن‌هایِ پیروزی در کوفه و شام، در پیِ «طبیعی‌سازی» و «عادی‌سازی»ِ خشونتِ خود بودند تا این روایت را به عنوان «حقیقتِ یگانه» به افکارِ عمومی تحمیل کنند. ۲. خطبه‌ی زینب(س)؛ «شکستِ گفتمانیِ» قدرتِ مسلط در این فضایِ خفقان‌آور، حضرت زینب(س) با یک سخنرانیِ هوشمندانه، نظمِ گفتمانیِ برساخته‌ی دشمن را به چالش کشیدند و آن را «برچیدند» و «از هم گسیختند». ایشان با بهره‌گیری از سه راهبردِ کلیدی، گفتمانِ مسلط را به چالش کشیدند: اول، «ارجاع به مرجعیتِ الهی»:حضرت زینب(س) با تلاوتِ آیاتِ قرآن، معیارهایِ سنجشِ قدرت را از «وضعِ موجودِ مادی» به «سنت‌هایِ الهی» تغییر دادند. آنان نشان دادند که پیروزیِ مقطعیِ یزید، نه نشانه‌ی حقانیت، که جلو‌های از «امتحانِ الهی» و مقدمه‌ای برایِ عذابِ اوست. این اقدام، در نظریه‌ی گفتمان، «بازتعریفِ مفاهیمِ کلیدی» همچون «پیروزی» و «شکست» بود که چارچوبِ مرجعِ مخاطبان را به کلی دگرگون ساخت و معیارهای قضاوت را از سطحِ مادی به سطحِ الهی ارتقا داد. دوم، «سیاستِ هویتی و دیگری‌سازی»:ایشان با به کارگیریِ تعابیرِ تحقیرآمیزِ تاریخی (از جمله اشاره به ریشه‌ی بردگیِ خاندانِ اموی)، مرزهایِ «خودی» و «دیگری» را بازتعریف کردند. در این بازتعریف، یزید و حامیانش به عنوان «دیگریِ مطلق» و «طاغوت» معرفی شدند و اهل‌بیت(ع) به عنوانِ «خودیِِ اصیل» و «وارثانِ حقیقیِ پیامبر» تثبیت شدند. این همان «سیاستِ هویت» است که در روابطِ بین‌الملل، نقشِ تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیریِ ائتلاف‌ها و تقابل‌ها دارد. سوم، «جهانی‌سازیِ پیام و فراتاریخی کردنِ آن و امتداد مقاومت»: جمله‌ی مشهورِ ایشان: «فَوَاللَّهِ لَا تَمْحُونَ ذِكْرَنَا»(به خدا سوگند، هرگز یادِ ما را محو نخواهید کرد)، عملاً پیامِ عاشورا را از یک رویدادِ محلی و تاریخیِ خاص، به یک «گفتمانِ جهانی و فراتاریخی» تبدیل کرد. این اقدام، با مفهومِ «جهانی‌سازیِ گفتمان» در نظریه‌هایِ روابطِ بین‌الملل همخوانی دارد؛ جایی که یک کنشگرِ سیاسی، با تولیدِ گفتمانیِ فراملی، هژمونیِ گفتمانِ غالب را به چالش می‌کشد و برای خود، «قدرتِ نرم» و «جذابیتِ هویتی» در سطحِ بین‌المللی ایجاد می‌کند. ۳. تولیدِ گفتمانِ مقاومت به عنوان «گفتمانِ جایگزین» در نظریه‌ی گفتمان، هر نظامِ معنایی برایِ تثبیتِ خود، نیازمندِ یک «محورِ مرکزیِ معنا بخش» است که مفاهیمِ پراکنده را حولِ خود سازمان‌دهی کند. خطبه‌ی حضرت زینب(س)، «مقاومت در برابرِ ظلم» را به عنوانِ چنین «محورِ بنیادینی» معرفی کرد و مفاهیمی چون «ایستادگی»، «شهادت‌طلبی»، «عدالت‌خواهی» و «تکیه بر سنتِ الهی» را حولِ آن سازمان‌دهی نمود. این گفتمان، ضمنِ نفیِ گفتمانِ حاکم (که مبتنی بر زور، تبعیض و فساد بود)، یک «گفتمانِ بدیل» با عناصرِ انسانی، اخلاقی و الهی ارائه داد که برایِ همه‌ی آزادگانِ جهان، فارغ از زمان و مکان، جذابیت داشت. 📝 مجله اقلیما | مجله تخصصی زن،‌ جنسیت و جامعه ‌ eqlimamag.ir 📗 @Eqlima_Mag‌
