احادیث تفسیری آیه وراثت کتاب در میراث حدیثی امامیه ( بخش دهم ) . ✍️ علی راد . ۴٫ آستان آمرزش، کشتی نجات و پناهگاه امت اسلامی.در برخی از روایات، بعد از تأکید بر انحصار آیه وراثت در شأن عترت، توصیفاتی از منزلت معنوی و ملکوتی عترت در میان امت تصویر شده است که نمودها و نشانه هایی از آثار وراثت قرآن از سوی عترت است. از جمله این روایات سخنی از امام باقر (علیه السلام) در پاسخ به پرسش ابااسحاق سبیعی از حقیقت آیه وراثت است که حضرت پس از تأکید بر اختصاص آیه در شأن اهل بیت، مقام وارثان قرآن را چنین توصیف می کند:« … ابااسحاق! به وسیله ما خدا عیب و ننگ را از شما برطرف نمود و به واسطه ی ما رشته خواری و ذلت را از گردن شما برداشت و به وسیله ی ما خدا گناهانتان را می بخشد. به ما می گشاید و به ما ختم می کند نه به وسیله ی شما. ما پناهگاه شما هستیم هم چون غار اصحاب کهف، و کشتی نجات شماییم مانند کشتی نوح، و درب حطه ی شما هستیم مانند بابِ حطه ی بنی اسرائیل»(۵۳). در این روایت ویژگیهای شخصیتی و اوصاف وجودی یاد شده با روایات نبوی چون حدیث سفینه، باب حطه، کهف… در تبیین منزلت اهل بیت در میان امت اسلامی همسانی دارد. در حقیقت امام باقر (علیه السلام) بین گروه سابقان بالخیرات و عترت نبوی قائل به این همانی شده و به صورت تلویحی، تفسیری نبوی از این آیه را بیان کرده است. روایات نبوی استناد شده همگی در یک چیز مشترک اند و آن اینکه عترت نبوی به فرمایش خود پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) به سان کشتی نوح مایه ی نجات و هدایت امت اسلامی است و بایستی در تاریکیها و گمراهیها به آن تمسک جست. از جمله این تمسک ها، بهره جستن از نظر آنان در شناخت قرآن است مخصوصاً در مواردی که محل اختلاف است. این روایات به طور ضمنی دانش و اشراف عترت به کتاب و سنت نبوی را اثبات می کنند. در غیر این صورت توصیه ی نبوی به تمسک بر آنان لغو و باطل خواهد بود. بابِ‌حطه همان دروازه ی اریحا یا بیت المقدس بود که بنی اسرائیل باید با فروتنی و آمرزش خواهی وارد آن می شدند. امت اسلامی نیز باید با تواضع به مودت اهل بیت متمسک و متوسل شوند تا از رحمت و آمرزش پروردگار بهره مند گردند.(۵۴) @OstadRad

احادیث تفسیری آیه وراثت کتاب در میراث حدیثی امامیه ( بخش نهم ) . ✍️ علی راد . ۳٫ طهارت و هدایت یافتگی.در بخشی از روایت رضوی در مناظره با عالمان اهل سنت، امام رضا (علیه السلام) به طهارت و هدایت یافتگی به عنوان دو ویژگی ضروری وارثان کتاب اشاره می کند که از میان امت تنها عترت نبوی آنها را دارند و دیگر افراد امت اسلامی فاقد این ویژگیها هستند. حضرت رضا (علیه السلام) در تبیین این ویژگیها، با بهره گیری از روش تفسیر قرآن با روایت، به طهارت و هدایت یافتگی به عنوان دو پیش شرط قرآنی برای داعیه داران وراثت تأکید نمود.(۴۹) و با استناد به آیات قرآن پنداره ی عالمان اهل سنت را به چالش کشاند و تضاد ادعای آنان با قرآن را به اثبات رساند. شرط طهارت را حضرت رضا (علیه السلام) در پاسخ به پرسش مأمون که عترت طاهره چه کسانی هستند، با استناد به آیه تطهیر و حدیث ثقلین پاسخ داد(۵۰)؛ از آیه تطهیر برای اثبات طهارت اهل بیت و از حدیث ثقلین برای اثبات کارآمدی طهارت در شناخت کتاب و سنت و تعیین مصادیق خارجی افراد عترت بهره جست. از ظاهر استدلال رضوی برمی آید که طهارت شرط تک تک افراد عترت یاد شده در حدیث ثقلین است که داناترین مردمان به کتاب خداوند هستند و میان آنان و قرآن تا قیامت جدایی نخواهد بود. همچنین از پیوند آیه تطهیر و حدیث ثقلین در استدلال ایشان به دست می آید که طهارت شرط وراثت کتاب و سنت نبوی است و بدون آن امکان توارث منتفی است و در فردِ طهارت نایافته امکان خطا و لغزش در فهم وجود دارد و خود نیازمند هدایت است؛ عقلاً سزامند نیست که چنین کسی، وارث مقام مهم و حساسی چون وراثت کتاب و سنت باشد.