❇️ نکوهش مال اندوزی
🌸 امیرالمومنین علی عليهالسلام میفرماید:
💎 يَا اِبْنَ آدَمَ مَا كَسَبْتَ فَوْقَ قُوتِكَ فَأَنْتَ فِيهِ خَازِنٌ لِغَيْرِكَ.
🟡 ای فرزند آدم هر چه بیش از مقدار خوراک خود به دست آوری (و آن را ذخیره کنی) خزانه دار دیگران در آن خواهی بود.
✍ توضیح
غالب مردم حد و اندازه ای برای به دست آوردن مال و ثروت قائل نیستند و معتقدند هر چه بیشتر بهتر اما هنگامی که درست دقیق میشویم میبینیم بهره ما از اموالمان همان است که مصرف میکنیم، غذایی که میخوریم، نوشابه ای که مینوشیم، لباسی که میپوشیم، خانه ای که در آن زندگی میکنیم و مرکبی که بر آن سوار میشویم و مانند آن و در مورد بسیاری از اشخاص، این مواد مصرفی تنها گوشه کوچکی از اموال آنها را شامل میشود و بقیه را ذخیره میکنند، پیوسته در حفظ آن کوشش و از آن پاسداری میکنند تا سرانجام به فرزندان و دامادها و سایر بستگان خود بسپارند و با دنیایی از حسرت، چشم از آنها بپوشند و با یک کفن بسیار کم ارزش وارد سرای دیگر شوند.
✅ ابن ابی الحدید در شرح نهج البلاغه خود در شرح این کلام نورانی داستانی از «حسن بصری» و «عبدالله بن اهتم» نقل میکند، میگوید: حسن به هنگامی که عبدالله بیمار شده بود و آخرین ساعات عمر خود را طی میکرد به عیادت او رفت. نگاه کرد دید عبداللّه پیوسته چشمش را به صندوقی دوخته که در گوشه ای از اتاق قرار داشت، سپس رو به حسن بصری کرد و گفت: در این صندوق صد هزار (درهم) است که نه زکات آن داده شده و نه صله رحم با آن انجام گردیده است. حسن گفت: مادرت به عزایت بنشیند برای چه چیز آن را ذخیره کرده ای؟ گفت: برای ترس از حوادث زمان و مخالفت برادران و ظلم سلطان. (آری برای تأمین زندگی آینده در موارد سخت اندوخته ام) این را گفت و بعد از مدت کوتاهی از دنیا رفت. حسن در تشییع جنازه او شرکت کرده بود. هنگامی که او را دفن کردند دست خود را (از نهایت تأسف) به یکدیگر زد و اشاره به قبر او کرد و گفت: این کسی است که شیطان بر او غلبه کرد، او را از حوادث زمان و ظلم سلطان و بی وفایی برادران ترساند و ودایع الهی را برای خود ذخیره کرد سپس از این دنیا غمگین و اندوهناک بیرون رفت، نه زکات مالش را پرداخت نه صله رحم به جای آورد. آن گاه روی به بازماندگان کرد و گفت: ای وارثان گوارا این مال را بخورید، این مال حلال به دست شما افتاده مراقب باشید وبال شما نشود، این مال از سوی کسی است که آن را جمع کرد و بخل ورزید بر امواج دریاها سوار شد، از بیابانهای خشک گذشت و از طریق باطل آن را اندوخت و حق آن را نپرداخت، خودش در حیاتش از آن بهره نگرفت ولی ضررهای او بعد از وفات دامن او را خواهد گرفت. آن را گردآوری کرد و محکم آن را در صندوق نگه داشت تا روز قیامت که روز حسرت است. (سپس به حاضران گفت: ) بالاترین حسرت این است که مال خود را در میزان اعمالِ غیر خودت ببینی. تو بخل ورزیدی نسبت به مالی که خدا به تو روزی کرده بود و در مسیر طاعتش مصرف نکردی برای دیگری آن را نگه داری کردی که او در راه رضای خداوند آن را صرف کند. وای بر این حسرت غیر قابل جبران و رحمت از دست رفته. (۱)
✅ گویا این سخن را از علی علیه السلام گرفته آنجا که فرمود:
«سُئِلَ أمیرُ الْمُؤْمِنینَ مَنْ أعْظَمُ النّاسُ حَسْرَةً قالَ مَنْ رَأی مالَهُ فی میزانِ غَیْرِهِ وَ أدْخَلَهُ اللّهُ بِهِ النّارَ وَ أدْخَلَ وارِثَهُ بِهِ الْجَنَّةَ ؛از امیرمؤمنان علیه السلام سؤال کردند چه کسی روز قیامت حسرتش از همه بیشتر است؟ فرمود: کسی که در آن روز اموال خود را در میزان اعمال دیگران ببیند که خدا او را به واسطه آن مال وارد دوزخ کند و دیگری را (که هیچ زحمتی را برای آن نکشیده بود برای نیکوکاری اش) به سبب آن مال وارد بهشت سازد». (۲)
✅ این نکته شایان توجه است که مقصود امام علیه السلام از این سخن آن نیست که انسان تنها به اندازه تحصیل قوت خود تلاش و فعالیت اقتصادی داشته باشد بلکه به عکس، طبق دستورات اسلام باید از طرق صحیح بسیار تلاش کرد ولی اموالی را که جمع آوری میکند، اضافه آن را در راه خدا و کارهای خیر و خدمت به بندگانش صرف کند، نه این که آنها را ذخیره کرده و برای وارثان بگذارد و خودش هیچ بهره ای معنوی از آن نبرد.
✅ قرآن مجید نیز به همین معنا اشاره فرموده آنجا که میگوید: «وَ یَسْئَلُونَکَ ما ذا یُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ»؛ از تو سؤال میکنند چه چیز را انفاق کنند؟ به آنها بگو از مازاد نیازمندیهای خود انفاق کنید». (۳)
✅ «عفو» در لغت معانی فراوانی دارد؛ از جمله مقدار اضافی مال و نیز بهترین قسمت مال. در حدیثی از امام باقر علیه السلام آمده است:
«الْعَفْوُ ما فَضُلَ عَنْ قُوتِ سَنَةٍ؛ عفو چیزی است که از هزینه سال اضافه بیاید». (۴)
۱) شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج ۱۹، ص ۱۰.
۲) بحار الانوار، ج ۷۰، ص ۱۴۲.
۳) بقره، آیه ۲۱۹.
۴) مجمع البیان، ذیل آیه مورد بحث.
🔰 نهج البلاغه، حکمت 192.
✳️ موضوع: دعا برای رسوایی در گناه
🔰 صحیفه سجادیه، دعای 34، فرع2.
#صحیفهسجادیهبخوانیم
✳️ کانال #معراج
✳️ @Merajnor
💠 ذکر عیب مردد بین چند نفر
💬 سؤال:
ذکر عیب، چنان که مردد بین افراد محصور باشد، آیا حکم غیبت را دارد؟
✅ پاسخ:
چنانچه اطراف شبهه خیلی کم است مثلاً تردید بین دو نفر، سه نفر باشد این موارد، حکماً ملحق به غیبت است و حرام است؛ ولی اگر اطراف تردید زیاد شد، مثلاً بیست نفر، سی نفر در این موارد الحاق حکمی به غیبت بعید است.
📚 پی نوشت:
بخش استفتائات پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله خامنه ای.
✳️ کانال #معراج
✳️ @Merajnor
🔆 حق پیشوای حکومت
💠 حُقُوقُ الْأَئِمَّةِ فَأَمَّا حَقُّ سَائِسِكَ بِالسُّلْطَانِ فَأَنْ تَعْلَمَ أَنَّكَ جُعِلْتَ لَهُ فِتْنَةً وَ أَنَّهُ مُبْتَلًى فِيكَ بِمَا جَعَلَهُ اللَّهُ لَهُ عَلَيْكَ مِنَ السُّلْطَانِ وَ أَنْ تُخْلِصَ لَهُ فِي النَّصِيحَةِ وَ أَنْ لَا تُمَاحِكَهُ وَ قَدْ بُسِطَتْ يَدُهُ عَلَيْكَ فَتَكُونَ سَبَبَ هَلَاكِ نَفْسِكَ وَ هَلَاكِهِ وَ تَذَلَّلْ وَ تَلَطَّفْ لِإِعْطَائِهِ مِنَ الرِّضَى مَا يَكُفُّهُ عَنْكَ وَ لَا يُضِرُّ بِدِينِكَ وَ تَسْتَعِينُ عَلَيْهِ فِي ذَلِكَ بِاللَّهِ وَ لَا تُعَازِّهِ وَ لَا تُعَانِدْهُ فَإِنَّكَ إِنْ فَعَلْتَ ذَلِكَ عَقَقْتَهُ وَ عَقَقْتَ نَفْسَكَ فَعَرَّضْتَهَا لِمَكْرُوهِهِ وَ عَرَّضْتَهُ لِلْهَلَكَةِ فِيكَ وَ كُنْتَ خَلِيقاً أَنْ تَكُونَ مُعِيناً لَهُ عَلَى نَفْسِكَ وَ شَرِيكاً لَهُ فِيمَا أَتَى إِلَيْكَ.
🍃 حق پيشواى حكومت بر تو اين است كه بدانى تو براى او وسيله آزمايش شدى و او هم به تو گرفتار است، به خاطر تسلطى كه خدايش به تو داده و بايد خيرخواه او باشى و با او در نيفتى؛ زيرا كه بر تو نفوذ دارد و سبب هلاك خود و او گردى و خوار شوى و براى او فروتنى و نرمش كن تا آنجا كه رضايت او را به اندازهاى كه زيانش به تو نرسد به دست آرى و زيان به دين تو نرسد و در اين باره از خدا يارى جویى و با او مبارزه و عناد نكنى؛ زيرا اگر چنين كردى او را و خود را ناسپاسى كردى و خود را به بدى كشاندى و او را هم از جهت خود به هلاكت رساندى و تو سزاوارى كه كمك او شمرده شوى بر ضرر خود و شريك او باشى در هر چه با تو كند.
#رساله_حقوق_امام_سجاد_علیه_السلام
🔺 شماره ۴۶
✳️ کانال #معراج
✳️ @Merajnor