بسم الله الرحمن الرحیم 🌲 معرفت نفس (۱۰) 🖌 محمدرضا اکبری 🔶 فصل دوم 🔹 آثار معرفت نفس ( ۳) 💠 ۳. جهاد با نفس وقتی انسان نفس خود را بشناسد که امرکننده به بدی‌هاست چنان‌که قرآن کریم از قول یوسف علیه‌السلام می‌فرماید: إِنَ‌ النَّفْسَ‌ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ. (یوسف، ۵۳) همانا نفس همواره به بدی‌ها فرمان می‌دهد. و بداند که نفس بزرگ‌ترین دشمن اوست چه اینکه پیامبر ص فرمود: أَعْدَى‌ عَدُوِّكَ‌ نَفْسُكَ الَّتِي بَيْنَ جَنْبَيْكَ. (عدة الداعي، ص۳۱۴) دشمن‌ترین دشمنان تو، همان نفس تو است كه با خود دارى‌؛ 🔸مرحوم آیت‌الله شیخ محمدتقی آملی فرمودند: من خواب دیدم، دشمن به من حمله کرده است و به من پرخاش می‌کند. ناچار شدم که دست او را بگیرم. دستش را گاز گرفتم و ناگهان از شدت درد، بیدار شدم، دیدم دستم در دهان خودم قرار دارد. فهمیدم دشمن من، خودم هستم و کسی به سراغ من نمی‌آید. این نفس است که دشمن من است. ما از بیرون آسیب نمی‌بینیم، هرچه می‌بینیم از درون است. 🔸و وقتی بفهمد هوای نفس چه اندازه در طول تاریخ بشر او را به فساد کشیده است طبعاً با آن مبارزه می‌کند و این مبارزه را روایات جهاد اکبر نامیده‌اند. امیرالمؤمنین علیه‌السلام فرمود: رَدْعُ النَّفْسِ عَنِ الْهَوَى الْجِهَادُ الْأَكْبَرِ. (تصنيف غررالحکم، ص۲۴۱) بازداشتن نفس از خواسته‌هایش جهاد اکبر است. 🔹مبارزه با نفس ازاین‌جهت جهاد بزرگ‌تر است که انسان با خودش باید بجنگد و این کار بسیار دشواری است؛ از طرفی این جهاد مثل جهاد اصغر که همان جهاد نظامی است نمی‌باشد؛ زیرا در جهاد نظامی میدان، دشمن و سلاح مشخص است؛ اما در جهاد اکبر انسان در درون خودش با خود درگیر می‌شود و نمی‌تواند او را از میان بردارد؛ بلکه طریق مبارزه آن است که بال‌وپر نفس را بچیند و دستورات او را اطاعت نکند؛ بلکه برخلاف خواسته‌هایش عمل کند و این‌ها مبارزه با نفس را دشوار می‌کند. 🔸اما باید دانست این دشواری‌ها ارزش آن را افزایش می‌دهد به‌طوری‌که یکی از مهم‌ترین مسائل دینی مبارزه با نفس خواهد بود چه اینکه امیرالمؤمنین علیه‌السلام فرمود: رَأْسُ الدِّينِ مُخَالَفَةُ الْهَوَى‌.(تصنيف غررالحکم، ص۲۴۱) سر دین مخالفت با هواوهوس است. 🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیام‌رسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi

بسم الله الرحمن الرحیم 🌲 معرفت نفس (۱۱) 🖋 محمدرضا اکبری 🔶 فصل دوم 🔹 آثار معرفت نفس ( ۴) 💠 ۴. مصونیت از آلودگی‌ها وقتی انسان خود را شناخت و به شرافت و بزرگی خود پی برد و دریافت که چه اندازه می‌تواند کمال یابد و قلب خود را حرم خدا کند؛ هیچگاه قلب خود را بتخانه انواع بت‌ها نمی‌کند و آن را به معاصی و هواهای نفسانی آلوده نمی‌سازد. 