مثل بچه‌ی آدم توی صف طولانی نانوایی ایستاده بودم. شاطرِ فرزِ جوان، یک‌تنه همه کارهای نانوایی را رتق‌وفتق می‌کرد. بعدِ درست کردن خمیر، یکی‌یکی کارت‌ها را از خلق‌الله می‌گرفت. کارتم را گرفت و پرسید چند تا؟ لب از لب باز کردم و لهجه‌ی غیرکُردی‌م را شنید، تمام صورتش، لبخند شد. کارتم را پس داد:"ما وسط جنگ، از میهمان پول نمی‌گیریم." محسن حسن‌زاده یکشنبه| ۲ فروردین ۱۴۰۵| کردستان- مریوان @targap

دمِ باران گرم. دیشب که خواندم اسرائیلی‌ها گفته‌اند ابرها در ایران، فعالیت پهپادها را مختل کرده‌اند، بابت تک‌به‌تکِ این سربازان خدا که میهمانِ زمین می‌شوند، شکر کردم. مسیر دزلی به مریوان، کوتاه است. تا چشم به هم بزنیم، رسیده‌ایم نزدیک شهر. آقافرهاد دارد جا و مکان‌مان را در مریوان هماهنگ می‌کند. آقامصطفی هم گهگاه خبری می‌خواند. حمله به نطنز و این که ترامپ گفته اگر می‌خواهید جنگ را ادامه دهیم باید فلان‌قدر بودجه بدهید و اگر آتش‌بس می‌خواهید، نصفش! مولوی عبدالحمید هم گفته اگر از کشورهای هم‌سایه بهمان حمله شد به‌تر است سکوت کنیم چون برایمان خیر و برکت دارد. می‌رسیم به مریوان‌. عجالتا مریوان، شهر عجیبی‌ست؛ شهری که گروه‌ها و فرقه‌های مختلفی در آن فعال‌اند یا فعال بوده‌اند. این‌جا هم انقلابیِ درجه یک داریم و هم گهگاه تکفیری‌ها در آن رخی نشان می‌دهند. امروز فیلمی دیدم که در مریوان، جماعتی -ولو قلیل- بعد استقرار جولانی، نماز شکر خوانده بودند. فِرق تصوف هم این‌جا پرشمارند و فعال. مریوان، ۴۲۰ مسجد دارد و مذهب در این شهر، پررنگ است. القصه؛ کنج خلوتی پیدا می‌کنم که بنویسم؛ این‌بار از زبانِ یک ماموستا در شویشه‌ی کردستان: پدربزرگم، درویش بود. بچه که بودم، موهام را شانه می‌زد و با خودش می‌برد به تکیه‌ها و این‌طوری بود که از حرف‌های معنوی و عرفانی، خوشم آمد. کم‌کم با مسجد و طلبه‌ها آشنا شدم و از سال ۸۴، وقتی چهارده‌پانزده‌ساله بودم، رسما طلبه شدم. چند سال درس خواندم و از سال ۹۱، رسما روحانی شدم. مدتی در زادگاهم سقز بودم، مدتی در سنندج و حالا یک‌سال‌ونیم است که شویشه، امام جمعه‌ام. داده‌ام بر سر در خانه‌ام، نقشی از امام و ره‌برِ شهید را روی سنگ حک کنند؛ این‌جا خانه‌ی همه دوستداران این دو مردِ بزرگ است. ●●● این‌‌ها را ماموستا امیر امجدی می‌گوید. بعد، ایده‌ای را که درباره آیات ۴ تا ۸ سوره اسراء دارد، برایمان شرح می‌دهد. این آیات، از جنگ میان مسلمین و جماعتی از یهود حرف می‌زند. تفاسیر اهل‌تسنن را سر معنای "لتفسدن فی‌الارض مرتین" زیر و رو کرده که ببیند، دومین فسادانگیزیِ بزرگ یهود کی بوده؟ یک فسادانگیزی بزرگ که خدا برای محکم‌کاری با لامِ اول و نونِ مشدد آخر، بر آن تاکید هم می‌کند. برخی تفاسیر می‌گوید که این دو فسادانگیزی، به قبل اسلام برمی‌گردد اما ماموستا می‌گوید فسادهای بزرگ یهود، پیش از اسلام، چند هزار مورد بوده، نه دو مورد. بنی‌اسرائیل، روزی هفتادوپنج پیام‌بر را می‌کشتند. همین که به موسی گفتند آن‌ها گوساله دارند، تو هم برای ما خدا بیاور، فساد بزرگ است. برخی تفاسیر می‌گویند فسادانگیزی اول، مربوط به همان ماجراهای مقابله یهودِ بنی‌قریظه و بنی‌قینقاع و بنی‌نذیر با پیام‌بر بوده و فسادِ دوم در آخرالزمان اتفاق خواهد افتاد که پس از آن، حضرت عیسی و حضرت مهدی، خواهند آمد. اما ماموستا می‌گوید طبق تحقیقاتش، دو فسادانگیزیِ بزرگ یهود، این‌ها نیستند چون قرآن که به نبرد میان مسلمین و یهود اشاره می‌کند، نتیجه‌اش را فتح بیت‌المقدس می‌داند:"ولیدخل‌المسجد کما دخلوه اول مره" پس پرسش این است که آیا تا کنون جنگی میان مسلمین و یهود رخ داده که منجر به فتح بیت‌المقدس شود؟ جواب اهل‌تسنن به این سوال مثبت است: یک‌بار در زمان خلیفه دوم و بارِ دیگر در زمان صلاح‌الدین ایوبی. اما ماموستا می‌گوید این پاسخ نمی‌تواند درست باشد، چون سخن قرآن، درباره جنگ اسلام و یهود است. آن‌چه در زمان خلیفه دوم اتفاق افتاد، جنگ میان مسلمین و رومی‌ها بود و صلاح‌الدین ایوبی هم صلیبی‌ها را از بیت‌المقدس اخراج کرد؛ اصلا سابقه حضور جدی یهود در بیت‌المقدس به قرارداد بالفور یعنی نزدیک به ۸۰ سال قبل مربوط می‌شود؛ پس اصلا تا کنون جنگی میان مسلمین و یهود رخ نداده که منجر به فتح بیت‌المقدس شود‌. ماموستا معتقد است آیات این سوره انگار همین امروز و برای وضعیت فعلی ما نازل شده‌اند؛ می‌گوید جنگ کنونی ایران و اسرائیل، همان جنگی‌ست که قرآن از آن یاد می‌کند و ایرانیان همان گروهی هستند که بیت‌المقدس را فتح می‌کنند. خدا می‌گوید وقتی فسادانگیزیِ اول یهود اتفاق بیفتد، ما بندگان قدرت‌مند و مخلص خود را برمی‌انگیزیم که با شما بجنگند. آن‌ها خانه به خانه می‌گردند و یهود را می‌یابند و مجازات فسادی را که مرتکب شده‌اند، به آن‌ها می‌چشانند؛ این وعده‌ی قطعی خداست. آیه با "اذا" شروع می‌شود؛ و اذا ظرف مستقبل است؛ یعنی نمی‌شود این آیه مربوط به زمان نزول آن باشد. ماموستا آخر حرف‌هاش باز تاکید می‌کند که ته این جنگ که از آن ۱۲ روز شروع شد -هرچقدر که طول بکشد- ایرانیان به مسجدالاقصی وارد خواهند شد و یهود صهیونیست را پایمال خواهند کرد. محسن حسن‌زاده یکشنبه| ۲ فروردین ماه ۱۴۰۵| کردستان-مریوان @targap

