پس چرا با وجود این همه پول و رفاه حکومتش سقوط کرد؟ اینجا اصل داستانه چون حکومت قذافی یه مشکل اساسی داشت بیش از حد به شخص قذافی وابسته بود نهادای مستقل سیاسی قوی وجود نداشتن احزاب واقعی وجود نداشتن ارتش مستقل و قدرتمند که بتونه بعد از اون سیستم رو نگه داره شکل نگرفته بود دستگاه امنیتی شدیدا به شخص و حلقه نزدیکای اون وابسته بود و وقتی اعتراض شروع شد مسئله دیگه فقط قذافی نبود مسئله این بود که کل ساختار سیاسی کشور داشت از هم میپاشید

سال ۲۰۱۱ یه موج اعتراضات عربی از تونس و مصر رد شد و به لیبی رسید فوریه ۲۰۱۱ توی بنغازی اعتراضات شروع شد حکومت با شدت برخورد کرد و اعتراضات خیلی سریع تبدیل شد به شورش مسلحانه و بعد جنگ داخلی لیبی عملا دو تکه شد شرق کشور و بخشایی از غرب توی اختیار مخالفا رفت و طرابلس باز هم دست قذافی بود قذافیم عقب نکشید حکومت از نیروهای نظامی امنیتی و شبه‌ نظامی استفاده کرد جامعه جهانی هم وارد قضیه شد شورای امنیت توی همون فوریه ۲۰۱۱ قطعنامه ۱۹۷۰ رو تصویب کرد و تحریم مسدود کردن داراییا و محدودیت سفر علیه مقامای رژیم وضع شد و وضعیت لیبی رو به دادگاه کیفری بین‌المللی ارجاع داد

بعد مارس قطعنامه ۱۹۷۳ تصویب شد این قطعنامه منطقه پرواز ممنوع ایجاد کرد و به کشورا اجازه داد برای حفاظت از غیرنظامیا تمام اقدامات لازم رو انجام بدن رأی ۱۰ موافق صفر مخالف و ۵ ممتنع بودش روسیه و چین هم رأی ممتنع دادن و اینجا قضیه از اعتراض داخلی تبدیل شد به جنگی که ناتو عملا وارد اون شد

اما ناتو چیکار کرد؟ هواپیماهای آمریکا و فرانسه و بریتانیا و کشورای دیگه وارد عملیات شدن اول گفتن هدفشون حفاظت از غیرنظامیا و اجرای منطقه پرواز ممنوعه ولی توی عمل حملات هوایی ناتو توان نظامی حکومت قذافی رو شدیدا تضعیف کرد و موازنه جنگ رو به نفع مخالفا تغییر داد یعنی اگه حمایت هوایی خارجی نبود سقوط قذافی احتمالا خیلی سختتر و طولانی‌تر میشد نیروهای مخالف کم‌کم جلو اومدن و طرابلس سقوط کرد قذافی هم فرار کرد

آخرش خود قذافی چیشد؟قذافی به سرت برگشت یعتی همون منطقه‌ ای که زادگاهش بود اکتبر ۲۰۱۱ نیروهای مخالف سرت رو گرفتن قذافی هم در حین فرار از کاروانش گرفتار شد زنده دستگیر شد و بعدش توی یه شرایطی که خیلی ناجور بود کشته شد نوامبر ۲۰۱۱ پرونده قذافی توی دادگاه کیفری بین‌المللی به دلیل مرگش بسته شد و قذافی پیش از اون به اتهام دو مورد جنایت علیه بشریت تحت تعقیب بود

و اینجا پایان حکومت ۴۲ سالش بود ولی قسمت تلختر تازه بعدش شروع شد این نکته خیلی مهمه خیلیا فکر کردن قذافی رفت پس لیبی آزاد شد و تمام، نه کشور عملا ساختار سیاسی منسجم و ارتش ملی قدرتمندی نداشت که بلافاصله جای حکومت رو بگیره گروهای مسلح مختلف و قبایل و یسری گروهک و انقلابیا و فرمانده های محلی و سیاستمدارا شروع کردن برای قدرت دعوا کردن بعدا لیبی به سمت جنگ داخلی و چندپارگی سیاسی و حکومتای رقیب و ظهور گروهای مسلح مختلف رفت یعنی حکومت قذافی مثل یه ساختمون بود که ۴۲ سال یه نفر ستون وسطش بوده وقتی ستون رو کشیدی مشکل فقط این نبود که قذافی رفت مشکل این بود که معلوم شد بقیه ساختمون چندان ستون و پی نداشته حتی امروز هم آثار اون فروپاشی رو توی سیاست لیبی میشه دید کشور سال‌هاست با چندتا مرکز قدرت و نیروهای مسلح رقیب و رقابت بر سر نفت و مناطق استراتژیک دست‌ و پنجه نرم میکنه

پس بالاخره قذافی خوب بود یا بد؟ جواب واقعی اینه که قذافی رو نمیشه با یه برچسب جمع کرد از یه طرف اون یه حکومت اقتدارگرا و شخص‌ محور ساخت و دستگاه امنیتی قدرتمندی داشت و پروندهایی مثل ابوسلیم داشت از طرف دیگه با درآمد نفت دولت رو خیلی زیاد گسترش داد و آموزش و بهداشت و زیرساخت رو توسعه داد و نفوذ خارجی رو کاهش داد و بخش بزرگی از ثروت نفتی رو وارد اقتصاد داخلی کرد اسناد همون دوره حتی نشون میدن که سیاست بیرون‌ کردن پایگاهای خارجی افزایش درآمد نفت و پروژهای عمرانی برای یه بخشی از جامعه محبوبیت ایجاد کرده بود از یه طرف دیگه هم سیاست خارجیش گاهی واقعا میرفت روی حالت بزار ببینیم امروز با کی دعوا داریم از حمایت گروهای مسلح گرفته تا جنگ چاد و درگیری با آمریکا و پرونده لاکربی لیبی رو سال‌ ها وارد بحران خارجی کرد بعدم وقتی فشار تحریما بالا رفت خودش چرخید و با همون غربیایی که سال‌ ها علیهشون شعار میداد وارد مذاکره و همکاری شد

اعتماد به غرب

تا الان درباره هرچیزی حرف زدی تیترشو پین کردی بتونم پیدا کنم‌؟

میگن غرب به قذافی خیانت کرد چون قذافی بعد از سال‌ها دشمنی با آمریکا و اروپ از اوایل دهه ۲۰۰۰ با غرب آشتی کرد و برنامه سلاحای کشتارجمعیش رو کنار گذاشت پرونده لاکربی رو پذیرفت و دوباره وارد روابط اقتصادی و نفتی با اروپا شد اما سال ۲۰۱۱ وقتی شورش لیبی شروع شد ناتو به بهونه حفاظت از غیرنظامیا وارد جنگ شد و عملا با حملات هوایی کفه ترازو رو به نفع مخالفا سنگین کرد و حکومت قذافی رو ساقط کرد برای همین طرفداراش میگن قذافی امتیاز داد و اعتماد کرد ولی غرب وقتی منافعش اقتضا کرد پشتش رو خالی کرد