🔸امیرالمومنین علیه السلام در روایاتی از کتاب تصنیف غرر الحکم فرمود: کسی که شرافت و بزرگی خود را شناخت آن را از پستی شهوات و آرزوهای باطل حفظ می‌کند. و در حدیث دیگری فرمود: کسی که قدر نفس خود را بداند با امور فانی دنیا به آن اهانت و سستی نمی‌ورزد. 🔹و امام باقر علیه السلام در کتاب تحف العقول، در توصیه به جابربن یزید جعفی فرمود: سُدَّ سَبِیلَ الْعُجْبِ بِمَعْرِفَةِ النَّفسِ. راه خود بزرگ بینی را با معرفت نفس ببند. 🔸5. امیرالمومنین علیه السلام روایات دیگری را در آثار معرفت نفس در کتاب تصنیف غررالحکم فرموده است که برخی از آنها را نقل می‌کنیم: بزرگترین حکمت آن است که انسان نفس خود را بشناسد. نهایت معرفت آن است که مرد نفس خود را بشناسد. رستگاری بزرگ آن است که کسی نفس خود را بشناسد. 🔸 کسی که نفس خود را نشناسد از راه نجات دور می‌شود و در گمراهی‌ها و نادانی‌ها فرو می‌افتد. کسی که قدر خود را نداند هلاک می‌شود. کسی که خود را بشناسد از دنیا جدا می‌شود. 🔸در توضیح این روایت می‌گوییم: کسی که خود را بشناسد و بفهمد از عالم بالاست، روح الهی و حرم خداست و دنیا موقت، فانی و به تعبیر قرآن کریم لهو و لعب [سرگرمی و بازی] است جذب دنیا نخواهد شد تا به تبعات منفی آن آلوده نگردد. 🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیام‌رسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi

بسم الله الرحمن الرحیم 🌲 معرفت نفس (۱۲) 🖋 محمدرضا اکبری 🔶 فصل سوم 💠 جایگاه ارزشی نفس ( ۱) نفس انسان گوهر شب چراغ عالم وجود است. نفس که از آن به قلب و روح هم تعبیر می‌شود از جایگاه بلندی در عالم امکان برخوردار است. گلستان وجود، گل زیبنده‌ای دارد و آن قلب انسان است و چگونه چنین نباشد که خداوند آن را با عنایتی خاص آفریده است. 🔸 امیرالمومنین علیه السلام فرمود: إِنَّ النَّفْسَ لَجَوْهَرَةٌ ثَمِینَةٌ. (تصنیف غررالحکم، ص ۲۳۱) همانا نفس گوهر گران‌بهایی است. گران‌بهایی این گوهر ربانی به کمالات فراوانی است که در نوع خلقت آن نهفته است. قرآن کریم می‌فرماید: لَقَدْ خَلَقنَا الْإنسانَ فِی أَحسَنِ تَقْوِیْم.( تین، ۴) ما انسان را به بهترین ساختار آفریدیم. 🔸 این کمالات وجودی است که انسان را شایسته جانشینی خداوند در زمین کرده و خلعت گرانقدر خلافت الهی را بر قامت زیبای او پوشانده است؛ چنانچه قبل از خلقت آن به فرشتگان فرمود: إِنِّی جاعِلٌ فِی الأَرضِ خَلِیفَةً. من در زمین خلیفه قرار می‌دهم. 🔹خلافت الهی از مقامات بلندی است که به انسان عطا شده و او را سزاوار سجده فرشتگان کرده است چه اینکه خدای تعالی در سوره بقره، آیه ۳۴ با فرمان «أُسْجُدُوا لِآدَم» [برای آدم سجده کنید] همه فرشتگان را به سجده بر آدم فراخواند. 🔸 این قلب آدمی است که خداوند در وصف شرافت آن فرموده است: لَا یَسَعُنِی أَرضِی وَ لَا سَمَائِی وَ لَکِنْ یَسَعُنِی قَلبُ عَبدِیَ الْمُؤمِنِ. (مفاتیح الغیب، نوشته صدرالمتألّهین، ص ۸۸) زمین وآسمانم گنجایش مرا ندارند اما قلب بنده مومنم گنجایش مرا دارد. 🔹الله اکبر به این آفرینش زیبای حق تعالی که با خلقت انسان فصل جدیدی در گذرگاه تاریخ وجود گشود و آفرینش خود را با آن تحسین کرد و فرمود: فَتَبَارَکَ اللهُ أَحسَنُ الخالِقِینَ.( مومنون، ۱۴) پر خیر و برکت است خدایی که بهترین آفرینندگان است. 🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیام‌رسان ایتا:https://eitaa.com/ismod

