💢 تولید علم همچنان به انسان نیاز دارد؛ چرا هوش مصنوعی نمی‌تواند جایگزین پژوهشگران شود؟ سرمقاله‌ای تازه در مجله Nature با نگاهی انتقادی به ظهور «دانشمندان هوش مصنوعی» تأکید می‌کند که اگرچه سامانه‌های هوش مصنوعی می‌توانند سرعت کشف‌های علمی را به‌طور چشمگیری افزایش دهند، اما هنوز قادر به جایگزینی نقش بنیادین پژوهشگران انسانی نیستند. این مقاله در پی انتشار دو پژوهش درباره عامل‌های پژوهشگر هوش مصنوعی منتشر شده است؛ سامانه‌هایی که توانسته‌اند فرضیه‌های علمی تولید کنند، ادبیات پژوهشی را تحلیل کنند، آزمایش پیشنهاد دهند و داده‌ها را تفسیر کنند. با وجود این پیشرفت‌ها، Nature تأکید می‌کند که تمامی این سامانه‌ها با هدایت و نظارت مستقیم پژوهشگران طراحی، آموزش و ارزیابی شده‌اند و بدون مشارکت انسان قادر به انجام پژوهش معتبر نیستند. نویسندگان معتقدند که هوش مصنوعی می‌تواند بسیاری از فعالیت‌های زمان‌بر مانند مرور منابع، تحلیل داده‌ها و تولید فرضیه را تسریع کند، اما هنوز در قضاوت علمی، خلاقیت، درک زمینه پژوهش و تصمیم‌گیری‌های پیچیده محدودیت‌های اساسی دارد. این گزارش همچنین هشدار می‌دهد که مدل‌های هوش مصنوعی همچنان در معرض خطا، تولید اطلاعات نادرست (Hallucination) و تفسیرهای اشتباه قرار دارند؛ بنابراین اعتبار نتایج آن‌ها باید همواره توسط پژوهشگران بررسی و تأیید شود. از منظر روش‌شناسی علم، مقاله یادآور می‌شود که طراحی پرسش‌های پژوهشی، انتخاب مسیرهای نوآورانه و تفسیر یافته‌ها صرفاً فرایندهایی فنی نیستند، بلکه به تجربه، شهود، خلاقیت و تعامل انسانی وابسته‌اند. گزارش Nature بر این نکته تأکید می‌کند که بسیاری از کشف‌های بزرگ علمی حاصل سال‌ها تجربه، شکست، همکاری و یادگیری تدریجی پژوهشگران بوده است؛ ویژگی‌هایی که هنوز در سامانه‌های هوش مصنوعی قابل بازآفرینی نیستند. این سرمقاله همچنین نقش پژوهشگران را در آموزش نسل آینده دانشمندان برجسته می‌کند و معتقد است انتقال تجربه، ارزش‌های علمی و فرهنگ پژوهش، فرآیندی انسانی است که نمی‌توان آن را به ماشین‌ها واگذار کرد. در گزارش آمده است که آینده علم نه در حذف پژوهشگران، بلکه در همکاری مؤثر میان انسان و هوش مصنوعی شکل خواهد گرفت؛ الگویی که در آن ماشین‌ها وظایف محاسباتی را بر عهده می‌گیرند و انسان‌ها هدایت علمی و قضاوت نهایی را انجام می‌دهند. نویسندگان همچنین از دانشگاه‌ها، مؤسسات پژوهشی و نهادهای تأمین مالی می‌خواهند سیاست‌هایی تدوین کنند که ضمن بهره‌گیری از ظرفیت‌های هوش مصنوعی، جایگاه پژوهشگران، آموزش علمی و اصول اخلاق پژوهش حفظ شود. از منظر سیاست‌گذاری علم، این مقاله تأکید می‌کند که نباید هیجان ناشی از پیشرفت‌های هوش مصنوعی موجب نادیده گرفتن ارزش قضاوت انسانی، مسئولیت‌پذیری و خرد جمعی در تولید دانش شود. در مجموع، Nature نتیجه می‌گیرد که هوش مصنوعی می‌تواند شریک قدرتمندی برای پژوهشگران باشد، اما آینده علم همچنان به کنجکاوی، خلاقیت، تجربه، اخلاق و خرد انسانی وابسته است؛ ویژگی‌هایی که ستون‌های اصلی پیشرفت علمی را تشکیل می‌دهند. Nature Editorial. (2026, May 19). Why AI cannot do good science without humans. Nature, 653(8115), 650. https://doi.org/10.1038/d41586-026-01551-3 🆔 @libisca

