هدایت شده از ایستگاه مطالعات دینی
بسم الله الرحمن الرحیم
🌲 معرفت نفس (۱۴)
🖌 محمدرضا اکبری
🔶 فصل سوم
🔹 جایگاه ارزشی نفس (۳)
تحسین خداوند بر آفرینش انسان که فرمود: تبارک الله احسن الخالقین حکمت دارد و آن به ارزش وجودی او بازمیگردد.
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص: نَاجَى دَاوُدُ رَبَّهُ فَقَالَ: إِلَهِي لِكُلِّ مَلَكٍ خِزَانَةٌ فَأَيْنَ خِزَانَتُكَ؟
قَالَ جَلَّ جَلَالُهُ لِي خِزَانَةٌ أَعْظَمُ مِنَ الْعَرْشِ وَ أَوْسَعُ مِنَ الْكُرْسِيِّ وَ أَطْيَبُ مِنَ الْجَنَّةِ وَ أَزْيَنُ مِنَ الْمَلَكُوتِ.
أَرْضُهَا الْمَعْرِفَةُ وَ سَمَاؤُهَا الْإِيمَانُ وَ شَمْسُهَا الشَّوْقُ وَ قَمَرُهَا الْمَحَبَّةُ وَ نُجُومُهَا الْخَوَاطِرُ وَ سَحَابُهَا الْعَقْلُ وَ مَطَرُهَا الرَّحْمَةُ وَ أَثْمَارُهَا الطَّاعَةُ وَ ثَمَرُهَا الْحِكْمَةُ.
وَ لَهَا أَرْبَعَةُ أَبْوَابٍ الْعِلْمُ وَ الْحِلْمُ وَ الصَّبْرُ وَ الرِّضَا أَلَا وَ هِيَ الْقَلْبُ.( عوالي اللئالي، ج1، ص 249)
🔸رسول خدا ص فرمود: داوود علیهالسلام در مناجات با پروردگارش عرض کرد: خدای من! هر پادشاهی خزانهای دارد خزانه تو کجاست؟
خدای بلندمرتبه فرمود: من خزینهای دارم که از عرش بزرگتر و از کرسی وسیعتر و از بهشت خوشبوتر و از ملکوت زیباتر است.
زمین آن معرفت، آسمانش ایمان، خورشیدش شوق، ماهش محبت، ستارگانش اندیشههای نورانی، ابرهایش عقل، بارانش رحمت، میوههایش طاعت و نتیجهاش حکمت است.
دارای چهاردرب است: علم، حلم، صبر و رضا؛ بدان که آن خزینه من قلب است.
🔹هان ای سالک کوی محبوب! ای خانه خدا! ای حرم خدا! عرش خدا! باغ خدا! خزینه خدا! این القاب را نادیده نگیر که اطلاق هر کدام از آنها جز برای قلب الهی انسان امکان ندارد. پس به قدروقیمت خود بیندیش که دنیا هرگز بهای تو نیست و خود را به آن معامله نکن که زیان بزرگی را به همراه دارد.
🔸امیرالمؤمنین علیهالسلام فرمود:
لَيْسَ لِأَنْفُسِكُمْ ثَمَنٌ إِلَّا الْجَنَّةَ فَلَا تَبِيعُوهَا إِلَّا بِهَا) .نهج البلاغة (صبحي صالح)، ص 556)
بهایی جز بهشت برای نفس شما نیست پس آن را جز به بهشت نفروشید.
🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیامرسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi
هدایت شده از ایستگاه مطالعات دینی
بسم الله الرحمن الرحیم
🌲 معرفت نفس (۱۵)
🖌 محمدرضا اکبری
🔶 فصل سوم
🔹 جایگاه ارزشی نفس (۴)
وقتی نفس انسان قدسی میشود و قلب او عرش خدا، خانه و حرم و خزینه و بستان و تماشاگه خدا میشود که پاکیزه و مطیع خدا باشد
🔸امیرالمؤمنین علیهالسلام فرمود:
قُلُوبُ الْعِبَادِ الطَّاهِرَةُ مَوَاضِعُ نَظَرِ اللَّهِ سُبْحَانَهُ فَمَنْ طَهَّرَ قَلْبَهُ نَظَرَ إِلَيْهِ. (تصنيف غررالحکم، ص ۶۷)
قلبهای پاک بندگان محل نظاره خداوند هستند پس کسی که قلبش پاک باشد خداوند به آن نظر میکند.