در ادامه، حضرت رضا (علیه السلام)، ضمن توصیه ی عالمان اهل سنت به دست شستن از تقلید، تعصب و تأکید بر قرآن محوری در اندیشه ها(۵۱)، با بهره گیری از آیات زیر« وَ لَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحاً وَ إِبْرَاهِیمَ وَ جَعَلْنَا فِی ذُرِّیَّتِهِمَا النُّبُوَّهَ وَ الْکِتَابَ فَمِنْهُمْ مُهْتَدٍ وَ کَثِیرٌ مِنْهُمْ فَاسِقُونَ‌ » و « یا نوحُ… إِنَّهُ عَمَلٌ غَیْرُ صَالِحٍ فَلاَ تَسْأَلْنِ مَا لَیْسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ إِنِّی أَعِظُکَ أَنْ تَکُونَ مِنَ الْجَاهِلِینَ‌».به پیش شرط هدایت یافتگی وارثان اشاره می کند و از مجموع آن دو نتیجه می گیرد که نبوت و وراثت کتاب، مخصوص اهل هدایت است نه فاسقان؛ هرچند فرد مدعی از نزدیکان نسبی انبیا باشد، لکن هدایت یافته نباشد، لیاقت وراثت کتاب را نخواهد داشت. امام (علیه السلام) در حقیقت با استناد به آیات مذکور صرف رابطه ی نسبی با پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) را برای احراز مقام وراثت قرآن ناکافی دانست و توهمات رایج در این باره را مردود اعلام کرد. در مقابل « هادیان برگزیده » « المُصْطَفَین المُهتدین »(۵۲) را وارثان حقیقی کتاب معرفی نمود. کاربرد کلمه « المُصْطَفَین »‌اشاره به نوعی برگزیدگی خاص دارد که از سوی خداوند انجام می شود و از طریق پیامبر اعلام می گردد. همچنین حضرت با استناد به این آیات، سنت الاهی در گزینش وارثان کتاب و نبوت در انبایء سلف را گوشزد نمود و وراثت عترت را با آن همانندسازی کرد. در حقیقت، آن امام همام، غیرمستقیم به عالمان اهل سنت گفت چطور وارثانی هستید که از به ارث برده ( میراث ) خود آگاهی ندارید؟ شما اگر وارثان حقیقی این کتاب هستید چرا از مقصود آیاتش آگاه نیستید؟ و پرسشهایی از این دست. @OstadRad

احادیث تفسیری آیه وراثت کتاب در میراث حدیثی امامیه ( بخش دوازدهم ) . ✍️ علی راد . لکن از « ظالمان لنفسه » اگر مقصود کسانی باشند که جاهل به امام زمان خویش اند و حق ایشان نمی شناسند، اکرام ایشان واجب نیست و حتی قبول اکرام و یاری و محبت آنان نیز جایز نیست نه به خاطر خدا و نه به خاطر رسول خدا؛ چرا که از این گروه به خاطر عدم معرفت به امام عصر خویش، دشمن خدا و پیامبرش شده و از این رو بغض و اهانت او نیز واجب می شود، هرچند که از فرقه های شیعه امامیه باشد.(۶۴). لکن اگر مقصود از اکرام این گروه صرفاً به دلیل انتساب آنان به رسول خدا باشد از این حیث که إکرام فرزندْ اکرام پدر است، به اکرام آنان از این حیث مأمور هستیم. شبیه این مطلب در روایاتی چون « أکرموا الضیف ولو کان کافراً » آمده است. کافر از حیث کفر دشمن مسلمان محسوب می شود و شایسته اکرام نیست لکن از حیث مهمان بودن شایستگی این اکرام را پیدا می کند.(۶۵)صریح روایت نبوی « اکرموا ذریتی الصالحین لله و الطالحین لی »‌ دلالت دارد بر اینکه مراد از ذریه در این روایات، مطلق سید علوی فاطمی است. اگر مراد رسول خدا در این روایت تنها ائمه معصومین از ذریه ایشان باشد، در این صورت بر سخن ایشان فایده ای مترتب نخواهد بود چرا که در وجوب تعظیم و مودت ائمه معصومین، میان امامیه اختلافی وجود ندارد و مودت آنان جزئی از ایمان است و آیه مودت – که در شأن آنان نازل شده است- و اخباری متعدد نزدیک به تواتر نیز بر این مطلب دلالت دارند(۶۶)، لذا تعظیم و دوست داشتن ذریه نبوی علوی، واجب است.(۶۷)۵٫ تأکید بر قید علوی در بیان ذریه، دلالت بر انصراف آن از سایر ذراری علوی است و نوعی انحصار در آن وجود دارد که این بزرگداشت و دوستداری تنها به ذریه رسول خدا از اولاد امام علی (علیه السلام) اختصاص دارد(۶۸). مقصود از اولاد علوی نیز فرزندان و نوادگان ایشان از فاطمه (سلام الله علیها) است. بعدها ایشان از این ذریه به العلویه الفاطمیه یاد کرده اند.(۶۹) از این رو مودت و تعظیم در باب کسانی که از دایره اسلام خارج شده و به کفر گرائیده باشند و هچنین کسانی که مخالفت با ائمه نمایند و آلوده به گناهان شده باشند جاری نیست و از عموم ادله و اخبار در این باب خارج اند.(۷۰) همچنین حکم اکرام شامل سادات عقیلی، جعفری و علوی غیرفاطمی نیز نمی شود، چرا که اینان از ذریه رسول خدا و از زمره القربی در آیه مودت نیستند.(۷۱) @OstadRad

