دعوت شهید بهشتی به تجمع کارگری در روز کارگر.
ما برنامهی روز یازده اردیبهشت را با توجه به جمیع جوانب با همان طرح اولیهای که پیشبینی شده و پیشبینی کردیم برگزار کنیم و از نقطههای تعیینشده به سمت میدان فوزیه سابق [میدان امام حسین علیهالسلام] راهپیمایی داشته باشیم و بعد، آنجا چند پیام است و یکی دو نفر از کارگران عزیزمان صحبت خواهند کرد.
از همگی برادران و خواهران کارگران و حتی خانوادههای آنها که میتوانند شرکت کنند دعوت میکنیم که در این مراسم شرکت کنند تا با همت همه، مراسم هر چه باشکوهتر برگزار بشود.
نظام اقتصادی در اسلام؛ مباحث کاربردی: صص ۱۳۱_۱۳۲
حس عدالت و امکان تلخکامی خشمگینانه.
کسی که از حس عدالت بیبهره است و هرگز به اقتضای عدالت رفتار نمیکند مگر آنکه پای مصلحت و منفعت شخصی در میان باشد، نه تنها فاقد پیوندهای دوستی، محبت و اعتماد متقابل است، بلکه قابلیت تجربه اخلاقی تلخکامی خشمگینانه و انزجار را نیز ندارد.
جان رالز، نظریهای در باب عدالت
۸۰ درصد از کل کارگران ایران تحت قراردادهای موقتی بدون امنیت شغلی به سر میبرند. بنابر مطالعه کیوان هریس و زپ کالب در دانشگاه کالیفرنیا در سال ۲۰۱۵ حدود ۴۰۰ اعتراض کارگری و در سال ۲۰۱۶ قریب به ۳۵۰ تجمع رخ داده است.
آصف بیات
☑️ مالک کالای تولید شده در کارخانه کارگر است نه کارفرما| بخش اول
📃 مروری بر نظریات اقتصادی شهید صدر درباره رابطه کار، کارگر و ثروت
◽️ از آرمانهای همچنان معطل انقلاب اسلامی پایان دادن به استثمار نیروی کار و اصلاح رویههای ناعادلانه و غیراسلامی اقتصاد سرمایهداری در جامعه بود. برای این هدف نیز متفکرینی چون شهید مطهری، شهید بهشتی، شهید صدر و امام موسی صدر دست به تلاشهای فکری برای نمایش الگوی اقتصاد اسلامی و تمایز آن با سرمایهداری و البته کمونیسم زدند.
◽️ اهداف و الگوهایی که همچنان بعد از 40 سال گذشت از پیروزی انقلاب نه تنها قدمی به سوی آنها برنداشتیم تا در میدان رفت و برگشت تئوری و عمل اصلاح و تکمیل شوند، بلکه روز به روز در همان رویههای سرمایه داری فروتر رفتیم تا جایی که حتی بازخوانی آن آراء و نظریات، امروزه برای ما غریب مینماید.
▫️ شخصی که یکی از منسجمترین نظریههای اقتصادی مبتنی بر ایدئولوژی اسلامی را ارائه کرد، آیت الله شهید محمد باقر صدر بود. مروری بر نظریه اقتصاد اسلامی ایشان درباره حقوق کارگر ضروری به نظر میرسد.
▫️ شهید صدر مستند بر سلسلهای از دلایل عقلی و نقلی بر این باور است که در اسلام تنها راه مشروع کسب ثروت، «کار مستقیم» است. لذا کارگر چه در کشاورزی و چه در صنعت و تولید، مالک اصل کالای تولید شده یا حاصل شده است. نه حتی چون نظریه مارکس، فقط مالک ارزش افزودهی ایجاد شده در کار!
▫️ وی در کتابچه «طرح تفصیلی اقتصاد جامعه اسلامی» در دو فصل اول به چهار شیوه تولید ثروت میپردازد و در هر چهار شیوه ثابت میکند که مالک کالا یا محصول کشاورزی تولیدی، کسی است که کار مستقیم میکند، یعنی کارگر. نه کارفرما، کارخانهدار، زمیندار، کشتیدار یا مانند آن.
1⃣ شیوه اول تولید ثروت، استفاده از منابع طبیعی ثروت است. زمین، معادن، منابع آب. ایشان با دلایل فقهی مسلم در فقه اسلامی بیان میکند که کسی مالک رقبه (اصل این اموال) نمیشود. زمین و معدن و چاه به مالکیت کسی درنمیآید، چرا که برای تولید آن کسی «کار» نکرده و مالکیت فقط محصول «کار مستقیم» است.
▫️ اینها خلق خداوند است ولی حق ویژه استفاده از مورد اول و دوم در اختیار کسی است که با «کار مستقیم» آنها را «احیا» و ثروت آفرین کرده است. زمین را شخم زده و کاشته، چاه را کنده و به آب رسیده، و معدن را حفر کرده.
