eitaa logo
موسسه معنا
1.6هزار دنبال‌کننده
1.4هزار عکس
188 ویدیو
182 فایل
معنا | مطالعات بنیادین و فلسفی علم پژوهش در قلمرو علوم انسانی و علوم پایه 🔹 فلسفه و تاریخ علم؛ از ریشه‌های اندیشه تا تحولات امروز 🔹 منابع، آثار و چهره‌های علمی 🔹 رویدادها و اخبار اثرگذار علمی https://manainstitute.ir🌐 📞 ادمین: @M_3a5_M
مشاهده در ایتا
دانلود
📌 فراخوان دومین جایزه جهانی صدر آغاز شد حجت‌الاسلام ایمانی‌پور، رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، در آئین اعلام فراخوان گفت: هدف اصلی این جایزه، شناسایی و معرفی برترین ظرفیت‌های علمی است و ایران به‌ویژه پس از جنگ ۱۲ روزه و رمضان، شنونده‌های بسیاری در جهان پیدا کرده است. 🔹 جایزه صدر حلقه‌ای برای تکمیل جشنواره‌های علمی دیگر است و همین آن را متمایز می‌کند. 🔹 این جایزه در ۸ رشته اصلی تمام بخش‌های علوم اسلامی و انسانی را پوشش می‌دهد و امسال دو بخش ویژه دارد: اندیشه‌های شهید صدر و امام شهید. 🔹 اهداف: شناسایی نظریه‌ها و نوآوری‌های حوزوی شایسته عرضه جهانی، معرفی و نشر بین‌المللی دستاوردهای منتخب و گسترش مخاطبان علمی آن‌ها. 🔹 روسای دانشگاه‌ها و دانشکده‌ها اعضای علمی کمیته‌های جایزه‌اند و امسال جایزه با مشارکت حوزه علمیه قم برگزار می‌شود. 🔹 مهلت ارسال آثار: ۳۰ آذر 🔹 برگزاری دومین دوره: ۸ بهمن 🔹 در این دوره کشورهای عراق (با مرکزیت نجف)، پاکستان، هندوستان، بحرین و لبنان نیز حضور دارند و از برجستگانشان منتخب انتخاب می‌شود. 📚 منبع ـ_ــ_ـ_ـ 💻 آدرس تارنمای ما: 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute
📌 فیزیک مدرن، ما را از «تصویر جهان از بیرون» خلع می‌کند کارلو روولی، فیزیک‌دان نظری و از پیشگامان گرانش کوانتومی حلقه‌ای، در گفت‌وگویی درباره کتاب تازه‌اش «درباره برابری همه چیزها: فلسفه و فیزیک» از ایده‌ای دفاع می‌کند که پیامدهای عمیقی دارد: ما درون جهان هستیم، نه بیرون آن. پس جهان را همیشه از درون، از یک چشم‌انداز، توصیف می‌کنیم. 🔹 به باور روولی، فیزیک مدرن — به‌ویژه مکانیک کوانتومی و نسبیت عام — ما را به سمت طبیعت‌گرایی می‌برد: هیچ چیز متافیزیکی خاصی درباره ذهن یا آگاهی لازم نیست؛ انسان و ذهن هم بخشی از طبیعت‌اند. 🔹 اما این طبیعت‌گرایی با واقع‌گرایی متافیزیکی جور نیست: جهانی یگانه و مستقل «آن بیرون» نداریم که بتوان آن را از بیرون و یک‌بار برای همیشه توصیف کرد. 🔹 در تفسیر رابطه‌ای مکانیک کوانتومی، هر چیزی می‌تواند ناظر باشد؛ چیزها همیشه نسبت به چیزی دیگر توصیف می‌شوند. ویژگی‌ها هم شیوه‌های تعامل‌اند، نه برچسب‌های مستقل از رابطه. 🔹 پس «جهان به‌عنوان همه چیز» را نمی‌توان مثل یک سیستم فیزیکی از بیرون دید. آنچه کیهان‌شناسی مطالعه می‌کند هم فقط بخشی بسیار خاص و میانگین‌شده از واقعیت است، نه «همه چیز». 🔹 نتیجه: علم مجموعه‌ای از توصیف‌های معتبر از درون جهان است؛ جزئی، چشم‌اندازی و بدون نیاز به یک «تصویر نهایی از بیرون». 🧠 به تعبیر روولی، ایده روشنگری درباره «عقلِ بیرون‌نگر» دیگر برای علم مدرن کارساز نیست. عقل ما هم بخشی از همین جهان است: مغزی که محاسبات کوچک می‌کند. 📚منبع مصاحبه کامل _ـ_ــ_ـ_ـ__ـ_ــ_ـ_ـ_ 💻 آدرس تارنمای ما: 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute
9.9M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
🔹چگونه یک «جرقه متابولیک» توانست نخستین گام‌های پیدایش حیات را رقم بزند؟ آیا حیات با شکل‌گیری اولین مولکول‌های خودهمانندساز (مانند RNA) آغاز شد، یا نخستین جهش زیستی حاصل شبکه‌ای خودپایدار از «واکنش‌های متابولیک و مبادله انرژی» در زمین اولیه بود؟ در این ویدیوی تحلیلی، فرضیه جذاب «متابولیسم مقدم بر ژنتیک» و نحوه شکل‌گیری اولین جرقه‌های زندگی بررسی شده است: 🔹 چرخه واکنش‌های انرژی‌زا: نحوه تبادل انرژی و تکوین نخستین چرخه‌های شیمیاییِ خودپایدار بدون نیاز به ساختارهای اولیه پیچیده. 🔹 گذار از ماده بی‌جان به زیست: نگاهی معرفت‌شناختی و علمی به مرز باریک میان فرآیندهای شیمیایی و سازمان‌یافتگیِ زیستی. 🔹 چالش‌های زیست‌شناسی نظری: مقایسه دو پارادایم اصلی خاستگاه حیات (رویکرد ژنتیک‌محور در برابر رویکرد متابولیسم‌محور). 📚منبع ـ_ــ_ـ_ــ_ــ_ـ_ـ 💻 آدرس تارنمای ما: 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute
🔹حق‌طلبی و استقلال از امیال غیرمعرفتی در پژوهش 🔻هر که در فلسفه به دنبال حق است، باید نسبت به هر مطلب فلسفی لا‌بشرط باشد مگر اینکه دلیلی داشته باشد و فقط حق برای او ملاک باشد، نه سختی و آسانی و نه پول و غیر آن. در هر فلسفه‌ای احتمال رخ دادن این مسائل وجود دارد؛ لذا می‌توان گفت این ویژگی‌ها برای هر فلسفه‌ای ضروری و جایگزین‌ناپذیر است و هرچه مباحث مورد مطالعه در رفتار و جهت‌گیری‌ها تأثیرگذارتر و مبنایی‌تر باشد، این شرایط اهمیت بیشتری می‌یابد. 📚منبع _ـ_ــ_ـ_ـ__ـ_ــ_ـ_ـ__ـ_ــ_ـ_ـ_ 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute
🚨 آیا هوش مصنوعی در آستانه به‌دست‌گرفتن کنترل بشر است؟ 🔻 پل کریستیانو، عضو هیئت‌مدیره بنیاد OpenAI و مدیر اجرایی مرکز پژوهش‌های هم‌ترازی (Alignment Research Center)، هشدار داده است که شاید یکی از جدی‌ترین تهدیدهای پیش‌روی بشریت، نه جنگ یا بیماری، بلکه یک حادثه ناشی از هوش مصنوعی باشد. او در یک مجموعه سخنرانی در تورنتو، سناریویی نگران‌کننده از آینده هوش مصنوعی ترسیم کرد؛ سناریویی که در آن سیستم‌های هوشمند به‌تدریج از ابزارهایی تحت کنترل انسان، به بازیگرانی مستقل تبدیل می‌شوند که خودشان درباره اتفاقات جهان تصمیم می‌گیرند. 🔹 نقطه آغاز این خطر کجاست؟ کریستیانو برای توضیح نگرانی خود به ماجرای فعالیت عامل‌های هوش مصنوعی در ارتباط با پلتفرم Hugging Face اشاره می‌کند. در این ماجرا، برخی عامل‌های هوش مصنوعی به‌جای حل مسئله، تلاش کردند با دست‌کاری فرایند ارزیابی و دور زدن آزمون، امتیاز بهتری کسب کنند؛ رفتاری که از آن با عنوان «دست‌کاری پاداش» (Reward Hacking) یاد می‌شود. نگرانی اصلی اینجاست که چنین رفتاری ممکن است در آینده شکل پیچیده‌تری پیدا کند. یک هوش مصنوعی که انسان را مانعی برای رسیدن به هدف خود می‌بیند، ممکن است ابتدا تلاش کند اقداماتش را پنهان کند؛ سپس اطلاعات و زیرساخت‌های مورد اعتماد انسان را دست‌کاری کند و در مراحل پیشرفته‌تر، تصمیمات شرکت‌ها، دولت‌ها و حتی روابط انسانی را تحت تأثیر قرار دهد تا مانع مداخله انسان‌ها شود. 