بانک پارسیان
بنا بر آمارها، بانک پارسیان تا انتهای پائیز ۱۴۰۴، بالغ بر ۱۷۵ هزار میلیارد تومان تسهیلات کلان اعطا کرده است. همچنین مجموع تسهیلات و تعهدات کلان این بانک نیز ۱۸۱ هزار میلیارد تومان بوده است.
با توجه به آنکه سرمایه پایه بانک حدود ۳۳ هزار میلیارد تومان است، بانک مذکور میبایست بر اساس مقررات بانک مرکزی، به هر نفر (هر ذی نفع واحد) حداکثر حدود ۷ هزار میلیارد تومان وام میداده است. با این حال در اعطای وام به پنج نفر، قوانین مذکور رعایت نشده است.
پست بانک
طبق آمارهای اعلامی، پست بانک تا انتهای پائیز ۱۴۰۴، بالغ بر ۹ هزار میلیارد تومان تسهیلات کلان اعطا کرده است. مجموع تسهیلات و تعهدات کلان این بانک ۹/۴ هزار میلیارد تومان بوده است.
ارقام اعطایی توسط بانک مذکور نسبت به سایر بانکها ناچیز است. با این حال چنانچه جلوی تخلفات کوچک گرفته نشود، میتواند منجر به تداوم تخلف و گسترش آن شود.
سرمایه پایه بانک بالغ بر ۴/۸ هزار میلیارد تومان بوده است. بر این اساس، حداکثر وامی که مجاز بوده تا به هر فرد اعطا کند،حداکثر ۹۶۰ میلیارد تومان بوده است. لیکن به دو ذی نفع واحد به ترتیب ۲۸۰۰ میلیارد تومان و ۱۱۰۰ میلیارد تومان وام داده است.
بانک تجارت
بانک تجارت تا انتهای پائیز ۱۴۰۴، بالغ بر ۳۵۱ هزار میلیارد تومان تسهیلات کلان اعطا کرده است. مجموع تسهیلات و تعهدات کلان این بانک ۹۷۷ هزار میلیارد تومان بوده است.
باتوجه به آنکه سرمایه پایه بانک ۱۰۸ هزار میلیارد تومان است، این بانک بیش از ۹ برابر سرمایه خود اقدام به اعطای تسهیلات و تعهدات کلان کرده است. سقف قانونی، ۸ برابر است.
تخطی از حدود قانونی توسط بانک مذکور، بسیار کمتر از سایر بانکهای متخلف است.
بانک توسعه تعاون
طبق آمارها، بانک توسعه تعاون تا انتهای پائیز ۱۴۰۴، به میزان ۱۸ هزار میلیارد تومان تسهیلات کلان اعطا کرده است. مجموع تسهیلات و تعهدات کلان این بانک نیز حدود ۲۹ هزار میلیارد تومان بوده است.
سرمایه پایه بانک ۴/۶ هزار میلیارد تومان بوده است. حدود قانونی در "مجموع" تسهیلات و تعهدات کلان رعایت شده است. با اینحال در اعطای تسهیلات به برخی افراد، تخطی از حدود صورت گرفته است.
حداکثر وام کلانی که بانک طبق ضوابط بانک مرکزی میتوانسته به هر نفر پرداخت کند، باید حدود ۹۰۰ میلیارد تومان باشد. اما دو شخص حقوقی به ترتیب ۵/۵ هزار میلیارد تومان و ۲/۹ هزار میلیارد تومان وام کلان دریافت کردهاند.
بانک توسعه صادرات
طبق آمارها، بانک توسعه تعاون تا انتهای پائیز ۱۴۰۴، به میزان ۲۳۹ هزار میلیارد تومان تسهیلات کلان اعطا کرده است. مجموع تسهیلات و تعهدات کلان این بانک نیز حدود ۲۸۰ هزار میلیارد تومان بوده است.
سرمایه پایه بانک ۲۸ هزار میلیارد تومان بوده است. در مورد این بانک نیز مشاهده میشود که حدود قانون از دو منظر رعایت نشده است:
- اولا حداکثر تسهیلات و تعهدات کلان که اجازۀ پرداخت داشته است، حداکثر باید ۲۳۰ هزار میلیارد تومان باشد، اما به رقم ۲۸۰ هزار میلیارد تومان رسیده است.
- ثانیا حداکثر وام کلانی که بانک طبق ضوابط بانک مرکزی میتوانسته به هر نفر پرداخت کند، باید حدود ۵۶۰۰ میلیارد تومان باشد. اما مشاهده میشود که اشخاصی بیش از ۵۰ هزار میلیارد تومان وام و تعهدات کلان دریافت کردهاند. همچنین ۹ نفر اول در تسهیلات کلان نیز همگی فراتر از قانون، وام دریافت کردهاند.
بانک خاورمیانه
بالغ بر ۱۱۲ هزار میلیارد تومان تسهیلات کلان و بالغ بر ۱۳۶ هزار میلیارد تومان مجموع «تسهیلات و تعهدات کلان» بانک خاورمیانه تا انتهای پائیز ۱۴۰۴ بوده است.
با توجه به میزان سرمایۀ پایه بانک، حدود قانونی در مورد مجموع تسعیلات و تعهدات کلان رعایت است. اما در مورد تسهیلات و تعهدات کلان اعطایی به «هر فرد»، قانون نقض شده است.
طبق قانون، حداکثر تسهیلات و تعهدات کلانی که هر فرد میتواند از این بانک دریافت کند، کمتر از ۵ هزار میلیارد تومان باید باشد. اما آمارهای منتشره نشان میدهد که افراد وامهای بسیار بیشتر دریافت کردهاند. برخی اشخاص بیش از ۳۵ هزار میلیارد تومان وام از بانک مذکور گرفتهاند.
بانک رفاه کارگران
برخلاف بسیاری از بانکها که حدود قانونی را در مورد تسهیلات و تعهدات کلان رعایت نکرده اند، بانک رفاه کارگران جزو معدود بانکهایی است که در این موضوع عمدتا پایبند به قانون بوده است.
مورد مهمی که در آن حدود قانونی رعایت نشده، مربوط به تسهیلات اعطایی به سازمان تامین اجتماعی بوده است.
باتوجه به سرمایۀ پایه بانک (بالغ بر ۷۴ هزار میلیارد تومان)، حداکثر وام و تعهدات کلانی که بانک رفاه به هر نفر میتوانسته اعطا کند، حدود ۱۵ هزار میلیارد تومان بوده است. با این حال رقم اعطایی به تامین اجتماعی بالغ بر ۲۰ هزار میلیارد تومان است.
بانک سامان
عملکرد بانک سامان در مورد میزان اعطای وامهای کلان نشان دهندۀ رعایت نسبی قانون است و در برخی موارد نیز تخلفاتی رخ داده است.
سرمایه پایۀ بانک سامان در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۹ هزار میلیارد تومان بوده است و امکان اعطای تسهیلات و تعهدات کلان تا بیش از ۱۵۲ هزار میلیارد تومان را داشته است. عملکرد این بانک تا انتهای پائیز ۱۴۰۴، در تسهیلات کلان بالغ بر ۱۳۲ هزار میلیارد تومان و «مجموع تسهیلات و تعهدات کلان» بالغ بر ۱۴۶ هزار میلیارد تومان بوده است.
همچنین سقف تسهیلات و تعهدات کلانی که به هر نفر میتوانسته اعطا کند، حدود ۴ هزار میلیارد تومان بوده است. با اینحال طبق آمارهای منتشره به شرکت کوبل دارو بالغ بر ۶/۵ هزار میلیارد تومان وام داده است که تعرض از نسبتهای قانونی است.
بانک سرمایه
بانک سرمایه نیز وضعیتی همچون بانک دی دارد. سرمایه پایه این بانک نیز منفی است و نباید تسهیلات کلان بدهد. اما در حال نقض مقررات است.
سرمایۀ پایه بانک سرمایه تا شهریور ۱۴۰۴ به رقم ۷۰- هزار میلیارد تومان سقوط کرده است. با اینحال تا انتهای پائیز، بالغ بر ۳۱ هزار میلیارد تومان تسهیلات کلان داده است. مجموع تسهیلات و تعهدات کلان نیز ۳۵ هزار میلیارد تومان است.
بانک سینا
باتوجه به حدود مقرر در قوانین، بانک سینا در مورد میزان اعطای وام های کلان به طور نسبی قانون را رعایت کرده و در برخی موارد نیز تخلفاتی رخ داده است.
تا پائیز ۱۴۰۴، کل تسهیلات کلان بانک بالغ بر ۲۹ هزار میلیارد تومان و مجموع تسهیلات و تعهدات کلان بانک نیز ۳۳/۶ هزار میلیارد تومان بوده است.
باتوجه به سرمایه پایه بانک (بیش از ۸ هزار میلیارد تومان)، این بانک از نسبتهای مقرر در قانون تجاوز نکرده است.
اما هنگامی که میزان تسهیلات کلان به هر فرد بررسی شود، عدم رعایت قانون رخ داده است. بانکها باید حداکثر به اندازه ۲۰ درصد از سرمایه پایه خود به هر فرد تسهیلات کلان بدهد.
در خصوص بانک سینا، دو شخص حقوقی به ترتیب ۹/۳ هزار میلیارد تومان و ۶/۷ هزار میلیارد تومان وام کلان گرفتهاند که تخطی از حدود قانونی است.
بانک صادرات
بنابر آمارهای منتشره، بانک صادرات تا پائیز ۱۴۰۴ بالغ بر ۴۴۰ هزار میلیارد تومان تسهیلات کلان و بالغ بر ۵۴۶ هزار میلیارد تومان «تسهیلات و تعهدات کلان» اعطا کرده است. حال آنکه سرمایۀ پایه بانک تا انتهای تابستان ۱۴۰۴ تنها حدود ۳۲ هزار میلیارد تومان بوده است. بر این اساس:
- اولا حداکثر تسهیلات و تعهدات کلان که اجازۀ پرداخت داشته است، باید کمتر از ۳۰۰ هزار میلیارد تومان باشد، اما به رقم ۵۴۶ هزار میلیارد تومان رسیده است.
- ثانیا حداکثر وام کلانی که بانک طبق ضوابط بانک مرکزی میتوانسته به هر نفر پرداخت کند، باید حدود ۷ هزار میلیارد تومان باشد. اما مشاهده میشود که ده نفر اول در تسهیلات کلان بانک مذکور، همگی ارقام بسیار بالاتر (بعضا بیش از ۲۰ هزار میلیارد تومان)، وام دریافت کردهاند.
بانک پاسارگاد
بانک پاسارگاد تا انتهای پائیز ۱۴۰۴ بالغ بر ۹۶۱ هزار میلیارد تومان وام کلان پرداخت کرده است. مجموع وام و تعهدات کلان این بانک ۱۲۰۷ هزار میلیارد تومان است.
دو تخلف از قانون توسط بانک پاسارگاد:
- اولا این بانک حدود ۱۷ برابرِ سرمایه پایه خود، وام و تعهدات کلان داده. مقررات بانک مرکزی، سقف مجاز را ۸ برابر میداند.
- ثانیا حداکثر وام و تعهدات کلانی که یک بانک میتواند به هر ذینفع واحد بدهد، حداکثر باید ۲۰ درصد از سرمایه پایه آن بانک باشد. سرمایه پایه پاسارگاد حدود ۷۰ هزار میلیارد تومان است، لذا حداکثر میتواند به هر نفر، ۱۴هزار میلیارد تومان وام و تعهدات کلان بدهد.
اما این بانک به برخی شرکتها رقم ۳۰۰ هزار میلیارد تومان، ۱۴۵ هزار میلیارد تومان و ... وام کلان داده است. یعنی در برخی موارد بیش از ۲۰ برابر و در برخی دیگر بیش از ۱۰ برابر حد مجاز در قانون.
برخی از وامگیرندگان مذکور، شرکتهای بانک پاسارگاد هستند. یعنی صدها هزار میلیارد تومان وام به شرکتهای خود داده است.
مردم و فعالان اقتصادی، عملا در رقابت با بانکها شکست میخورند. این روند برای پیشرفت اقتصاد باید اصلاح شود.