زوال عقلانیت استراتژیک: کالبدشکافی شکست راهبردی عملیات «خشم حماسی» در ایران ✍️ روح‌اله شهنازی | عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز 🔹آنچه در حمله ایالات متحده به ایران رخ داد را نه می‌توان یک جنگ تمام‌عیار به معنای کلاسیک آن، که باید یک فاجعه استراتژیک خود تحمیلی نامید. پرونده عملیات خشم حماسی از منظر هزینه فایده‌ی اقتصادی، یک نمونه کلاسیک از تسلط سیاست داخلی هیستریک بر عقلانیت ژئواستراتژیک است. دولت ترامپ، بدون درک مفهوم عقلانیت محدود هربرت سایمون، عملیاتی را آغاز کرد که اساساً ریشه در خودفریبی راهبردی داشت. پیش‌فرض بنیادین کاخ سفید مبنی بر شکنندگی خطی سیستم سیاسی نظامی ایران و امکان دستیابی به فروپاشی سریع رژیم صرفاً از طریق یک حمله قطع‌کننده سر، نه تنها نادیده گرفتن پیچیدگی‌های شبکه‌ای قدرت در ایران، که مصداق کامل یک مغالطه معرفت‌شناختی در برآورد تهدید بود. طراحی اولیه این جنگ بر اساس یک سناریوی بهترین حالت شکل گرفته بوده، سناریویی که در آن عمق مقاومت نهادی حاکمیت ایران، ظرفیت بازتولید قدرت نامتقارن نیابتی‌ها و از همه مهم‌تر، استراتژی بقای مبتنی بر ایجادهزینه‌ توسط تهران به کلی نادیده انگاشته شده بود؛ گویی که واشنگتن، قربانی برساخته‌های اطلاعاتی مطلوب خود شده است. 🔸با عبور از ساعات طلایی نخست و شکست مفتضحانه راهبرد شوک و هراس، شاهد چرخشی اجباری و هراسناک از یک جنگ گریزپذیر مبتنی بر قدرت هوایی صرف، به یک جنگ فرسایشی گریزناپذیر بودیم که تبعات هولناکی برای ساختار اقتصادی نظامی ایالات متحده به همراه داشت. از منظر مدیریت عملیات و اقتصاد دفاعی، این تغییر استراتژی (یا به بیان دقیق‌تر، این فروغلتیدن در باتلاق) نشان‌دهنده شکست کامل سیستم فرماندهی و کنترل در تطبیق اهداف با منابع است. گزاره متناقض تغییر رژیم، سپس نابودی توان هسته‌ای و موشکی و در نهایت بازکردن تنگه قبلا باز هرمز، یک تثلیث ناممکن در طراحی استراتژیک بود که هر بخش از آن نیازمند ابزارها، توالی‌ها و افق‌های زمانی کاملاً متفاوتی است. هنگامی که ترامپ ناگزیر به انتقال از افسون هواپیماهای بدون سرنشین به منطق خونین چکمه‌های روی زمین شد و گزینه‌هایی چون تصرف جزیره خارک و لارک را روی میز آورد، این امر به معنای پذیرش ضمنی یک نکته مرگبار بود که ماشین نظامی آمریکا، با وجود ترور و کشتار ترکیبی از نظامیان و غیر نظامیان در ایران، در نبرد اراده‌ها شکست خورده بود و حال باید برای یک پروژه اشغالگری پرهزینه و بی‌افق، برنامه‌ریزی می‌کرد؛ پروژه‌ای که هزینه‌های ورود به آن، خروج از آن را عملاً به یک معمای حل‌نشدنی بدل ساخت. ▪️در عمیق‌ترین لایه تحلیل، آنچه در این جنگ غایب است، نه صرفاً یک استراتژی خروج، که اساساً فقدان مفهوم پیروزی به عنوان یک مقوله سیاسی قابل دستیابی است. رهبری سیاسی در واشنگتن دچار یک توهم عملیاتی است، بدین معنا که ترور رهبران و فرماندهان و انهدام فیزیکی اهداف را با حصول نتایج سیاسی مطلوب اشتباه گرفته است. این یک خطای معرفت‌شناختی مهلک است؛ موفقیت اولیه در سطح تاکتیکی مجموعه درگیری‌ها، ضرورتاً به پیروزی در سطح راهبردی جنگ تفسیر نمی‌شود. ایران پساجنگ، با وجود شهدا و ویرانی‌های زیاد، نه تنها فرو نپاشید، بلکه با انسجام اجتماعی تحمیل‌شده از بیرون، مشروعیتی مضاعف برای بازسازی و مقاومت نهادی کسب کرده است. از دیدگاه اقتصاد سیاسی بین‌الملل، راهبرد محاصره دریایی نیز یک تیغ دولبه از آب در خواهد آمد. ▫️نتیجه‌گیری نهایی از این فاجعه، حکایت از یک ورشکستگی فکری در قلب امپراتوری امریکا دارد. ایالات متحده وارد جنگی شد که در آن، صفر استراتژیک حاکم بود؛ یعنی هیچ تناسبی میان هزینه‌های کلان تحمیل‌شده و منافع ژئوپلیتیک قابل تحصیل وجود نداشت. زیرا نه تعریف دقیق پیروزی مشخص شده بود و نه طرحی برای صلح بعد از جنگ وجود داشت. این شکست راهبردی، زنگ خطری برای افول مدیریت هژمونیک است؛ یعنی قدرتی وجود دارد که سلاح‌ها و ابزارهای ترور و تخریب دارد اما فاقد چارچوب‌های مفهومی منسجم برای خلق نظم سیاسی مطلوب است. این همان تراژدی قدرت ناقص است؛ جایی که توان نظامی لجام‌گسیخته، نه به خلق بازدارندگی، که به تولید بی‌ثباتی پایدار و یک پیروزی پیرهی خودویرانگر می‌انجامد. این پرونده برای همیشه در دانشکده‌های مدیریت و استراتژی نظامی تدریس خواهد شد. ✨💠 گفتمان دانشگاه شیراز 🆔 @goftemanuni

معاونت پژوهشی دانشکده معارف اسلامی و حقوق با همکاری انجمن علمی حقوق دانشگاه امام صادق علیه‌السلام برگزار می‌کند: 📌 نشست_علمی: امکان‌سنجی سلب تابعیت از ایرانیان خارج‌نشین معاند با حضور: 👤 دکتر طاهر حبیب‌زاده عضو هیأت علمی دانشکده معارف اسلامی و حقوق دانشگاه امام صادق علیه‌السلام 🗓️ زمان: یکشنبه ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ - ساعت ۱۸ 🔗 شرکت در نشست از اینجا ✨💠 گفتمان دانشگاه شیراز 🆔 @goftemanuni

🔰مجمع نخبگانی فروغ ایران برگزار می‌کند: 🔶️ نشست مجازی: *غلبه قدرت بر حقیقت؛ جنگ‌های متجاوزانه آمریکا و صهیونیسم، نتیجه تفسیر انحرافی از ماهیت علم و رابطه آن با دین* ✅ با حضور استاد ممتاز و چهره ماندگار دانشگاه صنعتی شریف، فیزیکدان و نظریه‌پرداز علم و دین در سطح جهانی و عضو پیوسته فرهنگستان علوم ایران: *دکتر مهدی گلشنی* دبیر نشست: دکتر سید سعید موسوی اصل عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز زمان: شنبه ۵ اردیبهشت ماه ۱۴۰۵، ساعت ۱۶ الی ۱۸ ⭕️ *ورود برای عموم آزاد است* ⭕️ در بستر مجازی اسکای روم: https://skyroom.online/ch/eorior/majmafars405 ✨💠 گفتمان دانشگاه شیراز 🆔 @goftemanuni

✅ رئیس مؤسسه مطالعات خاورمیانه در «مؤسسه روابط بین‌الملل معاصر چین»: 📍اگر ترامپ تا پیش از ۴ ژوئیه و در آستانه دویست و پنجاهمین سالگرد تأسیس ایالات متحده نتواند وعده شکوه آمریکا را محقق کند، در افکار عمومی به عنوان یک رئیس‌جمهور شکست‌خورده قلمداد خواهد شد. به همین دلیل است که او اکنون به شدت سراسیمه عمل می‌کند. طرف ایرانی نیز به درستی این نقطه ضعف را شناسایی کرده و می‌داند که طرفِ مضطرب، واشنگتن است. لذا ایران دلیلی برای شتاب‌زدگی نمی‌بیند... ✨💠 گفتمان دانشگاه شیراز 🆔 @goftemanuni

💢 دانشکده حقوق و علوم سیاسی و انجمن علمی علوم سیاسی دانشگاه شیراز با همکاری مرکز مطالعات اوراسیایی مرکزی دانشگاه تهران برگزار می‌کند: ‌ سلسله نشست های رفتارشناسی کنشگران بین‌المللی و منطقه ای در قبال جنگ آمریکایی_اسرائیلی علیه ایران ‌ ⭕️ نشست هفتم: رفتار شناسی روسیه در قبال جنگ آمریکایی_اسرائیلی علیه ایران ‌ سخنرانان: دکتر الهه کولایی (استاد مطالعات منطقه ای دانشگاه تهران و رئیس مرکز مطالعات اوراسای مرکزی دانشگاه تهران) موضوع: روسیه و حمله نظامی اسرائیل و آمریکا به ایران دکتر عارف بیژن (پژوهشگر ارشد مطالعات روسیه، مرکز مطالعات استراتژیک خاورمیانه) موضوع: راهبرد و نقش چندبعدی روسیه در منازعات منطقه ای ‌ دبیر نشست: محمدصادق محمودی ( دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه شیراز) ‌ زمان: یکشنبه ۶ اردیبهشت ماه ساعت ۱۸ ‌ در بستر مجازی اسکای روم https://skyroom.online/ch/farhangi.shirazu/elmi2 ✨💠 گفتمان دانشگاه شیراز 🆔 @goftemanuni

✅ جان مرشایمر در مصاحبه با پیرس مورگان: 📍بیایید تا قبل از ویران شدن اقتصاد بین الملل به این جنگ پایان دهیم، ایرانی‌ها تا مغز استخوان ملی‌گرا هستند و هرگز دست‌هایشان را به نشانه تسلیم بالا نخواهند برد... ✨💠 گفتمان دانشگاه شیراز 🆔 @goftemanuni

🎥 پیام صریح از تهران؛ «وحدت رهبری» واقعیتی فراتر از برداشت‌های اشتباه! 🔸️علی اکبر دارینی، پژوهشگر مرکز مطالعات راهبردی تهران: رهبری ایران متحد است، این یک سوءبرداشت از ساختار رهبری ایران است که تصور شود شکاف جدی وجود دارد. کل این جنگ بر پایه محاسبات اشتباه شروع شد و این تصور هم یک محاسبه اشتباه دیگر است. 🔺️کنترل تنگه هرمز با دیپلماسی در تضاد نیست و مانع آن نمی‌شود. آمریکا باید درک کند که یک نظم امنیتی جدید در منطقه برقرار شده است. ✨💠 گفتمان دانشگاه شیراز 🆔 @goftemanuni

✅ کمیته معارف و فلسفه با همکاری کمیته جامعه‌شناسی ستاد همبستگی ملی دانشگاهیان دانشگاه شیراز برگزار می‌کند: ‌ ◀️ سلسله وبینارهای جنگ تحمیلی، دفاع مقدس و همبستگی ملی ایرانیان(نشست دهم) ‌ 📌 موضوع: نگاه الهیاتی به موضوع جنــگ تحمیلی و خانواده ‌ ❇️سخنرانان: ‌ 🔶 حجت‌الاسلام و المسلمین محمدرضا زیبایی‌نژاد 🔷 رئیس پژوهشکده زن و خانواده 🎤 نگاه الهیاتی به موضوع جنــگ تحمیلی و خانواده ‌ 🔶 دکتر طاهره سترگ 🔷 استادیار بخش معارف اسلامی دانشگاه شیراز 🎤 الهیات خانواده در امتداد دفاع مقدس در جنگ رمضان؛ از آرامش‌بخشیِ معنوی تا تربیت و مصونیت‌سازیِ نسل نو ‌ 🔶 دکتر مریم هاشم‌پور صادقیان (دبیر علمی) 🔷 استادیار بخش جامعه‌شناسی دانشگاه شیراز ‌ 📅 زمان: سه‌شنبه ۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ ساعت: ۱۶:۴۵ تا ۱۸:۴۵ ‌ 🌐 لینک اسکای روم جهت شرکت در نشست: https://www.skyroom.online/ch/farhangi.shirazu/elmi ✨💠 گفتمان دانشگاه شیراز 🆔 @goftemanuni

انجمن علمی مشاوره دانشگاه علامه طباطبائی با همکاری انجمن مشاوره ایران و سایر انجمن های برتر کشور برگزار می‌کند: ‌ وبینار درس خواندن، وقتی همه چیز به هم ریخته است! ‌ مدرس: دکتر مهدی وجدانی همت متخصص مشاوره مدرسه عضو هیئت علمی گروه مشاوره دانشگاه علامه طباطبائی ‌ زمان: چهارشنبه ۹ اردیبهشت ساعت ۱۷ ‌ لینک نشست: https://meeting.atu.ac.ir/ch/anjoman-cons ‌ ✨💠 گفتمان دانشگاه شیراز 🆔 @goftemanuni

اسپوتنیک: جنگ غرب آسیا تاکنون جهان را تا سال ۲۰۳۰ از ۱۵ درصد عرضه گاز طبیعی مایع محروم کرده است. 🔹️بر اساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، این بحران یکی از جدی‌ترین تهدیدها برای امنیت انرژی جهانی محسوب می‌شود و جریان نفت و گاز از این گذرگاه کلیدی به‌شدت آسیب دیده است. ✨💠 گفتمان دانشگاه شیراز 🆔 @goftemanuni

🔰مجمع نخبگانی فروغ ایران برگزار می‌کند: 🔶️ نشست مجازی: غرب و آخرالزمان؛ راز دشمنی غرب و یهود با اسلام و ایران 🔺 نشست دوم 🔺 ✅ با حضور نظریه پرداز برجسته اندیشه معاصر ایران و جهان و مدیر مؤسسه موعود: استاد اسماعیل شفیعی سروستانی دبیر نشست: دکتر سید سعید موسوی اصل عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز زمان: سه شنبه ۸ اردیبهشت ماه ۱۴۰۵، ساعت ۱۶ الی ۱۸ ⭕️ ورود برای عموم آزاد است ⭕️ در بستر مجازی اسکای روم: https://skyroom.online/ch/eorior/majmafars405 ✨💠 گفتمان دانشگاه شیراز 🆔 @goftemanuni

🛑 فروپاشی دکترین امنیتی اسرائیل 🔹فارن پالیسی در گزارشی تحلیلی نوشته است: «دکترین امنیتی تل‌آویو به معنی واقعی کلمه شکست خورده است.» جنگ چهل‌روزه اخیر را باید نقطه عطفی در فرسایش و حتی فروپاشی دکترین امنیتی اسرائیل دانست؛ دکترینی که سال‌ها بر «بازدارندگی مطلق»، «انتقال نبرد به خارج از مرزها» و «نابودی پیش‌دستانه تهدیدات» استوار بود. 🔸 این جنگ، اما نشان داد که این مفروضات دیگر کارایی پیشین را ندارند. ورود مستقیم آمریکا و اسرائیل به یک تقابل پرهزینه با ایران، نه‌تنها به تحقق اهداف اعلامی آن‌ها منجر نشد، بلکه برعکس، محدودیت‌های قدرتشان را آشکار کرد. 🔹نه زیرساخت‌های حیاتی ایران از کار افتاد، نه انسجام داخلی آن دچار فروپاشی شد و نه محور مقاومت از صحنه حذف گردید. در مقابل، ایران توانست با حفظ ابتکار عمل، هزینه‌های درگیری را مدیریت و حتی به طرف مقابل تحمیل کند. 🔸در سطح منطقه‌ای نیز اسرائیل نتوانست معادلات میدانی را به نفع خود تغییر دهد. جبهه‌های مختلف همچنان فعال ماندند و بازیگران مقاومت نه‌تنها تضعیف نشدند، بلکه انسجام بیشتری پیدا کردند. این یعنی شکست راهبردی پروژه‌ای که هدفش قطع زنجیره مقاومت بود. ✨💠 گفتمان دانشگاه شیراز 🆔 @goftemanuni