▫️ تولید کشاورزی به شیوه سرمایهداری نامشروع است. کسی که دیگرانی را بر زمینی گماشته تا برایش بکارند و درو کنند و خود تنها ابزار کار را در اختیار آنها نهاده، مالک محصول نیست. کسی که مالک ابزار کار کشاورزی است، تنها میتواند اجاره ابزارش را از کارگر بگیرد و بس. این اجاره را نیز دولت تعیین و محدود میکند. (صدر، 1393: 95-99)
2⃣ در شیوه دوم که تولید ثروت از اموال منقول (قابل نقل) طبیعت مانند چوب، ماهی و مانند است نیز همین قاعده جاری است. مالک محصول کسی است که «کار مستقیم» میکند. کارگری که در کشتی و لنج به صید میپردازد مالک ماهی است، نه صاحب کشتی. صاحب کشتی یا تور تنها میتواند اجاره ابزار تولیدش را طلب کند آن هم به میزان کاری که در آن مستهلک میشود نه بیشتر. نه اینکه دستمزد صیادی به کارگران دهد و طلب مالکیت صیدها کند.
▫️ «این گونه او حقی در ثروتی که صیادان به دست میآورند، پیدا نمیکند. تنها کار مستقمی است که موجب ایجاد حق و مالکیت خاص برای اموال منقول میشود. و اگر مالی منقول بدون بذل کار و تلاش (مستقیم) در تسلط فردی قرار گیرد، آن فرد مالک آن دارایی نخواهد شد». (همان: 100 و 101)
☑️ مالک کالای تولید شده در کارخانه کارگر است نه کارفرما| بخش دوم و پایانی.
3⃣ در شیوه سوم و چهارم (تولید اولیه و ثانویه) که تولید صنعتی است نیز همین قاعده پابرجاست. در تولید اولیه که بر پایه دو ضلع کار انسانی و ماده خام از طبیعت با وساطت ابزار تولید است، «مالک کالای تولید شده» -نه فقط مالک ارزش اضافه شده به کالا آنگونه که مارکسیستها میخواستند حق کارگر را مطالبه کنند- کارگر بلافصل است، نه سرمایهدار و کارخانهدار و مالک ابزار تولید.
▫️ «اسلام در زمینه توزیع ثروت از تولید اولیه به سه مطلب اعتقاد دارد:
1- ثروتی که تولید شده از آنِ تولیدکننده یعنی کارگر است. و این یعنی مالکیت بر اساس کار قرار دارد.
2- هر گاه کارگر در راه تولید اولیه، از ابزار کار دیگران استفاده کند، مالکان ابزار تولید، تنها میتوانند در مقابل کاری که در آن ابزار انباشته شده و در ضمن فرایند تولید از بین میرود، کرایه مناسبی طلب کنند و حقی در ثروت تولید شده ندارند».
3- حکومت اسلامی به عنوان نماینده جامعه، میتواند جزئی از ثروت به دست آمده را به عنوان اجرت استفاده از منبع طبیعی از تولید کننده بگیرد» (همان: 108) و خرج ضعفا و ایجاد تعادل و عدالت اجتماعی کند، چرا که »نیاز ، پایه دیگر مالکیت در اقتصاد اسلامی است». (همان: 109)
4⃣ در شیوه چهارم یعنی تولید ثانویه نیز که تولید صنعتی بر روی کالایی است که مواد خامش از منابع طبیعی (که بشر کاری روی آن انجام نداده) بلکه بر روی کالایی است که خود محصول کار بشری است، کسی حق تصرف در امواد اولیه تولید شده توسط کارگر را بدون اجازه او ندارد چرا که او مالک آن است.
▫️ کارگری که ماده اولیه را تولید کرده یا خود میتواند تولید ثانوی را هم انجام دهد و مالک کالای نهایی هم شود. یا کارگر دیگری را با دستمزد عادلانه تعیین شده توسط دولت به کار تولید ثانوی بگمارد، و یا کالای اولیه را به کسی دیگر بفروشد تا او کار تولید ثانوی را انجام دهد.
▫️ طبعا با این فرمول کلی که «هر گونه افزایش ثروت مشروعی تنها و تنها محصول کار مستقیم است» سرمایه کلان هم نخواهد داشت تا بتواند مقدار خیلی زیادی از کالای های تولید شده اولی را بخرد و مالک بخش بزرگی از کالاها شده و در تولید ثانویه مناسبات سرمایهداری را به راه بیندازد.
▫️ در اینجا نیز مانند تولید اولی و احیای منابع طبیعی ثروت، نقش مالک ابزار تولید، کارخانه و کارگاه تنها طلب اجارهی ابزار تولید است به میزان جبران استهلاک کاری آنها.