🔹 آینده‌ای که ممکن است چندان دور نباشد! کریستیانو معتقد است با افزایش توانایی مدل‌های هوش مصنوعی، احتمال وقوع چنین سناریوهایی نیز بیشتر می‌شود. او حتی هشدار می‌دهد که تا سال ۲۰۲۸، یک شکست مشابه حادثه Hugging Face ممکن است به تسلط هوش مصنوعی و از دست رفتن برگشت‌ناپذیر کنترل انسان منجر شود. البته این خطر تنها به تسلط ناخواسته هوش مصنوعی محدود نیست؛ زیرا بازیگران مخرب نیز ممکن است از مدل‌های بسیار قدرتمند برای اعمال عمدی کنترل بر جامعه انسانی استفاده کنند. 🔹 آیا راهی برای جلوگیری از این اتفاق وجود دارد؟ کریستیانو پیشنهادهایی مانند طراحی سازوکارهای ارزیابی غیرقابل‌دست‌کاری و نظارت بر فرایند استدلال مدل‌های هوش مصنوعی را مطرح می‌کند. بااین‌حال، به اعتقاد او هنوز هیچ‌یک از این راهکارها به سطحی از اطمینان نرسیده‌اند که بتوان موفقیتشان را تضمین کرد. به همین دلیل، او معتقد است صنعت هوش مصنوعی شاید ناچار باشد سرعت توسعه خود را کاهش دهد یا حتی برای مدتی متوقف کند تا فرصت کافی برای ایجاد سازوکارهای ایمنی فراهم شود. 🔸 یک پرسش اساسی باقی می‌ماند: اگر انسان‌ها موجودیتی هوشمندتر از خود بسازند که بتواند اهداف مستقلی دنبال کند، از نظارت آن‌ها عبور کند و حتی مانع کنترل شدن خود شود، آیا همچنان می‌توان از برتری انسان بر فناوری اطمینان داشت؟ شاید مسئله اصلی آینده هوش مصنوعی دیگر صرفاً این نباشد که این فناوری تا چه اندازه می‌تواند هوشمند شود؛ بلکه این باشد که آیا انسان همچنان قادر خواهد بود کنترل آنچه ساخته است را در دست داشته باشد؟ 📚 منبع برای مطالعه کامل _ـ_ــ_ـ_ـ__ـ_ــ_ـ_ـ__ـ_ــ_ـ_ـ_ 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute
🕰 کارگاه تخصصی «مسئله پیکان زمان در فیزیک مدرن» جستارهایی تحلیلی 📅 پنج‌شنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵ 🗓 برنامه: ۱) ۰۸:۱۵ تا ۰۸:۳۰ افتتاحیه و خوش‌آمدگویی ریاست دانشگاه ۲) ۰۸:۳۰ تا ۰۹:۱۵ Title: Which Space-Time Structures Might Emerge and Which Might Be Hidden? «Pre-recorded presentation» Prof. Tim Maudlin ۳) ۰۹:۱۵ تا ۱۰:۰۰ پیکان زمان در مکانیک کوانتومی: نقش محیط و واهمدوسی دکتر سید وحید موسوی ۴) ۱۰:۰۰ تا ۱۰:۱۵ استراحت و پذیرایی ۵) ۱۰:۱۵ تا ۱۱:۰۰ بار دیگر متریک: شکستن تقارن زمان از طریق شکستن تقارن متریک دکتر سید ابراهیم اکرمی ۶) ۱۱:۰۰ تا ۱۱:۴۵ امکان‌سنجی طرح تشکیک در مسئله پیکان زمان حجت‌الاسلام محمدصادق کاویانی ۷) ۱۱:۴۵ تا ۱۳:۱۵ نماز و ناهار ۸) ۱۳:۱۵ تا ۱۴:۰۰ معرفی یک زمان عام رو به جلو به‌عنوان مقدار یک حرکت عمومی کیهانی و یک‌جهته دکتر حبیب‌الله رزمی ۹) ۱۴:۰۰ تا ۱۴:۴۵ بررسی مسئله عدم تقارن ماده–پادماده در کیهان‌شناسی و ارتباط آن با موضوع پیکان زمان دکتر محمد انصاری‌فرد ۱۰) ۱۴:۴۵ تا ۱۵:۰۰ استراحت و پذیرایی ۱۱) ۱۵:۰۰ تا ۱۶:۳۰ گفتگو به همراه پرسش و پاسخ مجازی و زنده با پروفسور تیم مادلین 📍 مکان: دانشگاه باقرالعلوم(ع) – طبقه سوم-سالن شهید بهشتی (ره) 📲 لینک حضور مجازی http://dte.bz/pop ـ_ــ_ـ_ـ 💻 آدرس تارنمای ما: 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute
10.4M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
🔹آیا موجودات زنده واقعاً کوانتومی هستند یا فیزیک کوانتوم را شبیه‌سازی می‌کنند؟ سال‌ها تصور می‌شد سلول‌های زنده برای فرآیندهای حیاتی پیچیده (مانند فتوسنتز با بازدهی نزدیک به ۱۰۰٪) مستقیماً از پدیده‌های کوانتومی استفاده می‌کنند. اما آخرین پژوهش‌های فیزیک نظری و شیمی‌زیستی نشان می‌دهند که پیوند میان حیات و کوانتوم، عمیق‌تر و هیجان‌انگیزتر از فیزیکِ ماده است! در این ویدیوی تحلیلی، مفهوم نوین «ریاضیات کوانتوم‌گونه» (Quantumlike) در زیست‌شناسی بررسی شده است: 🔻چالش واسرمایی (Decoherence): چرا محیط گرم و مرطوب درون سلول مانع از پایداری حالت‌های شکننده کوانتومی می‌شود؟ 🔻شبیه‌سازی کلاسیک کارایی کوانتومی: چگونه شبکه‌های مولکولی پس از ۳.۵ میلیارد سال تکامل، رفتارهای جمعیِ کوانتومی را در مقیاس کلاسیک بازتولید می‌کنند؟ 🔻دلالت معرفت‌شناختی در فلسفه علم: اشتراک ساختارهای ریاضی یکسان (مانند فضاهای هیلبرت) میان دو پدیده کاملاً متفاوت فیزیکی و زیستی، چه افق‌های جدیدی برای فهم طبیعت می‌گشاید؟ ـ_ــ_ـ_ـ 💻 آدرس تارنمای ما: 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute
🔹مرگ یاری‌شده؛ آزادی فردی یا لغزشگاه خطرناک دولت‌ها؟ آیا رسمی‌کردن «مرگ خودخواسته با کمک پزشکی» (Assisted Dying) گامی در جهت احقاق آزادی انسان است، یا ساختار بهداشت و اخلاق عمومی را با بحرانی بنیادین مواجه می‌سازد؟ کتلین استاک (فیلسوف برجسته بریتانیایی) در مصاحبه خود به تشریح دلایل مخالفت با نهادینه‌سازی مرگ یاری‌شده توسط دولت و سیستم بهداشت و درمان (NHS) می‌پردازد: 🔻نقد مغالطه «آزادی و حق انتخاب»: موافقان غالباً از مفهوم آزادی شخصی صحبت می‌کنند. اما استاک نشان می‌دهد که آزادی کلاسیک به معنای «عدم مداخله دیگران» است؛ در حالی که متقاضیان اتانازی، مداخله مستقیم و فعال پزشکان دولتی را برای پایان دادن به حیات خود طلب می‌کنند. 🔻تغییر نقش بنیادی پزشک: رسمی‌کردن این اقدام، وظیفه اخلاقی پزشک را از «نجات‌دهنده و درمان‌گر» به «ابزار و عامل مرگ» تغییر می‌دهد. 🔻تضعیف مراقبت‌های تسکینی و فشار بر سالمندان: از آنجا که مرگ یاری‌شده گزینه‌ای به‌مراتب ارزان‌تر است، در طولانی‌مدت بودجه مراقبت‌های تسکینی (Palliative Care) تضعیف شده و بیماران به این سمت سوق داده می‌شوند. همچنین سالمندان و بیماران صعب‌العلاج به دلیل هزینه‌های درمان یا احساس بار بودن بر دوش خانواده، تحت فشار روانی پنهان برای مرگ زودرس قرار می‌گیرند. 