هزینه غرق‌شده هژمونی: از توهم «ارتقای ایران» تا استراتژی «عصر حجر» ✍️ روح‌اله شهنازی | عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز (دانشکدۀ اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی) 🔹استراتژی ترامپ در قبال ایران از «ارتقای ایران از طریق تغییر نظام سیاسی» به «بازگرداندن ایران به عصر حجر با بمباران زیرساخت‌ها» تنزل یافته است. آغاز جنگ با ادعای افزایش توانمندی یک کشور (آن هم از طریق تغییر بنیادین نهادهای سیاسی آن) در بهترین حالت یک سوءتفاهم بزرگ از سازوکارهای رشد اقتصادی است. اقتصاددانان نوبلیست از رومر و نورث تا عجم‌اوغلو دهه‌هاست نشان دادند که «رشد» و «توسعه» محصول درون‌زای انباشت سرمایه، رشد تکنولوژی و قراردادهای اجتماعی پایدار بوده و برون‌زا و با بمب نیست. ترامپ هرگز به این پرسش پاسخ نداده که چه مکانیسمی پس از تغییر نظام (با فرض تغییر)، باعث افزایش توانمندی ایران می‌شود؟. آنچه او «هدف» می‌نامید در حقیقت یک شعار تبلیغاتی برای فروش جنگ به افکار عمومی بوده، نه یک استراتژی مبتنی بر محاسبه‌ی هزینه-فایده. هنگامی که شکست میدانی به این فرضیه‌ی غلط پایان داد، بازیگر (ترامپ) با این دوراهی کلاسیک اقتصاد رفتاری یعنی اعتراف به خطا و خروج با حداقل زیان، یا افزایش سرمایه‌گذاری در مسیری شکست‌خورده با امید جبران گذشته روبرو شد. او راه دوم را برگزید؛ پدیده‌ای که «تله‌ی هزینه‌های غرق‌شده» نام دارد. کاهش تدریجی سطح بلندپروازی از «تغییر رژیم» به «نابودی نیروی دریایی» و سپس به «تضعیف توان موشکی» و اکنون به «بمباران زیرساخت‌های غیرنظامی» چیزی جز مسیری از خودفریبی جمعی نیست. هر بار که یک هدف محقق نشد، هدف بعدی فروتنانه‌تر اما پرهزینه‌تر از نظر سیاسی تعریف شد. تهدید به «عصر حجر» آخرین ایستگاه این قطار در حال سقوط است؛ وقتی دیگر نمی‌توانی ادعای «ارتقا» کنی، «تخریب» را به عنوان دستاورد به خورد افکار عمومی می‌دهی. در اقتصاد، این معادل سوزاندن کارخانه‌ی رقیب است چون نمی‌توانی از او در رقابت پیشی بگیری. 🔸در بلندمدت از منظر هزینه-فرصت، بمباران زیرساخت‌های ایران، یکی از بدترین تخصیص‌های منابع در تاریخ جنگ‌های مدرن آمریکا محسوب خواهد شد. هر سورتی پرواز بمب‌افکن با هزینه‌ی نهایی که به میلیون‌ها دلار می‌رسد، می‌توانست صرف بازسازی زیرساخت‌ها یا سرمایه‌گذاری در فناوری‌های جایگزین انرژی در امریکا شود. اما فراتر از آن، تخریب زیرساخت‌ها در کشوری مانند ایران، نه تنها تولید را متوقف نمی‌کند، بلکه منجر به «جهش بازسازی» پس از جنگ می‌شود، پدیده‌ای که در آلمان و ژاپن پس از جنگ جهانی دوم مشاهده شد. آنچه ترامپ «عصر حجر» می‌نامد، در واقع تقدیم «بازار انحصاری بازسازی به پکن و مسکو» است. از نگاه اقتصاد سیاسی، تخریب زیرساخت‌های ایران عملاً «یارانه‌ی پنهان» به صنایع ساخت‌وساز چین و روسیه می‌باشد، زیرا پس از جنگ آنها قراردادهای بازسازی را با شرایطی انحصاری دریافت خواهند کرد و در مقابل، ایران امتیازات راهبردی مانند نفت و گاز، حق عبور از تنگه هرمز یا الزام کشورهای متقاضی عبور از تنگه هرمز به پرداخت خریدها با یوان را واگذار می‌کند. شما زیرساخت‌هایی را ویران می‌کنید که تنها راه برگشت‌، پیوند خوردن با رقبای اصلی شماست. در چنین سناریویی، آمریکا ایران را به یک ایستگاه راهبردی در مسیر ابرقدرتی چین تبدیل می‌کند. هزینه‌ی فرصت این انتخاب، از دست دادن نفوذ در یکی از حساسترین آبراه‌های جهان به نفع رقیب راهبردی است. 🔻در نهایت، آنچه این تغییر دیدگاه آشکار می‌کند، شکست کامل در «تعریف شاخص پیروزی» است. در هر سرمایه‌گذاری استراتژیک، افراد پیش از آغاز تعیین می‌کنید که «موفقیت» چگونه اندازه‌گیری می‌شود. فقدان شاخص موفقیت، بزرگ‌ترین خطای مدیریتی است. ترامپ بدون داشتن نقشه، منابع را خرج می‌کند و هر بار که به دیوار می‌خورد، نقشه را بازتعریف می‌کند. تهدید به «عصر حجر» اوج این سقوط معرفتی است؛ اعتراف به اینکه استراتژی اولیه نه فقط شکست خورده، بلکه هرگز وجود نداشته است. این مرحله را می‌توان «حلقه‌ی بازخورد منفی شتاب‌یافته» ‌نامید؛ به این صورت که هر چه بیشتر سرمایه‌گذاری می‌کنید، بیشتر شکست می‌خورید، و هر چه بیشتر شکست می‌خورید، اهداف خود را تنزل می‌دهید تا شکست را به عنوان پیروزی بازتعریف کنید. نکته نهایی اینکه توهم ارتقاء موعود، اکنون به پایین‌ترین سطح ممکن یعنی پسرفت مطلق تبدیل شده، اما این بار نه برای ایران که برای جایگاه هژمونی آمریکا در نظم جهانی. وقتی شما پس از ادعای ارتقا تهدید می‌کنید کشوری را به عصر حجر ببرید، در واقع دارید اعتراف می‌کنید که ابزار شما برای ساختن «عصر طلایی» کافی نبوده است و سایر کشورهای جهان هوشمندانه این را می‌بینند و درک می‌کنند و تغییر نگاه و جهت حرکت به سوی رقیب شما سرعت می‌گیرد. ✨💠 گفتمان دانشگاه شیراز 🆔 @goftemanuni