فانوس‌های روشنایی: وقتی استادان راهنمای دانشجویان دکتری درست عمل می‌کنند    دانشجویان دکتری بازتاب می‌دهند که چگونه استادان راهنمایشان تفاوتی معنادار ایجاد کرده‌اند، از اقدامات خیرخواهانۀ آرام تا راهنمایی‌های مسیرساز شغلی/ نویسنده: لیندا نوردلینگ روزنامه‌نگار آزاد در کیپ‌تاون، آفریقای جنوبی ترجمه: علیرضا نوروزی Reference Nordling, Linda (2026). 14 things our PhD supervisors got right and why it mattered. Nature, 652(8110), 823-825. https://www.nature.com/articles/d41586-026-00853-w 🆔 @libisca

❇️ اولین مدل متن‌باز چینی که تا این حد به غول‌های AI آمریکا نزدیک شده؟! ➖ مـدل جـدیـد Kimi K3 منتشر شـده و نتایج بنچمارک‌ها نشون میده که از Opus 4.8 جلو زده و تنها کمی از GPT-5.6 و Fable 5 عقب‌تره. این موضوع می‌تونه تصور قدیمی «عقب بودن ۶ تا ۸ ماهه مدل‌های چینی» رو به چالش بکشه‌. ⚫️مهم‌ترین ویژگی‌های Kimi K3: - ۲.۸ تریلیون پارامتر - پنجره متنی ۱ میلیون توکنی - پشتیبانی بومی از ورودی‌های (Multimodal) - فناوری Kimi Delta Attention برای افزایش سرعت و بهره‌وری پردازش - عملکرد بسیار قدرتمند در کدنویسی، استدلال و وظایف Agentic ➖ نکته جالب اینجاست که وزن‌های باز این مدل (Weights) قراره تا ۲۷ ژوئیه ۲۰۲۶ منتشر بشن؛ یعنی توسـعه‌ دهـند‌ها می‌تونـنـد اون رو روی زیر ساخت خود اجرا و شخصی‌ سازی کنند. 🆔 @libisca

❇️ اولین همایش ملی با موضوع «هوش مصنوعی، خانواده و تعلیم و تربیت» با هدف بررسی ابعاد مختلف تأثیرات فناوری‌های نوین بر ارکان خانواده، فرآیندهای تربیتی و نظام‌های آموزشی کشور، از پژوهشگران، اساتید، طلاب سراسر کشور برای ارسال آثار علمی خود دعوت به عمل آورده است. محورهای اصلی همایش به شرح زیر است: ۱. هوش مصنوعی و تربیت فرزندان در خانواده (با تأکید بر نقش هوش مصنوعی در طراحی برنامه‌های تربیتی) ۲. هوش مصنوعی و تقویت بنیان خانواده (با تمرکز بر بهبود ارتباطات خانوادگی و فناوری‌های هوشمند برای حمایت از فرزندان ویژه) ۳. هوش مصنوعی و آموزش خانواده‌ها (شامل طراحی سیستم‌های آموزشی هوشمند برای والدین و افزایش آگاهی خانواده‌ها) ۴. هوش مصنوعی و سلامت روانی خانواده ۵. چشم‌اندازهای هوش مصنوعی در تربیت و خانواده (بررسی جایگاه هوش مصنوعی در خانواده‌های آینده) ۶. هوش مصنوعی و تربیت اخلاقی (تحلیل چالش‌ها و فرصت‌های اخلاقی، تربیت شهروندی و اجتماعی، اصول اخلاقی آموزش‌های هوشمند و ترویج ارزش‌ها) ۷. هوش مصنوعی و تعلیم و تربیت (فرصت‌ها، چالش‌ها و چشم‌انداز نظام‌های آموزشی آینده) پژوهشگران گرامی می‌توانند مقالات خود را حداکثر تا اوایل پاییز ۱۴۰۵ به دبیرخانه همایش ارسال کنند. زمان برگزاری این رویداد ملی نیز در پاییز ۱۴۰۵ خواهد بود پایگاه اینترنتی جهت ثبت‌نام و کسب اطلاعات بیشتر: pooyesh.whc.ir/page/ai-family 🆔 @libisca

