هنگام ثبتنام حضوری با وارد کردن کد Akhlagh و زدن دکمهٔ بررسی، ثبتنام به صورت رایگان صورت میپذیرد.
برنامهٔ فردا چهارشنبه ۱۲ آذرماه:
🕰 ۸:۰۰ تا ۹:۳۰: سودگرایی کلاسیک - دکتر سید محمد حسینی سورکی
🕰 ۱۰:۰۰ تا ۱۱:۳۰: خوانشهای جدیدتر سودگرایی - حجة الاسلام حسین رفیعی
🕰 ۱۱:۳۰ تا ۱۳:۰۰: نماز و پذیرایی ناهار
🕰 ۱۳:۰۰ تا ۱۴:۳۰: وظیفهگرایی اخلاقی کانت - دکتر حسین اترک
🕰 ۱۵:۰۰ تا ۱۶:۳۰: نظریۀ قانون طبیعی - دکتر محسن جوادی
سودگرایی کلاسیک: تقریرها و تطور تاریخی
چکیدۀ سخنرانی
دکتر سیدمحمد حسینی سورکی
سودگرایی اخلاقی (Utilitarianism) - یکی از مشهورترین و مناقشهبرانگیزترین نظریهها در حوزه اخلاق هنجاری است که در مقام تعیین و تبیین معیار ارزش/الزام اخلاقی، بر مقایسه و محاسبه پیامدها و سود و و لذت ببارآمده از اعمال تاکید و تمرکز دارد، و از همینرو، زیرمجموعه «نظریههای پیامدگرا» قرار میگیرد. سودگرایی اخلاقی – در قالب یک نظریۀ اخلاقی نظم و نسَقیافته، نخستینبار از سوی جرمی بنتام (۱۷۴۸۔۱۸۳۲)- حقوقدان و اصلاحگر اجتماعی بریتانیایی - مطرح شد.
اصل سود (The principle of utility) یگانه اصل محوری سودگرایی است و تلاش برای نیل به بیشترین سود /لذت برای بیشترین افراد، مهمترین و پایهایترین الزام اخلاقی، در سیاق سودگرایی است. بر این مبنا، عملی اخلاقی، خوب و بایسته است است که بیشترین سود/ لذت را برای بیشترین افراد، ببار آورد.
این نظریه مشهور و متنفذ، به اذعان و ادعای بسیاری، در ربع اول قرن بیستم و زمانی که اخلاق ارسطویی مهجور و به محاقرفته بود، درصدر نظریهها و بلکه نظریه غالب و به نوعی بیرقیب بود و امروزه نیز همچنان پرنفوذ و پرطرفدار است و در عرضِ وظیفهگرایی و اخلاق فضیلت، یکی از سه ضلع مثلث نظریههای اخلاقی به حساب میآید.
سودگرایی اخلاقی، به رغم جذابیت و شهرت بسیار، همواره آماج نقدها و اشکالات بوده و به همین واسطه، تغییر و تطورات بسیار داشته و بسیاری از سودگرایان – با هدف رفع و رفوی خلل و خطاهای سودگرایی - در صدد ارائه تقریرهای تعدیل شده و گاه تجدیدنظرطلبانهای برآمدهاند که با سودگرایی کلاسیک - و بویژه تقریر بدوی بنتام - که به «سودگرایی لذت گرایانه» مشهور و ملقب شده است - فرق و فاصله بسیار دارند. از همینرو، بنا به رویهای رایج، تقریرهای سودگرایانه را به دو دسته کلاسیک و مدرن تقسیم میکنند و جرمی بنتام، جان استوارت میل (۱۸۰۶ – ۱۸۷۳) و هنری سیجویک (۱۸۳۸- ۱۹۰۰) را به عنوان «سودگرایان کلاسیک» و متقدم بحساب میآورند.
سودگرایی کلاسیک، ساختاری ساده دارد و بری از پیچیدگیهای تقریرهای متکثر نوظهور است و البته، همواره بیشترین نقدها نیز متوجه همین خوانش خام و ابتدایی است. جرمی بنتام و جان استوارت میل، رویکردی لذتگرایانه، ایجابی و عملنگر داشتهاند و تقریر تا حدی پیچیده و شهودگرایانۀ سیجویک را نیز میتوان بنوعی گذار از سودگرایی کلاسیک و رادیکال به سودگرایی مدرن و میانهرو به حساب آورد.
این تفکیک و تقسیم که در نگاه نخست، صرفاً تاریخی مینُماید، نشانه و نمود تطور و تغییری بنیادین در صورت و ساختار سودگرایی اخلاقی و ناظر به ظهور تقریرهای بدیع و بروزشدهای است که عاری از سویه و صبغۀ لذتگرایانهاند و بعضاً به جهت اعتنا و التفاتی که به حقوق و عدالت دارند، از سودگرایی متقدم فاصله گرفته و به مرزهای وظیفهگرایی نزدیک شدهاند و نشاندن آنها در کنار و اِطار سودگرایی لذتگرایانه، درست و دقیق نمینُماید.
نادیده انگاشتن نیت و منش عامل اخلاقی، نگاه ابزاری به حقوق، عدالت و ارزشهای اخلاقی و همچنین تاکید بر بیطرفی (impartiality) در اِعمال اصل سود، که آشکارا با شهودات اخلاقی در تعارض است، همواره از مهمترین اشکالات و نقاط ضعف سودگرایی به شمار آمدهاند.
در این مجال، پس از اشاره به پایهها و پیشفرضهای سودگرایی کلاسیک و بویژه نقش و نگاه بی بدیل و جریانساز جرمی بنتام به عنوان سرسلسله سودگرایان کلاسیک، مهمترین نقدها به سودگرایی و بویژه تقریر لذتگرایانۀ بنتام بیان و بررسی خواهد شد.
#چکیده #سودگرایی #سیدمحمد_حسینی_سورکی
♦️ توضیح دربارهٔ ثبتنام:
برای ثبتنام باید حتماً بر روی دکمهٔ «خرید بلیت» ضربه زده، و سپس مشخصات خود را وارد کنید، و کد ثبتنام را دریافت کنید.
⚠️ در غیر این صورت ثبتنام انجام نشده است، و پیوند شرکت در جلسات برایتان ارسال نخواهد شد.
♦️ پیوند خاص شرکت در جلسات به صورت مجازی، نیمساعت قبل از شروع جلسه به ایمیلی که ثبت کرده اید ارسال میشود.