🌱 ماشه را بچکانید! جهان، جهانِ شرور است وقت تطهیر است رجز، خلاصه‌شده در ندای تکبیر است برون کشید سیوف از غلاف‌ها، دیر است "وَ ما رَمَیت" بخوانید و ماشه را بچکانید میان ما و شما، خونِ لاله‌گون، حکم است زمان، زمانه‌ی رزم و دفاع از حرم است قتال با بتِ بعل این زمانه لاجرم است "وَ ما رَمَیت" بخوانید و ماشه را بچکانید به شامِ تیره‌ی "خرچنگ‌های مردابی" گذشت فصل نظامِ رعیت‌اربابی تقاصِ روسریِ دختران مینابی "وَ ما رَمَیت" بخوانید و ماشه را بچکانید برای گور‌کنانِ وقت قحطی بیل است که کیدشان همه در پرتگاهِ تضلیل است جهان نظاره‌گر گرد و خاکِ سجیل است "وَ ما رَمَیت" بخوانید و ماشه را بچکانید خلیجِ ماست، کلیدش به دست ماست مسلمان! خدای تنگه بزرگ است، گوشِ فتنه بپیچان به نامِ نامیِ ربِ دلیر تنگستان "وَ ما رَمَیت" بخوانید و ماشه را بچکانید محسن حسن‌زاده یکشنبه| ۲ فروردین ماه ۱۴۰۵| کردستان-مریوان @targap