احادیث تفسیری آیه وراثت کتاب در میراث حدیثی امامیه ( بخش یازدهم ) . ✍️ علی راد . ۵٫ استقامت و عدم تساهل در تبلیغ دین.در دسته دیگری از روایات، کارکرد اجتماعی وارثان قرآن در عرصه های حیات اجتماعی مسلمین بازگو شده است. در تبیین این بُعد از رسالت وارثان به وظایفی چون دعوت به صراط الاهی، امر به معروف و نهی از منکر، عدم حمایت از گمراهان و خائنان(۵۵)، و جهاد حماسی در دعوت به خدا (۵۶) تأکید شده است. مجموعه ویژگیهای یاد شده بر استقامت وارثان کتاب در دعوت به سوی حق و عدم تساهل آنان در این مسیر دلالت دارند و خود معیارها و نشانه هایی برای شناخت آنان در گستره ی تاریخ اسلام به شمار می آیند. روشن است که توصیفات گفته شده برای وارثان قرآن تنها در پرتو شناخت صحیح آنان از کتاب و سنت نبوی حاصل می شود و الا ممکن است به جای صراط الاهی، مردمان را به سوی گمراهی هدایت کند. بر همین اساس محققان امامیه بر این نکته تأکید دارند که عمومات روایات متکثر دلالت دارند که امام از طریق قرآن بر همه چیز اشراف علمی دارد و آن را از قرآن استخراج می کند.(۵۷)بدون چنین معرفتی از کتاب و سنت هر نوع فراخوانی به سوی حق، گام نهادن در وادی ضلالت خواهد بود، همان طوری که امام صادق (علیه السلام) عملکرد برخی از این مدعیان اصلاحگر از فاطمیان را نقد و طرد نمود.شارحان تعبیر امام صادق (علیه السلام) « لیسَ حیثُ تذهَبُ لیسَ یدْخُلُ فی هذا مَن اشارَ بسَیفهِ و دَعا الناس إلی خِلافٍ » ( چنان که تو پنداری نیست، کسی که شمشیر کشد و مردم را به مخالفت دعوت کند، در این آیه داخل نیست )، در نقد فاطمیان را دال بر عدم اطلاق نزول آیه ی وراثت کتاب در شأن همه فرزندان فاطمه (سلام الله علیها) دانسته و در تبیین مقصود امام چنین گفته اند:« گویی امام چنین فرموده است که اگر آیه به طور مطلق شامل فاطمییان می شد، لازم می آمد که هرکسی از فرزندان فاطمه (‌سلام الله علیها) که شمشیر از نیام برکشیده و مردم را به گمراهی و خلاف حق فرامی خواند، داخل در افراد آیه وراثت کتاب باشد، حال آنکه این گونه نیست و آیه مذکور در شأن کسانی نازل شده است که مردمان را به امر الاهی به سوی خداوند و دین حق راهنمایی می کنند و آنان علی (علیه السلام) و بعضی از فرزندان فاطمه (سلام الله علیها) هستند.»‌(۵۸)با توجه به آنچه در بخش روایات تفسیری آمد، حدیث پژوهان امامیه تأکید دارند که روایات مذکور دلالت بر اختصاص آیه وراثت کتاب در شأن فرزندان فاطمه (علیها السلام) دارند(۵۹) و مراد از وارثان برگزیده کتاب، ذریه ی پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) از فرزندان فاطمه (سلام الله علیها) است.(۶۰) اخباریان امامیه نیز چنین انحصار و اختصاصی را از آیه استنباط کرده اند(۶۱) و تحت تأثیر همین روایات در عدم جواز استنباط احکام از غیر ظواهر قرآن به این آیه استناد جسته اند.(۶۲) شایان ذکر است که افزون بر مطالب پیش گفته، از مجموعه روایات تفسیرگر آیه ی وراثت کتاب نکات ذیل نیز به دست می آید:۱٫اهل بیت و ذریه ی رسول خدا بر چهار گروه هستند: سه گروه از آنان مورد غفران الاهی هستند لکن یک گروه از آنان محروم اند و آنان کسانی هستند که شمشیر از نیام برکشیده اند و با اسلاف خود مخالفت نموده و بر اثر آن از دایره ی اسلام خارج شده اند چون با ائمه اطهار مخالفت کرده اند. این گروه از شمول روایات خارج هستند.(۶۳)۲٫ اخبار مذکور دلالت دارند بر اینکه اصطلاحات آل محمد، اهل بیت و ذریه رسول خدا بر افراد غیرمعصوم از این خاندان نیز اطلاق می شود حتی بر افراد ظالمی از این خاندان که به امامت امام زمان خود نیز اقرار ندارند نیز اطلاق شده است. این افراد به اعتبار اینکه به پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) نسبت داده می شوند آل ایشان هستند و به اعتبار اینکه از طریق ولادت رابطه نسبی با آن حضرت پیدا می کنند ذریه و اهل بیت رسول خدا به شمار می آیند.۳٫ بالجمله دو گروه « سابق بالخیرات » و « مقتصد » یاد شده در آیه وراثت کتاب از اهل بیت هستند و تعظیم و تکریم آنان به خاطر دستور الاهی به مقتضای امر نبوی در « أکرموا ذریتی الصالحین لله و الطالحین لی »‌ واجب است چرا که آنان از صالحین هستند. از گروه « ظالمان لنفسه » اگر مقصود کسانی باشند که بعد از شناخت امام زمان خویشْ حسنات و سیئاتشان یکسان باشد، یا فردی باشد که گاه عمل صالح و گاه سیئه انجام می دهد داخل در الطالحین است، اینان نیز مورد غفران الاهی هستند و اکرام و اعظام آنان به خاطر رسول خدا واجب است، آن گونه که خود حضرتش بدان امر کرده است. @OstadRad

