تاریخ نگاری (1) دو رويکرد اصلی و مهم در تاریخ نگاری شیعه : 1⃣تاریخ نگاری محض یا نقل گرا 2⃣ تاریخ نگاری کلامی 🔰تاریخ‌نگاری محض به آن نوع تاریخ‌نگاری نقل‌گرا اطلاق می‌شود که در آن مورخ عمدتاً به بازخوانی و تنظیم نصوص و اخبار تاریخی می‌پردازد و از به‌کارگیری نظام‌مند مبانی کلامی و معرفتی فراتر از دادهای نقلی در تحلیل و تفسیر این اخبار اجتناب می‌کند. 🔰در مقابل تاریخ‌نگاری کلامی رویکردی در تاریخ‌نگاری است که در آن مبانی، مسائل و مفاهیم کلامی در انتخاب، ارزیابی، سازمان‌دهی و تفسیر داده‌های تاریخی نقش اساسی دارند و حوادث گذشته نه صرفاً به عنوان وقایع، بلکه در نسبت با مسائل اعتقادی و کلامی مورد بررسی قرار می‌گیرند. 📕 یک مورخ کلام گرا می پرسد: چرا این حادثه اتفاق افتاد؟ چه زمینه اجتماعی و سیاسی داشت؟ چه نیروهایی در شکل‌گیری آن مؤثر بودند؟ چند گزارش متعارض را چگونه می‌توان با یکدیگر سنجید؟ 📙اما مورخ نقل گرا این چنین میپرسد: چه کسی این واقعه را نقل کرده است؟ سند آن چیست؟ متن روایت چیست؟ ادامه دارد... 🔴@faratarikh #فلسفه_تاریخ #تاریخ_نگاری #جریان_شناسی ✍محمدعلی عبدالصمد

🌐آینده شناسی با شناخت قوانین حاکم بر تاریخ شهید سید علی خامنه ای: «باید دید این حوادث و پدیده های تاریخی، معلول چه قانون ها و چه سنت هایی هستند. وقتی کسی در تاریخ فهمید چه عاملی جامعه ای را به وجود می آورد، نظمی را دایر میکند، نظمی را نابود میکند،مردمی را روی کار می آورد، مردمی را به زوال می رساند، حکومت ها را عوض می کند نظام ها را دگرگون می‌کند، میتواند بفهمد که آینده به چه شکلی خواهد بود. و هر که تاریخ را شناخت، آینده را شناخت» . 📚شرح نهج البلاغه، منشور حکومت علوی، ص159 🔴@faratarikh #آینده_پژوهی_تاریخی

💠با توجه به استقبال دوستان علاقه مند به تاریخ که از اعزه و فرهیختگان اندیشه هستند قصد داریم سلسله مباحث تاریخ نگاری با رویکرد جریان شناسی را با قوت بیشتری ادامه بدهیم.

تاریخ نگاری(2) 🆚تفاوت مولفه های جریان تاریخ نگاری نقل گرا با تاریخ نگاری کلامی: 🔰۱. مؤلفه‌های تاریخ‌نگاری نقل‌گرا منظور از تاریخ‌نگاری نقل‌گرا، رویکردی است که خبر، روایت، سند و منابع نقلی محور اصلی بازسازی گذشته قرار می‌گیرند و تحلیل‌های نظری و کلامی نقش ثانوی دارند. 🔷الف) مؤلفه منبع‌شناختی: 🔻اصالت خبر و روایت 🔻اتکا به منابع پیشین و مکتوبات تاریخی 🔻اهتمام به سلسله سند 🔻حفظ گزارش‌های مختلف درباره یک واقعه 🔷ب) مؤلفه روش‌شناختی: 🔻پرهیز نسبی از تحلیل‌های فراتر از داده‌های تاریخی 🔻تقدم داده تاریخی بر تفسیر نظری 🔻تفکیک نسبی «گزارش واقعه» از «تفسیر واقعه» 🔷ج) مؤلفه تحلیلی: 🔻غلبه توصیف بر تبیین 🔻غلبه «چه اتفاقی افتاد؟» بر «چرا اتفاق افتاد؟» 🔻توجه کمتر به ساختارهای اجتماعی، سیاسی و معرفتی پشت حادثه 🔻پرهیز نسبی از تفسیر ایدئولوژیک یا کلامی حوادث 🔰۲. مؤلفه‌های تاریخ‌نگاری کلامی: تاریخ‌نگاری کلامی را می‌توان رویکردی دانست که در آن مبانی، مسائل و مفاهیم اعتقادی در انتخاب، ارزیابی و تفسیر داده‌های تاریخی حضور فعال دارند. 🔷الف) مؤلفه موضوعی: 🔻توجه به مسائل اعتقادی در تاریخ 🔻تمرکز بر موضوعاتی مانند امامت، ولایت، نص، عصمت و افضلیت 🔻توجه به مشروعیت و عدم مشروعیت سیاسی 🔻بررسی عملکرد شخصیت‌های تاریخی از منظر حق و باطل 🔻پیوند دادن حوادث تاریخی با مسائل اعتقادی 🔷ب) مؤلفه روش شناختی: 🔻حضور مبانی کلامی در فهم تاریخ 🔻استفاده از عقل در کنار نقل 🔻توجه به سازگاری یا ناسازگاری گزارش با مبانی قطعی اعتقادی 🔻اعتقاد به اینکه تاریخ می‌تواند در اثبات یا تبیین عقاید نقش داشته باشد 🔻مقایسه گزارش‌های متعارض 🔻ارزیابی تاریخی بر اساس قرائن 🔻گزینش و ترجیح یک گزارش بر اساس مجموعه‌ای از شواهد 🔷ج) مؤلفه تحلیلی: 🔻عبور از گزارش واقعه به تبیین آن 🔻تحلیل رفتار شخصیت‌ها بر اساس مبانی حقانیت 🔻تلاش برای کشف معنای اعتقادی حوادث تاریخی 🔴@faratarikh #جریان_شناسی #تاریخ_نگاری #فلسفه_تاریخ #فرا_تاریخ ✍محمدعلی عبدالصمد

✳️شیعیان چگونه شبکه سازی و کار تشکیلاتی را از امام حسن عسکری (ع) آموختند؟ 🏴به مناسبت 8 ربیع شهادت امام حسن عسکری (ع) 🏴 امام حسن عسکری(ع) در دوره‌ای فعالیت می‌کرد که حکومت عباسی، به‌ویژه به دلیل نگرانی از تولد و ظهور امام مهدی(عج)، ارتباط مستقیم امام با شیعیان را به‌شدت محدود کرده بود. به همین دلیل، شبکه وکالت در زمان ایشان از یک ارتباط ساده مالی و شرعی، به یک سازوکار منسجم ارتباطی و تشکیلاتی تبدیل شد. امام حسن عسکری(ع) شبکه وکالت را از یک مجموعه ارتباطی پراکنده به سمت یک شبکه نسبتاً منسجم، چندلایه، منطقه‌ای و مبتنی بر اعتماد سوق داد. اهمیت تاریخی شبکه وکالت فقط در زمان خود امام نیست، بلکه این شبکه به جامعه شیعه کمک کرد تا از وضعیت «ارتباط مستقیم با امام» به وضعیت «ارتباط سازمان‌یافته و غیرمستقیم» منتقل شود تا جامعه شیعه را برای عصر غیبت آماده کند. 🔴@faratarikh #امام_حسن_عسکری #تشکیلات #آینده_نگری #فرا_تاریخ ✍محمدعلی عبدالصمد

ما را چه شده که به نبودنت عادت کرده‌ایم؟😭 🔴@faratarikh

⛔️با تجربه کودتای 28 مرداد توسط آمریکا، کودتای احتمالی مجدد در ایران امروز چگونه رخ میدهد؟ یک کودتای امروزی با چند تانک در تهران و تصرف رادیو آغاز نمی‌شود. چون جمهوری اسلامی دارای ساختارهای متعدد نظامی، امنیتی، اطلاعاتی و سیاسی است اما هر کودتایی مانند کودتای 1332 دارای سناریوهای تقریبا مشابه اما مدرن تری است. 🛢مرحله اول کودتا، بحران اقتصادی: در ۲۸ مرداد، فشار اقتصادی و تحریم نفتی یکی از ابزارهای مهم برای تضعیف دولت مصدق بود. انگلیس تحریم اقتصادی و فشارهای سیاسی را دنبال کرد و سپس آمریکا وارد عملیات مخفی شد. اما در سناریوی امروزی، تلاش میشود بحران‌های موجود به یکدیگر متصل شوند و ترکیبی باشند: _فشار اقتصادی بر معیشت مردم _کاهش درآمدهای دولت _بحران ارزی و تورم _ناترازی انرژی و کالاهای اساسی _تشدید نارضایتی اجتماعی _تشدید شکاف میان احزاب سیاسی _برجسته‌کردن ناکارآمدی حکومت. مثلاً ممکن است یک روایت دائماً تکرار شود: «کشور در بن‌بست قرار گرفته است و نمیشود و ما نمی توانیم». 📡مرحله دوم کودتا، جنگ روانی و رسانه ای: در عملیات 1332، CIA از عملیات تبلیغاتی و سیاسی برای تضعیف مصدق استفاده کرد. حتی اسناد تاریخی از تلاش برای تأثیرگذاری بر روحانیون و گروه‌های سیاسی و ایجاد فضای ضد مصدق سخن می‌گویند. اما امروز به‌جای روزنامه و اعلامیه، ابزارهای مدرن می‌توانند عبارت باشند از: فضای مجازی + رسانه‌های ماهواره‌ای + حساب‌های ناشناس + عملیات اطلاعاتی + ویدئوهای فیک + شایعات + هوش مصنوعی + جنگ روایت‌ها. 🪓مرحله سوم کودتا، ایجاد یا تشدید یک بحران محرک: کودتا معمولاً به یک بحران مشروعیت‌بخش نیاز دارد؛ یعنی اتفاقی که بتوان از آن برای توجیه اقدام فوق‌العاده استفاده کرد. در یک سناریوی فرضی ممکن است چنین جرقه هایی باشد چند یا همه موارد: _گران شدن بنزین و کالاهای اساسی _جنگ همه جانبه آمریکا و اسرائیل علیه ایران _ترور و شهادت یک شخصیت بسیار مهم _اعتراضات گسترده و خشونت‌آمیز _ادعای نفوذ یا شورش سازمان‌یافته _بحران در انتقال قدرت یا جانشینی _تحریک اعتراضی مردم توسط خواص فتنه _ایجاد ناراضیتی و عصبانیت مردم 🚩طبق فرمایش امام شهید که عده ای قصد کودتا در این کشور را داشتند بسیاری از اقدامات کودتاگونه را در کشور ما پیاده کردند که برخی از آنها خنثی شد اما برخی همچنان آتش زیر خاکستر هستند و باید از ریشه حل کرد والا امکان بروز جرقه های شبه کودتا هر از چندوقت یکبار دور از انتظار نیست. 🔴@faratarikh #کودتا #جریان_شناسی #آینده_نگری #فرا_تاریخ ✍محمدعلی عبدالصمد

💢از سقوط آندلس تا چالش های جمهوری اسلامی از عوامل سقوط حکومت اسلامی آندلس(اسپانیا) چه عواملی ممکن است جمهوری اسلامی را با چالش روبرو کند؟ در برخی گزارش های متأخر درباره سقوط اندلس، تصویری ساخته شده که گویا مسلمانان اندلس ابتدا به تجمل، عیش‌ و نوش، شراب، فساد اخلاقی و برهنگی روی آوردند و سپس دشمن از این ضعف استفاده کرد.این ادعا به شکل مشخص، سند تاریخی محکمی ندارد. هرچند آن را انکار نمی کنیم اما عوامل سقوط بسیار پیچیده‌تر بودند. عوامل مهم سقوط آندلس : 🪤1.بهره‌برداری دشمن از اختلافات داخلی: پس از فروپاشی خلافت اموی قرطبه در ۱۰۳۱م، اندلس به حکومت‌های کوچک «طوایف» تقسیم شد. این دولت‌های کوچک به جای اتحاد در برابر دشمن خارجی، بارها با یکدیگر جنگیدند و حتی بعضی برای مقابله با رقیب مسلمان خود از قدرت‌های مسیحی(دشمن خود)کمک گرفتند. پژوهش‌های جدید نیز اختلاف های داخلی و عدم وحدت و همدلی بر وجود رهبری واحد را از عوامل مهم تضعیف اندلس می‌دانند. 🧮2. فرسایش اقتصادی: پژوهش اقتصادی درباره اندلس تصریح می‌کند که رشد اقتصادی قرن یازدهم برای تأمین هزینه دربارهای پرخرج و پرداخت خراج به مسیحیان بمنظور صلح کافی نبود و این مسئله به افزایش فشار مالیاتی و بدهکار شدن کشاورزان و مهاجرت روستاییان و کاهش تولید و افزایش فقر و نارضایتی عمومی و کاهش اعتماد مردم به حکومت و کاهش مشروعیت حکومت و درنهایت افزایش قدرت دشمن انجامید. 🌀بر اساس مطالعات #آینده_پژوهی عدم وحدت سیاسی بر محور رهبری به عنوان فصل الخطاب اگر همراه با فرسایش اقتصادی و افزایش فقر و سوء مدیریت مسولین همراه شود تاب آوری مردم را پایین می آورد و باعث تنش سیاسی و اجتماعی و در نهایت تزلزل حکومت و بهره برداری دشمن خواهد شد. #آندلس #تاریخ‌_تطبیقی #فرا_تاریخ 🔴@faratarikh ✍محمدعلی عبدالصمد

✨زیبایی ببینیم قلعه رودخان؛ دژ استوار ساسانیان در دامان هیرکانی/ فومن #تاریخ_طبیعت 🔴@faratarikh

⏳از فروپاشی شوروی تا بحران های جمهوری اسلامی چه ‌شباهت هایی بین بحران های شورویِ قبل از سقوط و چالش های فعلی جمهوری اسلامی، میتواند خطر آفرین باشد؟ 🔸بدیهی است تقارن بین دو واقعه در مواردی به معنای وجود تمامی شباهت ها نیست و جمهوری اسلامی با قدرت فعلی قابل مقایسه با شوروی تضعیف شده قبل سقوط نیست اما نگاه آینده پژوهانه تاریخی ما را برمیدارد تا به قول طلبه ها دفع دخلِ مقدّر کنیم تا با متغیرهای خطر، سناریوهای احتمالی را پیش بینی و مدیریت کنیم. 🔻1.رکود اقتصادی: اگر مشخصاً شوروی در سال‌های پایانی را بررسی کنیم، مشکل اصلی این نبود که مردم ناگهان فقیر شدند. بلکه مجموعه‌ای از رکود، کمبود کالا، کاهش رشد اقتصادی ، تورم پنهان، ضعف درآمد دولت، بازار سیاه، اقتصاد زیرمینی، فساد و رانت اداری مسولین به‌ تدریج کیفیت زندگی را فرسوده و مشکل اقتصادی را به مشکل عدالت اجتماعی تبدیل کرد و مردم به این نتیجه رسیدند که: «این حکومت نه می‌تواند مشکلات اقتصادی را حل کند و نه حاضر است روش خود را تغییر دهد» 🔻2. شکاف نسلی و فرهنگی: وقتی بحران اقتصادی و سیاسی ایجاد شد، بخش‌هایی از نسل جدید دیگر همان مشروعیت و باور ایدئولوژیک نسل‌های قبلی را نداشتند.برای بسیاری از آنها، حزب کمونیست، دولت شوروی و ایدئولوژی مارکسیسم و لنینیسم تقدسی نداشت. برای آنها سؤال متفاوتی مطرح بود: «چرا باید به وعده‌های ایدئولوژیک حکومت باور داشته باشیم وقتی واقعیت زندگی روزمره با آن فاصله دارد؟» 🔻3.شکاف نخبگان و بحران اعتماد: این شاید مهم‌ترین متغیر در مدل شوروی باشد. مردم ناراضی به‌تنهایی شوروی را فرو نریختند.یکی از نقاط تعیین‌کننده این بود که در درون ساختار قدرت شکاف ایجاد شد. گورباچف اصلاحات را شروع کرد، اما اصلاحات باعث شد کنترل حزب کمونیست بر جامعه تضعیف شود. سپس رقابت میان گورباچف، یلتسین در ساختار قدرت شدت گرفت. ⌛️در مجموع فشار اقتصادی به همراه چالش های اجتماعی و سیاسی می تواند به بحران مقبولیت و عدم اعتماد مردم به مسولین تبدیل شود و شاخص هشدار زودهنگام اغتشاشات و تزلزل سیاسی هر حکومتی باشد. 📚برای مطالعه: کتاب «چرا شوروی فروپاشید از لنینیسم تا پوتینیسم» کاظم علمداری #فروپاشی #تاریخ‌_تطبیقی #آینده_پژوهی #فرا_تاریخ 🔴@faratarikh ✍محمدعلی عبدالصمد

حافظه تاریخی جمعی فقط به معنای به یاد آوردن گذشته نیست، یعنی دانستن اینکه چه تصمیم‌هایی ما را به موفقیت یا شکست رسانده‌اند. فراموشی تاریخی، فقط از دست دادن گذشته نیست،از دست دادن قدرت تشخیص آینده است. ملتی که نداند چه بر سرش آمده آینده‌اش را با آزمون و خطای دوباره می‌سازد. #حافظه_تاریخی #فراموشی_تاریخی #فرا_تاریخ 🔴@faratarikh ✍محمدعلی عبدالصمد