بسم الله الرحمن الرحیم 🌲 معرفت نفس (۱۳) 🖋 محمدرضا اکبری 🔶 فصل سوم 💠 جایگاه ارزشی نفس ( ۲) به راستی آفرینش انسان چه آفرینشی است که خداوند خود را بر آن تحسین می‌کند؟ ولی چرا تحسین نکند و حال آنکه اعجوبه خلقت را آفریده است. 🔸 چرا تحسین نکند و حال آنکه رسول خدا ص فرمود: قَلبُ الْمُؤمِنِ عَرشُ الرَّحْمَنِ. (اربعین علامه مجلسی، ص ۹۸) قلب مومن عرش خدای رحمان است 🔸 چرا تبارک الله احسن الخالقین نگوید در حالی که صادق آل محمد علیهم السلام فرمود: أَلقَلبُ حَرَمُ اللهِ فَلا تُسکِنْ حَرَمَ اللهِ غَیْرَ اللهِ. ( بحارالانوار، ج ۷۰، ص ۲۵) قلب حرم خداست پس غیر خدا را در آن ساکن نکن. 🔹چرا تحسین نکند در حالی که صدرالمتألّهین نقل می‌کند: قَلْبُ الْمُؤمِنِ بَیتُ اللهِ. قلب مومن خانه خداست. 🔸و همچنین از قول خدای تعالی نقل می‌کند که خطاب به بنده‌اش می‌فرماید: یَاعَبْدِی! قَلبُکَ بُستانِی َو جَنَّتِی بُستانُکَ فَلَمَّا لَمْ تَبْخَلْ عَلَیَّ بِبُستَانِکَ بَلْ أَنزَلْتَ مَعْرِفَتِی فِیهِ فَکَیفَ أَبْخَلُ بِبُستانِی عَلَیکَ، أَمْ کَیفَ أَمْنَعُکَ مِنْهَا.(مفاتیح الغیب، ص ۱۷۶) ای بنده من! قلب تو بوستان من است و بهشت من بوستان تو است پس وقتی تو نسبت به بوستانت بر من بخل نورزی بلکه معرفت مرا در آن قرار دهی چگونه من به بهشتم بر تو بخل ورزم یا تو را از آن باز دارم. 🔸و تو ای عزیز علف‌های بوستان قلبت را وجین کن تا لاله‌های الهی‌ات از آن سر برآورد و گلستان جانت باغ خدا و تفریحگاه ملائک شود… 🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیام‌رسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi

بسم الله الرحمن الرحیم 🌲 معرفت نفس (۱۴) 🖌 محمدرضا اکبری 🔶 فصل سوم 🔹 جایگاه ارزشی نفس (۳) تحسین خداوند بر آفرینش انسان که فرمود: تبارک الله احسن الخالقین حکمت‌ دارد و آن به ارزش وجودی او بازمی‌گردد. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص‌: نَاجَى دَاوُدُ رَبَّهُ فَقَالَ: إِلَهِي لِكُلِّ مَلَكٍ خِزَانَةٌ فَأَيْنَ خِزَانَتُكَ؟ قَالَ جَلَّ جَلَالُهُ لِي خِزَانَةٌ أَعْظَمُ مِنَ الْعَرْشِ وَ أَوْسَعُ مِنَ الْكُرْسِيِّ وَ أَطْيَبُ مِنَ الْجَنَّةِ وَ أَزْيَنُ مِنَ الْمَلَكُوتِ. أَرْضُهَا الْمَعْرِفَةُ وَ سَمَاؤُهَا الْإِيمَانُ وَ شَمْسُهَا الشَّوْقُ وَ قَمَرُهَا الْمَحَبَّةُ وَ نُجُومُهَا الْخَوَاطِرُ وَ سَحَابُهَا الْعَقْلُ وَ مَطَرُهَا الرَّحْمَةُ وَ أَثْمَارُهَا الطَّاعَةُ وَ ثَمَرُهَا الْحِكْمَةُ. وَ لَهَا أَرْبَعَةُ أَبْوَابٍ الْعِلْمُ وَ الْحِلْمُ وَ الصَّبْرُ وَ الرِّضَا أَلَا وَ هِيَ‌ الْقَلْبُ‌.