احادیث تفسیری آیه وراثت کتاب در میراث حدیثی امامیه ( بخش سیزدهم ) . ✍️ علی راد . پی‌نوشت‌ها: ۱٫هرچند حضرت زهرا (سلام الله علیها) دارای مقام عصمت است لکن چون امام نیست، تخصصاً از بحث ما خارج است.۲٫جعفر سبحانی، « تطور الفقه عند الشیعه فی القرنین ۴ و ۵ »، تراثنا، شماره دوم، سال اول، قم، ۱۴۰۶ق، ص ۲۶٫۳٫محمد بن حسن صفار، بصائرالدرجات، تصحیح و تعلیق و تقدیم حاج میرزا حسن کوچه باغی، مطبعه الأحمدی، منشورات الأعلمی، طهران، ۱۴۰۴ق، ص ۶۴-۶۸؛ کلینی، الکافی، تحقیق علی اکبر غفاری، سوم، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۶۷ق، ج۱، ص ۲۱۴-۲۱۵٫۴٫سیدهاشم بحرانی، غایه المرام و حجه الخصام فی تعیین الامام من طریق الخاص و العام، تحقیق سیدعلی عاشور، بی نا، بی جا، بی تا، ج۴، ص ۳۶٫۵٫ابن شعبه حرانی، تحف العقول، تصحیح و تعلیق علی اکبر غفاری، الثانیه، مؤسسه النشر الإسلامی التابعه لجماعه المدرسین، قم، المشرفه، ۱۳۶۳ش، ص ۴۲۵-۴۲۶٫۶٫محمدبن حسن صفار، پیشین، ص ۶۴-۶۸٫۷٫کلینی، پیشین، ج۱، ص ۲۱۴-۲۱۵٫۸٫شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، تحقیق و تصحیح و تعلیق علی اکبر الغفاری، مؤسسه النشر الإسلامی التابعه لجماعه المدرسین، ۱۳۶۳ش، قم المشرفه، ص ۹۷-۹۹، ص ۱۱۷٫۹٫شیخ صدوق، عیون أخبارالرضا (علیه السلام)، ج۲، ص ۲۳۴، ح۵٫۱۰٫شیخ صدوق، معانی الأخبار (علیه السلام)، ص ۹۳، باب معنی الآل، ح۱، ص ۱۰۴، باب معنی الظالم لنفسه، ح۲٫۱۱٫شیخ صدوق، الاعتقادات فی دین الإمامیه، عصام عبدالسید، الثانیه، دارالمفید، بیروت، ۱۴۱۴ق، ص ۱۱۲٫۱۲٫عده محدثین، الاصول السته عشر، الثانیه، دارالشبستری للمطبوعات، قم، ۱۳۶۳ش، ص ۳۰٫۱۳٫مجلسی، پیشین، ج۲۳، ص ۲۱۴-۲۱۸، ج۴۶، ص ۱۸۰-۱۸۵٫۱۴٫حرعاملی، تفصیل وسائل الشیعه، تحقیق مؤسسه آل البیت لاحیاء التراث، چاپ دوم، قم، ۱۴۱۴ق، ج۱۸، ص ۴۹، ص ۱۳۹٫۱۵٫محمد بن مسعود عیاشی، تفسیر العیاشی، تحقیق سید هاشم رسولی محلاتی، مکتبه العلمیه الأسلامیه، طهران، ج۱، ص ۷۰، ج۲، ص ۲۶۴؛ علی بن ابراهیم القمی، تفسیرالقمی، تحقیق و تصحیح و تعلیق و تقدیم السید طیب الموسوی الجزائری، مؤسسه دارالکتاب للطباعه و النشر، الثالثه، قم، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص ۲۰۹؛ فرات بن ابراهیم الکوفی، تفسیر فرات الکوفی، تحقیق محمد الکاظم، الأولی، مؤسسه الطبع و النشر التابعه لوزاره الثقافه و الإرشاد الإسلامی، طهران، ۱۴۱۰ق، ص ۱۴۵، ص ۳۴۷-۳۵۰٫۱۶٫عبد علی بن جمعه عروسی حویزی، تفسیر نور الثقلین، تحقیق و تصحیح و تعلیق سید هاشم رسولی محلاتی، الرابعه، مؤسسه إسماعیلیان، قم، ۱۳۷۰ش، ج۴، ص ۳۶۱-۳۶۵٫۱۷٫در این دو روایت امام « المصطفین » را به « هم نحن »‌ تفسیر کرده است. سید هاشم بحرانی، پیشین، ج۴، ص ۳۶٫۱۸٫همان، ج۴، ص ۳۶-۴۳٫۱۹٫سید ابن طاووس، سعد السعود، منشورات الرضی، قم، ۱۳۶۳ش، ص ۱۰۷-۱۰۸٫۲۰٫میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، مؤسسه آل البیت (علیهم السلام) لاحیاء التراث، الأولی المحققه، بیروت، ۱۴۰۸ق، ج۱۷، ص ۳۳۲-۳۳۳٫۲۱٫سید بن طاووس، پیشین، ص ۷۹-۸۰، ص ۱۰۸-۱۰۷٫۲۲٫محمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۷، ص ۵۰٫۲۳٫همان، ج۱۷، ص ۴۴-۴۵٫۲۴٫متأسفانه اکثر متکلمان برخلاف شیوه ی کلامی- استدلالی اهل بیت در اثبات جایگاه قرآنی به آیه وراثت کتاب استشهاد یا استدلال ننموده اند. قریب به اتفاق متکلمان در مبحث علم امام به آیه « قُلْ کَفَى بِاللَّهِ شَهِیداً بَیْنِی وَ بَیْنَکُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتَابِ‌» (‌رعد: ۴۳) (‌ بگو کافی است خدا و آن کس که نزد او علم کتاب است، میان من و شما گواه باشد ) استدلال کرده اند و مقصود از کسی که علم کتاب ( قرآن )‌ نزد ایشان است، علی بن ابیطالب (علیه السلام) گفته اند. اما از این غفلت نموده اند که اثبات کنند چگونه این علم به کتاب در وجود ایشان تحقق یافته است. به سخن دیگر آیه مذکور فرع و نتیجه اثبات وراثت کتاب از سوی عترت نبوی است و به لحاظ منطقی و استدلالی نخست اصل وراثت این علم باید اثبات شود و سپس مقصود از دارنده آن مورد بحث قرار گیرد.