🔹هان ای سالک راه خدا قلب خود را پاکیزه نگاهدار تا تماشاگه پروردگارت شوی آنگاه چه نعمتها که از معرفت و توفیق و نورانیت و بصیرت و قرب الهی نصیب تو میشود
🔸اما اگر قلبی مطیع خدا نباشد و از لوث شرک و ریا و بدخواهی و شیطنت و سیاهی پاک نباشد شایسته آن عناوین ارزشی نمیباشد و نهتنها حرم خدا نیست که مهبط شیطان است. نفس انسان در صعود و سقوط حد معینی ندارد و برای صعود لازم است مطیع خدای متعال باشد تا به اوج قلههای تعالی برسد.
🔸 امیرالمؤمنین علیهالسلام فرمود:
لَيْسَ عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ سُبْحَانَهُ مِنَ النَّفْسِ الْمُطِيعَةِ لِأَمْرِهِ. (تصنيف غررالحکم، ص ۱۸۱)
چیزی بر روی زمین نزد خدا از نفس انسان مطیعِ فرمان او گرامیتر نیست.
🔹و امام باقر علیهالسلام فرمود:
الْقُلُوبُ ثَلَاثَةٌ: قَلْبٌ مَنْكُوسٌ لَا يَعِي شَيْئاً مِنَ الْخَيْرِ وَ هُوَ قَلْبُ الْكَافِرِ وَ قَلْبٌ فِيهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ فَالْخَيْرُ وَ الشَّرُّ فِيهِ يَعْتَلِجَانِ فَأَيُّهُمَا كَانَتْ مِنْهُ غَلَبَ عَلَيْهِ وَ قَلْبٌ مَفْتُوحٌ فِيهِ مَصَابِيحُ تَزْهَرُ وَ لَا يُطْفَأُ نُورُهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَ هُوَ قَلْبُ الْمُؤْمِنِ.(الكافي (ط - الإسلامية)، ج۲، ص ۴۲۳)
🔸دلها سه گونهاند: دل وارونه كه هيچ خیری را در خود جای ندهد و آن دل كافر است و دلی كه در آن نكته سياهى است و خير و شرّ در آن با هم در كشمكش باشند و هر كدام از آنها که دل با او همراه باشد، بر دیگری چیره گردد و دل گشاده كه در آن چراغهایی هستند که فروزانند و تا روز قیامت روشنى آن خاموش نگردد و آن دل مؤمن است.
🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیامرسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi
هدایت شده از ایستگاه مطالعات دینی
بسم الله الرحمن الرحیم
🌲 معرفت نفس (۱۶)
🖌 محمدرضا اکبری
🔶 فصل سوم
🔹 جایگاه ارزشی نفس (۵)
پیشازاین بیان کردیم که جایگاه ارزشی قلب تنها برای قلب مؤمن است وگرنه قلب کافر بدترین موجود نزد خدای تعالی است. قرآن کریم میفرماید:
إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِ عِنْدَ اللَّهِ الَّذينَ كَفَرُوا. (انفال ۵۵)
همانا بدترین جنبندگان نزد خدا کسانی هستند که کفر ورزیدند.
🔸نفْس کافر سایه سیاه و سنگینی بر موجودات عالم دارد و مرگ او راحتی بخش آنهاست.
رسول خدا ص میفرماید: … فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ. (خصال، ج۱، ص ۳۹)
كافر وقتى بمیرد، درختها و حيوانات و بسيارى از مردم را از شر خود آسوده مىکند.
🔹خدا میداند نفس کافر چه آثار منفی تکوینی بر موجودات عالم دارد که مرگ او سبب آسایش آنهاست و در برابر او، این نفس مؤمن است که چه محبوبیتی بهویژه در نزد خالق عالم دارد و ما در این باره به نقل یک حدیث میپردازیم:
🔸خداوند به داوود علیهالسلام میفرماید:
يَا دَاوُدُ! أَبْلِغْ أَهْلَ أَرْضِي أَنِّي حَبِيبُ مَنْ أَحَبَّنِي وَ جَلِيسُ مَنْ جَالَسَنِي وَ مُونِسٌ لِمَنْ أَنِسَ بِذِكْرِي وَ صَاحِبٌ لِمَنْ صَاحَبَنِي وَ مُخْتَارٌ لِمَنِ اخْتَارَنِي وَ مُطِيعٌ لِمَنْ أَطَاعَنِي.
