✅ خوانش اسناد تاریخی اردکان (٨)
🔰 وقفنامه خیرالحاج حاجی ابوالحسن؛ وقف برای اطعام نیازمندان
معرفی سند
سند دیگری که معرفی میشود وقفنامهای متعلق به #خیرالحاج_حاجی_ابوالحسن خلف مرحوم حاجی فضل الله احمدآبادی است که در ماه مبارک رمضان سال ۱۲۹۹ هجری قمری تنظیم شده است. این تاریخ برابر با حدود ۱۲۶۱ هجری شمسی است و سند را در زمره وقفنامههای دوره قاجار قرار میدهد.
بر اساس مفاد این وقفنامه، واقف بخشی از املاک #کشاورزی خود را وقف کرده و درآمد آن را برای اطعام #نیازمندان در روز عید غدیر اختصاص داده است. در متن سند، علاوه بر تعیین املاک موقوفه، ترتیب تولیت و شیوه مصرف درآمد نیز با دقت بیان شده است.
مفاد وقفنامه
واقف پس از اشاره به حدیث مشهور پیامبر اکرم(ص) درباره «صدقه جاریه، علم نافع و فرزند صالح»، انگیزه خود را از وقف، باقی گذاشتن #عملی_ماندگار پس از مرگ معرفی میکند.
اموال موقوفه شامل تمامی یک قطعه زمین واقع در کشتخوان «راحتآباد» و نیز قطعهای دیگر در حوالی کشتخوان احمدآباد است. حدود این اراضی و همسایگان آن نیز در متن وقفنامه بهطور دقیق ذکر شده که نشاندهنده اهمیت تعیین حدود املاک در اسناد وقفی آن روزگار است.
واقف مقرر میکند که پس از کسر هزینههای ضروری، هر سال در روز #عید_سعید_غدیر، هشت من برنج از درآمد موقوفه تهیه شود و از آن برای اطعام فقرا، مساکین و نیازمندان استفاده گردد. این بند نشان میدهد که هدف اصلی واقف، تبدیل درآمد یک ملک کشاورزی به سفرهای برای #محرومان بوده است.
در خصوص تولیت نیز واقف ابتدا خود را متولی قرار میدهد و پس از او، #سه_دخترش عهدهدار اداره موقوفه باشند. همچنین تصریح میکند که پس از آنان نیز تولیت نسل به نسل در میان فرزندانشان ادامه یابد و اگر این نسل منقرض شد، موقوفه همچنان بر نیت واقف باقی بماند و طبق مفاد وقفنامه اداره شود.
تحلیل سند
این وقفنامه از چند جهت اهمیت ویژهای دارد. نخست آنکه برخلاف بسیاری از وقفنامههای دوره قاجار که تولیت را تنها به فرزندان پسر واگذار میکنند، در این سند سه دختر واقف به عنوان متولیان پس از او تعیین شدهاند. این موضوع نشان میدهد که در برخی خانوادههای اردکان، #زنان نیز در اداره موقوفات نقش رسمی و قانونی داشتهاند و واقف، شایستگی آنان را برای حفظ و اجرای نیت خود پذیرفته است.
نکته دوم، تکرار عید غدیر به عنوان #محور مصرف درآمد موقوفات است. در چند وقفنامهای که تاکنون بررسی کردهایم، این مناسبت بارها به عنوان زمان اطعام و انفاق انتخاب شده است. این تکرار، نشان میدهد که در فرهنگ تاریخی اردکان، عید غدیر تنها یک جشن مذهبی نبوده، بلکه فرصتی برای گسترش #انفاق، اطعام و رسیدگی به نیازمندان نیز محسوب میشده است.
همچنین این سند بار دیگر وابستگی #اقتصاد_اردکان به کشاورزی را آشکار میکند. واقف به جای وقف پول نقد، زمین کشاورزی را وقف کرده تا درآمد پایدار آن، هر سال نیت خیر او را زنده نگه دارد. این شیوه، یکی از مهمترین ویژگیهای #نظام_وقف در ایران به شمار میرود؛ زیرا اصل مال حفظ میشود و منافع آن به طور مستمر در #خدمت_جامعه قرار میگیرد.
در مجموع، این وقفنامه تصویری از جامعهای ارائه میدهد که در آن، کشاورزی پشتوانه اقتصاد، وقف پشتوانه خدمات اجتماعی و اطعام نیازمندان یکی از مهمترین جلوههای #فرهنگ_دینی_مردم اردکان بوده است. از سوی دیگر، تعیین دختران واقف به عنوان متولی، این سند را به نمونهای قابل توجه در میان وقفنامههای تاریخی منطقه تبدیل کرده است.
✍ گروه فرهنگی موسسه افق کویر
#تحلیل_فرهنگی
#وقف
#اسناد
•|روابط عمومی موسسه فرهنگی هنری افق کویر|•
@ofoghkca
گذشته را نمیتوان تغییر داد…🍂
اما میتوان از آن یاد گرفت
و امروز را فرصتی تازه برای ساختن آینده دانست.
هیچ انسانی با اشتباهاتش تعریف نمیشود؛
با انتخابهای بعدیاش شناخته میشود.
#روانشناسی_زندگی
•|روابط عمومی موسسه فرهنگی هنری افق کویر|•
@ofoghkca
🏕تور عکاسی عقدا در لنز افق
اردیبهشت ۱۴۰۵
📷عکاس:فائزه هاتفی
#عقدا_در_لنز_افق
•|روابط عمومی موسسه فرهنگی هنری افق کویر|•
@ofoghkca
🏕تور عکاسی عقدا در لنز افق
اردیبهشت ۱۴۰۵
📷عکاس:فائزه هاتفی
#عقدا_در_لنز_افق
•|روابط عمومی موسسه فرهنگی هنری افق کویر|•
@ofoghkca