تئودور هرتصل یکی از مهمترین چهرهای این جریان بود سال ۱۸۹۶ کتاب دولت یهود رو منتشر کرد و ۱۸۹۷ هم کنگره صهیونیستی توی بازل برگزار شد از اینجا به بعد مهاجرت سازمان‌ یافته یهودیای اروپایی به فلسطین بیشتر شد حالا اینجا یه تضاد اساسی شکل گرفت اینکه یهودیای صهیونیست میگفتن این سرزمین از نظر تاریخی با ملت یهود پیوند داره و ما باید اینجا یه خونه ملی داشته باشیم و عربای فلسطینی میگفتن خب ما قرن‌ هاست اینجا زندگی میکنیم چرا قراره سرزمین ما تبدیل به پروژه ملی یه جنبش سیاسی خارجی بشه؟ و همین تضاد شد هسته اصلی بحران

بعد جنگ جهانی اول اومد و عثمانی شکست خورد جنگ جهانی اول همه چیزو به هم ریخت عثمانی شکست خورد و انگلیس وارد فلسطین شد از اینجا یه اتفاق خیلی تعیین‌ کننده افتاد اینکه بریتانیا سال ۱۹۱۷ اعلامیه بالفور رو صادر کرد. آرتور جیمز بالفور توی یه نامه‌ای اعلام کرد که دولت بریتانیا از درست کردن خونه ملی برای مردم یهود توی فلسطین حمایت میکنه ولی مشکل بزرگش چی بود؟ بریتانیا داشت درباره سرزمینی وعده سیاسی میداد که مال خودش نبود یعنی عملا قدرت استعماری بریتانیا میگفت ما از تشکیل خونه ملی یهودی توی فلسطین حمایت میکنیم اما فلسطینیای عرب که اونجا زندگی می‌کردن چی؟ توی متن اعلامیه گفته شده بود حقوق مدنی و مذهبی جوامع غیر یهودی نباید لطمه بخوره اما مسئله حقوق سیاسی و ملی اکثریت عرب فلسطین اصلا حل نشده بود و حتی یه اشاره هم نشده بود

یعنی اینکه یه قدرت استعماری اروپایی برای سرزمینی که خودش صاحبش نبود وعده سیاسی داد بعد خود سازمان مللم توی مرور تاریخی مسئله فلسطین تأکید میکنه که اعلامیه بالفور بعدا توی چارچوب قیمومت بریتانیا بر فلسطین وارد شده

بعد انگلیس رسما قیم فلسطین شد سال ۱۹۲۲ جامعه ملل یعنی سازمان بین‌المللی قبل از سازمان ملل قیمومت فلسطینو به بریتانیا داد اینجا دیگه انگلیس عملا اداره‌ کننده فلسطین شد قیمومت بریتانیام تعهداتی داشت وهم اجرای اعلامیه بالفورو توبی خودش جا داده بود یعنی طی دههای ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ مهاجرت یهودیا به فلسطین افزایش پیدا کرد مخصوصا وقتی یهودیای اروپا با موجای شدید پوگروما و بعدا رفتارای نازیا مواجه شدن مهاجرت خیلی بیشتر شد این بخشو باید دقیق فهمید یهودیایی که از اروپا فرار میکردن لزوما آدمایی نبودن که شخصا قصد گرفتن خونه فلسطینیارو داشته باشن خیلیا واقعا قربانی آزار و کشتار بودن ولی کم کم با وجود صهیونیست عملی تغییر کرد این ماجرا جمعیت یهودی بیشتر میشد و زمینای بیشتری خریداری میشد نهادای سیاسی و نظامی یهودی شکل میگرفت و همزمان فلسطینیا احساس میکردن آینده سیاسی سرزمینشون داره از دستشون خارج میشه و اینجا تنش بالا گرفت

دهه ۱۹۳۰ اوضاع خیلی خراب شد. ۱۹۳۶ شورش بزرگ فلسطینیا علیه قیمومت بریتانیا و افزایش مهاجرت یهودیا شروع شد و تا ۱۹۳۹ ادامه پیدا کرد یعنی ماجرا فقط عرب‌ ها با یهودیا جنگیدن نبود سه طرف اصلی وجود داشتن بریتانیا و جنبش صهیونیستی و جامعه خود فلسطین و بین اینا درگیری سیاسی و مسلحانه شکل گرفت بریتانیاهم شورش فلسطینیارو سرکوب کرد از اون طرف سازمانای مسلح یهودی مثل هاگانا هم قدرت گرفتن توی همین دوره گروهایی مثل ایرگون و بعدا لِحی هم وجود داشتن که روشای مسلحانه و تروریستی علیه اهداف مختلفو دنبال میکردن پس از اواخر دهه ۱۹۳۰ فلسطین عملا تبدیل شده بود به بشکه باروت

جنگ جهانی دوم که تمام شد، اوضاع حتی بدتر و مزخرف تر شدش یهودیای اروپا ماجرای نازی هارو پشت سر گذاشته بودن در نتیجه فشار بین‌المللی برای ساحتن یه سرزمین امن برای یهودیا خیلی بیشتر شد اما مشکل این بود که چرا باید هزینه سیاسی و سرزمینیش رو فلسطینیایی بدهن که اصلا دخیل این موضوعات نبودن؟ آخرش بریتانیا سال ۱۹۴۷ اعلام کرد که دیگه نمیتونه مسئله فلسطین رو مدیریت کنه و پرونده رو به سازمان ملل داد

سازمان ملل یه کمیته‌ای تشکیل داد تا برای فلسطین راه‌ حل پیدا کنن وآخرش طرح تقسیم مطرح شد قطعنامه ۱۸۱ سازمان ملل توی نوامبر ۱۹۴۷ پیشنهاد میکرد فلسطین به دوتا دولت تقسیم شه یکی دولت عربی فلسطینی یکی دولت یهودی و بیت‌المقدسم تحت یه رژیم بین‌المللی قرار بگیره

حالا چرا فلسطینیا قبول نکردن. یکی از دلایل اصلی این بود که این تقسیم عادلانه نبود جمعیت عرب فلسطین بیشتر بود و اونا خودشون اکثریت بومی بودن از طرف دیگه طرح سازمان ملل بخش بزرگی از سرزمینو به دولت یهودی داده بود

سال ۱۹۴۷ جنگ داخلی شروع شد بعد از تصویب طرح تقسیم فلسطین وارد جنگ داخلی شد گروهای مسلح یهودی و عربا همدیگه شدن حمله به روستا ها و کمین و ترور و بمب‌گذاری و کشتار و اخراج و فرار مردم شروع شد یکی از معروفترین حوادث ماجرای دیر یاسین توی آوریل ۱۹۴۸ بود که گروهای مسلح صهیونیست به روستای دیر یاسین حمله کردن و یه تعداد زیادی از ساکنان کشته شدن این بخش از ماجرا برای فهم نکبت خیلی مهمه چون چیزی که بعدا اتفاق افتاد فقط این نبود که کشورای عربی حمله کردن و اسرائیل دفاع کرد قبل از ورود ارتشای عربی درگیری داخلی و عملیات نظامی بین نیروهای یهودی و فلسطینی جریان داشت و بخش قابل‌ توجهی از آوارگی فلسطینیا توی همین دوره شروع شده بود

دقیقا ۱۴ مه ۱۹۴۸ اسرائیل اعلام موجودیت کرد و گفت کشوره بریتانیام حال خروج از فلسطین بود مه ۱۹۴۸ هم دیوید بن‌گوریون تأسیس دولت اسرائیلو اعلام کرد و از همینجا جنگ وارد مرحله جدیدی شد روز بعد، ارتشای مصر و اردن و سوریه و عراق و لبنان وارد جنگ شدن البته روایت دقیقتر اینکه نیروهای عرب توی نقاط مختلف و با اهداف مختلف وارد شدن و همشون یه فرماندهی واحد یا یه برنامه کاملا هماهنگ نداشتن. جنگ ۱۹۴۸ شروع شد و نتیجه چیزی شد که مرزای پیشنهادی سازمان ملل رو کنار زد و بی معنیش کرد

اینجا اتفاقی افتاد که برای فلسطینیا اسمش نکبت شد نیروهای اسرائیلی توی جریان جنگ مناطق بیشتری از فلسطین رو نسبت به محدوده‌ ای که طرح تقسیم سازمان ملل برای دولت یهودی در نظر گرفته بود گرفتن و اسرائیل توی پایان جنگ حدود ۷۷ درصد از سرزمین فلسطن تحت قیمومت رو داشت و همزمان یه چیزی اتفاق افتاد که برای فلسطینیا تبدیل به یکی از بزرگترین فاجعه های تاریخشون شد یعنی آوارگی گسترده بیشتر از ۷۰۰ هزارتا فلسطینی از خونه هاشون فرار کردن یا آواره شدن سازمان ملل هم یه رقمی نزدیک بیش از ۷۲۰ هزار نفرو برای دوره جنگ ۱۹۴۷ تا ۱۹۴۹ ثبت کرده

بعضیارو نیروهای نظامی اخراج کردن بعضیا خودشون رفتن برای اینکه کشته نشن بعضی مناطقم عملیات نظامی تخریب روستاها باعث شد مردم امکان بازگشت نداشته باشن و این نکته خیلی مهمه که وقتی فلسطینیا رفتن دیگه اجازه برگشت رو بهشون ندادن اینجاست که مسئله حق بازگشت تبدیل شد به یکی از اصلیترین پروندهای فلسطین سازمان ملل هم توی قطعنامه ۱۹۴ دسامبر ۱۹۴۸ درباره بازگشت پناهندگارو به خونه هاشون موضع گرفت فلسطینیا اسم این فاجعه رو گذاشتن نکبت یعنی فاجعه