مَا أَحَبَّنِي أَحَدٌ أَعْلَمُ ذَلِكَ يَقِيناً مِنْ قَلْبِهِ إِلَّا قَبِلْتُهُ لِنَفْسِي وَ أَحْبَبْتُهُ حُبّاً لَا يَتَقَدَّمُهُ أَحَدٌ مِنْ خَلْقِي مَنْ طَلَبَنِي بِالْحَقِّ وَجَدَنِي وَ مَنْ طَلَبَ غَيْرِي لَمْ يَجِدْنِي.
فَارْفُضُوا يَا أَهْلَ الْأَرْضِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ غُرُورِهَا وَ هَلُمُّوا إِلَى كَرَامَتِي وَ مُصَاحَبَتِي وَ مُجَالَسَتِي وَ مُؤَانَسَتِي وَ آنِسُونِي أُؤَانِسْكُمْ وَ أُسَارِعْ إِلَى مَحَبَّتِكُمْ. (بحارالانوار، ج۶۷، ص ۲۶)
🔹«اى داود به اهل زمین من برسان که من دوست آنم كه مرا دوست داشته باشد و همنشین آنم که با من همنشینی کند و مونس آنم كه به ذکر من انس گیرد و همراه آنم که همراه من باشد و کسی را اختیار میکنم که مرا اختیار کند و مطيع كسى هستم كه مرا اطاعت كند. کسی مرا دوست نمیدارد که من این محبت را از قلب او ببینم مگر اینکه او را برای خودم قرار میدهم و آنچنان او را دوست میدارم که کسی از خلق من بر آن پیشی نگرفته باشد. کسی که حقیقتاً مرا طلب کند من را مییابد و کسی که غیر مرا طلب کند من را نمییابد.
پس اي اهل زمين! غرور و فریبی را که در آن قرار گرفتهاید ترک کنید و بهسوی كرامت و همراهی و مجالست و انس با من بشتابيد تا من هم با شما انس گیرم و بهسوی دوستى شما بشتابم.»
🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیامرسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi
هدایت شده از ایستگاه مطالعات دینی
بسم الله الرحمن الرحیم
🌲معرفت نفس (۱۷)
🖌محمدرضا اکبری
🔶فصل چهارم
🔹ویژگیهای نفس (۱)
بساطت و مراتب نفس
نفس انسان بسیط و یکپارچه است و تعدد آن که با عناوین مختلفی از آن تعبیر میشود بهمراتب و قوا و ویژگیهای آن مربوط میشود؛ بنابراین نفس اماره، نفس مطمئنه، نفس قدسی و امثال آن از یک حقیقت خبر میدهند و اینگونه نیست که انسان چندین نفس داشته باشد.
🔸اگرچه نفس بسیط و یکپارچه است؛ اما از مراتب مختلفی برخوردار است. هر نفسی ممکن است از یک یا چندمرتبه برخوردار باشد. نفس گیاهان دارای یکمرتبه است که تغذیه و نمو به آن مربوط میشود و نفس حیوانی دارای دومرتبه است که علاوه بر آثار نفس نباتی از احساس و علاقه و عواطف و شهوت و غضب برخوردار است و نفس انسانی دارای سه مرتبه است که مرتبه سوم آن به وجود عقل مربوط میشود و نفس مؤمن دارای چهار مرتبه است که مرتبه چهارم همان روح ایمان است و نفس انبیا دارای پنج مرتبه است و مرتبه پنجم همان روح قدسی آنها میباشد.
🔹امام باقر علیهالسلام میفرماید: يَا جَابِر! إِنَّ فِي الْأَنْبِيَاءِ وَ الْأَوْصِيَاءِ خَمْسَةَ أَرْوَاحٍ: رُوحَ الْقُدُسِ وَ رُوحَ الْإِيمَانِ وَ رُوحَ الْحَيَاةِ وَ رُوحَ الْقُوَّةِ وَ رُوحَ الشَّهْوَةِ؛ فَبِرُوحِ الْقُدُسِ يَا جَابِرُ عَرَفُوا مَا تَحْتَ الْعَرْشِ إِلَى مَا تَحْتَ الثَّرَى ثُمَّ قَالَ يَا جَابِرُ إِنَّ هَذِهِ الْأَرْبَعَةَ أَرْوَاحٌ يُصِيبُهَا الْحَدَثَانُ إِلَّا رُوحَ الْقُدُسِ فَإِنَّهَا لَا تَلْهُو وَ لَا تَلْعَبُ.
