❇️ نه عجله کن نه سستی
🌸امیرالمومنین علی علیه السلام میفرماید:
✨مِنَ الْخُرْقِ الْمُعَاجَلَةُ قَبْلَ الْإِمْکَانِ، وَ الْأَنَاةُ بَعْدَ الْفُرْصَةِ✨
🖌عجله کردن پیش از فراهم شدن امکانات و از دست دادن امکانات و سستی کردن پس از فرصت از حماقت و نادانی است.
🔰 نهجالبلاغه، حکمت ۳۶۳.
✍توضیح
✅ «خُرْق» (بر وزن مرغ) به گفته غالب ارباب لغت به معنای نادانی و کم عقلی است ولی «خَرق» (بر وزن خلق) به معنای پاره کردن یا سوراخ کردن چیزی به عنوان افساد است که در قرآن مجید در داستان موسی و خضر علیهما السلام به آن اشاره شده است و بعید نیست هر دو به یک ریشه بازگردد زیرا پاره کردن و فاسد کردن، کار افراد نادان است.
✅ واژه «أناة» به معنای صبر کردن و تأنی نمودن در انجام کاری است. این واژه هرگاه در مورد خداوند به کار برده میشود و میگویند: خداوند ذو أناه است مفهومش این است که در مجازات گنهکاران هرگز تعجیل نمی کند تا اتمام حجت بر آنها شود و گاه این واژه به معنای سستی کردن نیز به کار میرود همانگونه که در گفتار حکیمانه بالا دیده میشود.
به هر حال امام علیه السلام دو چیز را در این جا نشانه حماقت و نادانی میشمرد:
👈نخست تعجیل کردن قبل از فراهم شدن امکانات است مثل این که کسی در فصل غوره کردن درختان انگور اصرار بر چیدن انگور داشته باشد که نشانه نادانی است؛
👈و دیگر این که وقتی فرصتها فراهم میشود سستی کند و به اصطلاح این دست و آن دست نماید تا فرصت از دست برود فرصتی که شاید هرگز باز نگردد این هم نشانه بی خردی و نادانی است.
✅ عاقل و دانا کسی است که صبر کند و در انتظار فرصت باشد و هنگامی که فرصت فراهم شد بدون فوت وقت دست به کار شود و به مقصود خود برسد این کار نشانه مدیریت صحیح است.
💠 اقسام عجله
۱. عجله مذموم
🌸پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله میفرماید:
💎إِنَّمَا أَهْلَکَ النَّاسَ الْعَجَلَةُ وَ لَوْ أَنَّ النَّاسَ تَثَبَّتُوا لَمْ یُهْلِکْ أَحَدٌ.
🔸مردم را عجله (بی جا) هلاک میکند و اگر مردم در کارها درنگ میکردند (و با آرامش و دقت کارها را انجام میدادند) احدی هلاک نمی شد. (۱)
🌸امیر المومنین علی علیه السلام میفرماید:
💎العَجولُ مُخْطِئٌ و إن مَلَکَ، المُتَأنِّی مُصِیبٌ و إن هَلَک.
🔸عجول، خطاکار است هر چند (تصادفاً) پیروز شود و کسی که با تأنی (و حساب) کار میکند به واقع میرسد هر چند (در پارهای از اوقات، ظاهراً) ناکام شود. (۲)
🌸امیرالمؤمنین علی علیه السلام میفرماید:
💎مَنِ اسْتَطَاعَ أَنْ یَمْنَعَ نَفْسَهُ مِنْ أَرْبَعَةِ أَشْیاءَ فَهُوَ خَلِیقٌ بِأَنْ لَایَنْزِلَ بِهِ مَکْرُوهٌ أَبَداً.
قِیلَ: وَ مَا هُنَّ یا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ؟
قَالَ: الْعَجَلَةُ وَ اللَّجَاجَةُ وَ الْعُجْبُ وَ التَّوَانِی.
🔸کسی که بتواند خود را از چهار چیز بازدارد سزاوار است که هرگز گرفتار حادثه ناگواری نشود. عرض کردند: ای امیرمؤمنان آن چهار چیز چیست؟
فرمود: عجله و لجاجت و خودپسندی و تنبلی. (۳)
🔻عجله ممدوح
🌸امام باقر علیه السلام میفرماید:
💎مَنْ هَمَّ بِشَیءٍ مِنَ الْخَیرِ فَلْیُعَجِّلْهُ فَإِنَّ کُلَّ شَیءٍ فِیهِ تَأْخِیرٌ فَإِنَّ لِلشَّیطَانِ فِیهِ نَظْرَةً.
🔸کسی که تصمیم به کار خیری گرفت باید در آن شتاب کند زیرا به هنگام تأخیر، شیطان ممکن است در آن وسوسه کند و آن را (برای همیشه) به عقب بیندازد. (۴)
🔻بدیهی است که هیچ گونه تضادی بین این گونه از روایات نیست.
✅ عجله مذموم در جایی است که انسان بدون فراهم شدن مقدمات و امکانات شتاب کند و نیروی خود را به هدر دهد؛
✅ و عجله ممدوح آن است که هرگاه تمام مقدمات و امکانات فراهم شد به تأخیر نیندازد زیرا شیاطین انس و جن ممکن است در آن موانعی ایجاد کنند.
💠 نکوهش از دست دادن فرصتها در روایات
🌸پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله میفرماید:
💎تَرْکُ الفُرَصِ غُصَصٌ.
🔸از دست دادن فرصتها سبب انواع غصه هاست. (۵)
🌸امیرالمؤمنین علیه السلام میفرماید:
💎مَنْ أَخَّرَ الْفُرْصَةَ عَنْ وَقْتِهَا فَلْیَکُنْ عَلَی ثِقَةٍ مِنْ فَوْتِهَا.
🔸کسی که به موقع از فرصت استفاده نکند مطمئن باشد که فرصت از دست خواهد رفت. (۶)
🔻روشن است که استفاده کردن از فرصت به معنای عجله بی جا نیست بلکه شتاب و سرعت در کارهایی است که اسباب آن فراهم شده و هر لحظه ممکن است موانعی پیش آید در این گونه موارد باید شتاب کرد و پیش از فوت فرصت به مقصد رسید. (۷)
📚منابع
۱) بحارالانوار، ج ۶۸، ص ۳۴۰، ح ۱۱.
۲) غررالحکم، ح ۵۷۸۹ و ۱۰۹۶۱.
۳) بحارالانوار، ج ۷۵، ص ۶۲، ح ۱۴۴.
۴) کافی، ج ۲، ص ۱۴۳، ح ۹.
۵) بحارالأنوار، ج ۷۴، ص ۱۶۷، ح ۱۹۲.
۶) میزان الحکمة، ج ۸، باب التحذیر من اضاعة الفرص.
۷) ر.ک.اخلاق در قرآن، ج ۲، ص ۴۱۵.
✳️ کانال #معراج
✳️ @Merajnor
💠 عهد بدون اجازه پدر
💬 سؤال:
آیا پدر میتواند عهد شرعی فرزند خود را باطل کند؟
✅ پاسخ:
🔹 آیتالله خامنهای:
در عهد نیاز به اجازه کسی نیست و با منع پدر عهد باطل نمیشود.
🔹 آیت الله مکارم شیرازی:
عهد فرزند احتياجى به اجازه پدر ندارد، مگر اين كه كار او مايه آزار پدر باشد كه در اين صورت، عهد او صحيح نيست.
🔹 آیتالله سیستانی:
مبطل عهد نیست ولى اگر این مخالفت والدین از روی شفقت و مهربانی نسبت به حال فرزند باشد در این صورت بر فرزند حرام است چنین مخالفتی را با خواسته آنان انجام دهد.
📚 پینوشت:
بخش استفتائات پایگاه اطلاعرسانی دفتر آیات عظام خامنهای، مکارم شیرازی و سیستانی
✳️ کانال #معراج
✳️ @Merajnor
❇️ تلاوت قرآن و انفاق
🌸حضرت فاطمه عليها السلام میفرماید:
✨حُبِّبَ إلَىَّ مِن دُنياكُم ثَلاثٌ:
تِلاوَةُ كِتابِ اللّهِ و النَّظَرُ في وَجهِ رَسولِ اللّهِ و الإنفاقُ في سَبيلِ اللّهِ✨
🔸از دنياى شما محبّت سه چيز در دل من نهاده شد:
✅ تلاوت قرآن؛
✅ نگاه به چهره پيامبر خدا؛
✅ و انفاق در راه خدا.
📚 نهج الحياة، ح۱۶۴.
✳️ کانال #معراج
✳️ @Merajnor