🔻وقتی زینب(س) روایت را از یزید پس گرفت(بخش اول) تحلیلی از استراتژی رسانه‌ای حضرت زینب(س) در شکستن ماشین تحریف اموی؛ از شام تا عصر پساحقیقت ✍️مهلا تکلو، پژوهشگر مطالعات جنسیت 🔖 زینب (س) و شکستن حصار پسا‌حقیقت: تقابل خون و واژه در امتداد عاشورا نهضت عاشورا کلیتی نظام‌مند و دوپرده‌ای است که در آن، شهادت و تبیین، دو رکن تفکیک‌ناپذیر یک دکترین واحد رسانه‌ای را تشکیل می‌دهند. اگر حماسه نظامی کربلا با خون امام حسین (ع) در افق تاریخ نگاشته شد، بقا و استمرار آن مرهون صلابت حیدری در هندسه کلامی حضرت زینب (س) است. مفهوم «شراکت در رسالت» (شریکة الحسین) فراتر از یک عنوان عاطفی، توصیف‌گر نقشی استراتژیک است که طی آن، حضرت زینب مرحله دوم نهضت را از یک تراژدی نظامیِ محصور در بیابان، به یک انقلاب آگاهی‌بخش جهانی تبدیل کرد. او با سلاح واژه، پیروزی فیزیکی دشمن را به شکستی اخلاقی و معرفتی بدل ساخت و نشان داد که چگونه تبیینِ بهنگام می‌تواند شمشیرهای آخته را در غلاف شرمساری فرو ببرد. برای درک این دگرگونی، باید ابتدا آناتومی سیاسی سرزمینی را شناخت که دهه‌ها تحت سیطره ماشین پروپاگاندای اموی، از حقیقت تهی شده بود. آناتومی عصر پسا‌حقیقت در شامِ اموی: منطقه «شامات» در سده نخست هجری، پهنه‌ای وسیع شامل سوریه، لبنان، اردن و کل فلسطین را در بر می‌گرفت که از بدو فتح، اسلام را صرفاً از دریچه قرائت خاندان ابوسفیان تجربه کرده بود. معاویه طی حکمرانی بیست‌ساله خود، یک «پرده آهنینِ» فکری به دور این منطقه کشیده بود تا با ایزوله کردن توده‌ها، روایتی تحریف‌شده از دیانت و سیاست ارائه دهد. استراتژی کلامی معاویه شباهت عجیبی به سیاست‌های دوگانه قدرت‌های مدرن دارد؛ او در داخل شام از مدل «اقناع و پروپاگاندا» برای حفظ وفاداری بهره می‌برد (مشابه سیاست داخلی ترامپیسم‌ها)، اما در خارج از شام (عراق و حجاز) برای سرکوب مخالفان، به قدرت نظامی عریان متوسل می‌شد (مشابه سیاست خارجی امپریالیستی). استراتژی کلامی زینب (س): درهم‌شکستن مشروعیت دربار اتمسفر کاخ یزید با هدف تحقیر نهایی خاندان وحی طراحی شده بود؛ یزید بر تخت تکیه زده، سر مطهر امام در تشت سیمین پیش روی اوست و جارچیان فریاد می‌زنند که «سر یک شورشی بر خلیفه» را آورده‌اند. یزید با خواندن اشعار کفرآمیزِ «ابن‌زبعری»، اساس وحی را انکار کرده و پیروزی خود را انتقام کشته‌های بدر می‌نامید. در این لحظه، حضرت زینب (س) با استفاده از تکنیک‌های گفتمان‌کاوی، مشروعیت دربار را از درون متلاشی کرد: دیالکتیکِ «یابن الطلقاء» (فرزند آزادشدگان): این عبارت، یک تیر خلاص حقوقی و تاریخی به ادعای خلافت یزید بود. حضرت به یزید یادآوری کرد که جدش ابوسفیان در فتح مکه، به لحاظ قانونی «برده» پیامبر بود که با منت ایشان آزاد شد. او با این خطاب، یزید را از جایگاه خلیفه به جایگاه «فرزندِ برده‌یِ آزادشده‌یِ خاندانِ ما» تنزل داد و هیمنه دربار را در برابر سفیران خارجی فروریخت. بازخوانی تبارشناسی رذالت: ایشان با اشاره به «هند جگرخوار»، ریشه‌های وحشی‌گری یزید را به پیشینه خانوادگی‌اش پیوند زد و ثابت کرد که کینه او از اهل‌بیت، تداوم کفرِ نیاکانش در تقابل با اسلام اصیل است. هرمنوتیک قرآنی در برابر تفسیر به‌رای: یزید پیروزی نظامی خود را نشانه لطف الهی می‌دانست. حضرت با قرائت آیه ۱۰ سوره روم (عاقبت کسانی که آیات خدا را تکذیب و مسخره کردند) و آیه ۱۷۸ سوره آل‌عمران، تبیین کرد که این قدرت ظاهری نه یک کرامت، بلکه «استدراج» و مهلتی الهی برای افزایش گناه ستمگران و مقدمه‌ای بر عذابی خوارکننده است. این خطبه با افشای هویت ستمگر (بُعد تبری)، بن‌مایه‌های فکری رژیم را هدف گرفت و راه را برای بازسازی هویت حق باز کرد 📝 مجله اقلیما | مجله تخصصی زن،‌ جنسیت و جامعه ‌ eqlimamag.ir 📗 @Eqlima_Mag‌
🔻وقتی زینب(س) روایت را از یزید پس گرفت(بخش دوم) تحلیلی از استراتژی رسانه‌ای حضرت زینب(س) در شکستن ماشین تحریف اموی؛ از شام تا عصر پساحقیقت ✍️مهلا تکلو، پژوهشگر مطالعات جنسیت 🔖 پیوند تولی و تبری در خطبه‌های سجاد (ع) و زینب (س): دکترین رسانه‌ای اهل‌بیت در شام بر دو پایه مکمل استوار بود: حضرت زینب (س) با رویکرد «تبری»، ماهیت باطل را افشا و تخریب کرد، و امام سجاد (ع) با رویکرد «تولی»، به معرفی و بازسازی ماهیت حق پرداخت. دیپلماسی «چوب‌پاره» در برابر «منبر»: امام سجاد (ع) در اقدامی نمادین، جایگاه سخنرانی یزید را نه «منبر» (که جایگاهی مقدس است)، بلکه «چوبه پاره» (قطعه‌ای چوب بی‌ارزش) نامید. او با این کلام، قداست‌زدایی از ابزارهای رسانه‌ای دشمن را آغاز کرد. بازسازی حافظه تاریخی (استراتژی من کیستم؟): امام با معرفی خود به عنوان «پسر مکه و منا» و «پسر زمزم و صفا»، حافظه تاریخی مردم شام را که از مفاهیم اصیل اسلامی تهی شده بود، به سمت ریشه‌های وحیانی خود بازگرداند و پیوند ناگسستنی‌اش با پیامبر (ص) را اثبات کرد. استراتژی سکوت‌شکن در بزنگاه اذان: هنگامی که یزید برای قطع کردن سخنان امام، دستور پخش اذان را داد، امام از نام پیامبر در اذان بهره جست و پرسید: «این محمد، جد من است یا جد تو؟». این پرسش، یزید را میان دوراهی کفر و اعتراف به جنایت محصور کرد. ضرورت خطبه در عصر پسا‌حقیقت معاصر: درس‌هایی برای امروز در عصر مدرن، ماشین پروپاگاندای اموی جای خود را به الگوریتم‌های پیچیده و رسانه‌های جریان اصلی داده است که با ایجاد «اتاق‌ های پژواک»، مانع از رسیدن صدای حقیقت می‌شوند. امروز نیز دشمن با استفاده از استراتژی «تغییر رفتار» و «مهندسی افکار عمومی»، جای جلاد و شهید را عوض می‌کند. در چنین شرایطی، «جهاد تبیین» تنها راه شکستن حصارهای رسانه‌ای است. کلامی که تاریخ را بازنویسی کرد تاثیر استراتژیک خطبه‌های شام چنان عمیق بود که شکوه پوشالی یزید در لحظه فرو ریخت و او را مجبور کرد برای حفظ بقای خود، از موضع تکبر به موضع فرافکنی عقب‌نشینی کند و مسئولیت جنایات را به گردن ابن‌زیاد بیندازد. اما فراتر از این عقب‌نشینی تاکتیکی، پیروزی نهایی در جابه‌جایی قدرت