📌 هوش مصنوعی؛ دستیار پژوهشگر یا جایگزین اندیشه؟ با گسترش استفاده از هوش مصنوعی در نگارش مقالات علمی، مرز میان «کمک» و «جایگزینی» بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. دکتر عبدالرسول خسروی، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، با تکیه بر تجربه داوری مقالات، نسبت به واگذاری بخش‌های «بحث» و «نتیجه‌گیری» به هوش مصنوعی هشدار داده و تأکید می‌کند که اصالت یک مقاله در تحلیل، استدلال و تفسیر خلاقانه پژوهشگر از داده‌های خود نهفته است. به گفته وی، استفاده از هوش مصنوعی برای ویرایش و بهبود نگارش، اقدامی پذیرفتنی است؛ اما زمانی که تحلیل علمی، نتیجه‌گیری و استدلال به ماشین سپرده شود، پژوهش از مسیر اصالت خارج خواهد شد. از همین رو، تدوین دستورالعمل‌های شفاف برای استفاده از هوش مصنوعی، اعلام میزان بهره‌گیری از این ابزارها توسط نویسندگان و راستی‌آزمایی دقیق خروجی‌ها، ضرورتی انکارناپذیر برای نشریات علمی است. 💡 هوش مصنوعی می‌تواند کیفیت نگارش را ارتقا دهد، اما هرگز جایگزین اندیشه، خلاقیت و قضاوت علمی انسان نخواهد شد. ارزش یک مقاله، نه در زیبایی واژگان، بلکه در عمق تحلیل و تفسیر منحصربه‌فرد پژوهشگر از یافته‌های خود است. 🆔 @libisca

💠 کتاب «نظام سیاسی و دولت در قرآن» رونمایی شد 🔻به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی به نقل از خبرگزاری ایکنا، مراسم رونمایی از کتاب «نظام سیاسی و دولت در قرآن» به تألیف حجت‌الاسلام والمسلمین نجف لک‌زایی با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین ابراهیم ابراهیمی، رئیس مرکز هماهنگی پژوهش و آموزش عالی قرآنی و علوم انسانی کشور، جمعی از قرآن‌پژ‌وهان، پژوهشگران حوزوی، مسئولان کشوری و استانی، امروز، ۲۷ تیرماه در سالن کنفرانس همایش‌های غدیر قم برگزار شد. 🔻در ابتدای این مراسم، حجت‌الاسلام والمسلمین نجف لک‌زایی رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و مؤلف کتاب «نظام سیاسی و دولت در قرآن» بیان کرد: در ادبیات رایج ادبیات نظام سیاسی و دولت به هشت پرسش باید پاسخ کلیدی بدهد که ضرورت تأسیس نظام سیاسی، عناصر نظام، مرز‌های نظام، شبکه قدرت، مرکز تصمیم‌گیری، قلمرو و گستره وظایف دولت، فرآیند و جریان دولت و بازخورد‌ها این پرسش‌ها هستند. 🌐 مشروح کامل خبر 🆔 @libisca