✅ مدیر تحقیقات در مرکز ملی پژوهش‌های علمی فرانسه: 📍 طبق دیدگاه اسرائیلی‌ها، باید تمام دانش فنی ایران را ریشه‌کن کرد یعنی «سر بریدن» دانش ایران/هدف آن‌ها این است که ایران حتی یک مهندس ریاضی یا فیزیک هم نداشته باشد/این یک ایده آرمان‌گرایانه [و غیرممکن] است اما نشان می‌دهد که هدف نهایی، صرفاً توقف برنامه‌ی هسته‌ای نیست... ✨💠 گفتمان دانشگاه شیراز 🆔 @goftemanuni

من عین اسرائیلم... ✨💠 گفتمان دانشگاه شیراز 🆔 @goftemanuni

🔻عظمت را دوباره به ایران باز می‌گردانیم! 📌 ناظر به طرح شعار MIGA در خصوص ایران توسط ترامپ و ادعای بازگشت عظمت به کشور. ✨💠 گفتمان دانشگاه شیراز 🆔 @goftemanuni

🔰مجمع نخبگانی فروغ ایران با همکاری مرکز مطالعات منطق حکمرانی دانشگاه شیراز برگزار می‌کند: 🔶️ نشست مجازی: جنگ رمضان: فرهنگ به مثاله سفر از میانه جنگ ✅ با حضور استاد برجسته فلسفه و عضو هیئت علمی پژوهشگاه مطالعات فرهنگی و علوم انسانی دکتر سید محمدتقی چاوشی دبیر نشست: علی چاوشی پژوهشگر فلسفه زمان: دوشنبه، ۱۷ فروردین ماه ۱۴۰۵، ساعت ۱۶ الی ۱۸ ⭕️ ورود برای عموم آزاد است ⭕️ در بستر مجازی اسکای روم: https://skyroom.online/ch/eorior/majmafars405 ✨💠 گفتمان دانشگاه شیراز 🆔 @goftemanuni

🔴 جبهه فرهنگی شهید عفیف تقدیم می‌کند: 🔻طنز مصور هجدهم: پایان تاریخ 😂 End of history😂 🔻نسخه فارسی و انگلیسی. 📌 ناظر به پیام ساعاتی قبل ترامپ🤮 مبنی بر پایان مهلت ایران در ساعت ۸ بعد از ظهر، سه شنبه به وقت شرق آمریکا. 🔊 با نشر این محتوا یاری گر ما باشید. ✨💠 گفتمان دانشگاه شیراز 🆔 @goftemanuni