(الكافي (ط - الإسلامية)، ج۱، ص ۲۷۲)
🔸ای جابر! در وجود پیامبران و جانشینان آنها پنج روح وجود دارد روحالقدس، روح ایمان، روح حیات، روح قوت و روح شهوت. ای جابر! با روحالقدس است که از زیر خاک تا زیر عرش را میدانند آنگاه فرمود: ای جابر! به این چهار روح پیشآمد و آفت میرسد مگر روحالقدس که بازی و بیهودگی نمیکند.
🔸در توضیح پایان این روایت آمده است: مراد ازآنچه که به آن چهار روح میرسد این است که گاهی مانعی برای آنها پیش میآید که از تأثیر باز میمانند؛ اما روحالقدس كه سبب علم و فهم امام است، بازی و سرگرمی ندارد و هميشه حقايق را بدون زياده و نقصان به آنها ميفهماند.
🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیامرسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi
هدایت شده از ایستگاه مطالعات دینی
بسم الله الرحمن الرحیم
🌲 معرفت نفس (۱۸)
🖌 محمدرضا اکبری
🔶 فصل چهارم
🔹 ویژگیهای نفس (۲)
🔸بساطت و مراتب نفس (۲)
در بحث گذشته بیان شد انبیا علیهمالسلام از پنج روح، مؤمنین از چهار روح، انسانها از سه روح، حیوانات از دو روح و نباتات از یک روح برخوردارند. در حقیقت همه این پنج گروه یک نفس دارند. نفس انبیا پنج مرتبه دارد و نفس مؤمنین چهار مرتبه و به همین صورت تا به گیاهان برسد.
🔹روح حیوانات از روح نباتات برتر و روح انسانها از روح حیوانات برتر و روح مؤمنان از روح انسانها برتر و روح پیامبران از روح مؤمنان برتر است. علت برتری روح حیوانی نسبت به روح نباتی برخورداری از اراده، احساس، حب بقا، دفاع از موجودیت خود، تمایلات و امثال آن است.
🔸و علت برتری روح انسانی بر روح حیوانی برخورداری از قوه عقل است و علت برتری روح ایمانی بر روح انسانی بهرهمندی از نورانیت و قوه درک بیشتر، عاقبتاندیشی و آرمانگراییهای ایمانی است؛ زیرا روح ایمانی سبب ازدیاد اندیشه، بینش، معرفت و توفیق اراده انجام اعمال صالحه و غیره میشود
🔹 و علت برتری روحالقدس که خاص انبیا و ائمه علیهمالسلام است نسبت به روح ایمانی برخورداری از عصمت، عدم غفلت، بهرهمندی از معارف بلند و فوق ادراک بشری، شناخت کامل هستی، ارتباط با عوالم دیگر و امثال آن میباشد.
🔸شایسته است این نکته را موردتوجه قرار دهیم که برتری انسان بر حیوان به عقل اوست پس کسی که چراغ عقل درون او خاموش است عملاً این برتری را از بین برده است و مانند حیوان است. انسانها عقل دارند؛ اما اکثر آنها تعقل ندارند و به تعبیر قرآن کریم: اکثرهم لا یعقلون و یا أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ؛ آنان مانند چهارپایاناند بلكه گمراهترند. (اعراف، ۱۷۹)
🔸عبارت مشابه این آیه در روایت آمده است که امام باقر علیهالسلام فرمود:
النَّاسُ كُلُّهُمْ بَهَائِم - ثَلَاثاً - إِلَّا قَلِيلًا مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنُ غَرِيبٌ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ. (الكافي (ط - الإسلامية)، ج۲، ص ۲۴۲)
مردم همگی مانند چهار پایاناند - اين جمله را سه بار تكرار مي كرد، سپس مي فرمود:- جز اندكى از مؤمنين، و مؤمن غريب است. - اين جمله را هم سه بار میفرمود -.
دی شیخ با چراغ همی گشت گِرد شهر کز دیو و دَد ملولم و انسانم آرزوست
🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیامرسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi
هدایت شده از ایستگاه مطالعات دینی
بسم الله الرحمن الرحیم
🌲 معرفت نفس (۱۹)
🖌 محمدرضا اکبری
🔶 فصل چهارم
🔹 ویژگیهای نفس (۳)
💠 طبیعت نفس
نفس آدمی دارای دو طبیعت متضاد است. یک طبیعت رحمانی دارد که برخاسته از قوه عقل است و همین طبیعت است که فطرت توحیدی و الهی را به همراه دارد، چنانکه قرآن کریم میفرماید:
فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها. (روم،۳۰)
فطرت الهی که خداوند مردم را بر آن سرشته است.
