❇️ ایمان درک و وصولی است که انسان از طریق عمق وجودش نسبت به حقیقت و واقعیت پیدا می کند.
مرسوم است که مبدا ایمان را قلب بدانند، موارد دیگری هم گفته میشود از جمله عقل. اینجا عقل و مغز به معنای نورون و سلسله اعصاب و فرآیندهای پزشکی نیست، یا قلب به معنای قلبی که در سینه انسان است، نیست. اینها تفاوتهایی در اسمگذاری است.
مبدا ایمان وجود انسان است و ایمان فرآیندی با وجود است که مبداش برای ما قابل دسترسی نیست. تفاوت در نگاه ها و مکاتب نیز بخاطر این است که بیان امور وجودی توسط چهارچوبهای بیرونی ما ضعیف است. گرچه وصول به حقیقت ایمان، فراتر از تشریح و نگاه ظاهری ماست، نتایجش قابل تشریح و دیدن است.
اما آیا ایمان رازی سر به مهر است؟
خیر
1️⃣ هرچه نگاه انسان به خودش قویتر باشد، درکش از این حقیقت بالاتر می رود و هر قدر ظرفیت معرفتی و وجودی بالاتر رود، درک از ایمان و مبداش برای فرد بیشتر میشود.
2️⃣ ایمان حقیقتی است که دارای زوایا و ابعادی والا است و تک بعدی نیست. زوایای گوناگون ایمان، هریک در جای خود محفوظ است و اگر ایمان حقیقی باشد، این زوایا قابل برداشت هستند؛ مثلا ایمانی که عملی در آن نیست، ایمان نیست بلکه نوعی تخیل است.
اما سوال؛
من ایمان را درک نکردهام، اما از طریق زاویه عقل می خواهم به آن برسم. آیا شدنی است؟ آیا میتوان از طریق هر یک از این ابعاد به حقیقت ایمان نزدیک شد؟
پاسخ؛ بله، انسان این توانایی را دارد که از طریق هر یک از این زوایا، ورود کند و شناختهایی از ایمان پیدا کند و از طریق آنها به ایمان نزدیک شود از جمله؛ عقل، احساس، عمل و ...
لذا بهعنوان مثال عقل هم باید بتواند به ایمان نگاه و توجه کند و در صورت استمرار توجه به ایمان، از زاویه عقلی آن، زیربنای تعقلیاش برای فرد محکمتر میشود. به همینصورت انسان باید به دنبال کشف زوایای دیگر هم برود تا درکش کاملتر شود.
لذا راه وصول به ایمان فقط از طریق مبدا آن نیست و از راه زوایایش هم امکان دسترسی برای انسان وجود دارد.
3️⃣ سوال؛ آیا ایمان بهصورت پکیجی قابل دسترسی است؟
پاسخ؛ خیر، ایمان مراتبی دارد که هر کدام دارای ارزش و آثار متفاوت است؛ مراتب بالاتر آن از طریق حرکت وجودی قابل وصول است.
بهعنوان مثالی از مراتب، در مورد حقیقت عاشورا، میتوان مثال آورد؛
سفر اربعین را یکی حسی می رود، یکی تجربی، یکی با درک بالایی از عاشورا، در مرتبه بالاتر درک عاشورا، اصحاب عاشورا هستند، بالاتر از آن اهل بیت(ع) و بالاترین درک پیامبر(ص) است از سبطین(ع)...
نه مرتبههای بالاتر توسط افرادی که در مراتب پایین هستند قابل درک است و نه می توان گفت مرتبه پایین، درکی ندارد.
و نهایتا اینکه حقیقت ایمان امری درونی است که برتر از این تحلیل هاست. اصلش معرفت است؛ رسیدنی با قلب(وجودی)، که اگر این مرتبه حاصل شود، زبان هم گویا میشود و عمل هم همراهش میآید...
#حکمتهای_نهجالبلاغه
#محمد_حسین_قدوسی
#در_مكتب_علامه_طباطبايى
ایتا | بله | آپارات