۲۵٫عن أبی حَمزَهَ الثُمالی عَن عَلی بن الحُسَین (علیه السلام) قال إنّی لَجالِسٌ عَندَهُ إذ جاءَهُ رجُلانِ من أهل العِراق فقالا: یا ابنَ رسولِ الله جِئناکَ [ کَی ] تُخْبِرنا عن آیاتٍ مِنَ القُرآن. فقالَ: و ما هِیَ قالا: قولُ الله تعالی: ثُمَّ أَورَثْنا الکِتابَ الذین اصْطَفینا فقالَ یا اهل العِراق و أیشٍ یقولون قالا: یقولون: إنّها نزَلَت فی اُمّهِ محمدٍ (صلی الله علیه و آله )… » ( ابوحمزه ثُمالی حکایت کرد در حضور علی بن حسین (علیه السلام) نشسته بودم دو نفر از اهل عراق به نزد آن جناب آمدند و گفتند: یابن رسول الله! به خدمت شما رسیدیم تا از تفسیر آیات قرآنی ما را باخبر فرمایی. علی بن حسین (علیه السلام)‌پرسید از کدام ‌آیه قرآن؟ گفتند: از معنی آیه ثُمّ اورثنا الکتاب الذین اصطفینا … علی بن حسین (علیه السلام) پرسید: ای اهل عراق! @OstadRad

عرض کردم نظر شما چیست؟ فرمود آیه اختصاص به ما دارد. ) سید بن طاووس، پیشین، ص ۱۰۷-۱۰۸٫۳۲٫نجاشی در توصیف وی چنین آورده است:« کان قارئاً وجیهاً وجهاً روی عن أبی عبدالله و أبی جعفر (علیهما السلام) و خرج مع زید و لم یخرج معه من اصحاب أبی جعفر (علیه السلام) غیره فقطعت یده و کان الذی قطعها یوسف بن عمر بنفسه و مات فی حیاه‌ أبی عبدالله (علیه السلام) فتوجع لفقده و دعا لولده و أوصی بهم أصحابه. » (نجاشی، رجال النجاشی، ص ۱۸۳). همین مضمون در دیگر منابع رجالی امامیه تکرار شده است: برقی، رجال البرقی، ص ۳۲؛ ابن داود حلی، الرجال، ص ۴۵۹٫۳۳٫عَن سُلیمانَ بن خالد عن أبی عبدالله قالَ سألتُهُ عَن قوله تعالی « ثُّم أورَثنا الکتابَ الَّذین اصْطَفینا مِن عِبادنا » فَقالَ أی شَیءٍ تَقولونَ أنتُم قُلتُ تَقولُ إنّها فِی الفاطِمیّینَ قالَ لیس حیثُ تَذهَبُ… ( سلیمان بن خالد گوید: از امام صادق (علیه السلام) راجع به قول خدای تعالی « آنگاه این کتاب را به کسانی که از میان بندگان خود انتخاب کرده ایم به ارث دادیم »‌پرسیدم، فرمود: شما در این باره چه می گویید؟ عرض کردم: ما می گوییم این آیه درباره فرزندان فاطمه (سلام الله علیها) است، فرمود: چنان که تو پنداری نیست… ) کلینی، پیشین، ج۱، ص ۲۱۵٫۳۴٫فَمَنْ حَاجَّکَ فِیهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَ أَبْنَاءَکُمْ وَ نِسَاءَنَا وَ نِسَاءَکُمْ وَ أَنْفُسَنَا وَ أَنْفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَهَ اللَّهِ عَلَى الْکَاذِبِینَ‌ (آل عمران: ۶۱)۳۵٫إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیراً (احزاب: ۳۳)۳۶٫إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلاَهَ وَ یُؤْتُونَ الزَّکَاهَ وَ هُمْ رَاکِعُونَ‌ (مائده:۵۵)۳۷٫سعد السعود، ص ۱۰۷-۱۰۸۳۸٫بصائرالدرجات، ص ۶۵٫۳۹٫معانی الأخبار، ح۳، ص ۱۰۵٫۴۰٫تفسیر أبی حمزه الثمالی، ص ۲۷۷-۲۷۸٫۴۱٫تحف العقول، ص ۴۲۵-۴۲۶؛ الأمالی، ص ۶۱۵-۶۱۷٫۴۲٫شیخ صدوق، الأمالی، ص ۶۱۵٫۴۳٫« أمّا السابقٌ بِالخَیراتِ فَعَلی بن ابیطالبٍ و الحَسَنُ و الحُسَینُ و الشهیدُ مِنّا أهلَ البیت… » ( سابق به خیرات علی بن ابیطالب (علیه السلام) و حسن (علیه السلام) و حسین (علیه السلام) و شهید از ما خانواده است )‌سعد السعود، ص ۱۰۷-۱۰۸٫۴۴٫«السابقُ بالخیرات الإمامُ فهیَ فی وُلدِ علی و فاطمه » ( سابق به خیرات امام است و امام تنها در فرزندان علی (علیه السلام) و فاطمه (سلام الله علیها) است ) بصائرالدرجات، ص ۶۵٫۴۵٫تفسیرالمیزان، ج۱۷، ص ۴۹٫۴۶٫سید علی میلانی،‌« تشیید المراجعات و تقیید المکابرات » ( ۱۵)، تراثنا، مؤسسه آل البیت (علیهم السلام) لإحیاء التراث، قم المشرفه، ۱۴۲۰ق، ج۵۹، ص ۶۲٫۴۷٫سید عبدالعزیز طباطبایی، أهل البیت فی مکتبه العربیه، مؤسسه آل البیت لإحیاء التراث، قم، ۱۴۱۷ق، ص ۵۸٫۴۸٫لجنه الحدیث معهد باقر العلوم، سنن الإمام علی (علیه السلام)، نورالسجاد، قم، ۱۳۸۰ش، ص ۵۲٫۴۹٫« ما عَلِمتُم أنّهُ وقعتِ الوراثَهُ و الطّهاره علی المُصطَفَینَ المُهتدینَ دونَ سائِرِهم ؟ » ( آیا نمی دانید که وراثت و طهارت مخصوص برگزیدگان رهیاب است نه دیگران؟ » ابن شعبه حرانی، تحف العقول، تصحیح و تعلیق علی اکبر غفاری، الثانیه، مؤسسه النشر الإسلامی التابعه لجماعه المدرسین، قم، المشرفه، ۱۳۶۳ش، ص ۴۲۵-۴۲۶؛ شیخ صدوق، پیشین، ص ۶۱۵-۶۱۷٫۵۰٫فقال الرضا (علیه السلام) الَّذین وَصَّفهمُ اللهُ فی کتابهِ فقالَ عزّوجلّ إنما یُریدُ الله لیُذهِبَ عَنکُمُ الرّجسَ أهلَ البیتِ و یُطهِرَّکُمْ تطهیراً و هُمُ الَّذین قالَ رسولُ الله ( صلی الله علیه و آله ) إنّی مُخَلِّفُ فیکُمُ الثَّقَلَینِ کِتابَ اللهِ وَ عِترَتی أهلَ بَیتی ألا و إنَّهُما لَنْ یَفتَرِقا حَتّی یَرِدا عَلَی الحَوضَ فَانظُروا کَیفَ تَخلُفونَ فیهِما أیُّهَا النّاسُ لا تُعلِّموهُم فَإنَّهُم أعلَمُ مِنکم ( حضرت رضا (علیه السلام) فرمود: عترت آنانی هستند که خدا در قرآن وصفشان کرده و فرموده: همانا خدا می خواهد پلیدی را از شما خاندان ببرد و به خوبی پاکتان کند. و هم آنانند که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) درباره شان فرمود من در میان شما دو ثقل را برجا می گذارم: کتاب خدا و خاندانم که اهل بیت منند و این دو از هم جدا نشوند تا سر حوض بر من درآیند. شما بنگرید چگونه با آنها هستید بعد از من. ای مردم، به آنها نیاموزید زیرا آنها از شما داناترند. » ابن شعبه حرانی، پیشین، ص ۴۲۵-۴۲۶؛ شیخ صدوق، پیشین، ص ۶۱۵-۶۱۷٫۵۱٫ وَ یَحْکُم أینَ یُذهَبُ بِکُم أضَرَبتُم عَنِ الذّکرِ صَفحاً أم أنتم قَومٌ مُسرِفون…( وای بر شما کجا می برند شما را از قرآن روگردانید یا اسراف کارید ).

اول بگویید تا بدانم عراقیان درباره ی این آیه شریفه چه می گویند؟ گفتند: در عراق می گویند این آیه درباره امت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) نازل شده است که وارثان قرآن هستند ). ابوحمزه الثمالی، تفسیر ابی حمزه الثمالی، تحقیق، أعاد جمعه و تألیفه: عبدالرزاق محمدحسین حرزالدین، مراجعه و تقدیم: الشیخ محمدهادی معرفه، الاولی، مطبعه الهادی، ۱۳۷۸ش، ص ۲۷۷-۲۷۸٫۲۶٫حضَر الرضا (علیه السلام) مجلِسَ المأمون بمرو و قدِ اجتمَعَ فی مجلسهِ جَماعهٌ من عُلماءِ أهل العِراقِ و خُراسانَ فقالَ المأمونُ أخبرونی عن معنی هذهِ الآیهِ ثُم أورثنا الکتاب الذین اصطفَنا من عبادِنا فقالت العُلماء أرادَ اللهُ عزّوجلّ بذالک الاُمهَ کُلَّها ( امام رضا (علیه السلام) در مرو حاضر مجلس مأمون شد. در مجلس او جمعی از دانشمندان عراق و خراسان انجمن بودند. مأمون رو به آنها گفت مرا از تفسیر این آیه خبر دهید ( فاطر:۳۲): « سپس کتاب را ارث دادیم به آنها که برگزیدیم از بندگان خود. » علمای حاضر گفتند:« مقصود از آنان همه امت اسلامی است. » ابن شعبه حرانی، پیشین، ص ۴۲۵-۴۲۶؛ شیخ صدوق، الأمالی، ص ۶۱۵-۶۱۷٫۲۷٫محمد بن جریر طبری، جامع البیان فی تأویل آی القرآن، تحقیق و تقدیم الشیخ خلیل المیس، ضبط و توثیق و تخریج: صدقی جمیل العطار، دارالفکر للطباعه و النشر و التوزیع، بیروت، ۱۹۹۵م، ج۲۲، ص ۱۵۹-۱۶۳٫۲۸٫« عن الثُّمالی قالَ کنتُ جالساً فی المسجد الحرام معَ أبی جعفر (علیه السلام) إذْ أتاهُ رجُلانِ من أهل البصرَهِ فقالا لهُ یا ابن رسول الله إنا نُریدُ أنْ نسألکَ عن مسألهٍ فَقالَ لهُما سلا عَمّا أجبتما ( أحبَبْتُما )‌قالا أخبرنا عن قولِ الله عزّوجلّ ثمّ أورَثنا الکتابَ‌ الَّذین اصطَفَینا من عبادنا » (‌ابوحمزه ثمالی گوید: در مسجدالحرام خدمت امام باقر (علیه السلام)‌نشسته بودم که دو تن از مردم بصره به محضرش شرفیاب شدند و عرض کردند: ای فرزند پیامبر خدا، قصد داریم مسأله ای از شما بپرسیم. فرمود: مانعی ندارد. گفتند: ما را از تفسیر فرموده خدا آگاه فرما « ثم اورثنا الکتاب… » ( معانی الاخبار، باب معنی الظالم لنفسه و المقتصد و السابق، ح۳، ص ۱۰۵ )؛ « عن سلیمانَ بن خالدٍ عن ابی عبدالله (علیه السلام) قال سَألتُهُ عَن قَولهِ تعالی ثمَّ أورَثنا الکِتابَ الَّذین اصْطَفینا مِن عِبادِنا فَقالَ أی شَیءٍ‌ تقولونَ أنتمْ قُلتُ نَقولُ إنّها فی الفاطمیینَ‌ قالَ لیسَ حیثُ تَذهَبُ » ( سلیمان بن خالد گوید: از امام صادق (علیه السلام) راجع به قول خدای تعالی « آنگاه این کتاب را به کسانی که از میان بندگان خود انتخاب کرده ایم، به ارث دادیم » پرسیدم، فرمود: شما در این باره چه می گویید؟ عرض کردم: ما می گوییم این آیه درباره فرزندان فاطمه (علیه السلام) است. ( گویا مقصودش اولاد امام حسن (علیه السلام) است ). فرمود: چنان که تو پنداری نیست. کلینی، الکافی، تحقیق علی اکبر غفاری، سوم، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۶۷ق، ج۱، ص ۲۱۵٫۲۹٫یقولون إنّها نزَّلن فی اُمهِ مُحمَّدٍ (صلی الله علیه و آله و سلم) فقالَ: عَلی بن الحسین (علیه السلام) اُمَّهُ محمدٍ (صلی الله علیه و آله و سلم) کُلُّهم إذاً فی الجنهِ! علی بن حسین (علیه السلام) فرمود: در این صورت باید همه امت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) ‌به بهشت وارد شوند و از صالحان باشند و احدی مجازات نشود. تفسیر ابی حمزه الثمالی، ص ۲۷۷-۲۷۸٫۳۰٫فقالَ لهُ الرضا (علیه السلام)‌إنّه لو أرادَ الامَّهَ لَکانَتْ أجمَعُها فی الجنَّهِ لِقولِ اللهِ عزّوجلّ فمِنهُم ظالمٌ لنفسِهِ و منهُم مُقتصدٌ و منهُم سارقٌ بالخیراتِ بإذن اللهِ ذلکَ هوَ الفضلُ الکبیرُ ثمَّ جَمَعَهم کُلُّهم فی الجنهِ فقالَ عزّوجلّ جناتُ عدنٍ یدخلون فیها من أساوِرَ مِن ذَهَبٍ الآیه ( امام رضا (علیه السلام) فرمود اگر همه امت مقصود باشد باید همه اهل بهشت باشند چون خدا دنبالش می فرماید برخی ظالم به نفس باشند و برخی میانه رو و بعضی سابق بالخیرات بإذن خدا و این همان فضل بزرگ است و سپس همه را در بهشت جمع کرده و فرمود به بهشت عدنی که در آن درآیند و دست بندهای طال پوشند…) تحف العقول، ص ۴۲۵-۴۲۶؛ الأمالی، ص ۶۱۵-۶۱۷٫۳۱٫عن أبی اسحاق السَّبیعی قالَ خَرَجتُ حاجّاً فلَقیتُ محمَّدَ بنَ علی (علیه السلام) فسَالْتُهُ عَن هِذهِ الآیهِ ثُمَّ أورَثنا الکِتابَ الآیهَ فقالَ ما یقولُ فیها قَومُکَ یا أبا إسحاق یعنی أهل الکوفهِ قالَ قُلتُ یقولونَ إنَّها لَهُم قالَ فَما یُخَوّفُهم إذا کانوا من أهلِ الجَنَّهِ قُلتُ فما تقولُ أنتَ جُعِلتُ فِداکَ فقالَ هِیَ لنا خاصَّهٍ یا أباإسحاق ( از ابااسحاق سبیعی نقل شده است که گفت برای حج خارج شدم حضرت محمد بن علی (علیه السلام)‌را ملاقات کردم. از این آیه پرسیدم ثُّم أورَثنا الکِتابَ… فرمود اهل کوفه در تفسیر آیه چه می گویند؟ گفتم: می گویند آیه درباره ی آنها است. فرمود پس از چه می ترسند وقتی اهل بهشت باشند.

⚡️سرگذشت پرتیراژترین کتاب پیرامون حرم ائمه بقیع(علیهم‌السلام) ◼️به مناسبت هشتم شوال 🔹کتاب «تاریخ حرم ائمه بقیع» تالیف مرحوم آیت‌ﷲ محمدصادق نجمی از جمله معدود کتابهائی است که سال‌های اخیر در دسترس محققین، روحانیون و زائران این مکان شریف بوده‌است. کتابی که به صورت خلاصه اما تحقیقی تلاش کرده‌است تاریخچه، جایگاه و اهمیت و مشخصات این مکان شریف و سایر اماکن متبرک مدینه منوره به به رشته تحریر درآورد. بخاطر همین ویژگی‌ها هم در دو دهه اخیر مورد توجه بسیاری از روحانیون کاروان‌ها قرار گرفته‌است.این کتاب در سال ۱۳۸۰ توسط انتشارات مشعر وابسته به بعثه مقام معظم رهبری در ۳۸۰ صفحه منتشر شد و تا سال ۱۳۹۱ به چاپ دوازدهم رسید و تیراژ اغلب نوبت چاپ‌های آن بین ۳۰۰۰ تا ۵۰۰۰ جلد بوده‌است که به جرات می‌توان گفت پرتیراژ‌ترین کتاب پیرامون حرم ائمه بقیع به زبان فارسی تاکنون می‌باشد. 🔹با توجه به دغدغه‌هایی که مولف از سال‌های پیش داشته‌است، چرائی تخریب و وضعیت کنونی قبرستان بقیع همواره در زیارت این مکان شریف مورد توجه او بوده‌است. همانگونه که در مقدمه کتاب هم آمده است این سوال در نخستین سفر به سال ۱۳۵۳ شمسی شکل گرفت. نکته بسیار مهم و حائز اهمیت این است که نویسنده کتاب در این سال‌ها متمرکز بر مبانی فکری و آثار اهل‌سنت بوده‌است و کتاب بسیار مهم « سیری در صحیحین» در این سال‌ها تالیف شده‌است. کتابی که مورد عنایت و توجه بزرگانی چون علامه امینی و علامه سیدمرتضی عسگری هم قرار گرفته است.بدین صورت می‌توان گفت موضوع تخریب حرم ائمه بقیع و پشتوانه‌ی فکری و اعتقادی این واقعه، سالها پیش مورد مطالعه‌ی دقیق نویسنده قرار گرفته بود. افکار این‌تیمیه از جمله مواردی بود که در کتاب سیری در صحیحین به صورت علمی مورد نقد قرار گرفته‌است. 