✅قوانین فیزیک؛ محل تلاقی فیزیک و فلسفه
کارهای زیادی در فیزیک به کشف قوانین بنیادی اختصاص یافته است؛ اصولی که بر جهان حاکماند. مجموعهٔ این قوانین را میتوان «نظریهٔ نهایی فیزیک» یا «نظریهٔ همهچیز (TOE)» نامید.
قوانین بنیادی بر اساس اصول عمیقتر توضیحپذیر نیستند، بلکه ابزار ما برای فهم پدیدهها هستند: از تشکیل کهکشانها و برخورد سیاهچالهها تا پایداری ماده، جزر و مد دریا و ذوب یخها.
قوانین با مسائل فلسفیای چون موجهات، علیت، شرطیهای خلافواقع، زمان، استقرا و جبرگرایی پیوند دارند. برای نمونه، ضرورت فیزیکی را میتوان با قوانین تعریف کرد؛ آنها پیشبینی و پسگویی را ممکن میسازند، با جهت زمان پیوند دارند و به بحث جبرگرایی مرتبطاند.
با این حال، خود قوانین پرسشهای عمیقی میآفرینند:
متافیزیکی: قوانین چه هستند؟ به نظر میرسد بر موجودات مادی حاکماند، اما این «حاکمیت» چیست؟
معرفتشناختی: چگونه به قوانین دسترسی داریم؟ قوانین متفاوت میتوانند دادههای یکسان را توضیح دهند (همارزی تجربی). با شواهد محدود، آیا مجازیم باور کنیم قوانین در سراسر فضاـزمان یکساناند؟
نشانههای نومیک: سادگی، جهانشمولی و عینیت قوانینی را از تعمیمهای تصادفی متمایز میکند. این ویژگیها را چگونه باید فهمید؟
این پرسشها پاسخ سرراست ندارند و در آزمایش تجربی آزمودنی نیستند؛ آنها به حوزهٔ فلسفه تعلق دارند.
#فلسفه_فیزیک
💻 آدرس تارنمای ما :
🌐 https://manainstitute.ir
📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید:
🆔 @maanainstitute
✅ مقاله مبانی تفکر علمی در سنت اسلامی
این مقاله مبانی تفکر علمی در سنت اسلامی را بررسی میکند تا عناصر معرفتشناختی و فرهنگی آن را روشن سازد. عبارت «تفکر علمی» عموماً برای فعالیت فکری به کار میرود که هم محتوای دانش و هم مجموعهای از فرآیندهای استدلال را که در حوزه کسب دانش نفوذ میکنند، در بر میگیرد. شکلگیری ذهن نظاممند، نظاممند کردن تحقیق و ایجاد یک روش تحقیق عینی از ویژگیهای اصلی تفکر علمی هستند. بنابراین، بررسی منبع، علت و جنبههای نظاممند کردن تحقیق، سهم بسزایی در توسعه فعالیتهای علمی دارد. رویکردهای اصلی در تاریخ علم که در نظاممند کردن تحقیق نقش داشتهاند، عبارتند از رویکرد عقلانی که توسط فلسفه یونان باستان مطرح شد، شکلگیری ذهن علمی که توسط وحی قرآنی برای بررسی پدیدههای طبیعی معرفی شد، و روش تجربی علم مدرن که مبتنی بر مشاهده نظاممند است. این مقاله با هدف بررسی رویکرد قرآنی به بررسی طبیعت و سهم آن در توسعه ماتریس تفکر علمی در سنت اسلامی انجام شده است. مواجهه قرآنی اندیشه بشری با پدیدههای طبیعی مبتنی بر مشاهده سیستماتیک، نقش مهمی در توسعه علم در تاریخ اولیه تمدن اسلامی، حفظ میراث علمی تمدنهای باستانی و متعاقباً ظهور علم مدرن داشته است. در این مقاله ویژگیهای اصلی و ویژگیهای خاص تفکر علمی در سنت اسلامی بررسی خواهد شد. جنبههای معرفتشناختی و فرهنگی تفکر علمی در سنت اسلامی نیز مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