🌱 حُب‌ُّالشَّهادة یَجمعُنا! به ماموستا گفتم پسرِ یکی از شهدای کُرد می‌گفت ما شافعی‌ها، عاشق جهادیم و دلمان می‌خواهد مثلا گروهی مثل فاطمیون و زینبیون، این‌بار به نام شافعیون، برود به مبارزه. ماموستا می‌گفت من یقین دارم که در آینده‌ای نه‌چندان دور، ما پیروانِ پنج مذهب، توی یک جبهه، جبهه‌ی امت واحده، با هم جمع می‌شویم. می‌گفت همان‌طور که "حب‌النبی یجمعنا"، نیز "حب‌الجهادِ یجمعنا"، "حب‌الشهادة یجمعنا" و آخرش، "حب‌الجنة یجمعنا". می‌گفت همین حالا اگر ضرورت میدان ایجاب کند و تجزیه‌طلب‌ها بخواهند تحرکی بکنند، ما سلاح برمی‌داریم؛ کما این که پدرِ هفتادو‌پنج‌ساله‌ام انتظار می‌کشد که از این خاک دفاع کند. ماموستا می‌گفت یقین داریم که روزی صفِ ما در برابر یهود، خواهند ایستاد و آن روز بکشیم یا کشته شویم، پیروزیم. ماموستا امجد محمودی محسن حسن‌زاده یکشنبه| ۲ فروردین ماه ۱۴۰۵| کردستان-مریوان @targap

این برنو را ره‌برِ شهید، سال ۸۸ به او هدیه کرده؛ به خلیفه‌؛ خلیفه‌ی طریقتِ علیه‌ی قادریه‌ی کسنزانیِ حسینی. و عجب هدیه‌ای. یعنی آقای خلیفه، بابت آن هشت سال دمت گرم، اما هنوز باید انگشتت روی ماشه باشد. پدرش، قبل انقلاب پدر ساواک را و بعد انقلاب، پدر گروهک‌ها را درآورده بود. به کمین‌ش نشستند. اسیرش کردند. شکنجه‌‌اش دادند. استخوان‌هاش را شکستند و جایی نزدیکِ سرش، ماشه کشیدند. خودش، سیزده‌ساله بود که رفت سپاه. چون پسر شهید بود، سنش را نادیده گرفتند. حاج‌احمد متوسلیان که آمد مریوان، اتاق خودش را داد به او و برادرش. اوایل نامه‌بر رزمنده‌ها بود اما کُرد مگر به کار اداری بسنده می‌کند؟ رفت توی تیم‌های عملیاتی و تا آخر جنگ، برای خدا و برای وطنش جنگید. برنوی هدیه‌ی آقا، توی دستش، نماد است: پایشان برسد این‌جا، سلاح‌مان آماده است. می‌گوید کُرد خون می‌دهد اما یک وجب از خاکش را نه. محسن حسن‌زاده دوشنبه| ۳ فروردین ماه ۱۴۰۵| کردستان-مریوان- روستای نچی @targap