( عوالي اللئالي، ج‌1، ص 249) 🔸رسول خدا ص فرمود: داوود علیه‌السلام در مناجات با پروردگارش عرض کرد: خدای من! هر پادشاهی خزانه‌ای دارد خزانه تو کجاست؟ خدای بلندمرتبه فرمود: من خزینه‌ای دارم که از عرش بزرگ‌تر و از کرسی وسیع‌تر و از بهشت خوشبوتر و از ملکوت زیباتر است. زمین آن معرفت، آسمانش ایمان، خورشیدش شوق، ماهش محبت، ستارگانش اندیشه‌های نورانی، ابرهایش عقل، بارانش رحمت، میوه‌هایش طاعت و نتیجه‌اش حکمت است. دارای چهاردرب است: علم، حلم، صبر و رضا؛ بدان که آن خزینه من قلب است. 🔹هان ای سالک کوی محبوب! ای خانه خدا! ای حرم خدا! عرش خدا! باغ خدا! خزینه خدا! این القاب را نادیده نگیر که اطلاق هر کدام از آنها جز برای قلب الهی انسان امکان‌ ندارد. پس به قدروقیمت خود بیندیش که دنیا هرگز بهای تو نیست و خود را به آن معامله نکن که زیان بزرگی را به همراه دارد. 🔸امیرالمؤمنین علیه‌السلام فرمود: لَيْسَ‌ لِأَنْفُسِكُمْ‌ ثَمَنٌ‌ إِلَّا الْجَنَّةَ فَلَا تَبِيعُوهَا إِلَّا بِهَا) .نهج البلاغة (صبحي صالح)، ص 556) بهایی جز بهشت برای نفس شما نیست پس آن را جز به بهشت نفروشید. 🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیام‌رسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi

بسم الله الرحمن الرحیم 🌲 معرفت نفس (۱۵) 🖌 محمدرضا اکبری 🔶 فصل سوم 🔹 جایگاه ارزشی نفس (۴) وقتی نفس انسان قدسی می‌شود و قلب او عرش خدا، خانه و حرم و خزینه و بستان و تماشاگه خدا می‌شود که پاکیزه و مطیع خدا باشد 🔸امیرالمؤمنین علیه‌السلام فرمود: قُلُوبُ‌ الْعِبَادِ الطَّاهِرَةُ مَوَاضِعُ نَظَرِ اللَّهِ سُبْحَانَهُ فَمَنْ طَهَّرَ قَلْبَهُ نَظَرَ إِلَيْه‌ِ. (تصنيف غررالحکم، ص ۶۷) قلب‌های پاک بندگان محل نظاره خداوند هستند پس کسی که قلبش پاک باشد خداوند به آن نظر می‌کند. 🔹هان ای سالک راه خدا قلب خود را پاکیزه نگاه‌دار تا تماشاگه پروردگارت شوی آنگاه چه نعمت‌ها که از معرفت و توفیق و نورانیت و بصیرت و قرب الهی نصیب تو می‌شود 🔸اما اگر قلبی مطیع خدا نباشد و از لوث شرک و ریا و بدخواهی و شیطنت و سیاهی پاک نباشد شایسته آن عناوین ارزشی نمی‌باشد و نه‌تنها حرم خدا نیست که مهبط شیطان است. نفس انسان در صعود و سقوط حد معینی ندارد و برای صعود لازم است مطیع خدای متعال باشد تا به اوج قله‌های تعالی برسد. 🔸 امیرالمؤمنین علیه‌السلام فرمود: لَيْسَ عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ سُبْحَانَهُ مِنَ النَّفْسِ الْمُطِيعَةِ لِأَمْرِه‌ِ. (تصنيف غررالحکم، ص ۱۸۱) چیزی بر روی زمین نزد خدا از نفس انسان مطیعِ فرمان او گرامی‌تر نیست. 