1- شرایط قبل از اجرای کار و جریان طبیعی رودخانه که از میان زمین عبور میکند

2- جریان آب پشت خاکریزهای اجرا شده در امتداد خطوط تراز زمین

3- تجمع آب پشت خاکریزها بعد از وقوع هر سیلاب

4- پوشش گیاهی ایجاد شده با استفاده از ذخیره رطوبت در فصله بین خاکریزهای تراز

تعریف "حوزه آبخیز" چیست؟ Sider Fusion حوزه آبخیز به منطقه‌ای اطلاق می‌شود که تمامی آب‌های سطحی و زیرزمینی که در آن جمع‌آوری می‌شود به یک نقطه خاص (مانند رودخانه، دریاچه یا تالاب) هدایت می‌شوند. به عبارت دیگر، یک حوزه آبخیز شامل عرصه‌هایی است که آب بارش‌ها، ذوب برف‌ها و سایر منابع آب در آن جمع می‌شود و به یک رود یا منبع آبی خاص می‌ریزد. ویژگی‌های حوزه آبخیز حدود مشخص: هر حوزه آبخیز دارای مرزهای طبیعی مشخصی است، مانند کوه‌ها یا دره‌ها که جریان آب را به سمت یک نقطه معین هدایت می‌کنند. اجزای اکوسیستمی: شامل خاک، گیاهان، جانوران و منابع آب است که همگی در تعامل با یکدیگر و تحت تأثیر محیط زیست قرار دارند. نقش در مدیریت منابع: پایش و مدیریت حوزه‌های آبخیز برای تأمین آب سالم، کنترل فرسایش خاک، و حفظ تنوع زیستی بسیار مهم است.   دسته‌بندی حوزه‌های آبخیز حوزه‌های کوچک: ممکن است شامل رودخانه‌های کوچک و جویبارها باشد. حوزه‌های بزرگ: می‌تواند شامل چندین زیرحوزه و جریان‌های بزرگتر آب باشد. اهمیت حوزه‌های آبخیز تأمین منابع آب: تأمین آب شیرین برای مصارف مختلف، از جمله کشاورزی، شرب و صنعت. حفاظت از محیط زیست: حفظ اکوسیستم‌ها و تنوع زیستی. مدیریت سیلاب: کاهش خطر سیلاب‌ها و برنامه‌ریزی برای استفاده بهینه از منابع آب.

معنی و مفهوم "مدیریت جامع حوزه آبخیز" (Integrated Watershed Management) چیست؟ Sider Fusion مدیریت جامع حوزه آبخیز یا Integrated Watershed Management (IWM) به یک رویکرد چندبُعدی و یکپارچه در مدیریت منابع طبیعی حوزه‌های آبخیز اشاره دارد. هدف این نوع مدیریت، بهینه‌سازی استفاده از منابع آب، اراضی و سایر منابع طبیعی به طور همزمان، در راستای تأمین نیازهای اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی است. ویژگی‌های مدیریت جامع حوزه آبخیز یکپارچگی: تلفیق تمام ابعاد مدیریت منابع، شامل آب، خاک، گیاهان و جانوران، به گونه‌ای که این منابع به طور هماهنگ مدیریت شوند. مشارکت ذینفعان: درگیر کردن تمام ذینفعان کلیدی مانند کشاورزان، بهره برداران محلی، جوامع محلی، دولت و سازمان‌های غیردولتی در فرآیند تصمیم‌گیری و سیاستگذاری و برنامه ریزی. رویکرد اکوسیستمی: توجه به روابط پیچیده بین عناصر مختلف اکوسیستم و تأثیرات آنها بر یکدیگر. مدیریت اطلاعات: استفاده از داده‌ها و اطلاعات علمی و محلی به منظور ارتقای استراتژی‌های مدیریت. پایداری: تأکید بر توسعه پایدار و حفظ محیط زیست برای نسل‌های آینده. اهداف اصلی مدیریت جامع حوزه آبخیز: ·        بهبود کیفیت و کمیت منابع آب ·        کاهش خطرات سیلاب و خشکسالی ·        حفظ و بهبود تنوع زیستی ·        ارتقای معیشت جوامع محلی ·        ترویج استفاده پایدار از منابع طبیعی مدیریت جامع حوزه آبخیز به گونه‌ای طراحی شده است که چالش‌های محیطی و اجتماعی را به شکل هماهنگ و مؤثر حل کند.

با توجه به شرائط کشور ایران، چگونه میتوان یک "برنامه مدیریت جامع و یکپارچه حوزه آبخیز" تهیه نمود؟ Sider Fusion تهیه یک برنامه مدیریت جامع و یکپارچه حوزه آبخیز در کشور ایران نیازمند توجه به شرایط خاص کشور، از جمله تنوع اقلیمی، منابع طبیعی، چالش‌های محیطی و نیازهای اجتماعی و اقتصادی است. در زیر مراحل پیشنهادی برای این برنامه ارائه می‌شود. مراحل تهیه برنامه مدیریت جامع و یکپارچه حوزه آبخیز تحلیل وضعیت موجود جمع‌آوری داده‌ها: بررسی منابع آب، خاک، گیاه و جانور در حوزه آبخیز. تحلیل مشکلات: شناسایی چالش‌ها مانند فرسایش خاک، آلودگی آب، و تغییرات اقلیمی. مطالعه اجتماعی: درک نیازها و خواسته‌های جوامع محلی و ذینفعان. تعیین اهداف و اولویت‌ها هدف‌گذاری: تعریف اهداف کلی و خاص برای مدیریت منابع در حوزه آبخیز. تعیین اولویت‌ها: مشخص کردن اولویت‌ها بر اساس نیازها و منابع موجود. مشارکت ذینفعان گردهمایی‌ها و کارگاه‌ها: برگزاری جلسات با ذینفعان مختلف (کشاورزان، مسئولان محلی، کارشناسان،NGOs ) برای جلب نظرها و پیشنهادات. ایجاد کمیته‌های مشارکتی: تشکیل کمیته‌هایی برای نظارت و اجرای برنامه با مشارکت جامعه. طراحی استراتژی ها و اقدامات آموزش و توانمندسازی: برگزاری کارگاه‌ها و دوره‌های آموزشی برای جوامع محلی. اقدامات حفاظتی: برنامه‌ریزی برای کاشت درخت، جلوگیری از فرسایش، و استفاده بهینه از آب. توسعه زیرساخت‌ها: طراحی و ساخت زیرساخت‌های مورد نیاز مانند سدها و بندها (چکدم ها). اجرای برنامه اجرای اقدامات طراحی‌شده: پیاده‌سازی مراحل مختلف برنامه در سطح محلی. آموزش و اطلاع‌رسانی: اطلاع‌رسانی بیشتر درباره اقدامات و مزایای آنها. نظارت و ارزیابی پایش مستمر: نظارت بر تأثیرات برنامه و ارزیابی نتیجه‌ها. بازخورد و بهبود: جمع‌آوری بازخورد از ذینفعان و بهبود برنامه بر اساس ارزیابی‌ها. تثبیت و توسعه پایدار توسعه نهادینه: ایجاد نهادهای قوی محلی برای ادامه مدیریت آبخیز. ادغام با سیاست‌های ملی: پیوند برنامه با سیاست‌های کلی کشور برای حمایت و توسعه پایدار. نکات مهم توجه به تنوع اقلیمی: ایران دارای اقلیم‌های متفاوتی است، بنابراین برنامه باید متناسب با شرایط محلی تنظیم شود. شناسایی چالش‌های خاص: مانند خشکسالی، سیلاب‌ها و آلودگی منابع آب که نیاز به مدیریت خاص دارند. توسعه همکاری‌های بین‌سازمانی: همکاری با نهادهای دولتی و بین‌المللی برای جذب منابع و حمایت از برنامه

💥 ناترازی اقلیمی سمانه نگاه* نیما فریدمجتهدی**: شاید یکی از مواردی که بحق هم از لحاظ بار معنایی و هم جنبه‌های توصیفی برای آن می‌توان از واژه ناترازی بهره برد، مسئله شرایط آب‌وهوایی ایران حداقل در یک دهه اخیر است. معادله شرایط خشکی و خشک‌سالی در ایران دارای چند مؤلفه است که تنها یکی از مؤلفه‌های آن، ریزش‌های جوی است که البته به‌ دلیل اینکه دیگر مؤلفه‌های آن مانند بارگذاری بیش از حد و ایجاد تقاضای مضاعف، نحوه توزیع و بهره‌برداری نامناسب وجود دارد، اگر هم در صورت مطلوب و مورد انتظار ‌می‌بارید، این حجم نقصان را جوابگو نبود.   امان از اینکه همین هم نمی‌بارد، ناتراز شده‌ایم و این ناترازی و ناهنجاری مدت‌ها‌ست‌ گریبان‌مان را گرفته‌ است؛ آن‌قدر که حتی یادمان می‌رود این‌قدر نگوییم‌ خشک‌سالی، بلکه ما دچار خشکی شده‌ایم‌ و سؤال اینجاست که چرا معیارهای بلندمدت خود را برای تعیین خشک‌سالی تغییر نمی‌دهیم؟ اگر در منطقه‌ای بیش از یک دهه است که شرایط ناهنجاری منفی برقرار است، یعنی دیگر با پدیده‌های نوسانی‌ یا اتفاقی مانند خشک‌سالی روبه‌رو نیستیم، بلکه ‌شرایط‌مان تغییر کرده‌ است.   بنابراین واژه خشک‌سالی گاهی می‌تواند گول‌زننده باشد. آقای استاندار، آقای وزیر، ما دچار خشک‌سالی هستیم، بنابراین با این گزاره، وعده روزهای خوبی هم برای او کنار می‌گذاریم، اما آیا این ترسالی و شرایط نرمال گذشته خواهد آمد؟ بنابراین‌ اگر منطقه نیمه‌خشک یا خشک بوده، خشک‌تر شده‌ایم، اندازه و میزان آن بماند. بر این اساس، با تغییر اندازه‌‌ معیار بارش بلندمت، دنبال راهکارهای خشکی نباشیم؛ باید برای زندگی در شرایط خشک‌تر خود را سازگار کنیم. بنابراین، نمایش نمودارهای خشک‌سالی برای نشان‌دادن اینکه بارشی که ما زمانی دریافت می‌کردیم‌ این میزان کاسته شده‌ است، الزاما نمایاندن مسئله نیست و شاید باعث گمراهی ما‌ست.   توصیف و روایت آب‌وهوای این روزهای ایران شرایط متناقض‌گونه‌ای را فراهم آورده است که برخی را به شک در زمینه نقش تغییر آب‌وهوا و گرمایش جهانی وا‌می‌دارد. بااین‌حال، نکته‌ای اساسی که در مسئله گرمایش و تغییر اقلیم وجود دارد و شاید برخی را تنها به توجه به افزایش گرما و تشدید خشکی انداخته، همین تردید‌ها‌ست. پس اگر بخواهیم از این منظر به داستان نگاه کنیم، به احتمال زیاد بخش مهم و البته اثرگذار آن را نمی‌شناسیم؛   یعنی همین افزایش تردید و بی‌توجهی به ثبات آب‌وهوایی که قبل از آن وجود نداشت. در روزهایی که اصطلاحاتی همچون فروپاشی آب‌وهوایی توسط دبیرکل سازمان ملل اعلام شده و بحث تروریسم آب‌و‌هوایی هم به آن افزوده شد، دیگر آمارها نیست که حرف می‌زنند، رفتارهای طبیعت است که چالش‌های خود را به رخ می‌کشند.   وضعیت بارشی کشور   وضعیت بارشی کشور تا تاریخ 13 بهمن 1403 نشان از کاهش 51‌درصدی بارش از ابتدای سال آبی جاری دارد. وضعیت بارشی کشور نسبت به سال آبی گذشته نیز 10 درصد کاهش را نشان می‌دهد؛ یعنی ما نسبت به سال گذشته‌ کاهش 10درصدی را تاکنون تجربه کرده‌‌ایم. سهم بارش‌های امسال تنها توانسته 22 درصد از میزان تأمین سالی آبی را پوشش دهد؛ از این زاویه هم نگاه کنیم، شرایط چندان خوشایند ‌نیست.   به‌جز استان مازندران که به شکل خفیفی در موازنه مثبت با رقم 4.4 درصد قرار گرفته‌ است، در تمامی استان‌ها ارقام نشان از شرایط نامطلوب کشور دارد. به هر سوی که می‌نگریم، ارقام تکان‌دهنده است. در شمال‌ غرب کشور استان آذربایجان شرقی با رقم 68 درصد کاهش و در مرکز ایران اصفهان با رقم 61 درصد به‌عنوان نماینده مرکز فلات ایران، کاهش بارش داشته‌ایم.   استان قزوین به نمایندگی از استان‌های کرانه جنوبی البرز، با‌ 50 درصد، شرایط بارشی و البته توزیع برف و منابع آبی پیش‌رو را نمایش می‌دهد. در شمال‌ شرقی استان خراسان رضوی با رقم 44 درصد و در جنوب‌ غربی خوزستان با 63 درصد وضعیت بغرنج در آن منطقه را رونمایی می‌کند. در جنوب‌ شرقی سیستان‌و‌بلوچستان با رقم 66 درصد کاهش، در کرانه جنوبی خلیج فارس و دریای عمان‌ با رقم کاهش 69 درصد در بوشهر‌ و در کرانه‌های جنوبی دریای کاسپین، استان گلستان با 34 درصد بیشترین کاهش را داشته‌ است.   در غرب کشور هم وضعیت‌ فرقی با دیگر نقاط ‌ندارد؛ همدان با 38 درصد کاهش بیشترین کاهش را دارد. وضعیت بغرنج در استان‌هایی است که منشأ برف‌گیری حوضه‌های آبریز غرب و مرکز و جنوب‌ غربی ایران هستند. نماینده خشکی تا این موقع زمستان، استان لرستان با رقم کاهشی 53 درصد است؛ هرچند زاگرس جنوبی نیز شرایط بدتری را تجربه می‌کند؛ ‌استان فارس 69 درصد کاهش بارش را در این موقع از سال تجربه کرده‌ است.  

🌹🌹چهل و ششمین سالگرد پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی ایران را خدمت همه عزیزان تبریک و تهنیت عرض می کنیم🌹🌹 ╭━⊰❀☔️🌍🌧❀⊱━╮ @ircsa2023 ╰━⊰❀☔️🌍🌧❀⊱━╯

اولویت های پژوهشی و فناوری کشور از منظر آمایش سرزمین یکشنبه 28 بهمن 1403، ساعت ۱۳-۱۵ https://skyroom.online/ch/iict/farhang۲ ╭━⊰❀☔️🌍🌧❀⊱━╮ @ircsa2023 ╰━⊰❀☔️🌍🌧❀⊱━╯