▫️ «اجرت ابزار تولید و دستمزد کارها نیز از جانب حکومت اسلام و با رویکرد بی اثر کردن عامل کمبود مصنوعی که احتکار کالا آن را به وجود میآورد، معین میشود». (همان: 117)
▫️ وقتی تنها و تنها راه افزایش ثروت مشروع، «کار» است. کار مستقیم نه کار خریداری شده و توسط کارگران اجیر شده. طبعا در چنین نظام اقتصادیای، ارجمندترین عنصر جامعه کارگران خواهند بود یعنی تولید کنندگان واقعی ثروت. نه سرمایه داران زالوصفت که در جوامع سرمایه داری شیرهی جان کارگران را میمکند و خود بر صدر نظام اقتصادی مینشینند.
▫️ بلی، جایگاه کار در نگاه نظریهپردازان اسلامی انقلاب اینچنین بوده: مالک تمام محصول تولیدی و مالک ثروتهای جامعه، نه نگاه حداقلی ما به عنوان اقشاری نیازمند حمایت و تفقد که باید دستمزد بخور و نمیرشان را با التماس از کارفرمایان مطالبه کنیم.
▫️ بگذریم که امروز کار به آنجا رسیده که برخی منبریهای سرمایهدوست در نگاهی سراسر متضاد، کار کارگر را تحقیر کرده و تمام ارزش اقتصادی جامعه را به سرمایهداران و کارفرمایان میدهند و آنها را حلوا حلوا میکنند و الزام به پرداخت حداقل دستمزد و بیمه کارگر را ظلم در حق ایشان میشمارند.
✍ احمد کرمی نژاد
▫️ منبع: اسلام راهبر زندگی، مکتب ما، رسالت ما (فصل «طرحی تفصیلی از اقتصاد جامعه اسلامی»)، نوشته شهید محمدباقر صدر، نشر دارالصدر.
36.9M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
دهه نود، دهه فقر و نابرابری.
یک دهه از زندگی در حالی گذشت که دادهها و پژوهشها حکایت از سقوط شاخصهای رفاهی و کیفیت زندگی ایرانیان دارد. در این گزارش افزایش چشمگیر فقر، نابرابری و شکاف طبقاتی در دهه 90 بررسی شده است.
چرا تحریم و این وضعیت بحرانی بر مسئولان اثری ندارد و دائم از مقاومت میگویند؟
۱. مسئولان خرید نمی کنند! واقعا برای نیازهای اولیه زندگی مانند خوراک و بهداشت خرید نمی کنند! آنها درک و حسی از افزایش قیمت ها ندارند. همه چیز آماده در اختیارشان قرار میگیرد و یا اگر لازم باشد خرید کنند، آنقدر بن کارت و تعاونی و فروشگاه سازمانی دارند که پرداخت قیمت های روز افزون برای آنها هیچ دردی ندارد!
۲. مسئولین، دغدغه شغل و درآمد ندارند. به راحتی برای خود، فرزندان و اطرافیانشان شغل فراهم است و با یک تماس چنان شغلی برای فرزندان و اطرافیان خود فراهم می کنند که دیگران با سی سال سابقه تخصصی در خواب هم نمی بینند. فرزند هیچ مسئولی برای حقوق ۹ میلیونی در زیر معدن جان نباخته است!
۳. مسئولین برای درمان خود و خانواده هایشان دغدغه ندارند. با داشتن بیمه های تکمیلی و طلایی و در دسترس بودن دارو و امکانات بیمارستانی رایگان از درمانشان لذت هم میبرند.
۴. مسئولین، دغدغه خرید خانه و اجاره خانه ندارند. یا خانه رایگان در اختیارشان قرار میگرد یا با وام های کم بهره و بی بهره و حقوق های نجومی صاحب خانه شده اند.
۵. هیچ مسئولی مجبور نیست برای درمان جگر گوشه اش چندین سکه زیر میزی بدهد. اگر هم مجبور باشد، از همان سکه هایی که زیر میزی گرفته است می دهد!
۶. تحریم برای برخی از مسئولین و اطرافیان آنها منبع درآمد و رانت شده است و چنان منافع اقتصادی و سیاسی جذابی دارد که حاضرند ۹۰ میلیون نفر زجر بکشند ولی خودشان در عافیت باشند. مردم عادی دکل نفتی و حق صادرات نفت ندارند!
۷. هیچ مسئولی در اثر تحریم شغلش را از دست نداده است. هیچ مسئولی در شرایط تحریم به زیر خط فقر نرفته است. هیچ مسئولی برای تامین هزینه های زندگی اش مجبور به تن فروشی نشده است. هیچ مسئولی در اثر فقر خودکشی نکرده است....
سلیمان سلیمانی
برادری و برابری.
نزدیکی روحی باید به نزدیکی معیشتی منجر شود وگرنه چیزی جز ظاهرسازی و دروغ نخواهد بود.
استاد محمدرضا حکیمی