#قالبهای شعر فارسی
منظور از قالب یک شعر، شکل آرایش مصراع ها و نظام قافیه آرایی آن است. شعر به مفهوم عام خود نه در تعریف میگنجد و نه در قالب، ولی شاعران و مخاطبان آنها، به مرور زمان به تفاهم هایی رسیدهاند و شکلهایی خاص را در مصراعبندی و قافیهآرایی شعر به رسمیت شناختهاند.
به این ترتیب در طول تاریخ، چند قالب پدید آمده و ؛ شاعران کهن ما کمتر از محدوده این قالبها خارج شدهاند. فقط در قرن اخیر، یک تحوّل جهش وار داشتهایم که اصول حاکم بر قالبهای شعر را تا حدّ زیادی دستخوش تغییر کرده است.
1- قالبهای کهن :
در قالبهای کهن، شعر از تعدادی مصراع هموزن تشکیل میشود. موسیقی کناری نیز همواره وجود دارد و تابع نظم خاصی است.
هر قالب، فقط بهوسیلهی نظام قافیهآرایی خویش مشخّص میشود و وزن در این میان نقش چندانی ندارد. از میان بینهایت شکلی که میتوان برای قافیهآرایی داشت، فقط حدود چهارده شکل باب طبع شاعران فارسی قرار گرفته و به این ترتیب، قالبهای شعری رایج را پدید آورده است :
📔قصیده
📕مثنوی
📒غزل
📗قطعه
📘ترجیع بند
📙ترکیب بند
📓مسمط
📖مستزاد
🗞رباعی
📋دو بیتی
🎵تصنیف
📚چهارپاره
📜مفرد
📃تضمین
✍تهیه و تنظیم:
سید محمدرضا شمس (ساقی)
@adabkhane📕