رادارهای دفاع موشکی نسل جدید با امکان تحرک بالا؛ اقدامی ناشی از درس‌های جنگ با ایران دفتر پروژه حسگرهای زمینی سیار آژانس دفاع موشکی آمریکا (MDA) در روز 10 آگوست فراخوانی برای طرح‌های اولیه یک رادار FBM ارائه کرده که هدف اصلی آن طراحی و ساخت یک نمونه رادار با قابلیت تحرک بالا و استقرار سریع است. درحال‌حاضر رادار AN/TPY-2 در پنج سایت راداری ثابت شامل کورجیک ترکیه، سایت-512 سرزمین‌های اشغالی، جنوب قطر، شاریکی و کیوگامیساکی به‌عنوان رادار FBM مستقر است؛ رادارهایی که به‌عنوان Forward Based Mode در سایت‌های راداری ثابتی قرار گرفتند که در نزدیکی مناطق دارای تهدید به‌صورت 24/7 برای کشف زودهنگام تهدید فعالیت می‌کنند. پس از وقایع رخ داده در جنگ اخیر و حمله به سايت‌های پدافندی تاد امارات، عربستان و اردن که با آسیب دیدن رادارهای AN/TPY-2 آتشبارهای مستقر همراه شد، اکنون آژانس دفاع موشکی آمریکا برنامه دارد تا به رادارهایی با توان تحرک بالا و زمان برپایی/برچیدن کوتاه‌تر دست یابد تا آسیب‌پذیری این سیستم‌های راداری حساس را کاهش دهد! 1/6 @Projectmeshkat

هدف اصلی این درخواست یک حسگر با توان تحرک بالا و استقرار سریع است که ساختار یکپارچه دفاع موشکی را دربرابر تهدیدات پیچیده، پرسرعت و مانورپذیر (از جمله موشک‌های بالستیک، کروز و هایپرسونیک) تقویت کند. در ادامه آمده: «با پیچیده‌تر شدن توان موشکی دشمن نیاز به حسگرهای چابک، مقاوم و دقیق مستقر در خط مقدم هرگز تا این حد زیاد نبوده است. رادارهای ثابت یا نیمه متحرک فعلی دربرابر حملات متقابل آسیب‌پذیر هستند و فاقد قابلیت‌های جابجایی سریع لازم برای عملیات توزیع‌شده مدرن هستند. رادار FBM Next با ارائه سیستمی که می‌تواند به سرعت حمل، راه‌اندازی و در مکان‌های دشوار خط مقدم عمل کند، ضمن حفظ قابلیت همکاری با شبکه‌های فرماندهی و کنترل، مدیریت نبرد و ارتباطات (C2BMC)، این شکاف را پر خواهد کرد.» انتقال و برپایی/برچیدن سریع، توان پیشرفته کشف هدف در محیط با اخلال بالا، اجرای عملیات از راه دور و کاهش پرسنل عملیاتی، استفاده از پیکربندی انعطاف‌پذیر، معماری ماژولار، بقاپذیری بالا با امضاهای فیزیکی، حرارتی و الکترومغناطیسی مهندسی شده و تولید مقرون به صرفه از جمله اهداف این درخواست است. 2/6 @Projectmeshkat

در اطلاعیه مذکور تأکید شده که MDA در مرحله پیش درخواست قرار دارد اما قصد دارد درنهایت نمونه‌های اولیه را از طریق توافق‌نامه OTA (مخفف Other Transaction Authority) دنبال کند. OTA سازوکاری است که معمولا برای پشتیبانی از نمونه‌سازی سریع و کارهای تحقیق و توسعه خارج از فرآیند قراردادی معمول و طولانی استفاده می‌شود. MDA در درخواست بودجه خود برای سال مالی 2027 که اوایل امسال منتشر شد، صراحتا درخواست بودجه برای «دو نمونه اولیه رادار نسل بعدی برای اثبات فناوری‌های نوظهور برای ناوگان رادار FBM آینده» را نیز مطرح کرد. همچنین در این اطلاعیه قید شده درخواست‌های اولیه براساس معیارهای ارزیابی که به ترتیب اهمیت نزولی فهرست شده‌اند، ارزیابی خواهند شد: اول) شایستگی فنی و نوآوری: میزانی که طرح پیشنهادی الزامات را برآورده یا از آنها فراتر می‌رود و راه‌حل‌های نوآورانه ارائه می‌دهد. دوم) امکان‌سنجی عملیاتی: امکان‌پذیری برای تحرک (سازگاری با C-17)، برپایی/برچیدن و استقرار تاکتیکی. سوم) امکان‌پذیری برنامه چهارم) قابلیت تولید، مقرون‌به‌صرفه بودن و واقع‌بینی هزینه 3/6 @Projectmeshkat

به‌عبارت دیگر رادار نسل بعدی FBM که جانشین AN/TPY-2 در نقش رادارهای FBM خواهد شد، برخلاف این رادار که از یک آرایه واحد تشکیل شده و تمام عناصر فرستنده و گیرنده در یک پیکربندی قرار گرفته، می‌تواند از چند آرایه توزیع شده (که احتمالا هریک بر روی یک کشنده نصب خواهد بود) تشکیل شود تا درصورت هدف قرار گرفتن، تمام اجرای رادار از وضعیت عملیاتی خارج نشود که هدف اصلی آن افزایش بقاپذیری و حفظ توان کشف سایت‌های راداری FBM است. درحال‌حاضر رادار AN/TPY-2 و ژنراتورهای تأمین برق آن این امکان را دارند تا با نصب بر روی کشنده‌هایی مثل خودروهای تاکتیکی متوسط (FMTV) و سنگین (HEMTT) جابه‌جا شوند اما از نظر فنی برای جابه‌جایی‌های سریع و برپایی/برچیدن سریع توسعه پیدا نکردند؛ موضوعی که باعث شده تا MDA درخواست تولید راداری با امکان جابه‌جایی سریع را درکنار سایر درخواست‌ها داشته باشد. 4/6 @Projectmeshkat

براساس گزارش TWZ، تاکنون 16 رادار AN/TPY-2 تولید شده که 13 عدد در اختیار آمریکا است که هشت رادار به‌عنوان TM و پنج رادار به‌عنوان FBM، دو رادار برای امارات و یک رادار برای عربستان عملیاتی است. هشت رادار به‌عنوان TM (مخفف Terminal Mode) استفاده می‌شود که در قالب آتشبارهای تاد عملیاتی است که از بین آن دو آتشبار در وضعیت OCONUS در گوام و کره جنوبی مستقر هستند. تحولات دو سال اخیر نیز باعث شد دو آتشبار دیگر در وضعیت OCONUS قرار بگیرد و در اردن و سرزمین‌های اشغالی مستقر شود. عربستان و امارات نیز مشتریان خارجی تاد هستند که به ترتیب هفت و دو آتشبار خریداری کردند. هر دو آتشبار امارات (الرویس و ابوظبی) در وضعیت عملیاتی بود که طی جنگ مورد هدف قرار گرفت. از مجموع هفت آتشبار تاد خریداری شده توسط عربستان نیز طبق اطلاعات موجود و تا پیش از جنگ، دست‌کم سه آتشبار عملیاتی (دو آتشبار در ریاض و یک آتشبار در جده) در اختیار داشته که با یک حساب سرانگشتی و جمع زدن رادارهای تحویل شده/عملیاتی، درنهایت به 18 رادار AN/TPY-2 می‌رسیم که تولید و در وضعیت عملیاتی/نیمه‌عملیاتی قرار گرفته است. 5/6 @Projectmeshkat

همان‌طور که گفته شده پنج رادار AN/TPY-2 به‌عنوان FBM مورداستفاده قرار می‌گیرد. سایت‌های FBM بخشی از ساختار سنسورهای شبکه دفاع موشکی آمریکا (BMDS) هستند که درکنار سیستم‌های نظارت و رهگیری فضایی (STSS)، رادارهای باند X مستقر در دریا (SBX-1)، رادارهای هشدار زودهنگام SSPARS (که رادار AN/FPS-132 قطر نیز بخشی از آن است) و سیستم رزمی ایجس (با استفاده از رادارهای AN/SPY-1/6 منصوب بر شناورها) مجموعه سنسورهای شناسایی و هشدار زودهنگام شبکه دفاع موشکی آمریکا را تشکیل می‌دهند. پس از کشف هدف، در فاز ترمینال سامانه‌های تاد، پاتریوت و سیستم رزمی ایجس با استفاده از رهگیرهای SM-2 و SM-6 استاندارد و در فاز میدکورس موشک‌های رهگیر GBI و سیستم رزمی ایجس با استفاده از موشک رهگیر SM-3 استاندارد برای رهگیری هدف بالستیک استفاده می‌شود. پنج رادار FBM مورداستفاده توسط آمریکا به‌صورت زیر است که در بین آن سه سایت راداری ثابت در نزدیکی ایران قرار گرفته: ترکیه: سایت راداری کورجیک سرزمین‌های اشغالی: سایت راداری-512 در نقب قطر: سایت راداری جنوب قطر ژاپن: دو سایت راداری شاریکی و کیوگامیساکی 6/6 @Projectmeshkat

پدافند؛ از جنگ ۱۲ روزه تا جنگ رمضان برای مطالعه این مقاله به آدرس زیر در سایت مشکات مراجعه کنید: https://projectmeshkat.ir/پدافند؛-از-جنگ-12-روزه-تا-جنگ-رمضان/