ایران حتی قبل از جاری شدن توافق اولیه در لوزان،همه سانتریفیوژها را جمع کرد؛ دسترسی به بازرسان را بیشتر و حتی افرادی مثل دری و سیروس ناصری و اعضای نایاک را که معتمد امریکاییها محسوب میشدند را، در تیم مذاکره ایرانی جای داد! و مذاکره مستقیم را پیش برد؛
اصل مذاکره را نمیتوان خطا دانست. اتفاقاً دیپلماسی یکی از ابزارهای اصلی تأمین منافع ملی است.
اما تجربه خروج آمریکا از برجام یک درس مهم داشت: هیچ توافقی نباید صرفاً بر اساس وعدهها و منافع مورد انتظار و یک طرفه طراحی شود؛ بلکه باید توان، اراده و امکان نقض تعهدات طرف مقابل نیز در محاسبات لحاظ شود. اما مشاهده کردیم که دیپلماسی ظریف ما،نه محکومیت نقض تعهدات طرف مقابل، که اعتراض به قانون مصوب مجلس برای مقابله با اقدامات خلاف قانون امریکا در نقض برجام بود؛
به هر حال آمریکا در سال ۲۰۱۸ از برجام خارج شد و تحریمهای خود را بازگرداند. این تجربه نشان داد که حتی بهترین توافق روی کاغذ، بدون پشتوانه قدرت و سازوکارهای مؤثر برای تضمین منافع، و هماهنگی میان دیپلماسی و میدان آسیبپذیر است.
هرچند که ژنرال سلیمانی،در همان برهه در مقابل تهدید حسن روحانی به بستن خلیج فارس فرمودند: اگر تصمیم شما این باشد «من دست شما رو میبوسم» و کمک میکنم،؛اما این دیپلماسی بود که با مصاحبه های تخریبگرانه، نه علیه دشمن که علیه داخل،از میدان کمک نخواست و ساز تفرقه را با نواختن انفصال میدان و دیپلماسی کوک نمود!
بنابراین درس برجام این نیست که «با غرب مذاکره نکنیم». درس آن این است که مذاکره را نباید با خوشبینی تمام، هزینه همه چیز، بستن درها به روی همه بجز غرب،اشتباه گرفت و جایی برای حق اعتراض و نقد باقی نگذاشت.
فرصتمحوری زمانی معنا دارد که در کنار آن، شناخت قدرت طرف مقابل، امکان تغییر مواضع او و هزینههای نقض توافق نیز محاسبه شده باشد.
۴-اگر دیپلماسی ضعیف است، فقط مشکل را در نیروهای امنیتی جستوجو نکنیم
یکی دیگر از بحثهایی که درباره حضور نیروهای وابسته به ساختارهای امنیتی و نظامی در سیاست منطقهای مطرح میشود، این است که چرا بخشی از پروندههای منطقهای در اختیار چنین نیروهایی قرار گرفته است.
این پرسش قابل طرح است.
اما پرسش متقابل هم وجود دارد:
اگر دیپلماسی رسمی و اقتصادی کشور توان کافی برای تأمین منافع ایران در مناطق مختلف را داشت، چرا در برخی پروندهها نقش نهادهای امنیتی و نظامی تا این اندازه پررنگ شد؟
اگر گفته میشود حضور نیروهای نظامی در منطقه مشکلساز بوده، باید همزمان پرسید عملکرد دستگاه دیپلماسی چه بوده است.
چرا در چین، به عنوان یکی از مهمترین شرکای اقتصادی ایران، نتوانستیم دیپلماسی اقتصادی متناسب با اهمیت این رابطه ایجاد کنیم؟ چرا در روسیه؟ چرا در اروپا، حتی در دوره برجام، نتوانستیم به دستاوردهای اقتصادی پایدار و متناسب با انتظارات دست پیدا کنیم؟
نمیتوان هر جا نتیجه مطلوب حاصل نشد، علت را صرفاً در «امنیتیشدن» جستوجو کرد. گاهی باید عملکرد خود دیپلماسی را نیز مورد ارزیابی قرار داد.
۵-سوریه و آستانه؛ دیپلماسی و میدان را نمیتوان از هم جدا کرد
در پرونده سوریه نیز همین مسئله مطرح است.
مذاکرات آستانه با مشارکت ایران، روسیه و ترکیه یکی از مهمترین چارچوبهای دیپلماتیک درباره سوریه بود. اما تجربه سوریه نشان داد که تحولات میدانی، قدرت نظامی، بازیگران منطقهای و محاسبات امنیتی چگونه میتوانند بر نتایج دیپلماتیک اثر بگذارند.