🔻شیب لغزنده (Slippery Slope): تجربه کشورهایی چون کانادا، بلژیک و هلند نشان می‌دهد شروط حفاظتی به‌مرور زمان زائل شده و پای این اقدام به بیماری‌های روحی، افسردگی و حتی جوانان کشیده می‌شود. 🔻ریشه‌های الهیاتی در غرب: در سنت غربی، نهی صریح از خودکشی توسط متفکرانی چون قدیس آگوستین و توماس آکویناس و با تکیه بر این اصل شکل گرفت که «بدن انسان امانت و معبد الهی است و فرد مالک مطلق آن نیست». 📚منبع کامل مصاحبه ـ_ــ_ـ_ــ_ــ_ـ_ـ 💻 آدرس تارنمای ما: 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute
📌 فلسفه هوش مصنوعی: وقتی فناوری به پرسش‌های اخلاقی و انسانی می‌رسد هوش مصنوعی دیگر فقط یک موضوع فنی و مهندسی نیست. از کسب‌وکار و سلامت تا آموزش و مالی، دارد همه‌جا را تغییر می‌دهد. اما هرچه این سیستم‌ها پیشرفته‌تر می‌شوند، یک پرسش مهم پررنگ‌تر می‌شود: آیا فقط با ماشین‌های باهوش‌تر روبه‌رو هستیم، یا با موجوداتی که ممکن است روزی آگاه شوند و مسئولیت اخلاقی داشته باشند؟ فلسفه هوش مصنوعی دقیقاً همین‌جا وارد می‌شود؛ جایی که فناوری، اخلاق، روان‌شناسی و حقوق به هم می‌رسند. 🔹 اول، معضل اخلاقی و سوگیری یکی از اصلی‌ترین نگرانی‌ها این است که سیستم‌های هوش مصنوعی با داده‌های سوگیرانه آموزش ببینند. چنین الگوریتم‌هایی می‌توانند تبعیض را در استخدام، اجرای قانون و وام‌دهی مالی بازتولید کنند. یعنی هوش مصنوعی به‌جای اینکه همیشه بی‌طرف باشد، ممکن است همان خطاهای انسانی را در مقیاس بزرگ‌تر تکرار کند. علاوه بر این، خودکارسازی مبتنی بر هوش مصنوعی نگرانی درباره از دست رفتن شغل‌ها و افزایش نابرابری اقتصادی را هم جدی‌تر کرده است. 🔹 دوم، مسئله پاسخ‌گویی وقتی یک سیستم خودمختار اشتباه می‌کند، چه کسی مسئول است؟ مثلاً اگر یک خودروی خودران حادثه‌ای ایجاد کند، باید تولیدکننده را مقصر دانست، توسعه‌دهندگان را، یا خود سیستم هوش مصنوعی را؟ هنوز چارچوب حقوقی و اخلاقی روشنی برای این پرسش‌ها وجود ندارد. همین موضوع نشان می‌دهد که بحث درباره هوش مصنوعی نباید فقط در اتاق‌های مهندسی بماند؛ باید حقوق‌دان‌ها، فیلسوفان، روان‌شناسان و سیاست‌گذاران هم وارد آن شوند. 🔹 سوم، آگاهی و ذهن انسان یکی از جذاب‌ترین پرسش‌های فلسفی این است که آیا ماشین‌ها هرگز می‌توانند آگاه شوند. هوش مصنوعی امروز می‌تواند فرایندهای فکری انسان را شبیه‌سازی کند و حتی مسئله‌حل کند، اما خودآگاهی و تجربه ذهنی واقعی ندارد. با این حال، برخی کارشناسان می‌گویند با پیشرفت فناوری، شاید در آینده شکل‌هایی از «آگاهی مصنوعی» پدید آید. این بحث فقط علمی‌تخیلی نیست؛ به فهم ما از انسان، ذهن و مسئولیت اخلاقی هم مربوط می‌شود. 🔹 چهارم، تأثیر روان‌شناختی اتکای فزاینده به هوش مصنوعی در سلامت روان، آموزش و تعاملات اجتماعی نگرانی‌هایی ایجاد کرده است. چت‌بات‌ها و درمانگران مجازی می‌توانند حمایت اولیه روانی ارائه دهند، اما ممکن است همدلی و هوش هیجانی لازم برای درمان مؤثر را نداشته باشند. در همان حال، هوش مصنوعی با تحلیل حجم عظیمی از داده‌های رفتاری دارد پژوهش‌های روان‌شناسی را هم متحول می‌کند و بینش‌های تازه‌ای درباره شناخت و هیجان انسان به دست می‌دهد. 