تجلی یافت؛ خطبه‌های زینب (س) و امام سجاد (ع) مشروعیت شاخه ابوسفیانی را چنان مخدوش کرد که حتی معاویه دوم (فرزند یزید) از نشستن بر تخت سلطنت خودداری ورزید و قدرت به خاندان مروان منتقل شد. امروز، در حالی که نام یزید مرادف با پلیدی و نشان او مفقود است، مزار حضرت زینب (س) در دمشق و قاهره، کانون تپنده آگاهی و حریت است. خطبه حضرت زینب نه یک سخنرانی تاریخی، بلکه مانیفست همیشگیِ بیداری در برابر جهلِ سازمان‌یافته و سندی است بر این حقیقت که در مصاف «خون و پیام»، این واژه‌های برخاسته از ایمان‌اند که پیروز نهایی میدانِ تاریخ خواهند بود. 📝 مجله اقلیما | مجله تخصصی زن،‌ جنسیت و جامعه ‌ eqlimamag.ir 📗 @Eqlima_Mag‌
🔻وقتی زینب سخن گفت، تاریخ مسیرش را عوض کرد این انسان باعظمت، این بانوی بزرگ اسلام بلكه بشریّت، توانست در مقابل كوه سنگین مصائب، قامت خود را استوار و برافراشته نگه‌دارد؛ حتّی لرزشی هم در صدای این بانوی بزرگ از این‌همه حادثه پدید نیامد؛ هم در مواجهه‌ی با دشمنان، هم در مواجهه‌ی با مصیبت و حوادث تلخ، مثل یك قلّه‌ی سرافراز استواری ایستاد؛ درس شد، الگو شد، پیشوا شد، پیشرو شد. در بازار كوفه، در حال اسارت، آن خطبه‌ی شگفت‌آور را ایراد كرد: «یا اَهلَ‌الكوفَةِ یا اَهلَ الخَتلِ و الغَدرِ اَ تَبكونَ، اَلا فَلا رَقأَتِ العَبرَةُ وَ لاهَدَأَتِ الزَّفرَةُ اِنَّما مَثَلُكُم كَمَثَلِ التِی نَقَضَت غَزلَها مِن بَعدِ قُوَّةٍ اَنكاثاً» تا آخر؛ (۱) لفظ مثل پولادْ محكم، معنا مثل آبِ روان تا اعماق جانها می‌نشیند. در آن‌چنان وضعیّتی زینب كبری مثل خود امیرالمؤمنین حرف زد؛ تكان داد دلها را، جانها را و تاریخ را؛ این سخن ماند در تاریخ؛ این در مقابل مردم در محمل اسارت. بعد هم، هم در مقابل ابن‌زیاد در كوفه، هم چند هفته بعد در مقابل یزید در شام، با آن‌چنان قدرتی سخن گفت كه، هم دشمن را تحقیر كرد، هم سختی‌هایی را كه دشمن تحمیل كرده بود، تحقیر كرد. شما میخواهید خاندان پیغمبر را به خیال باطل خودتان مغلوب كنید، منكوب كنید، ذلیل كنید؟ لِلهِ العِزَّةُ وَ لِرَسولِهِ وَ لِلمُؤِمنین. (۲) مجسّمه‌ی عزّت است زینب كبری، همچنان‌كه حسین بن علی (علیه‌السّلام) در كربلا، در روز عاشورا مجسّمه‌ی عزّت بود. نگاه او به حوادث با نگاه دیگران فرق دارد؛ [ با] آن‌همه مصیبت، وقتی دشمن میخواهد او را شماتت كند، میگوید: ما رَاَیتُ اِلّا جَمیلاً؛(۳) آنچه دیدم زیبا بود؛ شهادت بود، داغ بود، امّا در راه خدا بود، برای حفظ اسلام بود، ایجاد یك جریانی بود در طول تاریخ تا امّت اسلام بفهمند كه چه‌كار باید بكنند، چگونه باید حركت كنند، چگونه باید بایستند. این كارِ بزرگِ حماسه‌ی زینبی است. 📝 مجله اقلیما | مجله تخصصی زن،‌ جنسیت و جامعه ‌ eqlimamag.ir 📗 @Eqlima_Mag‌
🔻زینب؛ ستون خیمهٔ جهاد چگونه الگوی زینبی، صبر، روایت و استقامت را به پشتوانه‌ی پیروزی ملت‌ها تبدیل کرد. ✍️رقیه السادات مؤمن استادیار گروه حقوق پردیس خواهران دانشگاه امام صادق علیه السلام و دکترای مطالعات زنان 🔖 در گذر پرفراز و نشیب تاریخ، آنگاه که طوفان‌های سهمگین جنگ، بنیاد سرزمین‌ها را به لرزه درآورده و فریاد «هل من ناصر» از گلوی حق‌طلبان برخاسته است، همواره در کنار مردان پولادین‌اراده، سیمای تابناک زنانی نقش بسته است که اگر سلاح در دست نداشتند، اما سلاح ایمان و صبرشان، پشتوانه‌ی پیروزی‌های سترگ بوده است. در فرهنگ دینی و حماسی ما، زن موجودی وابسته و در حاشیه نیست، بلکه «ستون خیمه‌ی جهاد» است. اگر تاریخ کربلا را ورق بزنیم، در میان دشت خون‌رنگ نینوا، آنگاه که غبار تیرگی بر آسمان حق پاشیده شد، این زینب کبری (س) بود که با صلابت حیدری و منطق علوی، شکست ظاهری را به پیروزی جاویدان بدل کرد. او نه تنها پیام‌رسان خون شهیدان، که مدیریت‌کننده‌ی نهضتی بود که تا ابدیت امتداد یافت. این الگوی بی‌بدیل، به جهانیان آموخت که جهاد، تنها در میدان رزم با شمشیر نیست؛ بلکه «جهاد تبیین» و «دفاع از حریم ارزش‌ها» در پسِ جبهه‌ها، نقشی است که اگر والاتر نباشد، فروتر نیست. زنان در طول تاریخِ پرحماسه‌ی این مرز و بوم، با اقتدا به زینب کبری سلام الله علیها، نشان دادند که چگونه می‌توان در عین نثار عزیزترین‌های خویش، شکوه ایمان را به تماشا گذاشت. مادری که با دستان خود، بند پوتین‌های فرزندش را می‌بندد و او را به میدان کارزار می‌فرستد، در حقیقت در حالِ تربیت یک حماسه‌ساز است. او با بدرقه‌ی گرم و دعاهای شبانه، قلب مجاهد را استوار می‌دارد و اگر نبود آرامشِ خانه‌ای که به دستانِ پرمهر زن اداره می‌شد، آیا مردانِ جبهه چنین بی‌باکانه به استقبال شهادت می‌رفتند؟ نقش اثرگذار زنان در جنگ‌ها، در دو ساحتِ «پشتیبانی» و «پرورش» متبلور است. در ساحت نخست، آن‌ها همچو فرشتگانِ نجات در بیمارستان‌ها و درمانگاه‌ها، زخم‌های عمیق را با مرهمِ عاطفه التیام می‌بخشیدند و با تهیه تدارکات جنگ قلب های رزمندگان را با سکینه مادری آرامش می دادند و در ساحت دوم، آنان معمارانِ روحیه و عزت‌نفسِ مبارزان بودند. زنی که در خانه‌ی خویش، سنگرِ استقامت برپا می‌کند، در واقع سدی در برابر یأس و ناامیدی می‌سازد. این قدرتِ معنوی است که شکست‌ناپذیری یک ملت را در برابرِ زر و زورِ دشمنان تضمین می‌کند. حماسه‌ی زنان، حماسه‌ی پنهان است؛ حماسه‌ای که در آن «اشک» با «شکوه» آمیخته شده است. در قاموس دین، زنی که در آتشِ جنگ، ایمانش را حفظ می‌کند و پرچمِ ایستادگی را برافراشته نگه می‌دارد، به مقام «مجاهد فی سبیل‌الله» نائل می‌آید. تاریخِ ما، آکنده از نامِ بانوانی است که اگر نامشان در صدرِ کتیبه‌های جنگی نیست، اما در لوحِ محفوظِ الهی، پاداشی جز پاداشِ رزمندگان ندارند. آری، جنگ، میدانِ آزمونِ بزرگی است که در آن، شکوهِ زن، در «صبر» و «بصیرت» معنا می‌شود. اوست که در سخت‌ترین لحظات، با کلامی گرم و نگاهی استوار، به جانِ بی‌قرارِ جامعه، آرامش و امید می‌بخشد و همچون دژِ تسخیرناپذیرِ حق، در برابر هجمه‌های باطل، استوار می‌ایستد. این است جلوه‌ی زن در حماسه‌ی دین؛ اسطوره‌ای که سلاحش، توکل و زره‌اش، عفت و پاکدامنی است. 📝 مجله اقلیما | مجله تخصصی زن،‌ جنسیت و جامعه ‌ eqlimamag.ir 📗 @Eqlima_Mag‌
مجله اقلیما
▫️اگر عاشورا را صرفاً یک نبرد نظامی بدانیم، سهم حضرت زینب(س) در این واقعه، به همراهی کاروان اسرا محدود می‌شود؛ اما اگر عاشورا را یک نهضت تاریخی برای حفظ و احیای حقیقت بدانیم، باید پرسید این حقیقت چگونه از حصار تبلیغات اموی عبور کرد و به حافظه امت اسلامی رسید؟ چگونه روایتی که دستگاه خلافت می‌کوشید آن را به نفع خود مصادره کند، به گفتمانی ماندگار در تاریخ اسلام تبدیل شد؟ ▫️بازسازی حقیقت عاشورا و مقابله با تحریف است. در این خوانش، هر واژه، هر ارجاع قرآنی و هر تقابل معنایی، بخشی از طرحی منسجم برای بازگرداندن مخاطب به حقیقت واقعه است. ▫️یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این پژوهش، تبیین نقش خطبه به‌عنوان یک «کنش معناساز» است. مقاله نشان می‌دهد که حضرت زینب(س) در خطبه‌های کوفه و شام، صرفاً از ظلم سخن نمی‌گوید و با جابه‌جا کردن جایگاه «پیروز» و «شکست‌خورده»، منطق قدرت اموی را به چالش می‌کشد و تصویری تازه از نسبت حق و باطل ارائه می‌دهد. از این منظر، خطبه علاوه بر ابزار اعتراض، شیوه‌ای برای ساختن مقاله «تحلیل نشانه‌ـ‌معناشناختی خطبه‌های حضرت زینب(س)» با فاصله گرفتن از خوانش‌های صرفاً تاریخی و ادبی، خطبه‌های بانوی کربلا را از منظر نشانه‌ـ‌معناشناسی بررسی می‌کند. ▫️نویسنده نشان می‌دهد که این خطبه‌ها صرفاً گزارشی از یک مصیبت یا بیانی عاطفی در سوگ شهیدان نیستند، بلکه نظامی دقیق از نشانه‌ها، تقابل‌های معنایی و راهبردهای گفتمانی را شکل می‌دهند که هدف آن، افق فهم مخاطب و تثبیت معنای عاشوراست، معنایی که اگر در همان روزها صورت‌بندی نمی‌شد، چه‌بسا واقعه کربلا نیز در میان روایت‌های رسمی خلافت به فراموشی سپرده می‌شد. ▫️اهمیت دیگر این مقاله، توجه به نسبت میان زبان، معنا و کنش اجتماعی است. نویسنده نشان می‌دهد که چگونه حضرت زینب(س) با بهره‌گیری از ظرفیت‌های قرآن، بلاغت و زبان خطابه، فضایی را پدید می‌آورد که مخاطب از موقعیت یک شنونده منفعل خارج شده و در برابر حقیقت حادثه قرار می‌گیرد. از این رو، خطبه درکنار انتقال اطلاعات، دعوت به بازنگری در فهم، داوری و موضع‌گیری نسبت به تاریخ است. 📬 جهت دانلود مقاله‌ تحت‌عنوان « تحلیل نشانه معنا شناختی خطبه زینب کبری (س) در کوفه، براساس طرح واره تنشی» که توسط مهدی داوودآبادی فراهانی تحلیل و بررسی شده است اینجا کلیک کنید. 📝 مجله اقلیما | مجله تخصصی زن،‌ جنسیت و جامعه ‌ eqlimamag.ir 📗 @Eqlima_Mag‌
✳️ ضرورت تعمیق و تدقیق در حماسۀ زینب کبری(س) این رفتاری که [حضرت زینب] در دوران اسارت کرد حقیقتاً شگفت‌آور است؛ عقیده‌ی من این است که روی جزء‌جزء این رفتار بایستی ما مطالعه کنیم، تأمّل کنیم، بنویسیم، بگوییم، اثر هنری تولید کنیم. ۱۴۰۰/۹/۲۱ 📝 مجله اقلیما | مجله تخصصی زن،‌ جنسیت و جامعه ‌ eqlimamag.ir 📗 @Eqlima_Mag‌