🔹و امام باقر علیه‌السلام فرمود: الْقُلُوبُ ثَلَاثَةٌ: قَلْبٌ‌ مَنْكُوسٌ‌ لَا يَعِي‌ شَيْئاً مِنَ الْخَيْرِ وَ هُوَ قَلْبُ الْكَافِرِ وَ قَلْبٌ فِيهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ فَالْخَيْرُ وَ الشَّرُّ فِيهِ يَعْتَلِجَانِ فَأَيُّهُمَا كَانَتْ مِنْهُ غَلَبَ عَلَيْهِ وَ قَلْبٌ مَفْتُوحٌ فِيهِ مَصَابِيحُ تَزْهَرُ وَ لَا يُطْفَأُ نُورُهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَ هُوَ قَلْبُ الْمُؤْمِنِ.(الكافي (ط - الإسلامية)، ج‌۲، ص ۴۲۳) 🔸دل‌ها سه گونه‌اند: دل وارونه كه هيچ خیری را در خود جای ندهد و آن دل كافر است و دلی كه در آن نكته سياهى است و خير و شرّ در آن با هم در كشمكش باشند و هر كدام از آنها که دل با او همراه باشد، بر دیگری چیره گردد و دل گشاده كه در آن چراغ‌هایی هستند که فروزانند و تا روز قیامت روشنى آن خاموش نگردد و آن دل مؤمن است. 🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیام‌رسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi

بسم الله الرحمن الرحیم 🌲 معرفت نفس (۱۶) 🖌 محمدرضا اکبری 🔶 فصل سوم 🔹 جایگاه ارزشی نفس (۵) پیش‌ازاین بیان کردیم که جایگاه ارزشی قلب تنها برای قلب مؤمن است وگرنه قلب کافر بدترین موجود نزد خدای تعالی است. قرآن کریم می‌فرماید: إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِ‌ عِنْدَ اللَّهِ الَّذينَ كَفَرُوا. (انفال ۵۵) همانا بدترین جنبندگان نزد خدا کسانی هستند که کفر ورزیدند. 🔸نفْس کافر سایه سیاه و سنگینی بر موجودات عالم دارد و مرگ او راحتی بخش آنهاست. رسول خدا ص می‌فرماید: … فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ‌ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ. (خصال، ج‌۱، ص ۳۹) كافر وقتى ‌بمیرد، درخت‌‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از شر خود آسوده مى‌‌کند. 🔹خدا می‌داند نفس کافر چه آثار منفی تکوینی بر موجودات عالم دارد که مرگ او سبب آسایش آنهاست و در برابر او، این نفس مؤمن است که چه محبوبیتی به‌ویژه در نزد خالق عالم دارد و ما در این باره به نقل یک حدیث می‌پردازیم: 🔸خداوند به داوود علیه‌السلام می‌فرماید: يَا دَاوُدُ! أَبْلِغْ‌ أَهْلَ‌ أَرْضِي‌ أَنِّي حَبِيبُ مَنْ أَحَبَّنِي وَ جَلِيسُ مَنْ جَالَسَنِي وَ مُونِسٌ لِمَنْ أَنِسَ بِذِكْرِي وَ صَاحِبٌ لِمَنْ صَاحَبَنِي وَ مُخْتَارٌ لِمَنِ اخْتَارَنِي وَ مُطِيعٌ لِمَنْ أَطَاعَنِي. مَا أَحَبَّنِي أَحَدٌ أَعْلَمُ ذَلِكَ يَقِيناً مِنْ قَلْبِهِ إِلَّا قَبِلْتُهُ لِنَفْسِي وَ أَحْبَبْتُهُ حُبّاً لَا يَتَقَدَّمُهُ أَحَدٌ مِنْ خَلْقِي مَنْ طَلَبَنِي بِالْحَقِّ وَجَدَنِي وَ مَنْ طَلَبَ غَيْرِي لَمْ يَجِدْنِي. فَارْفُضُوا يَا أَهْلَ الْأَرْضِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ غُرُورِهَا وَ هَلُمُّوا إِلَى كَرَامَتِي وَ مُصَاحَبَتِي وَ مُجَالَسَتِي وَ مُؤَانَسَتِي وَ آنِسُونِي أُؤَانِسْكُمْ وَ أُسَارِعْ إِلَى