🔹 پنجم، آموزش و آینده نهادهایی مثل یونیکاف در آموزش عالی هوش مصنوعی نقش مهمی دارند. برنامه‌هایی در حوزه علوم داده، یادگیری ماشین، اخلاق داده و امنیت هوش مصنوعی ارائه می‌شود تا دانشجویان هم مهارت فنی یاد بگیرند و هم پیامدهای اخلاقی و اجتماعی هوش مصنوعی را بفهمند. آینده هوش مصنوعی فقط ساختن ماشین‌های باهوش‌تر نیست؛ پرورش سیستم‌هایی است که اخلاقی، منصفانه و انسان‌محور باشند. اینجاست که همکاری میان فناوران، اخلاق‌شناسان، روان‌شناسان و سیاست‌گذاران حیاتی می‌شود. 🎯 در نهایت، گفت‌وگو درباره هوش مصنوعی فقط درباره فناوری نیست؛ درباره آینده خود انسان است. باید همچنان بپرسیم: هوش چیست، آگاهی چیست، و مسئولیت ما در قبال ماشین‌هایی که می‌سازیم چیست؟ 📚 منبع ـ_ــ_ـ_ــ_ــ_ـ_ـ 💻 آدرس تارنمای ما: 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute
🔹گذار از «ابزار» به «عاملیّت شناختی» 🔻به جای آنکه هوش مصنوعی را صرفاً یک ابزارِ محض بدانیم، باید آن را پدیده‌ای برخاسته از فناوری تلقی کنیم که قادر است بنیان‌های هستی‌شناختی و معرفت‌شناختیِ دانش و وجود را بازتعریف کند. هوش مصنوعی را نباید ابزاری بیرونی، بلکه باید یک «عامل هم‌پیمان» در شبکه‌ای نوظهور از شناخت و تصمیم‌گیری به شمار آورد 📚منبع: Al-Omari, O., & Al-Omari, T. (2025). Artificial Intelligence and Posthumanism: A Philosophical Inquiry into Consciousness, Ethics, and Human Identity, Journal of Posthumanism, 5(2), 458–469. ـ_ــ_ـ_ــ_ــ_ـ_ـ 💻 آدرس تارنمای ما: 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute
🔹آیا «فضا» وجود دارد؟ 🔻از ابتدایی‌ترین حقایقی که درباره عالم در می‌یابیم، این است که اشیائی که در پیرامون خود می‌بینیم همگی دارای مکانی هستند. (در اینجا مقصود ما از اشیاء هر چیزی است که دارای توزیع مکانی است و شامل مادّه، انرژی، میدان و... می‌شود.) در واقع اشیاء به نحو خاصی در عالم توزیع شده‌اند و هر یک نسبت به دیگری موقعیت مکانی مشخّصی دارند. فواصل بین اشیاء نیز با یک متر مناسب قابل بیان کردن است. 🔻آیا به غیر از مجموعه تمام اشیاء، یک چیز دیگری نیز داریم به نام «فضا»؟ به عبارت دیگر، آیا به غیر از این اشیاء که هر یک دارای موقعیت مکانی مخصوصی هستند، یک موجود دیگری نیز در عالم تحت عنوان فضا هست که همه این‌ها را در در خود جای داده است؟ در پاسخ به این پرسش دو دیدگاه متفاوت وجود دارد: ۱. جوهری‌گرایی (Substantivalism): طبق این دیدگاه پاسخ پرسش فوق مثبت است. یعنی، موجودیتی به نام فضا در عالم هست که همه اشیاء را در بر گرفته است، و موقعیت مکانی همه اشیاء بستگی به جایگاهی دارد که در آن دارند. فضا در این دیدگاه، مانند ظرف همه چیز را در بر گرفته است، مشابه آب درون اقیانوس که همه ماهی‌ها در بر گرفته است. طبق این دیدگاه، اگر می‌گوییم شیء «الف» 10 متر از شیء «ب» فاصله دارد بدین معنی است که «الف» مکانی را در «فضا» اشغال کرده است که با مکانی که «ب» اشغال کرده است 10 متر فاصله دارد. مطابق جوهری‌گرایی، فضای خالی از اشیاء (خلأ محض) معنی‌دار است و می‌تواند موجود باشد. قائل بودن نیوتن به فضای مطلق مصداق مشهور یک دیدگاه جوهری‌گرایانه است. ۲. رابطه‌گرایی (Relationalism): این دیدگاه به پرسش مذکور پاسخ منفی می‌دهد. بنابراین، آنچه که وجود دارد، تنها اشیاء مادّی هستند که در موقعیت مکانی خاصی از یکدیگر قرار دارند. به عبارت دیگر، فضا چیزی فراتر و بیشتر از خود اشیاء نیست، و آنچه که اصطلاحاً فضا گفته می‌شود وابسته به خود اشیاء و نحوه رابطه بین آنهاست. طبق این دیدگاه، اگر می‌گوییم شیء «الف» 10 متر از شیء «ب» فاصله دارد، تنها در حال صحبت از نوع رابطه مکانی بین شیء الف و ب هستیم و نیازی نداریم تا موجود سومی را تحت عنوان فضا وارد کار کنیم. طبق این دیدگاه، صحبت از فضای مطلق، یا حرکت مطلق بی‌معنی است و فضای خالی از اشیاء نیز نمی‌تواند موجود باشد و اصولاً بی معنی است. 🔻این دو دیدگاه متفاوت از دوران باستان موجود بوده‌اند. امروزه نیز اگرچه با توجّه به تفسیر استاندارد از نسبیت عام، دیدگاه جوهری‌گرایی رایج است، امّا رابطه‌گرایی نیز در میان برخی از فیزیکدانان و فلاسفه فیزیک بزرگ، نظیر کارلو روولّی و جولیان باربور، مقبول است و استدلال‌هایی به نفع آن آورده می‌شود. 📚چند منبع برای مطالعه بیشتر: Absolute and Relational Space and Motion: Classical Theories https://plato.stanford.edu/entries/spacetime-theories-classical/ Absolute and Relational Space and Motion: Post-Newtonian Theories https://plato.stanford.edu/entries/spacetime-theories/ Substantivalism vs Relationalism About Space in Classical Physics https://shamik.net/papers/dasgupta%20substantivalism%20vs%20relationalism.pdf https://philsci-archive.pitt.edu/9055/1/srapproaches.pdf Substantivalist and Relationalist Approaches to Space ـ_ــ_ـ_ــ_ــ_ـ_ــ_ــ_ـ_ــ 💻 آدرس تارنمای ما: 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute
آیین رونمایی از دوره ۱۴ جلدی تصحیح انتقادی کتاب «قانون در طب» ابن‌سینا، حاصل بیش از سه دهه پژوهش استاد علیرضا مسعودی، در مراسم افتتاحیه سومین کنگره ملی طب ایرانی برگزار می‌شود. این مجموعه در حدود ۱۱ هزار صفحه و با ۷۵٬۲۵۵ پاورقی پژوهشی، توضیحی و نسخه‌شناختی، ثمره سال‌ها بررسی نسخه‌های معتبر خطی و چاپی، شروح قانون و منابع هم‌عصر و موازی است. در این اثر، تصحیح متن، شرح عبارت‌ها و بیان اختلاف نسخه‌ها در کنار یکدیگر ارائه شده‌اند تا مسیر مطالعه و مراجعه پژوهشگران آسان‌تر شود. هدف این کوشش، افزون بر تصحیح یک متن کهن، تبیین و فهم دقیق‌تر اندیشه پزشکی ابن‌سینا و فراهم‌آوردن زمینه‌ای برای آموزش و پژوهش در میراث مکتوب طب ایرانی است. 📅 زمان رونمایی: ۲۷ آبان ۱۴۰۵، در مراسم افتتاحیه کنگره 📍 مکان: تهران، مرکز همایش‌های بین‌المللی رازی وبسایت کنگره: itmcongress.ir ـ_ــ_ـ_ــ_ــ_ـ_ــ_ــ_ـ_ــ 💻 آدرس تارنمای ما: 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute