کمونیسم اینجا میرسیم به نسخه خیلی رادیکالتر در نظریه مارکس جامعه کمونیستی نهایی جامعه‌ ایه بدون طبقات اجتماعی و در نهایت بدون دولت به معنای معمولش مالکیت خصوصی بر ابزار تولید از بین میره و تولید و ثروت به شکل اشتراکی سازمان پیدا میکنه مارکس میگفت تاریخ جوامع تا حد زیادی تاریخ مبارزه طبقاتی بوده برده و برده‌دار، فئودال و رعیت، سرمایه‌دار و کارگر و غیره بعد انقلاب قرار بود جامعه وارد مرحله سوسیالیستی بشه و در نهایت به کمونیسم برسه اما توی دنیای واقعی حکومتایی که خودشون رو کمونیست معرفی کردن معمولا به حکومتای تک‌حزبی و متمرکز تبدیل شدن مثل شوروی، چینِ مائو، کوبا، کره شمالی و غیره پس یه جورایی خود کمونیسم انگار رویا فروشیه

مارکسیسم-لنینیسم این دیگه مدل سیاسی‌ ایه که با انقلاب بلشویکی روسیه و لنین گره خورد ایده این بود که حزب کمونیست باید نقش پیشرو رو داشته باشه انقلابو رهبری کنه و بعد از گرفتن قدرت حکومت سوسیالیستی رو بسازه حزب واحد، اقتصاد تحت کنترل گسترده دولت و برنامه‌ ریزی مرکزی از ویژگیای تاریخی این مدل بودن که استالین بعدا این سیستم رو خیلی متمرکز تر و خشن‌تر کرد

مائوئیسم مائو گفت مدل مارکس و لنین رو نمیشه عینا توی چین پیاده کرد چون چین اون موقع جامعه‌ای عمدتا روستایی بود نه صنعتی مثل اروپای قرن نوزدهم پس مائو روی دهقانا و روستاها تأکید خیلی بیشتری گذاشت و جنگ چریکی و انقلاب روستایی رو به بخش مهمی از مدل خودش تبدیل کرد کومله اولیه و بعضی گروه‌های چپ ایرانی هم تحت تأثیر همین تفکر بودن

آنارشیسم آنارشیستا میگن اصلا چرا باید یه قدرت مرکزی بالای سر همه باشه؟ اونا با دولت متمرکز و سلسله‌ مراتب اجباری مشکل دارن و معمولا دنبال جامعه‌ ای هستن که مردم خودشون از طریق انجمنا و شوراها، تعاونی‌ها و اجتماعات محلی امور رو اداره کنن یه تصور رایج اینه که آنارشیسم یعنی هرکی هر غلطی خواست بکنه. نه. ایده اصلیش بی‌دولتیه نه بی‌قانونیه. البته انواع مختلف آنارشیسم وجود داره از آنارشیسم کمونیستی گرفته تا آنارشیسم فردگرا و آنارکو-سندیکالیسم

لیبرتارینیسم لیبرتارین‌ها از یه جهت به لیبرال‌های کلاسیک نزدیکن ولی اکثرا خیلی بیشتر روی آزادی فردی و محدود کردن دولت پافشاری میکنن نسخه اقتصادیشون معمولا طرفدار بازار آزاد و مالکیت خصوصی و مالیات و دخالت کمتر دولته نسخهای افراطیتر حتی میگن دولت باید تقریبا فقط کارای خیلی پایه مثل دفاع و دادگستری رو انجام بده تفاوتش با آنارشیسم اینه که لیبرتارین‌ها لزوما خواهان نابودی کامل دولت نیستن

ملی‌گرایی یا همون ناسیونالیسم اینجا محور اصلی دیگه طبقه اقتصادی نیست بلکه ملته. ناسیونالیست میگه هویت و استقلال و منافع ملت باید اهمیت زیادی داشته باشه مثلا میتونه بگه قبل از اینکه چپ یا راست باشیم، ایرانی هستیم اما ناسیونالیسم مدلای مختلف داره. یکی ممکنه فقط روی استقلال سیاسی و منافع ملی تأکید کنه یکی ممکنه به قومیت و زبان و تاریخ مشترک اهمیت بده یکی هم میتونه تبدیل به ملی‌گرایی افراطی تبدیل شه پس هر ناسیونالیستی فاشیست نیست این دوتا رو نباید قاطی کرد

پوپولیسم (اسمش خنده داره برام) پوپولیسم یه ایدئولوژی کامل مثل کمونیسم نیست بیشتر یه روش سیاسیه. پوپولیست معمولا جامعه رو اینطوری تعریف میکنه که مردم واقعی در مقابل نخبگان فاسد میتونه از چپ بیاد یا راست پوپولیست چپ ممکنه بگه کارگر و مردم فقیر در برابر سرمایه‌دارا و بانکدارا پوپولیست راست ممکنه بگه مردم عادی در برابر سیاستمدارای فاسد و مهاجران و نخبگان جهانی. پس پوپولیسم رو نمیشه صرفا چپ یا راست حساب کرد. اونا خیلیم روی ملت و قشر ضعیف تاکید دارن و به همین دلیل گاهی سو استفاده هم میشه

دموکراسی مسیحی این یکی مخصوصا توی اروپا مهم بوده میگه دموکراسی و اقتصاد بازارو قبول داریم ولی سیاست باید با ارزشای مسیحی و خانواده و جامعه و مسئولیت اجتماعی هم هماهنگ باشه از نظر اقتصادی معمولا نه کاملا سرمایه‌ داری افسارگسیختست و نه سوسیالیستی یه چیزی وسط این دوتاست

احزاب سبز اینا اولویت اصلیشون محیط زیست و تغییرات اقلیمی، انرژی پاک و توسعه پایدار و معمولا حقوق اجتماعی و آزادیای مدنیه خیلی از احزاب سبز از نظر اقتصادی چپ یا میانه‌چپ محسوب میشن ولی اصل ماجرا محیط زیسته

فمینیسم سیاسی فمینیسم هم یه جریان واحد نیست فمینیستای لیبرال بیشتر دنبال برابری حقوقی زن و مرد هستن فمینیستای سوسیالیست و مارکسیست ارتباط نابرابری جنسیتی با اقتصاد و طبقه اجتماعی رو پررنگتر میبینن فمینیسم رادیکال ساختارای اجتماعی و قدرت مردانه رو مسئله اصلی میدونه. پس وقتی میگیم حزب فمینیست باید ببینیم دقیقا کدوم نوع فمینیسم

فاشیسم اینجا دیگه قضیه خیلی متفاوت میشه فاشیسم معمولا روی ملت و رهبر و قدرت، نظم، نظامی‌گری و وحدت اجباری جامعه تأکید میکنه فاشیست‌ها بیشتر با لیبرالیسم و دموکراسی پارلمانی و مارکسیسم دشمنی دارن. توی فاشیسم فرد قرار نیست خودش رو بالاتر از ملت یا دولت قرار بده برعکس باید فرد باید خودش رو در خدمت ملت و دولت قرار بده موسولینیِ ایتالیا نمونه کلاسیکشه

نازیسم نازیسم نسخه آلمانی خیلی افراطی فاشیسم بود که توسط آدولف هیتلر و حزب نازی شکل گرفت علاوه بر دیکتاتوری ملی‌گرایی افراطی و نظامیگری یه عنصر مرکزی و بسیار مهم داشت اونم نژادپرستی بود نازی‌ها معتقد بودن انسان‌ ها از نظر نژادی برابر نیستن و نژاد آریایی رو برتر میدونستن. نتیجه این ایدئولوژی رسید به سرکوب و جنگ جهانی دوم و کلی چیز دیگه پس نازیسم رو نباید صرفا فاشیسم آلمانی‌ و تموم شده در نظر گرفت. نژادپرستی بخش مرکزی ایدئولوژی نازی بود