امروز، با چند تا کولبر نشستیم به چای خوردن و چرخی توی روستاهای مرزی زدیم. از هر دری حرف می‌زنیم. هوا پس نباشد، قاچاق می‌آورند که خب، الان هوا پس است. تاکید می‌کنند که فقط کالاهای موردنیاز کشور! را می‌آورند و حلال‌جات‌. یکی‌شان می‌گوید مشروب و سلاح، راستِ کار کولبر جماعت نیست. می‌پرسم چرا؟ می‌گوید چون عقل‌مان را و امنیتِ زن‌وبچه‌مان را دوست داریم. ماجرای جنگ، تم همه حرف‌هاست. یکی دیگرشان می‌گوید این که جمهوری اسلامی، زیر آتش دشمن، کم نمی‌آورد را دوست دارم؛ این قلدری خوب است؛ من پسرم را پررو تربیت می‌کنم که زور توی کتش نرود. می‌گویند توی این شرایط، مردم دوست دارند مسئولانشان را کنار خودشان ببینند اما این‌جا خیلی‌ها پیدایشان نیست اما خب، باید منصف بود. بعد یکی‌شان ادامه می‌دهد که ما بچه‌های سپاه را دوست داریم. تعریف کرد که شبی، جایی از شهر را زدند. یکی از مجروح‌ها را کنار خیابان خوابانده بودند و یک لباس‌سبز، کاپشنش را درآورد و توی سوز سرما به تن آن مجروح پوشاند. مرد گفت ما این‌ها را یادمان می‌ماند؛ همین چیزهای ظاهرا ساده را‌. چای خوردیم و من فکر می‌کردم که راضی کردن این مردم، شاید نیازمند حل مسائل پیچیده کوانتومی نباشد. یا سریع‌الرضا. محسن حسن‌زاده دوشنبه| ۳ فروردین ماه ۱۴۰۵| کردستان @targap

🌱 ایرانیان در نبرد! آقامهدی زارع و آقارسول گلپایگانی، این روزها که ایرانیان درگیر یکی از سرنوشت‌سازترین نبردهای تاریخ خود هستند، دارند در حوزه هنری سمنان پادکستی تولید می‌کنند که به رفتار ایرانیان در هنگامه‌ی نبردها، می‌پردازد. ماجرا از "یادگار زریران" شروع شده؛ یکی از کهن‌ترین متون حماسی-دینی ایران به زبان پهلوی که داستانش در زمان گشتاسپ‌شاه می‌گذرد. اگر درست یادم مانده باشد، ارجاسپ، شاه خیونان، نامه‌ای تهدیدآمیز به گشتاسپ می‌فرستد و از او می‌خواهد که یا از دین زرتشت دست بکشد یا آماده جنگ شود. (میان‌نوشت: خدا توی قرآن درباره منازعه یهود و مسلمین می‌گوید: آن‌ها از شما راضی نخواهند شد، مگر آن که از دین‌شان پیروی کنید!) گشتاسپ فرستاده دشمن را با احترام می‌پذیرد و بی‌شتاب‌زدگی، واکنش نشان می‌دهد. بزرگان و پهلوانان مثل جاماسب و زریر(برادر گشتاسپ) به مشورت می‌نشینند و تصمیم به جنگ گرفته می‌شود. در این جنگ، زریر را می‌کشند اما بستور پسر زریر، بعدها انتقام می‌گیرد. احترام به فرستاده‌ی دشمن و عدم تعجیل در تصمیم‌گیری را آقای زارع توی این پادکست از دل این قصه بیرون می‌کشد. اما شاید بشود گفت "جنگ در نظر ایرانی، وقتی ارزش‌های بنیادینش در خطر قرار می‌گیرد، ارزش‌مند می‌شود"، "خرد جمعی بر قهرِ فردی مقدم است"، "قهرمان‌های واقعی الزاما زنده نمی‌مانند" و "مرگ قهرمان، پایانِ ماجرا نیست" را هم می‌شود از این قصه استنباط کرد. اپیزودهای پادکست "ایرانیان در نبرد" در راه‌اند. می‌توانید این‌جا بشنویدشان: @artsemnan محسن حسن‌زاده دوشنبه|۳ فروردین ۱۴۰۵ |

ماموستا، بعد نماز بر تکه‌های یافت‌شده از پیکر "دلیر"، وسط مویه‌های کُردیِ محزونِ زنان، گفت جنگ، جنگ حق و باطل است؛ افتخار کنید حتی اگر شیشه‌ای از شیشه‌های خانه‌تان شکسته و سهمی در این جنگ دارید؛ چه رسد به سرِ پسران‌تان که در راه خدا می‌دهید. ابرها بالاسر مزار، متراکم شدند. زنی وسط مویه‌ها می‌گفت برادرم! ببین آسمان برایت گریه می‌کند؛ نه اصلا خداست که برایت گریه می‌کند... در حلقه‌ی آن جمع کوچک، آن کفنِ کوچک را غریبِ غریب سپردند به خاک؛ کنار یک درخت بلوط، نمادِ کُرد مقاوم. مردی گفت بنویس که ما مثل این بلوط‌ها، شاید تُنُک باشیم اما برای حفظ خاک، کافی هستیم. محسن حسن‌زاده سه‌شنبه| ۴ فروردین ماه ۱۴۰۵| کردستان- مریوان @targap

آن‌قدری قلبا با آقای خامنه‌ای احساس راحتی می‌کردیم که طبع‌مان هم ممکن بود گل کند. یک‌بار که با شلوار کُردی رفته بودم دیدارش، گفت با شما با این شلوار راحتی؟ گفتم آن‌قدر راحتم که می‌توانم بگیرم تخت بخوابم! آن لبخند محجوب، توی ذهنم حک شده. حالا او که عمری برای شهادت "اللهم" و "ربنا" گفته بود، به آرزوش رسیده و خدا شاهد است که من هم برای جهاد، خونِ توی رگ‌هام می‌جوشد. ما مجرب‌ایم! ما را تجربه‌ کرده‌اند. گواهش، همین تک‌مزارها که روی آن، چند تا اسم نوشته‌اند. بدن‌مان را تکه‌تکه کنند، اعتقادمان را نمی‌توانند بگیرند. محسن حسن‌زاده سه‌شنبه| ۴ فروردین ماه ۱۴۰۵| کردستان- مریوان @targap

🌱 والیه‌خانم، مستوره‌خانم و عمارت خسروآباد بخش اول محسن حسن‌زاده چهارشنبه| ۵ فروردین ۱۴۰۵| @targap

🌱 والیه‌خانم، مستوره‌خانم و عمارت خسروآباد بخش اول یک؛ شوهرش خسروخان و برادر و مهم‌ترین حامی‌ش عباس‌میرزا به فاصله کوتاهی از هم از دنیا رفتند. پسر بزرگ خسروخان، یازده‌ساله بود و این سنی نبود که بتوان به عنوان حاکم به او اعتماد کرد. والیه‌خانم، توی این شرایط، مجبور شد که حکومت را بپذیرد. با مرگ عباس‌میرزا، انتقال قدرت اتفاق افتاده بود و هم‌زمان از شمال و غرب به ایران حمله می‌شد. سایه آشوب و هرج و مرج، افتاده بود روی سراسر نقشه ایران. کردستان، توی این شرایط، نیازمند یک حاکم قدرت‌مند بود. والیه‌خانم گفت که من رخت عزا از تن نمی‌کَنم و با همین لباس می‌روم به جنگ آشوب‌طلب‌ها تا چینیِ ولایت کردستان، ترک برندارد. او آن‌قدر محبوب بود که یک لشکر هفت‌هشت‌هزار نفره به دعوتش لبیک گفتند و رفتند به جنگ هرج‌ومرج‌طلب‌ها که هرکدام می‌خواستند تکه‌ای از کردستان را برای خودشان بردارند. لشکر تجزیه‌طلب‌ها، در برابر لشکر این کُردهای اصیل، تسلیم شدند و آن جماعت، فاتح به خانه برگشتند. والیه‌خانم را شاید بشود اولین استاندار زن ایران در دوران اسلامی توصیف کرد. او حدود ۲۰۰ سال پیش، شش‌ماه قدرت را در کردستان در دست داشت. نمی‌دانم چرا وقتِ شنیدن ماجرای والیه‌خانم، ذهنم نقبی می‌زند به شرایط امروز. به جای "والی"، ولی از دست می‌رود و زنانِ توی خیابان که جمعیتِ غالب‌اند، حاکمِ خیابان‌ها می‌شوند و با لشکرهای چندهزار نفره می‌روند به جنگ هرج‌ومرج‌طلب‌ها و تجزیه‌طلب‌ها. دو؛ مستوره‌ اردلان، هووی والیه‌خانم بود که از قضا با هم بر سر مهر بودند. مستوره‌خانم اولین زن تاریخ‌نگارِ جهان است. او کتاب فقه شافعی را برای زنان نوشت. کتاب دیگرش، تاریخ اردلان است. او شاعر هم بود. مزار مستوره‌خانم در سلیمانیه عراق است. ادامه دارد... محسن حسن‌زاده چهارشنبه| ۵ فروردین ۱۴۰۵| @targap

🌱 والیه‌خانم، مستوره‌خانم و عمارت خسروآباد بخش دوم پی‌نوشت: این‌ها را چند روز پیش که رفتیم کاخ‌موزه خسروآباد سنندج؛ از دکتر امینیان، متخصص حوزه میراث فرهنگی شنیدم. والیه‌خانم و مستوره‌خانم توی دو تا از اتاق‌های این عمارت ساکن بوده‌اند و حالا تزئیات آن اتاق‌ها فروریخته. آن عمارت زیبا داشت آماده می‌شد که توی هفته سنندج در اردی‌بهشت، به عنوان اولین کاخ‌موزه‌ی خارج از پایتخت، افتتاح شود اما انفجارها، کار مرمت‌های سی‌ساله‌ی این بنا را ساختند. بعضی آسیب‌ها دیگر قابل ترمیم نیستند؛ مثل شیشه‌های رنگیِ نسخه‌ی اصلی که تکه‌تکه روی زمین ریخته بودند. دکتر امینیان با اندوه ویرانی‌های بنا را نشان‌مان داد. می‌گفت طبق قطع‌نامه ۲۳۴۷ شورای امنیت، سازمان ملل در سال ۲۰۱۷، آسیب رساندن به آثار و بناهای تاریخی در جنگ‌ها، مصداق جنایت علیه بشریت است. کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه هم می‌گوید که حفاظت از آثار تاریخی، وظیفه‌ی همه کشورهاست. باغ و عمارت خسروآباد یکی از بزرگ‌ترین چهارباغ‌های تاریخ جهان بوده. عمارت، ۲۲۵ سال قبل ساخته شده، درست در اوج حملات دشمنان از شمال و غرب به ایران. آن روزها، امان‌الله‌خان اردلان، والی کردستان بود. خود استعمارگرها اهمیت امان‌الله‌خان را می‌دانستند. نماینده کمپانی هند شرقی، گفته بود امروز امان‌الله‌خان، بزرگ‌ترین سیاست‌مدار ایران است. امان‌الله‌خان درست در سالی ماهارجه هند از او برای ایستادگی در برابر استعمار بریتانیا، درخواست کمک کرد، از دنیا رفت و هند را چشم‌به‌راه گذاشت. امان‌الله‌خان، سه‌بار با دشمنانی که به مرزهای غربی ایران هجوم آورده بودند، مبارزه کرد و پیروز شد. پس از این جنگ‌ها، او دو یادمان ایجاد کرد؛ یکی همین عمارت خسروآباد و دیگری، مسجد-مدرسه‌ی دارالاحسان در سنندج بود. این بنا حتی تا زمان ناصرالدین‌شاه هم مکان تشریفاتِ دولتی بوده. معماری چهارباغِ این عمارت، از مهم‌ترین بازماندگان معماری باغ‌های ایرانی بود. قدیمی‌ترین اُرُسی سالم ایران متعلق به این عمارت بود. از عمر این ارسی، دقیقا ۴۰۲ سال قمری می‌‌گذرد. ما ۴۰۰ سال این ارسی را حفظ کرده بودیم اما آدم‌خوارها تخریبش کردند. کف حیاط بنا یک بنر پهن کرده بودند که دکتر امینیان می‌گفت یک علامت بین‌المللی‌ست در هنگام حملات هوایی. اما خب، از آن‌ها که کرور کرور آدم می‌کشند نمی‌شود انتظار داشت که به آن مثلث‌های آبیِ توی مربع، احترام بگذارند. با دکتر امینیان چرخی توی عمارت می‌زنیم. موج انفجار بعضی ستون‌ها را طوری تکان داده که احتمال ریزش بخش‌هایی از بنا هست؛ تو گویی پیرمردِ محتشمی از اسب بیفتد. محسن حسن‌زاده چهارشنبه| ۵ فروردین ۱۴۰۵| @targap