اینکه وزیر سابق خارجه معترض آن است که چرا دیپلماتهای منطقهای، از نیروی قدس اعزام میشوند را میتوان در آنجا مشاهده کرد که فقط یک دخالت دیپلماتیک بدون هماهنگی با میدان، در اجلاس آستانه با حضور ایشان و حسن روحانی و پذیرش عدم پاکسازی ادلب سوریه بدون هماهنگی با قاسم سلیمانی که جنس و نیت دشمن در منطقه را لمس مرده بود،امروز سبب سقوط سوریه و همواریازی مسیر حمله هوایی به خاک ایران شده است
بنابراین اگر امروز درباره نقش نیروهای امنیتی یا نظامی در سیاست منطقهای بحث میکنیم، باید این سؤال را نیز مطرح کنیم که آیا حذف یا تضعیف ظرفیتهای میدانی، بدون ایجاد جایگزین مؤثر دیپلماتیک، الزاماً به افزایش منافع ملی منجر میشود؟
دیپلماسی و قدرت نظامی دو حوزه کاملاً جدا از هم نیستند. دیپلمات پشت میز مذاکره، باید بداند چه میزان قدرت در اختیار کشورش قرار دارد؛ همانگونه که نیروهای نظامی نیز باید بدانند هدف نهایی قدرت نظامی، ایجاد شرایط بهتر برای تأمین منافع ملی و در صورت امکان، دستیابی به راهحل سیاسی است.
اینکه بگوییم دیپلماتهای منطقهای نباید از نیروی قدس و باید متخصص در اقتصاد باشد به فرض اگر صحیح باشد اما چرا اقای ظریف همین مورد را در مورد دیپلماتهای حاضر در چین و روسیه و اروپا و افریقا به کار نمیبندد و نمیگوید در همان زمان برجام هم سطح تجارت با غرب اگر پسرفتی نداشت اما نتوانست رشد نماید؟
5-ترکمانچای؛ مسئله «مذاکره کردن» نبود، مسئله «موازنه قدرت» بود/ امروز هم اسم رمز است!!
استناد به ترکمانچای در بحث سیاست خارجی نیازمند دقت بسیار تاریخی است.
ایران در دو جنگ بزرگ با روسیه تزاری در اوایل قرن نوزدهم درگیر شد. جنگ اول در سال ۱۸۱۳ ناشی از حمله تزار به سرزمین ایران برای تصرف کل سرزمین و رسیدن به خلیج فارس با ۱۰سال مقاومت جانانه و نابرابر، خیانت فرانسه بعنوان همپیمان در جنگ و انگلیس بعنوان متحد در مذاکرات صلح نهایتا با عهدنامه گلستان، از دست رفتن دوسوم خاک ایران از جمله گرجستان پایان یافت؛
اما دشمن به این مورد بسنده نکرد و ۱۵سال بعد به طمع خاک ایران از دروازه باکو گذشت و اینبار وزرای نشسته در تهران به همراه حاکم خائن با وساطت سفارتخانه، ارسال آذوقه و مواجب نظامیان میدان را قطع و و با نجنگیدن و «صلح شرافتمندانه=تسلیم» بخش دیگری از خاک ایران را واگذار کردند؛ اما این بخشی از ماجراست؛
در کنار خیانت دولت، اما مقاومت دوساله و جانانه و دست خالی و مظلومانه عباس میرزا و مردم آذربایجان و بخشی از کردها سبب توقف دشمن در پشت دروازههای تبریز شد؛جنگ دوم با ریخته شدن خون مردم مقاوم و در سایه خیانت دیپلماتهای تهراننشین در سال ۱۸۲۸ با عهدنامه ترکمانچای پایان یافت.
لذا سخن از ترکمانچای، در تاریخ ،نه به مثابه دیپلماسی که اسم رمز قطع لجستیک جبهه،مواجب نظامیان،رها کردن مردم بیپناه مرز و دادن بخشی از خاک برای حفظ منافع سیاستمداران تهراننشین است
بنابراین نمیتوان ترکمانچای را صرفاً نتیجه «مذاکره بد» یا «دیپلماسی ضعیف» دانست.بلکه ترکمانچای نتیجه یک تصمیم کاملا سیاسی مرکزنشینانِ تحت نفوذ سفارتخانهها و اتخاذ راهبرد عدم جنگ توسط موثرین، به قیمت قربانی کردن جانفدایان کشور بود؛
و البته تاریخ همیشه قابل تکرار است؛
و اولین قدم برای تکرار آن، ارسال همان پیام تفرقه است که از دولت فتحعلی شاه قاجار به دشمن مخابره شد!
۶- دیپلماسی و بازدارندگی؛ دو روی یک سکه
در اینجا به اصل بحث میرسیم.
دیپلماسی و بازدارندگی در مقابل یکدیگر نیستند.
بازدارندگی برای جلوگیری از جنگ است، نه برای آغاز آن. قدرت نظامی زمانی ارزشمند است که طرف مقابل را از محاسبه حمله و فشار منصرف کند و فضای بیشتری برای دیپلماسی ایجاد کند.
از سوی دیگر، دیپلماسی نیز برای حذف قدرت نیست؛ بلکه یکی از ابزارهای تبدیل قدرت به دستاورد سیاسی است.
دیپلمات قدرتمند کسی نیست که فقط بتواند خوب مذاکره کند. باید بداند پشت میز مذاکره چه میزان قدرت، چه میزان ظرفیت، چه گزینههای جایگزین و چه ابزارهای بازدارندهای در اختیار کشورش قرار دارد.چیزی که اصولا در فکر کسی که معتقد است دشمن با یک دکمه ایران را نابود میکند جایی ندارد؛
۷-سؤال اصلی از آقای ظریف
بنابراین سؤال اصلی از آقای ظریف این نیست که چرا از دیپلماسی دفاع میکنید.
اتفاقاً هیچ کشوری بدون دیپلماسی نمیتواند منافع خود را در جهان امروز تأمین کند.
سؤال این است که آیا دیپلماسی باید صرفاً «فرصتمحور» باشد یا باید همزمان قدرت، تهدید، نیت و ظرفیت طرف مقابل را نیز محاسبه کند؟
آیا نگاه به فرصت، بدون دیدن تهدید، خودش نمیتواند به از دست رفتن فرصتها منجر شود؟
ایا از نظر ظریف،امریکایی که چند بار به مشور حمله،مسئولین مختلف از جمله دیپلماتهای عالی رتبه نظیر خرازی و لاریجانی را شهید و مسئله جنگ با ایران را به ۴۸۰سال قبل از میلاد و زمان هخامنشیان مرتبط میداند،هنوز به مرحله تهدید نرسیده است؟
آیا در قفقاز، اگر برخی روندهای ژئوپلیتیکی زودتر و جدیتر دیده میشد، امکان استفاده از ظرفیتهای بیشتری برای ایران وجود نداشت؟
آیا تجربه برجام به ما نیاموخت که توافق بدون تضمینهای مؤثر و بدون محاسبه رفتار طرف مقابل، میتواند آسیبپذیر باشد؟
و آیا تجربه تاریخی ایران نشان نمیدهد که دیپلماسی زمانی بیشترین اثرگذاری را دارد که پشتوانه آن قدرت ملی و وحدت باشد؟
۷- سخن آخر
ایران نه به «امنیتگرایی مطلق» نیاز دارد و نه به «فرصتمحوری مطلق».
کشوری که فقط تهدیدها را ببیند، فرصتهای دیپلماتیک را از دست میدهد؛ اما کشوری که فقط فرصتها را ببیند و تهدیدها و نیت طرف مقابل را نادیده بگیرد، ممکن است زمانی متوجه تهدید شود که دیگر فرصت واکنش مؤثر بسیار محدود شده باشد.
سیاست خارجی حرفهای، هنر تشخیص همزمان فرصت و تهدید است.
دیپلماسی بدون قدرت، ممکن است به مذاکره برای مدیریت خسارت تبدیل شود؛ قدرت بدون دیپلماسی نیز ممکن است فرصتهای سیاسی و اقتصادی را بسوزاند.
اما ترکیب دیپلماسی با قدرت، همان چیزی است که میتواند برای یک کشور «بازدارندگی مؤثر» و «چانهزنی واقعی» ایجاد کند.
اگر قرار باشد از گلستان، ترکمانچای، برجام، قفقاز، سوریه و سایر تجربههای سیاست خارجی ایران یک درس مشترک بگیریم، شاید آن درس این باشد:
«نه هر تهدیدی توهم است و نه هر فرصتی واقعاً فرصت.
تشخیص این دو، بدون شناخت قدرت و نیت طرف مقابل ممکن نیست؛حال آنکه نیات طرف مقابل در عمل خود را نشان داده است».
اظهارات ظریف بیش از آنکه یک تحلیل راهبردی باشد، یک روایت سیاسی است که سعی دارد مسئولیت جنگ و مشکلات اقتصادی پیش از آن را از دوش یک رویکرد غلط به دوش «ذهنيت تهدیدمحور» عمومی بیندازد. در حالی که نقد نگاه امنیتی افراطی به مسائل اجتماعی میتواند سازنده باشد، اما انکار تهدیدهای واقعی امنیتی از سوی همسایگان و رژیم صهیونیستی، نه تنها مشکلات را حل نمیکند، بلکه میتواند امنیت ملی کشور را به خطر بیندازد و این امر خدمت به دشمنان قسم خورده ایران است.
#حسین_کمیل
(حسین خانمحمدی)
🇮🇷 @Mobser 🇮🇷
🇮🇷 eitaa.com/Mobser 🇮🇷
14.8M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
🔁 من این چند ثانیه #بصیرت را از کلّ تجمّعات چندماهه با ارزشتر میبینم
چون شاعر زنجانی کولاک کرد
واقعا زد به خال
فریاد بلند اللهاکبر مردم هم بیانگر این است که واقعا مبعوث شدهایم برای کندن ریشهی #نفاق
حالا دیگر اون سادهلوحهایی که بعد از توافق پاکستان، شعار میدادند
سردار دیپلماسی
تشکّر تشکّر
باید توبه و جبران کنند
البته متأسفانه از آخر همین ویدئو متوجه میشویم که بعضیها هنوز هم از خواب غفلت و فریب بیدار نشدهاند و یا اینکه عامدانه آخرت خود را به دنیای قالیباف میفروشند، چون تا شاعر آمد واقعیت حاجباقر را برای مردم تعریف کند، وفاقیها او را متّهم به اختلافافکنی کردند و او هم مجبور شد حیدرحیدر بگوید
✍ عیسیپور
🇮🇷 @Mobser 🇮🇷
🇮🇷 eitaa.com/Mobser 🇮🇷
346.3K حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
♨️حمله اسرائیل به حداثا در جنوب لبنان
#علیالاصول #مرگ_بر_اسرائیل #مرگ_بر_آمریکا #مرگ_بر_منافق #مرگ_بر_سازشگر #مذاکره_با_شیطان #غیرشرافتمندانه #دلیل_تجربه
🇮🇷 @Mobser 🇮🇷
🇮🇷 eitaa.com/Mobser 🇮🇷
3M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
●
🔁 احمد بابایی چندین قسم خورد تا جان کلامش را در یک بیت بگوید
#علی_الاصول فقط انتقام میخواهیم🚩
🔁اگر گاهی به هر دلیلی در جبهه خودی برای شناخت حق و باطل دچار تردید هستید،بهترین ملاک و معیار برای تشخیص منافقین همین بحث انتقام خون امام شهید است.ببینید چه کسانی مخالف قصاص قاتلان امام شهید و گرفتن انتقام خونش هستند. چه کسانی سکوت کردهاند و چه کسانی علیه مطالبهگران انتقام خون امام شهید تخریبگری و پروندهسازی میکنند.
این شاخص این روزها برای شناخت منافقین درون جبهه خودی کافی است.
#فَإِنَّحِزْبَاللّهِهُمُالْغَالِبُونَ
#امام_سید_مجتبی_خامنهای
#علیالاصول
#مرگ_بر_اسرائیل #مرگ_بر_آمریکا #مرگ_بر_منافق #مرگ_بر_سازشگر #مرگ_بر_خائنین_به_وطن #مرگ_بر_مزدوران_داخلی #عوام_فریبان #مرگ_بر_پادوهای_آمریکا
🇮🇷 @Mobser 🇮🇷
🇮🇷 eitaa.com/Mobser 🇮🇷
فعلا قابلیت پخش رسانه در مرورگر فراهم نیست
مشاهده در پیام رسان ایتا
فعلا قابلیت پخش رسانه در مرورگر فراهم نیست
مشاهده در پیام رسان ایتا
فعلا قابلیت پخش رسانه در مرورگر فراهم نیست
مشاهده در پیام رسان ایتا
فعلا قابلیت پخش رسانه در مرورگر فراهم نیست
مشاهده در پیام رسان ایتا
فعلا قابلیت پخش رسانه در مرورگر فراهم نیست
مشاهده در پیام رسان ایتا
🔴 آذربایجان در مسیر بیحجابی اجباری رضاخانی!
🔹تصاویر منتشر شده از مدارس آذربایجان نشان دهنده ممانعت دولت از ورود دختران محجبه به مدارس و اعتراضات شکل گرفته در پی آن است.
🔹به نظر میرسد ادامه این روند ممنوعیت نمادهای اسلامی و باز گذاشتن دست یهودیان در آذربایجان که مورد اعتراض اکثریت جامعه آذربایجان است میتواند در آینده نزدیک تحولات اعتراضی اجتماعی گستردهای را شکل دهد.
#علیف_یهودی
🇮🇷 @Mobser 🇮🇷
🇮🇷 eitaa.com/Mobser 🇮🇷