❇️ نخست او را بیازمای
☀️امیرالمومنین علی علیه السلام میفرماید:
✨أُخْبُرْ تَقْلِهِ.✨
🖌آزمایش کن تا دشمنش داری.
🔻قال الرضیّ:
💎 و مِنَ النّاسِ مَن یَروی هذا للرَّسولِ صلی الله علیه و آله و مِمّا یُقَوّی أنَّهُ من کلام أمیر المؤمنین علیه السلام ما حکاه ثَعلَبُ عنِ ابْنِ الأعرابیّ: قال المأمونُ: لو لا أنّ علیّاً قال: «أخبُر تقلِه» لقُلتُ: اِقْلِهِ تَخْبُرْ.
🔻سید رضی میگوید:
🔸بعضی این سخن را از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نقل کرده اند ولی آنچه تأیید میکند این کلام از امیرمؤمنان علیه السلام باشد چیزی است که ثعلب از ابن الاعرابی نقل کرده که مأمون گفته است: اگر نبود که علی علیه السلام فرمود:
اخبر تقله. من میگفتم:
اقله تخبر؛ دشمنش بدار تا او را بیازمایی.
🔰 نهجالبلاغه، حکمت ۴۳۴.
✍ توضیح
✅ امام (ع) در این گفتار حکیمانه بسیار کوتاه و پرمعنا به یک اصل مهم اجتماعی اشاره کرده، میفرماید:
به ظاهر اشخاص قناعت نکنید، آنها را بیازمایید و ای بسا با آزمودن، آنها را دشمن بدارید و در یک عبارت کوتاه:
«آزمایش کن تا دشمنش داری».
✅ «اُخْبُرْ» از ماده «خُبر» (بر وزن قفل) به معنای آزمایش کردن است.
✅ «تقله» از ماده «قِلی» (بر وزن صدا) به معنای بغض است. این ماده، هم به صورت ناقص یایی آمده و هم ناقص واوی.
👈در صورت اول به معنای بغض و عداوت و در صورت دوم به معنای طرد کردن است و در واقع هر دو به یک معنا بازمی گردد زیرا لازمه عداوت طرد کردن میباشد.
✅ این در مورد جوامع آلوده یا گروههای خاص اجتماعی که افراد منحرف در آن کم نیستند صادق است والا نتیجه آزمایش، همیشه دشمن داشتن افراد مورد آزمون نخواهد بود.
ممکن است اشاره به عصر خود حضرت نیز بوده باشد که افراد منافق و چند چهره در آن عصر فراوان بودند؛ گروهی خودفروخته به معاویه و گروهی در بند مال و منال از هیچ کاری ابا نداشتند هر چند برای فریفتن مردم ظاهر خود را میآراستند ولی به هنگامی که در کوره امتحان قرار میگرفتند بسان سیاه سیم زراندود، خلاف آن به در می آمدند که خلق میپنداشتند.
سیاه سیم زراندود چون به کوره برند
خلاف آن به در آید که خلق پندارند
✅ بسیاری از شارحان نهج البلاغه گفته اند که هاء در «تَقْلِه» هاء سکت است و در واقع بیان کننده کسره لام است که قبل از آن قرار گرفته ولی دلیلی بر این ادعا اقامه نکرده اند. در حالی که بعضی دیگر آن را ضمیر دانسته و اعراب برای هاء گذاشته اند (در حالی که هاء سکت، ساکن است) و در واقع اشاره به ضمیر محذوفی است که در کلمه «اخبُر» وجود دارد و مفهوم کلام این میشود: او را آزمایش کن تا دشمنش داری.
همین معنا از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله با تفاوتی نقل شده است:
💎 «وجَدتُ النّاسَ اخبُر تقلِهِ». (۱)
☀️و از امام صادق علیه السلام نیز به صورت دیگری نقل شده است: فرمود:
💎 خَالِطِ النَّاسَ تَخْبُرْهُمْ وَ مَتَی تَخْبُرْهُمْ تَقْلِهِمْ.
🔸 با مردم معاشرت کن و آنها را بیازما و هنگامی که بیازمایی (ای بسا گروهی را) دشمن میداری. (۲)
✅ قابل توجه این که مرحوم سید رضی برای تأیید صدور این گفتار حکیمانه از علی علیه السلام بعد از آنی که اشاره میکند بعضی از مردم آن را از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نقل کرده اند میگوید:
«آنچه تأیید میکند این کلام از امیرمؤمنان علیه السلام باشد چیزی است که ثعلب از ابن الاعرابی نقل کرده که مأمون گفته است: اگر نبود که علی علیه السلام فرمود: اخبر تقله. من میگفتم: اقله تخبر؛ دشمنش بدار تا او را بیازمایی».
✅ همین معنا (سخن مأمون) از ابوحیان توحیدی در البصائر و الذخائر و ابو نعیم
در حلیه الاولیاء نقل شده است.
👈منظور مأمون این بوده که برای آزمودن مردم باید از آنها فاصله گرفت و حتی اظهار تنفر و بیزاری کرد اگر عکس العمل شدیدی نشان دادند معلوم میشود لایق دوستی نیستند و اگر مدارا کردند افرادی صبور و شایسته دوستی میباشند.
✅ البته جای تردید نیست که کلام امام علیه السلام بر کلام مأمون برتری دارد.
کلام امام علیه السلام ناظر به یک مسأله اجتماعی است و کلام مأمون در واقع یک مسأله سیاسی است و منظورش این است: باید به همه کس با بدبینی نگاه کرد تا عیوبشان آشکار شود زیرا با خوش بینی، عیوب افراد آشکار نمی گردد و سیاست مداران غالباً اصل را درباره اشخاص و حوادث بر سوءظن و بدبینی میگذارند.
📚 منابع
📚پیام امیرالمومنین علیه السلام.
۱) ابوحیان توحیدی در البصائر و الذخائر و ابونعیم در حلیة الأولیاء، طبق نقل مرحوم خطیب در مصادره، ج ۴، ص ۳۰۳.
۲) کافی، ج ۸، ص ۱۷۶، ح ۱۹۶.
✳️ کانال #معراج
✳️ @Merajnor
💫 معراج
💎 نشانه های عاقل (۱) ☀️ امیرالمومنین على عليه السلام میفرماید: 💠 اَلْعاقِلُ مَنْ صانَ لِسانَهُ عَ
💎 نشانه های عاقل (۲)
🔸 امیرالمومنین على عليه السلام میفرماید:
💠 عَلَى الْعاقِلِ اَنْ يُحْصى عَلى نَفْسِهِ مَساويَها فِى الدّينِ وَ الرَّأىِ وَ الاَْخْلاقِ وَ الاَْدَبِ، فَيَجْمَعُ ذلِكَ فى صَدْرِهِ اَوْ فى كِتابٍ وَ يَعْمَلُ فى اِزالَتِها.
🖌از ویژگی های عاقل است كه بدىهايش را در دين، انديشه، اخلاق و ادب شمارش کند و آنها را یا به خاطرش بسپارد و یا يادداشت كند و براى از بين بردن آنها تلاش کند.
📚 بحار الأنوار ، ج ۷۵، ص ۶.
✳️ کانال #معراج
✳️ @Merajnor
11.8M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا