تاریخ نگری شیخ بهایی در نقد بر بخاری ( بخش اوّل) مورد مطالعه : نقد انگاره وجوب شستن پا در وضو ✍️ علی راد شیخ بهایی در کتاب مشرق الشمسین ذیل جستار « فی مسح الرجلین» پس از اثبات وجوب مسح پا در وضو در نقد برداشت و استنباط بخاری از احادیث روایت شده از رسول خدا در لزوم شستن پا چنین می نویسد : « مع أن هذه الرواية التي تمسك به البخاري في تحتم الغسل والمنع من المسح وعنون الباب المذكورة فيه بذلك لا دلالة فيها بعد تسليم صحتها على ما زعمه لأنها إنما تضمنت أمره صلى الله عليه وآله بغسل الأعقاب فلعله لنجاستها فإن أعراب الحجاز ليبس هو أهم ومشيهم في الأغلب حفاة كانت أعقابهم تشقق كثيرا كما هو الآن مشاهد لمن خالطهم فكانت قلما تخلو من نجاسة الدم وغيره وقد اشتهر أنهم كانوا يبولون عليها ويزعمون أن البول علاج تشققها فإن صدر عنه صلى الله عليه وآله أمر بغسل الأعقاب فهو لإزالة النجاسة عنها وأيضا فليس في هذه الرواية أنه صلى الله عليه وآله نهاهم عن مسح الرجلين وإنما تضمنت أمرهم بغسل أعقابهم لا غير وتخصيصه صلى الله عليه وآله الأعقاب بالذكر وسكوته عما فعلوه من المسح يؤيد ما قلناه وأيضا أن عبد الله بن عمر والصحابة الذين توضؤا معه ومسحوا أرجلهم كما نقلهم عنهم لم يكن مسح أرجلهم في الوضوء اختراعا منهم وتشهيا من عند أنفسهم بل لا بد أن يكونوا سمعوا ذلك من النبي صلى الله عليه وآله أو شاهدوه من فعله إذ العبادات لا تكون بالاختراع والتشهي وإنما هي أمور توقيفية متلقاة من الشارع فهذه الرواية عند التأمل حجة لنا لا علينا » تحلیل : یک. شيخ بهايي با استفاده از اصل تاريخي‌‌نگري و استفاده از داده‌هاي تاريخي در تحليل و تفسير روايت، سعي دارد روايت را با توجّه به فضاي پيراموني و گفتمان تاريخي حاکم برآن، معنا ‌کند. رعايت تاريخي‌نگري، شيخ بهايي را در شناخت راز توهمِ تعارضِ روايات تناقض‌نما، تقيه‌اي و مخالف با عامه و در نهايت فهم مقصود اصلي شارع کمک کرده است . دو. يكي از مباني كلامي فقه الحديث، عدم صحت صدور دو گزاره متعارض در بيان حكم واقعي يك مسأله از سوي معصومان است. در تفكر شيعي گفتارهاي متعارض و احكام متناقض را ـ كه خود معلول عوامل مختلفي هستند ـ نمي‌توان به معصومان نسبت داد . با اين حال، در ميراث روايي مسلمانان شاهد برخي از احاديثِ متعارض هستيم. گاه، اين تعارضات ميان رواياتِ راويان شيعه با يكديگر و گاه، ميان روايات شيعي با روايات اهل سنّت است. گونه نخست، هماره دقت فقيهان و حديث پژوهان زبردستي چون شيخ طوسي در كتاب الاستبصار، و ديگران را برانگيخته، آثاري وزين و دقيق در حل اين تعارض‌نمايي‌ها نگاشته شده است . در گونة دوم ـ كه زير مجموعة مباحث خلافيات فقه شيعه و سنّي قرار مي‌گيرد ـ آثار اندكي تأليف شده است؛ مشرق الشمسين و اكسير السعادتين شيخ بهايي، يكي از اين آثار است كه به تعارضات نوع دوم، در روايات باب طهارت توجه داشته است؛ نمونه‌هاي ذيل ترجمان تيزبيني و ژرف‌نگري وي در اين مسأله است. يكي از اختلافات ريشه‌دار فقهي شيعه و سنّي، حكم پا هنگام وضو است. شيعه قائل به وجوب مسح دو پا بوده و اهل سنّت، شستن آن دو را واجب مي‌دانند. گروه اخير، به دليل تأثيرپذيري از رواياتِ صحابه، ظهور آية وضو ۵ را ـ كه ناظر به رأي شيعه است ـ به گونه‌اي تأويل كرده‌اند. در اين ميان شيخ بهايي، تأكيد دارد كه ظاهر آيه وضو و روايات اهل بيت علیهم السلام دلالت بر وجوب مسح پاها دارد و دليل فقهاي اهل سنّت بر شستن دو پا، برداشت‌هاي نادرست آنان از برخي روايات صحابه است كه فعل و قول پيامبر صلی الله علیه و آله را در وضو گزارش كرده‌اند. روايات ذيل، عمده مستند اهل سنّت، در مسأله شستن پاهاست: عبد الله بن عمر مي‌گويد: در مسافرتي همراه پيامبر صلی الله علیه و آله بوديم و نزديك نماز عصر بود كه پيامبر اندكي تأخير كرد و ما شروع به وضو گرفتن نموديم، بر پاها مسح كشيديم كه پيامبر ندا زد: بر پشت پاهاي خود از آتش جهنم بترسيد. ابن‌عباس مي‌گويد: پيامبر صلی الله علیه و آله وضو خود را به شستن دو پا ختم مي‌كرد. 👇👇 •┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈• @OstadRad

نگرش تاریخی_ تراثی به جایگاه و نقش زنان در تاریخ اسلام در آینه پژوهشهای خلیل جمعة👇 •┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈• @OstadRad

•┈┈••✾•ŸŸŸŸŸŸ•✾••┈┈• @OstadRad