مَحَبَّتِكُمْ. (بحارالانوار، ج‌۶۷، ص ۲۶) 🔹«اى داود به اهل زمین من برسان که من دوست آنم كه مرا دوست داشته باشد و همنشین آنم که با من همنشینی کند و مونس آنم كه به ذکر من انس گیرد و همراه آنم که همراه من باشد و کسی را اختیار می‌کنم که مرا اختیار کند و مطيع كسى هستم كه مرا اطاعت كند. کسی مرا دوست نمی‌دارد که من این محبت را از قلب او ببینم مگر اینکه او را برای خودم قرار می‌دهم و آن‌چنان او را دوست می‌دارم که کسی از خلق من بر آن پیشی نگرفته باشد. کسی که حقیقتاً مرا طلب کند من را می‌یابد و کسی که غیر مرا طلب کند من را نمی‌یابد. پس اي اهل زمين! غرور و فریبی را که در آن قرار گرفته‌اید ترک کنید و به‌سوی كرامت و همراهی و مجالست و انس با من بشتابيد تا من هم با شما انس گیرم و به‌سوی دوستى شما بشتابم.» 🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیام‌رسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi

بسم الله الرحمن الرحیم 🌲معرفت نفس (۱۷) 🖌محمدرضا اکبری 🔶فصل چهارم 🔹ویژگی‌های نفس (۱) بساطت و مراتب نفس نفس انسان بسیط و یکپارچه است و تعدد آن که با عناوین مختلفی از آن تعبیر می‌شود به‌مراتب و قوا و ویژگی‌های آن مربوط می‌شود؛ بنابراین نفس اماره، نفس مطمئنه، نفس قدسی و امثال آن از یک حقیقت خبر می‌دهند و این‌گونه نیست که انسان چندین نفس داشته باشد. 🔸اگرچه نفس بسیط و یکپارچه است؛ اما از مراتب مختلفی برخوردار است. هر نفسی ممکن است از یک یا چندمرتبه برخوردار باشد. نفس گیاهان دارای یک‌مرتبه است که تغذیه و نمو به آن مربوط می‌شود و نفس حیوانی دارای دومرتبه است که علاوه بر آثار نفس نباتی از احساس و علاقه و عواطف و شهوت و غضب برخوردار است و نفس انسانی دارای سه مرتبه است که مرتبه سوم آن به وجود عقل مربوط می‌شود و نفس مؤمن دارای چهار مرتبه است که مرتبه چهارم همان روح ایمان است و نفس انبیا دارای پنج مرتبه است و مرتبه پنجم همان روح قدسی آنها می‌باشد. 🔹امام باقر علیه‌السلام می‌فرماید: يَا جَابِر! إِنَّ فِي الْأَنْبِيَاءِ وَ الْأَوْصِيَاءِ خَمْسَةَ أَرْوَاحٍ: رُوحَ الْقُدُسِ وَ رُوحَ الْإِيمَانِ وَ رُوحَ‌ الْحَيَاةِ وَ رُوحَ الْقُوَّةِ وَ رُوحَ الشَّهْوَةِ؛ فَبِرُوحِ الْقُدُسِ يَا جَابِرُ عَرَفُوا مَا تَحْتَ الْعَرْشِ إِلَى مَا تَحْتَ الثَّرَى ثُمَّ قَالَ يَا جَابِرُ إِنَّ هَذِهِ الْأَرْبَعَةَ أَرْوَاحٌ يُصِيبُهَا الْحَدَثَانُ إِلَّا رُوحَ الْقُدُسِ فَإِنَّهَا لَا تَلْهُو وَ لَا تَلْعَبُ. (الكافي (ط - الإسلامية)، ج‌۱، ص ۲۷۲) 🔸ای جابر! در وجود پیامبران و جانشینان آنها پنج روح وجود دارد روح‌القدس، روح ایمان، روح حیات، روح قوت و روح شهوت. ای جابر! با روح‌القدس است که از زیر خاک تا زیر عرش را می‌دانند آنگاه فرمود: ای جابر! به این چهار روح پیشآمد و آفت می‌رسد مگر روح‌القدس که بازی و بیهودگی نمی‌کند. 🔸در توضیح پایان این روایت آمده است: مراد ازآنچه که به آن چهار روح می‌رسد این است که گاهی مانعی برای آنها پیش می‌آید که از تأثیر باز می‌مانند؛ اما روح‌القدس كه سبب علم و فهم امام است، بازی و سرگرمی ندارد و هميشه حقايق را بدون زياده و نقصان به آنها مي‌فهماند. 🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیام‌رسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi

بسم الله الرحمن الرحیم 🌲 معرفت نفس (۱۸) 🖌 محمدرضا اکبری 🔶 فصل چهارم 🔹 ویژگی‌های نفس (۲) 🔸بساطت و مراتب نفس (۲) در بحث گذشته بیان شد انبیا علیهم‌السلام از پنج روح، مؤمنین از چهار روح، انسان‌ها از سه روح، حیوانات از دو روح و نباتات از یک روح برخوردارند. در حقیقت همه این پنج گروه یک نفس دارند. نفس انبیا پنج مرتبه دارد و نفس مؤمنین چهار مرتبه و به همین صورت تا به گیاهان برسد. 🔹روح حیوانات از روح نباتات برتر و روح انسان‌ها از روح حیوانات برتر و روح مؤمنان از روح انسان‌ها برتر و روح پیامبران از روح مؤمنان برتر است. علت برتری روح حیوانی نسبت به روح نباتی برخورداری از اراده، احساس، حب بقا، دفاع از موجودیت خود، تمایلات و امثال آن است. 🔸و علت برتری روح انسانی بر روح حیوانی برخورداری از قوه عقل است و علت برتری روح ایمانی بر روح انسانی بهره‌مندی از نورانیت و قوه درک بیشتر، عاقبت‌اندیشی و آرمان‌گرایی‌های ایمانی است؛ زیرا روح ایمانی سبب ازدیاد اندیشه، بینش، معرفت و توفیق اراده انجام اعمال صالحه و غیره می‌شود 🔹 و علت برتری روح‌القدس که خاص انبیا و ائمه علیهم‌السلام است نسبت به روح ایمانی برخورداری از عصمت، عدم غفلت، بهره‌مندی از معارف بلند و فوق ادراک بشری، شناخت کامل هستی، ارتباط با عوالم دیگر و امثال آن می‌باشد. 🔸شایسته است این نکته را موردتوجه قرار دهیم که برتری انسان بر حیوان به عقل اوست پس کسی که چراغ عقل درون او خاموش است عملاً این برتری را از بین برده است و مانند حیوان است. انسان‌ها عقل دارند؛ اما اکثر آنها تعقل ندارند و به تعبیر قرآن کریم: اکثرهم لا یعقلون و یا أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ‌ بَلْ هُمْ أَضَلُّ؛ آنان مانند چهارپایان‌اند بلكه گمراه‌ترند. (اعراف، ۱۷۹) 🔸عبارت مشابه این آیه در روایت آمده است که امام باقر علیه‌السلام فرمود: النَّاسُ كُلُّهُمْ بَهَائِم - ثَلَاثاً - إِلَّا قَلِيلًا مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنُ غَرِيبٌ‌ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ‌. (الكافي (ط - الإسلامية)، ج‌۲، ص ۲۴۲) مردم همگی مانند چهار پایان‌اند - اين جمله را سه بار تكرار مي كرد، سپس مي فرمود:- جز اندكى از مؤمنين، و مؤمن غريب است. - اين جمله را هم سه بار می‌فرمود -. دی شیخ با چراغ همی گشت گِرد شهر کز دیو و دَد ملولم و انسانم آرزوست 🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیام‌رسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi

بسم الله الرحمن الرحیم 🌲 معرفت نفس (۱۹) 🖌 محمدرضا اکبری 🔶 فصل چهارم 🔹 ویژگی‌های نفس (۳) 💠 طبیعت نفس نفس آدمی دارای دو طبیعت متضاد است. یک طبیعت رحمانی دارد که برخاسته از قوه عقل است و همین طبیعت است که فطرت توحیدی و الهی را به همراه دارد، چنان‌که قرآن کریم می‌فرماید: فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتي‌ فَطَرَ النَّاسَ‌ عَلَيْها. (روم،۳۰) فطرت الهی که خداوند مردم را بر آن سرشته است. 🔸این فطرت، میل به خوبی‌ها، نیکی‌ها و اعمال صالحه دارد و بر بدی‌ها ملامت می‌کند، از همین رو است که آن را نفس لوامه گویند و خدای تعالی به آن قسم یاد می‌کند: وَ لا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ (قیامت، ۲) سوگند به نفس ملامتگر. 🔹 طبیعت دیگر نفس طبیعت سوئی است که برخاسته از قوه غضب و شهوت است و ازاین‌جهت آن را نفس امّاره می‌گویند. قرآن کریم از قول یوسف علیه‌السلام می‌فرماید: إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ. (یوسف،۵۳) همانا نفس به‌شدت به بدی‌ها فرمان می‌دهد. 🔸امیرالمؤمنین علیه‌السلام فرمود: الشَّرُّ كَامِنٌ فِي طَبِيعَةِ كُلِّ أَحَدٍ فَإِنْ غَلَبَهُ صَاحِبُهُ بَطَنَ وَ إِنْ لَمْ يَغْلِبْهُ ظَهَرَ. (تصنيف غررالحکم، ص۱۰۵) بدی در طبیعت هر کسی نهفته است اگر بر آن غلبه کند در باطن او می‌ماند و اگر غلبه نکند ظاهر می‌شود. 🔹و در حدیث دیگر فرمود: النَّفْسُ مَجْبُولَةٌ عَلَى‌ سُوءِ الْأَدَبِ‌ وَ الْعَبْدُ مَأْمُورٌ بِمُلَازَمَةِ حُسْنِ الْأَدَبِ وَ النَّفْسُ تَجْرِي فِي مَيْدَانِ الْمُخَالَفَةِ وَ الْعَبْدُ يَجْهَدُ بِرَدِّهَا عَنْ سُوءِ الْمُطَالَبَةِ.(مشكاة الأنوار، ص ۲۴۷) طبیعت نفس بر سوء ادب خلق شده است و بنده وظیفه دارد آن را به آداب پسندیده همراه کند. نفس با طبیعتی که دارد در صحنه‌های معصیت وارد می‌شود و بنده باید از درخواست‌های بد بازش دارد. 🔸بدون شک تأدیب به چنین نفسی که به طبع آن اشاره شد از جمله واجبات بسیار مهم هر انسانی است. امیرالمؤمنین علیه‌السلام فرمود: إِنَّ النَّاسَ‌ إِلَى صَالِحِ الْأَدَبِ أَحْوَجُ‌ مِنْهُمْ إِلَى الْفِضَّةِ وَ الذَّهَب‌ِ.(تصنيف غررالحکم، ص ۲۴۷) مردم به ادب صالح نیازمندتر از نقره و طلا هستند. 🔹امیرالمؤمنین علیه‌السلام درباره ادب فرمود: خدای عزوجل رسول‌الله ص را ادب کرد و او مرا ادب کرد و من مؤمنین را ادب می‌کنم و ادب انسان‌های منزه و شریف را به ارث می‌گذارم. (بحارالانوار، ج ۷۴، ص ۲۶۷) کتاب خدا و روایات معصومین علیهم السلام درس‌های ادب آنها به ماست. قرآن و روایات بهترین درس‌های ادب را از سوی خدا، رسولش و اهل‌بیت او علیهم‌السلام برای ما دربر دارند. 🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیام‌رسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi