هدایت شده از اجتهاد
❗️وقتی نقش ابزارها به سطح تعامل میرسند، روش اندیشیدن نیز ارتقاء مییابد
🌐 سامانه گفتوگوی هوشمند با کتاب:
noorlib.ir/chatbot
🌐 سامانه «گفتگوی هوشمند با احادیث»:
chattohadith.inoor.ir
🌐 سامانه «گفتگوی هوشمند با تفاسیر»:
chattotafsir.inoor.ir
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
معیارمندی در نقد کتاب؛ مفهوم و گستره
✍️علی راد
کتابشناسی بهعنوان دانشی تخصصی و میانرشتهای، نقش اساسی در چرخه تولید و گردش علم دارد. این دانش نه تنها به فهرستنویسی, گونه شناسی, رده بندی و توصیف منابع مکتوب میپردازد، بلکه فراتر رفته و با بهرهگیری از روشهای تحلیلی و سنجه های علمی، زمینهای فراهم میآورد تا آثار مکتوب از نظر علمی، محتوایی و روشی ارزیابی شوند. در این میان، مفهوم «معیارمندی» بهعنوان یکی از ویژگیهای برجسته و فراگیر در کتابشناسی انتقادی شناخته میشود زیرا بدون معیارهای روشن و قابل اتکا، روند نقد و داوری دچار سلیقهگرایی و بیثباتی خواهد شد.
معیارمندی نقد کتاب عبارت است از: «التزام به مجموعهای از معیارهای علمی، روشمند و قابل اندازهگیری در سه مرحله توصیف، تحلیل و داوری نسبت به یک اثر مکتوب». این معیارها میتوانند جنبههای متنوعی از جمله اعتبار علمی، اصالت محتوا، انسجام ساختاری، استدلالمندی، روشمندی تألیف، چگونگی استفاده از منابع و مآخذ، زبان و شیوه نگارش، و سهم اثر در توسعه دانش حوزه مربوطه را در بر گیرند. معیارمندی به معنای اجتناب از قضاوتهای مبتنی بر سلایق شخصی یا تعصبات غیرعلمی و تأکید بر قضاوتهای مستدل، مستند, سنجش پذیر و قابل تکرار است.
⬅️جنگهای شناختی در سیره حضرت رضا علیهالسلام
🔰 مجمع عالی حکمت اسلامی با همکاری دبیرخانه کنگره جهانی حضرت رضا علیهالسلام برگزار میکند:
🔻کارشناس:
🎤حجتالاسلام دکتر علیرضا قائمینیا
🔻ناقد:
🎤حجتالاسلام دکتر علی راد
✍️دبیر علمی: دکتر قاسم بابایی
🗓پنجشنبه ۱۴۰۴/۱۱/۳۰، ساعت ۱۰
🖇حضوری و مجازی
💻لینک پخش مجازی:
https://hekmateislami.com/live
🏢 قم، خیابان ۱۹ دی، کوچه ۱۰، فرعی اول سمت چپ، سالن اجتماعات مجمع عالی حکمت اسلامی
#نشست_علمی
همانند سنوات گذشته دو رساله دکتری گروه علوم قرآن و حدیث دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران در شمار برگزیدگان شانزدهمین جشنواره بینالمللی فارابی معرفی شدند.
یک. حسین صدیقی برگزیده سوم بخش بزرگسال گروه علوم قرآنی، تفسیر و حدیث.
دو. پریسا عطایی نظری شایسته تقدیر در بخش جایزه منشور توسعه فرهنگ قرآنی در حوزه پژوهش و آموزش عالی.
این موفقیت را به هر دو دانشجوی کوشای دانشگاه تهران, گروه علوم قرآن و حدیث دانشکدگان فارابی و جامعه قرآن پژوهی کشور تبریک می گویم.
علی راد
آغازه چاپ ماشینی کتاب در جهان و ایران
✍️علی راد
با اغماض از وضعیت چاپ در دوران باستان که به بخشهایی خاص از بین النهرین و چین محدود بود, نخستین انقلاب در چاپ متحرک و ماشینی کتاب به سده پانزدهم میلادی در آلمان بر می¬گردد که اختراع چاپ متحرک با حروف قابل انتقال توسط گوتنبرگ رخ داد سپس در اوایل سده نوزدهم میلادی توسط عباس میرزا, چاپ سربی به ایران راه یافت و اولین چاپ سنگی کتاب در 1225 قمری توسط میرزا صالح شیرازی در تبریز راه اندازی شد. برای آگاهی بیشتر در این زمنیه بنگرید : لطفی, داود, صنعت چاپ: سیر تحول صنعت چاپ, آذر پویا, تبریز, 1395 ش, ص 19 – 43 .
🧿 شیخ حدیث
اصطلاح شیخ در منابع رجالی و راوی پژوهی به استاد نامدار و سرآمد در حدیث گفته می¬شود که برای شاگردانش حدیث بخواند, به ایشان اجازه روایت احادیث خود را بدهد. از این تعبیر در منابع آشنایی با اصول آموزش و فنون نقل حدیث یاد می¬شود . از جمله اهداف سفرهای حدیثی حدیث پژوهان, حضور در درس مشایخ در حوزه ها و مدارس حدیثی مختلف جهان اسلام تا سده پنجم هجری بود تا بدون واسطه سند و متن احادیث از زبان ایشان دریافت نمایند و به علو در سند و اطمینان در طریق دریافت حدیث دست پیدا کنند .
⚫️بيت خالي وإسناد عالي
دستیابی به علو سند, آرزوی بزرگان حدیث بود. علی بن مدینی در آخرین لحظات عمرش در جمله ای یکی از آرزوهای خود را دستیابی به اسناد عالی بیان کرد: «أن يحيى بن معین قيل له في مرضه الذي مات فيه: ما تشتهي؟ قال: «بيت خالي وإسناد عالي»
شرح حدیث: عقول النساء فی جمالهن, استاد راد
معیارهای نقد کتاب: شفافیت و استناد
✍️علی راد
جوهره معیارمندی در نقد کتاب، التزام عملی و نظاممند به مجموعهای از اصول علمی و اخلاقی در فرآیند تفسیر، تحلیل و داوری اثر است؛ این رویکرد، نقد را از قلمرو داوریهای شخصی، سلیقهای و شبهعلمی خارج کرده و به سطحی روشمند، قابل تکرار و استنادپذیر ارتقا میدهد. برای رهایی نقد کتاب از داوریهای ذهنی و تعصب¬آمیز به یک تحلیل و سنجش علمی، رعایت اصول زیر الزامی است:
1. شفافیت
بیان صریح و دقیق سنجه¬ها, معیارها و ملاکهای نقد، از ارکان اصلی کتابشناسی انتقادی است؛ خواننده و پژوهشگر باید بهروشنی بداند که اثر بر پایه چه شاخصهایی مانند اعتبار سندی و منابع، انسجام روششناختی، نوآوری مفهومی، جامعیت پوشش موضوعی، دقت زبانی و تأثیرگذاری علمی سنجیده شده است. این شفافیت نهتنها امکان مقایسه نظاممند نقدها، ارزیابی اعتبار داوریها و آزمونپذیری نتایج را فراهم میآورد، بلکه از سوءتفاهمها و تعصبات پنهان جلوگیری کرده و پایهای برای گفتگوی علمی پایدار میسازد. نقد غیر شفاف و مبهم، اعتبار علمی ندارد, و ارزش آن از تراز علمی به سطح نظرات شخصی تنزل مییابد.
2. استناد
اصل استنادپذیری در کتابشناسی انتقادی، الزام به پشتیبانی هر گزاره تحلیلی یا انتقادی با شواهد متنی دقیق، مستندات کتابشناختی معتبر یا منابع پژوهشی تأییدشده است؛ این اصل، نقد را از قلمرو نظرات شخصی, به حوزهای علمی و قابل آزمون ارتقا میدهد.
هر ادعای انتقادی درباره اثر, اعم از نقصان ساختاری، ضعف استدلالی، یا کاستیهای محتوایی باید با ارجاعات دقیق به شواهد متنی (نقلقول از متن اصلی)، مستندات کتابشناختی (مانند نسخههای خطی، روایت های معتبر از متن، اطلاعات فهارس¬نویسان از اثر یا رسائل تصحیحی از آن)، و منابع بیرونی (نقدهای همعصر، پژوهشهای ثانویه) پشتیبانی شود. نقد فاقد پشتوانه¬ی مستند و مبتنی بر تعمیمهای کلی و شتابزده، نهتنها سوگیریهای ذهنی و شخص محور در نقد کتاب را تقویت میکنند، بلکه اعتبار علمی کل نقد را زیر سؤال برده، کارآمدی آن را در جهتدهی به پژوهشهای آتی و اصلاح نسخههای بعدی آثار مخدوش میسازند و خواننده را در برابر داوریهای غیرمسئولانه آسیبپذیر میکند.