📎لینک مقاله: دانلود
💻 آدرس تارنمای ما :
🌐 https://manainstitute.ir
📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید:
🆔 @maanainstitute
15.9M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
🔵 آزمایش اشترن-گرلاخ در مکانیک کوانتوم
🔘 چند سوال بنیادی در مورد آزمایش اشترن-گرلاخ و مفهوم کوانتیزه شدن اسپین:
🔷 اگر اتمهای نقره را از یک میدان مغناطیسی یکنواخت عبور میدادیم، چه اتفاقی میافتاد؟
🔷 آزمایش اشترن-گرلاخ در ابتدا به قصد تأیید کدام نظریه انجام شد و نتیجه نهایی چه چیزی را نشان داد؟
🔷 چگونه میتوان اسپین را از حرکت مداری الکترون تشخیص داد؟ چه شواهد دیگری (غیر از این آزمایش) وجود اسپین را تأیید میکند؟
🔷 اگر الکترون یک ذره کلاسیک و دارای چرخش بود، انتظار داشتیم در آزمایش اشترن-گرلاخ چه نتیجهای مشاهده شود؟
🔷 کوانتیزه بودن اسپین چه تفاوتی با کوانتیزه بودن انرژی در مدل اتمی بور دارد؟
🔷 چرا اسپین یک ویژگی ذاتی الکترون است و نمیتوان آن را با افزایش یا کاهش سرعت چرخش تغییر داد؟
🔷 چه رابطهای بین اسپین و اصل طرد پائولی وجود دارد؟
🔷 نتایج آزمایش اشترن-گرلاخ چه تأثیری بر درک ما از مفهوم "اندازهگیری" در مکانیک کوانتومی گذاشت؟
🔷 با توجه به اینکه اتمهای نقره در این آزمایش خنثی هستند، کدام ویژگی آنها باعث انحراف در میدان مغناطیسی میشود؟
#آزمایش
.......................
💻 آدرس تارنمای ما :
🌐 https://manainstitute.ir
📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید:
🆔 @maanainstitute
✅اولین همایش ملی مطالعات نوین در علوم اسلامی انسانی
برگزار کننده : اندیشکده مطالعات علوم و فناوری اشراق
⏱️تاریخ: ۱۷ مهر ۱۴۰۴
🔹محورهای همایش:
علوم اجتماعی و جمعیتشناسی اسلامی
علوم قرآن و حدیث
ادیان و عرفان
فلسفه و کلام اسلامی
روانشناسی اسلامی
علم اطلاعات و دانششناسی اسلامی
علوم مالی و حسابداری اسلامی
معارف اسلامی
اقتصاد اسلامی
ارتباطات و جامعهشناسی اسلامی
علوم سیاسی اسلامی
حقوق و فقه اسلامی
مدیریت اسلامی
سیاستگذاری و حکمرانی اسلامی
رسانه اسلامی
منبع
#خبر
.......................
💻 آدرس تارنمای ما :
🌐 https://manainstitute.ir
📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید:
🆔 @maanainstitute
✅ اهمیت بنیادی علوم پایه: نمونههایی از اکتشافات بسیار تأثیرگذار از یک شبکه بینالمللی شیمی
🔷 در طول ۱۵۰ سال گذشته یا بیشتر، جامعه شاهد بسیاری از اکتشافات و اختراعات علمی کلیدی بوده است که نه تنها کیفیت زندگی ما، بلکه طول عمر ما را به طرز چشمگیری بهبود بخشیدهاند.
🔷 با این حال، انگیزه دانشمندان برای ارائه پیشرفتهای علمی عموماً دستیابی به این اهداف نبوده، بلکه عمدتاً ناشی از کنجکاوی تحقیقاتی بوده است. مطالعات علمی بنیادی، که به عنوان علوم پایه نیز شناخته میشوند، با استفاده از سیستمهای آموزشی که به طور مداوم در حال تکامل هستند، راه را برای جامعهای از دانش هموار کردهاند و منجر به علوم کاربردی و پیشرفتهای فناوری شدهاند که جهان را تغییر میدهند.
🔷 بدون مبانی علوم پایه،این گونه پیشرفت های حیاتی محقق نمی شدند، امری که درک صحیحی از آن در جامعه وجود ندارد. با توجه به این موضوع، شیمیدان ها و بیوشیمی دان هایی که در یک شبکه شیمی کار میکنند، در اینجا نمونههایی از چگونگی نقش حیاتی علوم پایه و منجر شدن آن به پیشرفتهای بزرگ را برجسته میکنند.
🔷 نویسندگان در هفت داستان کوتاه، موارد و رویدادهای تاریخی را شرح میدهند که در آنها اکتشافات تحقیقاتی پایه، علم را پیشرفت داده و راههایی را برای دستاوردهای آینده گشودهاند.
🔷 سرمایهگذاری در علوم پایه برای بهزیستی و دارایی یک ملت بسیار مهم است. حمایت از دانشمندانی که با کنجکاوی پیش میروند، می تواند به تولید محصولات نوآورانه و بهبود زندگی ما ختم شود و به نفع کل جامعه باشد.
فایل مقاله
#مقاله
🌐 https://manainstitute.ir
🆔 @maanainstitute
✅ همایش ملّی فلسفه معاصر ایران به میزبانی دانشگاه تبریز و با همکاری فرهنگستان علوم ایران و انجمن فلسفه میان فرهنگی تهران، در تاریخهای 19 و 20 آبان ماه 1404 برگزار میشود.
این همایش دو روزه با هدف بررسی ابعاد مختلف فلسفه معاصر ایران و نوسانات دیالکتیکی میان سنت، مدرنیته و هویت ایرانی در 100 سال اخیر، با مشارکت اساتید فلسفه از دانشگاهها و پژوهشگاههای سراسر کشور برگزار خواهد شد.
مقالات برگزیده این همایش در ویژهنامهای تحت عنوان «فلسفه معاصر ایران» در مجله پژوهشهای فلسفی دانشگاه تبریز منتشر خواهد شد.
لینک خبر
🌐 https://manainstitute.ir
🆔 @maanainstitute
📖 کلام اسلامی و مسأله شر
✅ مسلمانان نیز مانند پیروان دینهای یهودیت و مسیحیت، به مسئله شر پرداخته اند؛ این سوال که چگونه ممکن است خداوندی که کاملاً خوب، مهربان، بخشنده، قدرتمند و حکیم است، اجازه دهد شر و رنجهای شدید و گسترده در جهان وجود داشته باشد. در قلب الهیات اسلامی، مسئله شر به چهار چالش اصلی میپردازد: ناتوانی انسان، رنج حیوانات، انتخاب طبیعی در فرایند تکامل، و موضوع جهنم. هر یک از این مسائل، زمینهساز نوعی خاص از تئودیسه یا توجیه شر در الهیات اسلامی است.
نویسنده کتاب، صفاروک چاودری به بررسی مفهوم شر در سنت کلامی اهل سنت میپردازد و راههای مختلفی را که متکلمان و فیلسوفان این سنت برای تبیین و توجیه انواع شر به کار گرفتهاند، باز میکند. او نه تنها بر آثار پیشین در این زمینه تکیه دارد، بلکه به بررسی تئودیسههایی میپردازد که پیشتر در الهیات اسلامی کمتر کاوش شدهاند؛ از جمله تئودیسه تکاملی.
با بهرهگیری از رویکرد الهیات تحلیلی و تلفیق دیدگاههای متکلمان مسلمان قرون وسطی با فلسفه معاصر دین، این پژوهش جدید، منبعی ارزشمند برای دانشجویان و پژوهشگران، در حوزه الهیات و فلسفه به نظر میآید.
این کتاب توسط انتشارات دانشگاه آمریکایی قاهره در سپتامبر 2025 به چاپ رسیده است.
لینک انتشارات
#معرفی_کتاب
🌐 https://manainstitute.ir
🆔 @maanainstitute
موسسه معنا
📖 کلام اسلامی و مسأله شر ✅ مسلمانان نیز مانند پیروان دینهای یهودیت و مسیحیت، به مسئله شر پرداخته ا
دکتر صفاروک چاودری، پژوهشگر الهیات و فلسفه اسلامی، تحصیلات خود را در رشته فلسفه در کالج کینگز لندن به پایان رساند و موفق به دریافت جایزه وابسته کالج (AKC) شد. او سپس برای ادامه مطالعات در زمینه سنتهای اسلامی به دانشگاه الازهر قاهره رفت و پس از بازگشت، کارشناسی ارشد خود را با رتبه ممتاز از دانشکده مطالعات شرقی و آفریقایی دریافت کرد. رساله دکترای او درباره ابوعبدالرحمن سُلَمی، نظریهپرداز برجسته صوفی، با عنوان «یک مدافع صوفی نیشابور» منتشر شده است.
حوزههای پژوهشی او شامل تصوف، فرامنطق، متافیزیک، اخلاق و معرفتشناسی در سنت فکری اسلامی، بهویژه الهیات کلامی است. تازهترین کتاب او معرفتشناسی تحلیلی اسلامی: مباحث انتقادی (Analytic Islamic Epistemology: Critical Debates) نام دارد.
چاودری در حال حاضر محقق ارشد پروژه «فراتر از بنیادگرایی» است که با حمایت بنیاد تمپلتون و همکاری کالج کمبریج اجرا میشود. او همچنین مدیریت وبسایت «الهیات تحلیلی اسلامی» را بر عهده دارد و آثارش از طریق پایگاه Academia.edu در دسترس است.
🌐 https://manainstitute.ir
🆔 @maanainstitute
آغاز سال تحصیلی جدید را به تمامی اعضای محترم کانال موسسه معنا تبریک عرض می کنیم.
فرارسیدن سال تحصیلی نو، فرصتی مغتنم برای تعمیق فهم و گسترش دامنه اندیشههای فلسفی است. امیدواریم این سال با تلاشهای مستمر و پژوهشهای دقیق، زمینهساز رشد علمی، ارتقاء دانش بنیادین و اثرگذاری بیشتر عزیزان در عرصه علم و فرهنگ باشد.
📘 کتاب فیزیک و فلسفه در زمینه تاریخی قرن نوزدهم
❇️ اهمیت متافیزیک در شکل گیری برنامه های پژوهشی
📚 در نگرش واقع گرایانه، وقتی از چارچوب مکانیک گرایانه نیوتنی یا دکارتی صحبت میکنیم، جهان و هویات عالم را متشکل از ذراتی میدانیم که نیرویهایی بین آنها عمل می کند و تلاش ما در نظریه پردازی ها بر چنین هستی شناسی بنا شده است.
📚 وقتی فارادی با نگرش میدانی، نظریه الکترومغناطیس را تعبیر میکند در واقع هویت یا هستومند جدیدی در هستی شناسی ما وارد میکند که شأن تبیین کنندگی دارد و تلقی ما از آن یک تلقی واقع گرایانه است، یعنی معتقدیم چیزی به هستی شناسی ما اضافه شده که قبلاً با او آشنا نبودیم.
📚 انقلاب های علمی معمولاً با تغییرات هستی شناختی و متافیزیکی همراه است. گذار از نظریه مکانیک کلاسیک به نظریه الکترومغناطیس متضمن تغییری در هستی شناسی نظریه های ما و در نتیجه در هستی شناسی جهان ماست.
📚 به این اعتبار، متافیزیک که این چهارچوبهای هستی شناسانه را تعیین میکند و امور ممکن و غیرممکن را در قالب فرضیههای عامی طرح میکند، نوعی شأن معین کشف یا راهنمونی دارد. صورت بندی مسائل ما در چهارچوب چنین هستی شناسی ای شکل میگیرد، مسائل در چنین چهارچوبی معنا پیدا میکند و صورت بندی می شود و این ترتیب روندها و برنامه های پژوهشی در قالب این ها شکل میگیرد.
_ـ_ـ_ـ_ـ_ـ_ـ_
#برشی_از_کتاب
💻 آدرس تارنمای ما :
🌐 https://manainstitute.ir
📱 ما را در ایتا دنبال کنید:
🆔 @maanainstitute
✅تعاملات بین الهیات و علم
مهمترین تعامل بین الهیات و علم این است که الهیات میتواند حداقل برخی از باورهای اساسی در مورد جهان طبیعی را که علم مدرن بر اساس آن بنا شده است، ارائه دهد.
بنابراین، الهیات کاتولیک، مبتنی بر عهد عتیق و جدید، به ما میآموزد که جهان خوب، منطقی، ممکن و پذیرای ذهن انسان است.
همه اینها از این باور ناشی میشود که خداوند جهان را آفریده و به هر ذره خواصی داده است که حرکات و تعاملات آن با سایر ذرات را تا پایان زمان تعیین میکند.
بسیاری از این باورها نیز توسط فیلسوفان از زمان یونانیان به بعد تدوین شدهاند. بدون این باورها، علم مدرن نمیتوانست وجود داشته باشد.
کتاب : الهیات و فیزیک مدرن (Theology and Modern Physics)
نویسنده: پیتر هاجسون
لینک دانلود کتاب
_ـ_ـ_ـ_ـ_ـ_ـ_
#برشی_از_کتاب
💻 آدرس تارنمای ما :
🌐 https://manainstitute.ir
📱 ما را در ایتا دنبال کنید:
🆔 @maanainstitute
12.4M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
کامران وفا در سال ۱۳۳۹ در تهران به دنیا آمد. وفا با پایان تحصیلاتش به دانشگاه هاروارد رفت و از ۲۰۰۳ تاکنون استاد تمام دانشگاه هاروارد و صاحب کرسی ویلیام دانر است.
پروفسور وفا در سال 2021 جایزه مصطفی را به پاس یک عمر تحقیق علمی و خدمت به بشریت در بین دانشمندان مسلمان از جمهوری اسلامی ایران دریافت کرد.
وفا یک نظریهپرداز در زمینه نظریه ریسمان است. او در جامعه نظریه ریسمان به دلیل کشف مشترکش با اشترومینگر شناخته میشود. این دو کشف کردند که انتروپی بکنشتاین-هاوکینگ یک سیاهچاله را میتوان با استفاده از حالتهای سالیتونی نظریه ابرریسمان بیان کرد. وی همچنین به خاطر توضیح رابطه بین هندسه و نظریههای میدان شناخته میشود .در سال ۱۹۹۷ او نظریه اف را ارائه داد که جزو نظریههای شناخته شده در ابرریسمان است.
او همچنین علاقهمند به فهمیدن معنی نهفته دوگانگیهای ریسمانها و همچنین تلاش در بهکارگیری نظریه ابرریسمان برای حل مسائل حل نشده در فیزیک ذرات بنیادی (مانند مسئله سلسله مراتب و مسئله ثابت کیهانشناسی) است. او مشارکتهای عمیقی در زمینه نظریههای ریسمان توپولوژیک و فهمیدن تقارن آینهای و ساخت مدار-خمینه در نظریه ریسمان داشته است.
🔷برخی از افتخارات و جایزهها:
جایزه آلفرد پی اسلون، ۱۹۸۹
جایزه بنیاد پاکار، ۱۹۸۹
همکاری با آکادمی هنر و علوم آمریکا، ۲۰۰۵
نوبل AMS لئونارد ایسنبود برای ریاضی و فیزیک، ۲۰۰۸
مدال دیراک از آی سی تی پی، ۲۰۰۸
عضو آکادمی ملی علوم، ۲۰۰۹
جایزه فیزیک بنیادی، ۲۰۱۷
جایزه مصطفی، ۲۰۲۱
_ـ_ـ_ـ_ـ_ـ_ـ_
🌐 https://manainstitute.ir
📱 ما را در ایتا دنبال کنید:
🆔 @maanainstitute