پاسخ منطقی دختر میدان انقلاب به ظریف: 🔹مردم با شما مشکل شخصی ندارند، تفکر و نتیجه اقدامات شماست که مردم را عصبانی کرده است. ✨💠 گفتمان دانشگاه شیراز 🆔 @goftemanuni

🎥 سلاح مخفی ایران علیه جنگنده‌های نامرئی‌ آمریکا! 🔸️کانال یوتیوبی مطرح نظامی آی‌تِلی (AiTelly) با اشاره به این موشک، توانایی خارق‌العاده آن در شناسایی و درگیری با جنگنده‌های نسل پنجم را برجسته کرده است. 🔺️ این موشک با استفاده از حسگرهای فروسرخ و الگوی گشت‌زنی، قادر است حتی اف‑۳۵ آمریکا را که برای رادار نامرئی طراحی شده، هدف قرار دهد و پنهانکاری آن را ناکام بگذارد. ✨💠 گفتمان دانشگاه شیراز 🆔 @goftemanuni

ظریف و پایان جنگ؛ درمانی لیبرال-دیپلماتیک برای تشخیص ضدّ امپریالیستی ✍️ علیرضا رعنائی 🔸مقالۀ محمدجواد ظریف در فارن‌افرز واکنش‌های تندی را در ایران به‌دنبال داشت. خوب یا بد، ظریف با مکانیسم ماشه و فرانچسکو به یاد آورده می‌شود، با گفته‌هایی نظیر اینکه اگر امریکا حمله کند در کسری از ثانیه تمام سیستم ما از کار می‌افتد، یا این گفته که اگر جنگ شود، مسئولین آسیب نمی‌بینند و این مردم هستند که کشته می‌شوند. این سابقه و حافظه باعث شده است که خود مقاله و محتوای آن موردبررسی قرار نگیرد و تنها به صرف اینکه ظریف نویسندۀ آن است مورد هجمه قرار بگیرد. در این نوشتار کوتاه تلاش می‌کنم فارغ از هرگونه پیش‌داوری، صرفاً اصل متن مقاله را ملاک قرار داده و آن را در حد وسع طاقت خویش بررسی نمایم. ▫️ادعای محوری نوشتۀ ظریف این است که ایران باید از موقعیت دست بالا داشتن در جنگ استفاده کرده و به سمت یک توافق جامع استفاده کند، و از فرسایشی‌کردن بی‌پایان جنگ اجتناب کند. ظریف به درستی میان آتش‌بسِ صرف شکننده با صلحِ پایدار تفاوت قائل می‌شود. 🔹بااین‌حال، مسئلۀ اصلی متن از نظر راقم این سطور، وجود نوعی «عدم تناسب نهادی» است . این عدم تناسب را می‌توان در دو سطح دید. 1️⃣ در سطح نخست، میان واقعیت دولت-جامعۀ ایران و سازوکار پیشنهادی برای حل بحران شکاف وجود دارد. اگر ساخت قدرت در ایران، حافظۀ تاریخی آن، و تجربۀ برجام بر بی‌اعتمادی عمیق به آمریکا استوار باشد -چنان‌که خودِ ظریف بر آن تأکید می‌کند- آن‌گاه راه‌حلی که بر مصالحۀ گسترده با آمریکا و بازگشت به ترتیبات مورد قبول همان نظم بین‌المللی بنا شده، از نظر نهادی به‌سادگی قابل تحقق نیست. به بیان دیگر، نسخۀ درمان با زمینۀ نهادیِ حامل آن کاملاً جور درنمی‌آید. 2️⃣در سطح دوم، در خودِ استدلال نیز نوعی ناهم‌خوانی دیده می‌شود. متن از یک سو بر مقاومت، ایستادگی، و ناتوانی دشمن در تحمیل اراده‌اش تأکید دارد و می‌کوشد تصویری از دست بالای ایران ارائه دهد؛ اما از سوی دیگر، به راه‌حلی می‌رسد که مستلزم دادن امتیازهای مهم هسته‌ای و ژئوپلیتیک است (ولو آنکه این امتیازها در ظاهر چیزی بیشتر از آنچه در مذاکرات عراقچی-ویتکاف ردوبدل شده، نیست). اگر واقعاً منطق متن بر «پیروزی» استوار باشد، طبعاً دامنه و شکل مصالحه نیز باید متناسب با آن باشد. از همین رو، میان تصویر ارائه‌شده از موازنۀ قدرت و محتوای راه‌حل پیشنهادی فاصله‌ای دیده می‌شود که نمی‌توان به‌سادگی از کنار آن گذشت. ⭕ هستۀ این عدم تناسب در این است که ظریف بحران را با زبانی ضدّ هژمونیک و ضدّ امپریالیستی توضیح می‌دهد، اما راه‌حل را در قالبی لیبرال-دیپلماتیک صورت‌بندی می‌کند. او جنگ را محصول تجاوز، تحریم، بی‌اعتباری آمریکا، سکوت نهادهای بین‌المللی، و نظم امنیتی آمریکامحور می‌بیند؛ یعنی تشخیص او از بحران، یک تشخیصِ ساختاری است. اما در مرحلۀ درمان، به محدودسازی دوبارۀ برنامۀ هسته‌ای، نظارت‌های گسترده، ترتیبات امنیتی منطقه‌ای، بازگشایی هرمز (ولو تحت کنترل ایران)، ادغام در زنجیره‌های تأمین جهانی، و نوعی مصالحۀ بزرگ با همان قدرتی می‌رسد که آن را مهاجم می‌نامد. درواقع، تشخیص او ضدّ امپریالیستی است، اما درمانش ضدّ امپریالیستی نیست؛ بلکه درمانی لیبرال-دیپلماتیک برای تنظیم مجدد رابطۀ ایران با همان نظم سلطه است . ▪️نکتۀ دیگری هم در این متن هست که امیدوارم به نیت‌خوانی تعبیر نشود. بی‌تردید، مقاومت و توان پاسخگویی ایران فراتر از تصور بسیاری از تحلیل‌گران خارجی بوده است. اما در عین حال، ما آسیب‌پذیری‌ها و ضربات واقعی هم داشته‌ایم. از این رو، ممکن است تأکید ظریف بر «دست بالا» داشتن ایران، صرفاً توصیف بی‌طرفانۀ میدان نباشد، بلکه بخشی از یک قاب‌بندی سیاسی باشد. او احتمالاً می‌داند که اگر بی‌واسطه و بدون این پوشش بلاغی از مصالحه سخن بگوید، متنش در فضای داخلی ایران اساساً شنیده نخواهد شد. بنابراین نخست زبان مقاومت را به رسمیت می‌شناسد، خشم عمومی علیه آمریکا را تصدیق می‌کند، و سپس از دل همان زبان، نسخۀ مطلوب خود را پیش می‌برد. 🔺مخلص کلام اینکه به اعتقاد راقم این سطور نقد اصلی به مقالۀ ظریف این نیست که چرا از صلح سخن گفته است، بلکه این است که راه‌حل پیشنهادی او بر بستری نهادی‌ای استوار شده که هم با تشخیص خودش از بحران و هم با واقعیت سیاسی ایران کاملاً ناسازگار است . ✨💠 گفتمان دانشگاه شیراز 🆔 @goftemanuni

✅ کمیته سیاسی ستاد همبستگی ملی دانشگاهیان دانشگاه شیراز برگزار می‌کند: ◀️ سلسله وبینارهای جنگ تحمیلی، دفاع مقدس و همبستگی ملی ایرانیان(نشست ششم) 📌 موضوع: تجاوز آمریکایی صهیونی: بایدها و نبایدهای دیپلماسی در جنگ؟! ❇️سخنرانان: 🔶 دکتر علی باقری دولت آبادی 🔷 استاد روابط بین‌الملل دانشگاه یاسوج 🎤 روابط ایران و اعراب: از سیاست همسایگی تا تقابل در جنگ 🔶 دکتر رضا سلیمانی 🔷 دانشیار روابط بین الملل دانشگاه بوعلی‌سینا 🎤آسیب‌شناسی دیپلماسی در جنگ(بررسی موردی جنگ تحمیلی سوم) 🔶 دکتر مجید عباسی 🔷 دانشیار روابط بین الملل دانشگاه علامه طباطبایی 🎤 شیوه مذاکراتی آمریکا در بحران های بین المللی 🔶 دکتر مهدی نادری (دبیر علمی) 🔷 عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز 📅 زمان : سه شنبه ۱۸ فروردین ۱۴۰۵ ساعت: ۱۸-۱۶ 🌐 لینک اسکای روم جهت شرکت در نشست: https://www.skyroom.online/ch/farhangi.shirazu/elmi ✨💠 گفتمان دانشگاه شیراز 🆔 @goftemanuni

جنگ یه داستان فانتزی نیست؛ وقتی اتفاق بیفته به همه آسیب می‌زنه! ✨💠 گفتمان دانشگاه شیراز 🆔 @goftemanuni