# دیکتاتورهای بینام و نشان
به قلم دکتر حبیب وند
در فیسبوک مصاحبهای را میدیدم که شخصی به سعدی و حافظ و مولانا حمله میکرد. میگفت: اینها ترویج اباحیگری و صوفیگری میکنند بهخصوص با نقل ابیات مختلفی از مولانا، سنی و حنفی بودن او را در کنار آرائی از وی با شدت و حرارت تمام، به باد تخطئه و سرزنش گرفته بود...
به نظر من به عنوان یک مولویپژوه، گفته های آن آقا به شدت آلوده به تعصب و یکسواندیشی بود و این را می توان به روشنی نشان داد. اما مطلب، چیز دیگری است.
🔹 آنچه که در زیر آن پست، جلب توجه می کرد، دیدگاهها و ابراز نظرهای هموطنان عزیز بود. اولی نوشته بود:
ای بیسواد، تو در جایگاهی نیستی که از شعرای بزرگ پارسی انتقاد کنی!
دومی نوشته بود: امثال تو همان کسانی هستید که فلان اخلاقیات را دارید و بهمان رفتار را کردهاید!
سومی، با خشم تمام، گوینده را فحشباران کرده و گفته بود: اگر دستم به امثال تو برسد بلایی بر سرتان بیاورم که...!
هر چه جستجو کردم در همه گفتهها حتی یک مورد پیدا نکردم که بر اساس شواهد تاریخی یا منطقی و بر پایه اشعار و آرائی از این شعرا، مخاطب را متقاعد کند که آن شخص اشتباه میکند یا با غرض و مرض سخن می گوید.
🔹 اتفاقا این ''دوستداران'' شعر و فرهنگ و حامیان سعدی و حافظ و مولانا، به گونه ای برخورد کردهاند که یک ناظر بیطرف، بهاحتمال قوی، حق را به آن گوینده خواهد داد چرا که او دستکم برای مدعیات خودش شواهدی از اشعار مولانا طرح میکند ولی این عزیزان در دفاع از آن "مفاخر فرهنگی و ملی" چیزی در چنته ندارند بجز فحش و بغض و تهدید (از آقای مطهری در یکی از آثارش سخن بسیار درستی خوندم که: دفاع بد از یک چیز، از حمله به آن بدتر است).
شکی نیست که اغلب این مدافعان پرشور، حتی یک صفحه از اشعار مولوی را مطالعه نکردهاند و یک حکایت از بوستان را به درستی نخواندهاند و اگر بپرسید که مولوی شاعر چه قرنی است یا آثارش کدامهاست جوابی ندارند.
کسی که سخن او پشتوانههای محکمی از عقل و منطق دارد، با دلیل و شواهد، ادعایی را که ناصواب میداند پاسخ می دهد و بهاین ترتیب، به شکلی مؤثر، مخاطب را مجاب می کند و احتیاجی به پرخاش و فحاشی نمیبیند.
🔹 هیچ یک از پاسخهای طرح شده، نه دلیل محسوب میشود و نه کسی را متقاعد میکند، بلکه اینها فقط واکنشهایی عاطفی و تهی از ارزش است. فرضا همین چند اظهار نظری را که نقل کردم در نظر بگیریم:
ما هنوز یاد نگرفتهایم که با بیسواد خواندن کسی نمی توان غلط بودن سخن او را نشان داد. فحاشی به شخص، پاسخ به سخن او نیست، بلکه ارائهی سندی بر ناتوانی خویش است. ما نمی دانیم که طرح دیدگاه، حق همه انسان هاست و مستلزم تکیه داشتن به هیچ ''جایگاه'' و مقامی نیست. این که نقد یا ابرازنظر را ویژه کسانی بدانیم که از جایگاه خاصی برخوردارند معنیاش این است که ما به جایگاه اهمیت می دهیم نه به حق یا باطل بودن سخن، و این یعنی اعتراف به ضعف و جهالت خود.
🔹 و چنین صحنههایی چقدر رقت انگیز است! این که حقطلبی و آزادیخواهی در فرهنگی، اینچنین زار و نزار افتاده است و اگر دشمنان او یک مشت نثارش می کنند، دوستانش ده لگد بر سر و صورتش می کوبند.
این که بخواهیم کسی را به دلیل اظهار نظرش، هر قدر هم اشتباه یا مغرضانه باشد، به بدترین شکلی مجازات کنیم، عین همان دیکتاتوری و خفقانی است که با پاره کردن گلو و دریدن یقه علیه آن فریاد میزنیم.
🔹 ما به زبان، با زورگویان و گردنکلفتان، مخالفیم ولی در منش و عمل، حتی در الفبای گفتگو درماندهایم. مخالفت ما با دیکتاتورها در موضوع و مورد است نه در روش و طرز فکر.
ما از مستبدان بیزاریم چون حقوق شخص ما را ضایع کردهاند ولی با مخالفان ما هر رفتاری بشود، اشکالی ندارد. غافلیم از این که همه ستمها و ظلمهای دنیا، سر و ته یک پدیده اند و آن، روحیه زورگویی و تخریب دیگری است که خود ما هم به آن دچاریم.
🔹 علت خلاص نشدن ما از حلقهی جهنمی ظلم و زورگویی همین است. هر یک از ما دیکتاتورهایی بینام و نشانیم که مجال فعال ساختن پتانسیلهای ویرانگرمان را نیافتهایم (و البته همانقدر که یافته ایم، اسب خود را می تازانیم)- به نحوه برخورد و رفتارمان در کوچه و خیابان و بانک و اداره نگاه کنید....
هر وقت شاهد چنین برخوردهای تاسفآوری هستم، این سخن مشهور ولتر، فیلسوف آزادیخواه عصر تحول و روشنگری در ذهنم تکرار می شود که: "من با آنچه تو می گویی مخالفم، اما حاضرم جانم را بدهم تا تو آزادانه حرفت را بزنی".
امروز هم مثل همیشه آزادی، پیشرفت و دموکراسی در یک قدمی ماست؛ و آن یک قدم، فاصله ماست تا درک صحیح معنای تحول و آزادی.
گوگل اسکالر چیست؟(قسمت اول)
گوگل اسکالر یا گوگل اسکولار یک موتور جستجو است که اختصاصا مطالب علمی و مقالات پژوهشی را جستجو می کند. چیزی که این موتور جستجو را از گوگل همیشگی ما جدا می سازد اینست که دیگر می دانیم منابع و مطالبی که در نتایج جستجوی ما در گوگل اسکولار دیده می شوند قابل استناد و قابل اعتماد هستند.
کلیدواژه هایی که قبلا در گوگل شما را به هزاران سایت عمومی می رساند حالا شما را به منابع علمی نظیر کتاب ها، مقالات و مستنداتی می رساند که هدف جستجوی شما هستند.
چیزی که باید در اینجا مد نظر داشته باشید اینست که گوگل اسکولار می تواند نقطه شروع کار تحقیقاتی شما باشد اما این تصور که اینجا جاییست که می توانید با یک حرکت به تمامی منابع مورد نظرتان برسید و دیگر نیازی نیست به کتابخانه رجوع کنید و مقالات دیگری را مطالعه کنید اشتباه است.