🔹با انتصاب مرحوم آیت‌ﷲ محمدی ری‌شهری به عنوان نماینده ولی فقیه در امور حج و زیارت، تولدی آثار علمی پیرامون مسائل مختلف حج با محوریت احکام، اسرار و تاریخ و اماکن شکل گرفت و با محوریت حجت‌الاسلام والمسلمین قاضی‌عسگر مجله‌ی وزین «میقات حج» منتشر شد. با انتشار این مجله، مرحوم آیت‌ﷲ محمدصادق نجمی علیرغم اشتغالت مختلف از جمله امامت جمعه شهرستان خوی و ریاست دانشگاه این شهر، اما براساس دغدغه‌ها و اشراف جامع به موضوع مبانی فکری تخریب حرم ائمه بقیع، مطالعات تاریخی خود را آغاز کرده و نخستین مقاله پیرامون این مکان شریف را در سال ۱۳۷۱ در این مجله ارائه دادند. این مقالات به صورت منظم در سی شماره منتشر شد و با استقبال گسترده روحانیون کاروان‌ها قرار گرفت. سایر موضوعات مربوط به اماکن مدینه منوره مانند مشربه ام‌ابراهیم، بیت‌الاحزان و قبرستان شهدای احد و سایر امکان مدینه منوره به رشته تحریر درآمد.با توجه به اهمیت مطالب سلسله مقالات فوق، به پیشنهاد حجت‌الاسلام والمسلمین قاضی‌عسکر، این مقالات با ویرایش و تدوین صورت گرفته در قالب یک کتاب منتشر شد. در واقع یکی از امتیازات مهم این کتاب این است که مطالب آن طی ۱۰ سال در قالب مقاله ارائه شده‌است و خوانندگان و صاحب‌نظران تاریخی نظرات و نقدهای خود را ارئه داده‌بودند و چنانچه مطالبی نیاز به اصلاح یا تکمیل داشت، در این سال‌ها انجام شده بود و کتاب منتشر شده در نهایت استحکام علمی است. 🔹پس از انتشار کتاب تاریخ حرم ائمه بقیع به زبان فارسی، ناشران و مترجمان از دیگر زبان‌ها، اقدام به ترجمه این کتاب نمودند. تاکنون این کتاب به دو زبان عربی و ترکی استانبولی ترجمه شده‌است و به گفته ناشر کتاب در ترکیه، تنها اثر مربوط به بقیع در این کشور است که مورد استقابل گسترده زائران شیعه و سنی قرار گرفته‌است. مشخصات این دو ترجمه به این شرح است: 1- تاریخ حرم ائمة‌البقیع و آثار اخری فی‌المدینة‌المنوره / ترجمه سیدمحمدرضا مهری/ ناشر:موسسة المعارف‌الاسلامیه/ ۲-Medine’deki İslami Yapıların ve Baki Mezarlığındaki Ehlibeyt İmamları’nın Türbelerinin Tarihi مترجم: erdal tuncay ناشر: انتشارات کوثر استانبول ترکیه 🔸مشاهده متن کامل یادداشت: https://mobahesat.ir/24336 🔻🔻🔻 @mobahest

🎬 وهابیت، ادامه دهنده راه جِیشِ ابرهه 👤 به مناسبت سالروز تخریب قبور بقیع ائمه(ع) از زبان آیت‌‌الله جوادی‌ آملی بشنوید 🏴 هشتم شوال؛ سالروز تخریب بارگاه مقدس ائمه بقیع (علیهم‌السلام)، بر شيعيان و محبين تسلیت باد. 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

❇️ پنجمین کنگره جهانی حضرت رضا علیه السلام ✴️ پیش نشست ترکیه-استانبول پنجشنبه، 30 فروردین 1403 ساعت 16:30 الی 18:30 به وقت ایران 📍دانشگاه آرل استانبول، ترکیه با مشارکت اساتید محترم از ایران و ترکیه. 🇮🇷🇹🇷 مشارکت مجازی از طریق لینک زیر: https://meet.google.com/qiu-icgj-cij @OstadRad

💢الگوریتم اجتهادی تقریبی... ✔️ استاد محمد واعظ‌زاده خراسانی، شاگرد ارشد آیت‌الله سیدحسین بروجردی: 🔻یکی از عوامل تقریب، روش فقهی ایشان بود. ایشان معتقد بود در فقه و استنباطات فقهی، باید آرای اهل سنت را بدانیم و آنچه را از منابع شیعی به دست می‌آوریم، با نظرات و آرای آنان مقایسه کنیم. بر این عقیده بودند که اهل سنت فقهی دارند که از کتاب و سنت مروی به طرق خودشان اخذ شده است و براساس یک سری از روایات و آیات تنظیم کرده‌اند، لذا باید با دقت به نظرات آنان توجه شود و مقایسه صورت بگیرد و ادله‌ی ایشان نقل و اگر لازم باشد، نقد شود. با این پندار و طرز تفکر که علمای عوام زده روی آن پا می‌فشارند که علمای اهل سنت دور هم جمع شده‌اند و یک سری احکام جعل کرده‌اند و ربطی به کتاب و سنت ندارد، مخالفت می کرد. من در تحلیل‌های خودم به این نتیجه رسیدم که: این طرز فکر را ایشان از حوزه‌ی اصفهان گرفته است. در آن حوزه ایشان استادی داشته است، به نام «مرحوم سید محمدباقر درچه‌ای» که این گونه می‌اندیشیده است ... (کتاب زندگی آیت‌الله العظمی بروجردی و مکتب فقهی، اصولی، رجالی و حدیثی وی نوشته آیت الله محمد واعظ زاده خراسانی ص 298و 299 / طلبگی تا اجتهاد) 🆔 https://eitaa.com/ijtihad