آیت الله حاج سیدمحمد مجتهد زنجانی و مظفرالسلطنه(دوباجناق درکنارهم) در باغ حسین آباد، همراه تفنگچی ها... شاید ایام مشروطه باشد و برای محافظت ایشان از مخالفین مشروطه... ➖➖➖➖➖ آثار و اسناد و تاریخ حوزه علمیه هزارساله زنجان را در کانال علمای زنجان دنبال کنید: @olama_zanjan

زنجان مرکز حوزه علمیه آذربایجان ✍علی محمدی هوشیار بهتر است با نقلی از آیت الله سید موسی شبیری زنجانی شروع کنم: «زنجان شهر دینیِ سابقه‌داری است و حوزهٔ علمیهٔ آن در سطح بالایی بوده است. طلاب وقتی در قفقاز مراحل ابتدایی علوم دینی را پشت سر می‌گذاشتند، به اردبیل می‌آمدند و در اردبیل که معلوماتشان تکمیل می‌شد، برای کسب اجتهاد وارد حوزهٔ علمیهٔ زنجان می‌شدند؛ مانند مرحوم آقا سید یونس اردبیلی که از مراجع تقلید عصر خویش بود و مدتی در زنجان شاگرد آخوند ملا قربانعلی بود و در همان‌جا تحصیل می‌کرد». 📚 جرعه‌ای از دریا، ج۴، ص۴۶۳. اکنون با تکیه بر این نقل، باید چنین نتیجه گرفت: زنجان در تاریخ تشیع، نه صرفاً یک شهر علمی، بلکه مرکز تکامل معرفت دینی در حوزه‌ ترک‌زبانان و قفقاز بوده است؛ نقطه‌ای که مسیر علمی طلاب آذربایجان، در آن به اجتهاد ختم می‌شد. این نسبتِ تاریخی، خود حامل یک مأموریت معاصر است که زنجان را به جایگاه طبیعی خویش دعوت می کند؛ یعنی باید به سطحی برسد که طلاب آذری و ترک‌زبان، حتی از جمهوری آذربایجان، ترکیه، و دیگر مناطق قفقاز و آسیای میانه برای تکمیل دروس عالی و اجتهادی به زنجان بیایند. چنین احیایی نه بازگشت به گذشته، بلکه استمرار مأموریت تاریخی زنجان است. این جهت‌گیری اگر تحقق یابد، زنجان دوباره به نقش تاریخی خود بازخواهد گشت و میزبان مرحله نهاییِ اجتهاد و پرورش فقیه بین‌المللی ترک‌زبان در امت اسلامی خواهد بود. 🔹دلایل این امر روشن است: اولاً، زنجان برخلاف سایر مناطق برخوردار از جامعه المصطفی، دارای گذشته و تجربه تاریخی در پذیرش و تربیت طلاب ترک‌زبان خارجی بوده است. و همان‌گونه که پیش‌تر اشاره شد، مسیر علمی از قفقاز تا اجتهاد، به‌طور طبیعی در زنجان ختم می‌شد. در نتیجه این شهر قابلیت فرهنگی و زبانی لازم برای ارتباط عمیق‌تر، فهم متقابل، و انتقال علمی میان عالمان و طلاب ترک‌زبان را دارد. ثانیاً، طلاب خارجی آذری و ترک‌زبان هم‌اکنون در قم، مشهد و اصفهان در مراکز وابسته به جامعه‌المصطفی به جهت هویتی پراکنده‌اند و به دلیل فاصله فرهنگی و زبانی با محیط پیرامون، دچار نوعی غربت آموزشی و خستگی روانی می‌شوند. بسیاری از آنان، به‌رغم استعداد و انگیزه، تحصیل را در میانه راه ترک می‌کنند، زیرا احساس تعلق و ارتباط طبیعی با محیط علمی ندارند. ثالثاً، زنجان از نظر جغرافیایی و فرهنگی در میانهٔ حوزه‌های علمی ایران‌زمین و جهان تُرک قرار گرفته و حلقهٔ اتصال طبیعی میان حوزه‌های ایران، قفقاز و آناتولی است. این موقعیت ممتاز، آن را به‌طور ذاتی «دروازه اجتهاد برای جهان ترک‌زبان» می‌سازد. رابعاً، احیای چنین جایگاهی افزون بر بازگشت به میراث دینی و علمی زنجان، موجب توسعه روابط تمدنی و فرهنگی میان کشورهای ترک‌زبان و حوزهٔ علمیهٔ ایران می‌شود؛ به‌ویژه در عرصه فقه تطبیقی، کلام مقارن، و انسان‌شناسی دینی که هر سه نیاز امروزِ جهان ترک‌اند. خامساً، با توجه به تحرکات و تبلیغات جریان‌های وهابیت در آذربایجان و نیز گرایش‌هایی نظیر پان‌ترکیسم، تقویت و گسترش این حوزه در زنجان فوائدی راهبردی دارد؛ از جمله: ۱. ایجاد سدّ معرفتی و اعتقادی در برابر شبهات اعتقادی که به‌ویژه در مناطق ترک‌زبانِ قفقاز و آسیای میانه در حال گسترش است؛ ۲. تربیت مبلغان بومیِ آشنا با زبان و فرهنگ منطقه برای مقابله علمی و آرام با این انحرافات؛ ۳. تقویت پیوند فکری و تمدنی میان اندیشمندان دینی ترک‌زبان و حوزهٔ ایران. در نتیجه، زنجان اگر بتواند این مأموریت را احیا کند، نه تنها مدرسه علمی خود را بازسازی کرده، بلکه پل تمدنی میان حوزه علمیه ایران و جهان ترک را نیز برقرار خواهد ساخت؛ همان نقشی که در قرون گذشته با درایت ملا علی قارپوز آبادی و آخوند ملا قربانعلی و شاگردان قفقازی‌اش ایفا می‌کرد. ➖➖➖➖➖ آثار و اسناد و تاریخ حوزه علمیه هزارساله زنجان را در کانال علمای زنجان دنبال کنید: @olama_zanjan

آیت الله شجاعی زنجانی ➖➖➖➖➖ آثار و اسناد و تاریخ حوزه علمیه هزارساله زنجان را در کانال علمای زنجان دنبال کنید: @olama_zanjan

آیت الله شیخ محمد تقی خاتمی و آیت الله یکتایی ➖➖➖➖➖ آثار و اسناد و تاریخ حوزه علمیه هزارساله زنجان را در کانال علمای زنجان دنبال کنید: @olama_zanjan

🎥آیت‌الله‌ سید محمد حسینی زنجانی #مسجد_جامع_زنجان | رمضان ۱۴۴۶ ➖➖➖➖➖ آثار و اسناد و تاریخ حوزه علمیه هزارساله زنجان را در کانال علمای زنجان دنبال کنید: @olama_zanjan

مراسم تدفین آیت الله طالقانی نشسته از راست کنار شیخ: ایت الله سید هاشم موسوی زنجانی، آیت الله حاج سید ابوالفضل موسوی زنجانی، آیت الله خسروشاهی نماز میت نیز توسط آیت الله حاج سید ابوالفضل موسوی زنجانی اقامه شد ➖➖➖➖➖ آثار و اسناد و تاریخ حوزه علمیه هزارساله زنجان را در کانال علمای زنجان دنبال کنید: @olama_zanjan

نامه آیت‌الله سید عزالدین حسینی زنجانی به آیت الله عزیز الله خسروی زنجانی ➖➖➖➖➖ آثار و اسناد و تاریخ حوزه علمیه هزارساله زنجان را در کانال علمای زنجان دنبال کنید: @olama_zanjan

نامه دوم آیت‌الله سید عزالدین حسینی به آیت الله عزیزالله خسروی زنجانی این نامه حاوی مضامین فاخر و ادیبانه است ضمن معرفی آیت‌الله سید محمد خلخالی از علمای بزرگ؛ نکاتی را از وضعیت ظلمانی حاکم بر جامعه(پیش از انقلاب) و لزوم روشنگری و هدایت مردم و تقدیر از خدمات تبلیغی و علمی مرحوم شیخ عزیزالله در آن منطقه حساس(تکاب)، یادآوری فرموده است. ➖➖➖➖➖ آثار و اسناد و تاریخ حوزه علمیه هزارساله زنجان را در کانال علمای زنجان دنبال کنید: @olama_zanjan

حجت الاسلام شیخ محمد علی خسروی فرزند آیت الله عزیزالله خسروی زنجانی در محضر آیت‌الله سید عزالدین حسینی زنجانی ➖➖➖➖➖ آثار و اسناد و تاریخ حوزه علمیه هزارساله زنجان را در کانال علمای زنجان دنبال کنید: @olama_zanjan

حضور آیت‌الله حاج سید اسماعیل موسوی زنجانی و مرحوم حاج سید رضا موسوی زنجانی در مراسم نماز و تدفین آیت‌الله شیخ عزیز الله خسروی زنجانی در تکاب سال ۱۳۷۴ و اقامه نماز میت توسط آیت‌الله حاج شیخ احمد پایانی اردبیلی ➖➖➖➖➖ آثار و اسناد و تاریخ حوزه علمیه هزارساله زنجان را در کانال علمای زنجان دنبال کنید: @olama_zanjan

شیخ مهدی عباسی گویجه قیایی ایشان فرزند ملاعبدالله و برادر علامه شیخ موسی عباسی است. ایشان پس از تکمیل تحصیلات در زنجان و قزوین به زادگاهش برگشت و مشغول ترویج معارف و احکام شد. ایشان در ۱۴ شوال ۱۳۴۶ق. درگذشت. کتاب مصائب و مواعظ در سه جلد از جمله تألیفات ایشان است. ➖➖➖➖➖ آثار و اسناد و تاریخ حوزه علمیه هزارساله زنجان را در کانال علمای زنجان دنبال کنید: @olama_zanjan