🔸این فطرت، میل به خوبیها، نیکیها و اعمال صالحه دارد و بر بدیها ملامت میکند، از همین رو است که آن را نفس لوامه گویند و خدای تعالی به آن قسم یاد میکند:
وَ لا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ (قیامت، ۲)
سوگند به نفس ملامتگر.
🔹 طبیعت دیگر نفس طبیعت سوئی است که برخاسته از قوه غضب و شهوت است و ازاینجهت آن را نفس امّاره میگویند. قرآن کریم از قول یوسف علیهالسلام میفرماید:
إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ. (یوسف،۵۳)
همانا نفس بهشدت به بدیها فرمان میدهد.
🔸امیرالمؤمنین علیهالسلام فرمود:
الشَّرُّ كَامِنٌ فِي طَبِيعَةِ كُلِّ أَحَدٍ فَإِنْ غَلَبَهُ صَاحِبُهُ بَطَنَ وَ إِنْ لَمْ يَغْلِبْهُ ظَهَرَ. (تصنيف غررالحکم، ص۱۰۵)
بدی در طبیعت هر کسی نهفته است اگر بر آن غلبه کند در باطن او میماند و اگر غلبه نکند ظاهر میشود.
🔹و در حدیث دیگر فرمود:
النَّفْسُ مَجْبُولَةٌ عَلَى سُوءِ الْأَدَبِ وَ الْعَبْدُ مَأْمُورٌ بِمُلَازَمَةِ حُسْنِ الْأَدَبِ وَ النَّفْسُ تَجْرِي فِي مَيْدَانِ الْمُخَالَفَةِ وَ الْعَبْدُ يَجْهَدُ بِرَدِّهَا عَنْ سُوءِ الْمُطَالَبَةِ.(مشكاة الأنوار، ص ۲۴۷)
طبیعت نفس بر سوء ادب خلق شده است و بنده وظیفه دارد آن را به آداب پسندیده همراه کند. نفس با طبیعتی که دارد در صحنههای معصیت وارد میشود و بنده باید از درخواستهای بد بازش دارد.
🔸بدون شک تأدیب به چنین نفسی که به طبع آن اشاره شد از جمله واجبات بسیار مهم هر انسانی است.
امیرالمؤمنین علیهالسلام فرمود:
إِنَّ النَّاسَ إِلَى صَالِحِ الْأَدَبِ أَحْوَجُ مِنْهُمْ إِلَى الْفِضَّةِ وَ الذَّهَبِ.(تصنيف غررالحکم، ص ۲۴۷)
مردم به ادب صالح نیازمندتر از نقره و طلا هستند.
🔹امیرالمؤمنین علیهالسلام درباره ادب فرمود: خدای عزوجل رسولالله ص را ادب کرد و او مرا ادب کرد و من مؤمنین را ادب میکنم و ادب انسانهای منزه و شریف را به ارث میگذارم. (بحارالانوار، ج ۷۴، ص ۲۶۷)
کتاب خدا و روایات معصومین علیهم السلام درسهای ادب آنها به ماست.
قرآن و روایات بهترین درسهای ادب را از سوی خدا، رسولش و اهلبیت او علیهمالسلام برای ما دربر دارند.
🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیامرسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi
هدایت شده از ایستگاه مطالعات دینی
بسم الله الرحمن الرحیم
🌲 معرفت نفس (۲۰)
🖌 محمدرضا اکبری
🔶 فصل چهارم
🔹 ویژگیهای نفس ( ۴)
💠 مرگ و حیات نفس (1)
حیات حقیقتی است که اگر با هر چیزی باشد آن چیز آثار خود را دربر خواهد داشت؛ در این صورت حیات دارای مصادیق و مراتب مختلف است که هر چیزی از نوع خاصی از آن که متناسب باوجود اوست برخوردار است.
حیات خدای تعالی حیات اکمل و اتم است. حیات ملائکه، انسانها، حیوانات و گیاهان انواع و مصادیق دیگری از حیاتاند.
🔸ممکن است موجودی از یک حیات برخوردار باشد و موجودی از چند حیات بهرهمند باشد چه اینکه انسان از حیات انسانی، حیوانی و گیاهی برخوردار است.
باتوجهبه آنچه درباره حیات بیان کردیم اگر چیزی آثار خود را نداشته باشد مرده است، اگر گیاهی جذب و تکثیر و رشد نداشته باشد مرده است، اگر حیوانی حرکات خاص حیوانی خود را نداشته باشد مرده است و اگر نفس آدمی آثار خاص خود را نداشته باشد مرده است؛ مثلاً اگر نفس حق نگوید و حق را نبیند و نشنود مرده است
🔹 آنچه مهم است حیات نفس آدمی است وگرنه حیات جسم او که به آن حیات حیوانی گفته میشود ارزشی برابر با حیات حیوانات دیگر را دارد که جایگاه چندانی ندارد؛ همه ارزشها برای حیات انسانی است که به جان ما مربوط میشود.
🔸رسول خدا ص درباره مردار حقیقی فرمود:
لَيْسَ مَنْ مَاتَ فَاسْتَرَاحَ بِمَيِّتٍ إِنَّمَا الْمَيِّتُ مَيِّتُ الْأَحْيَاءِ. (بحارالانوار، ج۷۹، ص ۱۷۵)
کسی که بمیرد و آسایش یابد مرده نیست همانا مرده، مرده زندههاست.
🔸و امیرالمؤمنین علیهالسلام فرمود:
أَهْل الْآخِرَةِ يَرَوْنَ أَهْلَ الدُّنْيَا يُعَظِّمُونَ مَوْتَ أَجْسَادِهِمْ وَ هُمْ أَشَدُّ إِعْظَاماً لِمَوْتِ قُلُوبِ أَحِبَّائِهِمْ. (بحارالانوار، ج ۶۷، ص ۳۲۰)
اهل آخرت میبینند که اهل دنیا مرگ جسمهایشان را بزرگ میشمارند در حالی که آخرت گرایان مرگ دلهای دوستانشان را به شدت بزرگ می شمارند.
🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیامرسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi
هدایت شده از ایستگاه مطالعات دینی
بسم الله الرحمن الرحیم
🌲 معرفت نفس (۲۱)
🖌 محمدرضا اکبری
🔶 فصل چهارم
🔹 ویژگیهای نفس (5)
🔸 مرگ و حیات نفس (2)
💠 عوامل حیات نفس (1)
باتوجهبه اهمیت حیات نفس که اولویت زندگی انسان را تشکیل میدهد باید بدانیم چه چیزی نفس را احیا میکند و به حیات آن استمرار میبخشد و آن را تقویت میکند.
این عوامل در روایات موردتوجه قرار گرفتهاند و ما در این بحث به دوازده مورد آن اشاره میکنیم تا کسانی که مشتاق حیات نفس هستند آنها را موردتوجه قرار دهند.
💠 ۱. توحید
امیرالمؤمنین علیهالسلام فرمود:
التَّوْحِيدُ حَيَاةُ النَّفْسِ.(تصنيف غررالحکم، ص ۸۴)
یگانه دانستن خدا مایه حیات نفس است.
توحید مهمترین عامل حیات نفس است و هر کس از آن محروم باشد در جمع مردگان جای دارد. کسانی که اعتقاد به ذات اقدس حقتعالی ندارند مردهای بیش نیستند و کسانی که با یهودیت و مسیحیت گرفتار شرک و محرومیت از توحید شدهاند گروه دیگری از مردگان را تشکیل میدهند.
موحد نبودن یهود و نصارا در قرآن کریم مشهود است و ما در اینجا به دو آیه اشاره میکنیم:
🔸وَ قالَتِ الْيَهُودُ عُزَيْرٌ ابْنُ اللَّهِ وَ قالَتِ النَّصارى الْمَسيحُ ابْنُ اللَّهِ ذلِكَ قَوْلُهُمْ بِأَفْواهِهِمْ يُضاهِؤُنَ قَوْلَ الَّذينَ كَفَرُوا مِنْ قَبْلُ قاتَلَهُمُ اللَّهُ أَنَّى يُؤْفَكُونَ. (توبه، ۳۰)
و يهود گفتند: عُزير، پسر خداست و نصارى گفتند: مسيح پسر خداست. اين گفتارى است كه به زبان مىآورند و به گفتار كسانى كه پیشازاین كفر ورزيدند شباهت دارد؛ خدا آنان را بکشد، چگونه منحرف مىشوند.
وَ قالَتِ الْيَهُودُ وَ النَّصارى نَحْنُ أَبْناءُ اللَّهِ.(مائده، ۱۸)
و يهود و نصاري گفتند: ما پسران خداییم.
🔸اسلام پیروان خود را با آیات توحیدی بهویژه «لم یلد و لم یولد» که خدا را از فرزند بودن و فرزند دار شدن مبرا میداند از شرک گستردهای که در مسیحیت و یهود وجود دارد دور داشته است. پیروان این دو آیین، خدا را دارای فرزند میدانند و این شرک اکبر است و یکی از آثار آن مردن دلهای پیروان این عقاید است.
🔹مسلمانان بهخاطر برخورداری از توحید دارای حیاتاند. بیرون رفتن از اسلام و روآوردن به مکاتب و ادیان دیگر که گرفتار شرک هستند خودکشی اکبر است؛ زیرا حیات نفس خود را از دست میدهند که بسیار مهمتر از آن است که جان جسم خود را از دست دهند و این حقیقتی است که تنها صاحبان دلها آن را میفهمند که به تعبیر قرآن کریم اولوالالباب هستند.
🔸روآوردن پیروان ادیان دیگر به اسلام، روآوردن به حیات انسانی است و هجرت مقدسی است که از یک عقاید مشرکانه به عقاید توحیدی صورت میگیرد این هجرت را هجرت اکبر میگوییم در برابر هجرت اصغر که از یک مکانی بر روی زمین به مکان دیگر هجرت شود.
🔸 بنابراین اسلام دین حیات است و ادیان تحریف شده مشرکانه دین ممات و هر کس خواستار حیات نفس خویش باشد باید توحیدی زندگی کند و امروز توحیدی زندگیکردن به مسلمان بودن است؛ زیرا شرک اکبر در این دین الهی راه پیدا نکرده است.
🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیامرسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi
هدایت شده از ایستگاه مطالعات دینی
بسم الله الرحمن الرحیم
🌲 معرفت نفس (۲۲)
🖋 محمدرضا اکبری
🔶 فصل چهارم
🔹 ویژگیهای نفس ( ۶)
🔸 عوامل حیات نفس (۲)
💠 ۲. دین
امیرالمؤمنین علیهالسلام فرمود: لَا حَيَاةَ إِلَّا بِالدِّين. (ارشاد، ج۱، ص ۲۹۶)
حیاتی نخواهد بود مگر به دین.
دین آب حیاتی است که به سرزمین نفس هر انسانی برسد آن را آبیاری میکند و به آن حیات و طراوت و سرسبزی و زیبایی میبخشد و از آن بوستانی پدید میآورد که فرشتگان در آن نغمهسرایی میکنند. با پذیرش دین خدا انسان یک واسطهای را میان خود و پروردگارش پیدا میکند که او را مرتبط میسازد و چون خداوند زنده است و حی لایموت است و بالاترین مرتبه حیات را دارد انسان هم با این ارتباط حیات پیدا میکند.
🔸پیشازاین بیان کردیم که توحید عامل حیات است و در تبیین بیشتر آن میگوییم: در صورتی توحید عامل حیات است که در ضمن پذیرش دین باشد؛ اما اگر کسی به یگانگی خداوند اعتقاد داشته باشد؛ ولی دین نداشته باشد در تاریکی بوده و حیاتی نخواهد داشت.
🔹 کسانی که از دین، این آب حیات بیبهرهاند سرزمین نفسشان کویری خشک و سوزان است که شیاطین آن را میدان لهوولعب و تاختوتاز خود قرار داده و به انواع وسوسهها و گناهان آلوده میکنند. گناهانشان پاک نمیشوند و کار خیرشان پذیرفته نیست و بهبودی در جان آنها ایجاد نمیکند؛ زیرا این فقط دین حق است که گناه در آن بخشیده میشود و کار خیر موردقبول قرار میگیرد.
🔸كَانَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع كَثِيراً مَا يَقُولُ فِي خُطْبَتِهِ: يَا أَيُّهَا النَّاسُ دِينَكُمْ دِينَكُمْ فَإِنَّ السَّيِّئَةَ فِيهِ خَيْرٌ مِنَ الْحَسَنَةِ فِي غَيْرِهِ وَ السَّيِّئَةُ فِيهِ تُغْفَرُ وَ الْحَسَنَةُ فِي غَيْرِهِ لَا تُقْبَلُ. (الكافي (ط - الإسلامية)، ج۲، ص۶۶۴)
امیرالمؤمنین علیهالسلام فراوان در سخنرانی خود میفرمود: ای مردم دین خود را نگه دارید، دین خود را نگه دارید؛ زیرا گناه در آن بهتر از کار خوب در غیر آن است؛ چون گناه در آن بخشیده میشود و کار خوب در غیر دین شما پذیرفته نمیشود.
🔹 این دین که آب حیات است همان دین اسلام است که پیامبرش محمد بن عبدالله ص و جانشینان او دوازدهامام معصوم و پاکاند که آخرین آنها حضرت مهدی علیهالسلام است که اسلام را جهانی میکند و بر همه ادیان و مکاتب و عقاید پیروز میگرداند.
هُوَ الَّذي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى وَ دينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ (توبه، ۳۳)
🔸 امامزمان علیهالسلام که خود بخشی از دین است مایه حیات است و ما در زیارت روز جمعه اینگونه به او سلام میکنیم:
السلام علیک یا عینالحیات!
سلام بر تو ای چشمه حیات!
🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیامرسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi
هدایت شده از ایستگاه مطالعات دینی
بسم الله الرحمن الرحیم
🌲 معرفت نفس (۲۳)
🖋 محمدرضا اکبری
🔶 فصل چهارم
🔹 ویژگیهای نفس ( ۷)
🔸 مرگ و حیات نفس (4)
🔹 عوامل حیات نفس ( ۳)
💠 ۳. قرآن
أنَس گوید: رسول خدا ص به من فرمود:
یَا بُنَیَّ لَا تَغْفُلْ عَنْ قِرائَةِ القُرآنِ إذا أصْبَحْتَ وَ أمْسَیْتَ، فَإنَّ القُرآنَ یُحیِی القَلبَ المَیِّتَ وَ یَنهَی عَنِ الفَحْشاءِ وَ المُنکَرِ وَالبَغْیِ. (کنزالعمال، ج ۲، ص ۲۹۱)
پسرم! از قرائت قرآن غفلت نکن، به راستی که قرآن قلب مرده را زنده میکند و از فحشا و منکر و ظلم و تجاوز باز میدارد.
💠 ۴. ولایت اهل بیت علیهم السلام
امام رضا علیهالسلام فرمود:
مَنْ جَلَسَ مَجْلِساً يُحْيَا فِيهِ أَمْرُنَا لَمْ يَمُتْ قَلْبُهُ يَوْمَ تَمُوتُ اَلْقُلُوبُ.(امالی صدوق، ج ۱، ص ۷۳)
کسی که در مجلسی بنشیند که در آن ولایت ما احیا میشود قلب او زنده خواهد بود روزی که قلبها میمیرند.
💠 5. اطاعت
رُوِيَ أَنَّ اَللَّهَ تَعَالَى يَقُولُ فِي بَعْضِ كُتُبِهِ: يَا اِبْنَ آدَمَ أَنَا حَيٌّ لاَ أَمُوتُ أَطِعْنِي فِيمَا أَمَرْتُكَ حَتَّى أَجْعَلَكَ حَيّاً لاَ تَمُوتُ يَا اِبْنَ آدَمَ أَنَا أَقُولُ لِلشَّيْءِ كُنْ فَيَكُونُ أَطِعْنِي فِيمَا أَمَرْتُكَ أَجْعَلْكَ تَقُولُ لِلشَّيْءِ كُنْ فَيَكُونُ. (مستدرک الوسائل، ج ۱۱، ص ۲۵۸)
🔸روایت شده است که خدای تعالی در بعضی از کتابهای آسمانی خود میفرماید: ای پسر آدم! من زندهام و نمیمیرم؛ در آن چه به تو فرمان دادم از من اطاعت کن تا تو را زندهای قرار دهم که نمیمیری. ای پسر آدم! [برای ایجاد اشیاء]من به چیزی میگویم باش پس میباشد؛ در آنچه به تو دستور دادم از من اطاعت کن تا تو را اینگونه قرار دهم که به چیزی بگویی باش پس باشد.
🔸وقتی انسان از خدا اطاعت کند به او قدرت ایجاد اشیا را تفویض میکند و این مقام بسیار بزرگی است که در اثر اطاعت به آن نائل میشود؛ در حقیقت با این امکان و این ظرفیت بزرگ که به آن دست مییابد به خزینه های الهی دست یافته است که هر چیزی را میتواند برای خود ایجاد کند.
🔸موسی علیهالسلام از خداوند درخواست کرد: يَا رَبِّ أَرِنِي خَزَائِنَكَ! فَقَالَ يَا مُوسَى إِنَّمَا خَزَائِنِي إِذَا أَرَدْتُ شَيْئاً أَنْ أَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ. (معاني الأخبار، ج۱ ص۴۰۲)
پروردگارا! خزینه های خود را به من نشان ده! خداوند فرمود: ای موسی! همانا خزائن من این است که وقتی چیزی را اراده میکنم میگویم باش پس میباشد.
🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیامرسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi