به مناسبت دهه کرامت ( بخش هشتم)
امام رضا ( ع ) ترجمان عدالتِ وحیانی (2)
بازپژوهی عدالت در احادیث عیون اخبار الرضا(ع)
✍️علی راد
احادیث کتاب عیون اخبار الرضا (ع ) در استنباط نظریه عدالت در رهیافت امام رضا ( ع ) از اهمیت ویژه ای برخوردار است و پیش فرض این پژوهش این است که تئوری عدالت از نظریه تا عمل در کتاب عیون اخبارالرضا(ع) استنباط پذیر است . برای این مهم احادیث کتاب عیون اخبار الرضا(ع) بازخوانی شد , مفاهیم مربوط به عدالت از آنها استخراج گردید . سه وجه و سویه از عدالت در احادیث کتاب عیون اخبار الرضا(ع) مورد تاکید است : عدالت در باور و اعتقاد، عدالت اخلاقی و عدالت اقتصادی . برایند این سویه ها ترجمان عدالت در نگاه امام رضا ( ع ) است که می توان آن را عدالت وحیانی نام نهاد زیرا بر بنیان های وحیانی استوار است و از هر گونه خوانش انسان گرایی محض و عقلانیت خود بنیاد پیراسته است و رویکرد جامع به عدالت برای انسان فارغ از هر گونه رنگ و نژاد و طبقه اجتماعی او دارد و از گزند اعتباریات برساخته ذهن بشر مصون است .
سویه نظری عدالت وحیانی در احادیث رضوی نه فقط یک فضیلت برتر و نه آرمانی دست نیافتنی بلکه ضرورتی اجتناب ناپذیر برای حیات بشری است و عیاری برای سنجش التزام انسان به فطرت , عقل و اخلاق و به مثابه منبعی برای استخراج اصول و موازین تعامل انسان با خود و دیگران است , اصل اساسی و بنیادین در اسلام شیعی است . هم چنین عدالت وحیانی به مثابه یک فرا نظریه , دارای بنیادهای هستی شناختی و معرفت شناسی است , با نهاد امامت پیوندی ناگسستنی و دو سویه دارد , نوعی باهم آیی معنایی و مفهومی میان عدالت با امامت وجود دارد و از یاد کرد هر کدام دیگری در ذهن تداعی می گردد. این با هم آیی در بنیان ها و غایت¬ها مشترک عدالت با امامت ریشه دارد . سویه¬هایی از این وحدت و اشتراک عدالت با امامت , در نظریه امامت سیاسی در اندیشه شیعه آشکار است.
در تحلیلی ژرف از امامتِ سیاسی به مثابه کلان پارادایم راهبری انسان در جهان , امامت در صفات عدل و ربوبیت خداوند ریشه¬ دارد . آفرینش هستی و انسان بر پایه عدال و عدالت الهی استوار است لذا راهبری حیات انسان در جهان نیز باید بر عدالت الهی , موازین و سنن عدل وحیانی استوار باشد تا انسان در پرتو آن بتواند به غرض و کمال از آفرینش خود دست یابد و بهره وری او از خود , دیگران و محیط زیست مشروعیت بیاید , ظلم و فقر بر انسان تحمیل نگردد و در نهایت غرض از آفرینش را تحقق باشد.
بر پایه صفت ربوبیت الهی , انسان سازه قدرت و علم خداوند است و غیر از خداوند, شخص دیگری از نیازها , غرض آفرینش و چالش های حیات انسان شناخت درست و کامل ندارد ؛ تناقضات موجود در مکاتب انسان شناسی بشر بنیان در تعریف و تبیین ماهیت انسان و غرض او از زیست در این دنیا شاهد استواری بر ناکامی عقل و علم خود بنیاد بشری در شناخت زوایای پیچیده وجود انسان است که بر ضرورت انسان شناسی وحیانی در ارائه هر نظریه راهبری انسان در دنیا تاکید دارد لذا بدون شناخت اصیل انسان , راهبری و هدایت او میسور نخواهد بود .
هر نظریه عدالت محوری که بر انسان شناسی وحیانی استوار نباشد در مقام نظر از اقناع و کفایت نظری و در عمل از توفیق و کمال لازم برخوردار نخواهد بود و مسیر آزمون و خطا را برای دستیابی احتمالی به نظریه اصیل تجربه خواهد کرد و البته این تجربه بسیار تلخ , شکننده بوده و آسیب های زیاد را با خود همراه داشته و دارد . جنگ ها , غارت ها , فقر تحمیلی, استثمار انسان ..... در تاریخ گواه راستین ناکامی عقل خود بنیاد بشر در انسان شناسی و دستیابی به عدالت فراگیر حتی در سطح نظریه و تئوری است و دست آلوده جریان های استعمار و استکبار هماره در تئوری های عدالت آشکار است لذا جهان تا کنون هیچ دوره و مقطعی از عدالت فراگیر را تجربه نکرده است و حتی اکنون بشر آزاد ترین مقطع تفکر را تجربه می کند , نظریه عدالت به تکثر گرایی دچار گردیده و برخی از تئوری های عدالت گرا , به خود ستیزی گرویده و عدالت علیه عدالت را تبیین و ترویج می کنند زیرا به دلیل خطاهای شناختی از انسان , عدالت معطوف به انسان را در تحقیر و استثمار گروهی از انسانها به نفع گروهی دیگر تفسیر کرده و آن را به عدالت تفسیر می کنند لذا دوره معاصر را می توان دوره سوگ عدالت نیز نامید زیرا در چنبره فرضیه ها و تئوری ها عقل خود بنیاد بشری , انسان گرایی افراطی و خطاهای شناختی در تعریف انسان به دام افتاده است 👇👇.
•┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈•
@OstadRad
به مناسبت دهه کرامت ( بخش هشتم)
امام رضا ( ع ) ترجمان عدالتِ وحیانی (2)
بازپژوهی عدالت در احادیث عیون اخبار الرضا(ع)
✍️علی راد
دستاورد
بدون التزام به عدالت الهی از نظریه تا عمل , نظم حیات بشری در جهان به اختلال و اختلاف می انجامد , استعدادهای انسان به رشد و کمال نمی رسد , توزیع ثروت و امکانات اعطایی خداوند به انسان به درستی و شایستگی صورت نمی پذیرد و روند حیات و حرکت انسان در مسیر تاریخ متوقف یا به قهقرا می انجامد از این رو عدالت را نباید گسسته از پیوندهای آن با امامت و اوصاف هادی و ربوبیت خداوند تحلیل نمود و به همین سان امامت در اندیشه شیعه را نباید بدون پیوندهای آن با عدالت الهی تفسیر کرد و به مثابه یک نظریه سیاسی در شمار دیگر نظریه های حکمرانی در جهان سیاست تبیین نمود . بنا بر این در فرا نظریه عدالت وحیانی , عدالت فقط یک فضیلت نیست بلکه ضرورتی اجتناب ناپذیر برای حیات انسان در تاریخ است و بدون التزام به عدالت وحیانی از نظریه تا عمل , راهبری و حمکرانی مطلوب بر حیات انسانی با چالش های اساسی روبرو خواهد بود و خورشید عدالت بر حیات انسان نخواهد تابید . بنا براین نهاد امامت متولی اجرای عدالت در میان امت و شخص امام نیز تبلور عدالت در گفتار و رفتار است .
•┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈•
@OstadRad
⏪ برگی از خاطرات با شهید خدمت دکتر رحمتی : بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی دفتر قم چهارشنبه ۳ آذر ۱۴۰۰ میزبان دکتر مالک رحمتی قائم مقام تولیت معزز آستان قدس رضوی بودم. بدون هیچ خبر قبلی و تشریفات و کاملا عادی آمده بود تا چندین پروژه را در قم دنبال کند . در این سال که کرونا شیوع داشت ابایی از مسافرت و بازدید از طرح ها و پروژه ها در خارج از مشهد نداشت و مدام در تردد بود . در این سفر برای بازدید از ساختمان جدید آستان قدس رضوی در قم و پیگیری برخی از مشکلات آمده بود . در نشستی صمیمانه در روند برنامه ها و فعالیت های دفتر آستان قدس رضوی در قم گرفت , قول مساعد برای تسریع برخی از مسائل را داد و در نهایت نیز انجام داد؛ تصویب جایگاه این دفتر در ساختار آستان قدس رضوی و تخصیص ردیف بودجه برای آن از جمله پیگیری های ایشان بود . او را خدوم , فهیم , جهادی , مصمم , ولایت مدار , فروتن و متواضع یافتم . روحش شاد و یادش گرامی باد . علی راد
@OstadRad
📜برگی از خاطرات با خادم الرضا علیه السلام حجت الاسلام دکتر رئیسی
در دوران تولیت حرم رضوی بارها به قم می آمدند، بدون هیچ تشریفات، ساده و بی آلایش، بدون هیچ انتظار، خیلی پی گیر بود که ارتباط آستان قدس رضوی با حوزه علمیه قم، مرجعیت و نخبگان حوزه و دانشگاه برقرار شود و حمایت می کرد، آرزو داشت پژوهشگاه جامع و بزرگی در قم راه اندازی کند، شخصا در جلسات هم اندیشی، رونمایی و ... دفتر قم شرکت میکرد. نگاهی بلند و آینده نگر داشت و درک متعالی از جایگاه علم، پژوهش، کتاب داشت. جدیت توام با لطافت در گفتار و فروتنی در رفتار ویژگی برجسته و پیوسته او بود.
روحش شاد و یادش گرامی باد.
علی راد
@OstadRad