eitaa logo
شهید صدر و ایده علم دینی
179 دنبال‌کننده
51 عکس
1 ویدیو
6 فایل
این کانال بازتاب مطالعات ما در اثار شهید سیدمحمدباقر صدر، در عرصه تولید علم دینی است. ارتباط با ما @amfard
مشاهده در ایتا
دانلود
🔻«استقلال جوامع اسلامی، در گروی استقلال علمی و فکری آنان و با تکیه به آرمان نهایی خود آنان است»🔺 🔸از دیدگاه علامه صدر، فکر و اراده انسان، تعیین کننده یک سری اهداف برای حرکت تاریخی است. بنابراین، این اهداف، محرک حرکت انسان در تاریخ هستند، ولی در یک ریشه‌یابی عمیق، خود این اهداف، حاصل هدفی زیرساختی به نام «مثل أعلی» (نمونه آرمانی) هستند. هر میزان که آن مثل أعلا یا هدف آرمانی و اصلی، برای جامعه بشری، صالح و عالی و گستردهتر باشد، اهداف جزئی تعیین شده توسط جامعه بشری، صالح و گسترده میشوند. و هرچه مثل أعلا، محدود و پست باشد، اهداف جزئی برآمده از آن، محدود و پست خواهد بود (ر.ک: سیدمحمدباقر صدر، السنن التأریخیة، ص 119-120). 🔹وی بر این باور است که در عصر روشنگری در اروپا، انسان «آزادی» را مثل أعلای خود قرار داد تا از قیود علمی و دینی تحمیلی از کلیسا برهد. اما خطای اروپاییان این بود که این آزادی، بهمعنای شکستن قیود از انسان، تنها یکی از ارزشهای انسانی است. آن گاه که انسان از قیود رها شد، نمیتواند رها باشد، بلکه تازه چارچوب رشد صالح بشری شروع شده و نیاز به «محتوا» و «مضمون» برای رشد دارد (همان: 134). انسان اروپایی اشتباهش این بود که "آزادی" را که هدف جزئی بود، به عنوان مثل أعلا و هدف اصلی در نظر گرفت. در حالیکه آزادی، تنها «چارچوب» حرکت بود، نه محتوا. در نتیجه، غرب با کنار گذاردن محتوا، اسباب نابودی خود را بهوجود آورد (ر.ک: همان، 134-135). ☑️در این رویکرد، از دیدگاه شهیدصدر، جامعه ای که هدف متوسط (مثلا آزادی) را جایگزین هدف اصلی و مثل أعلا کند، گرچه ممکن است صدها سال حرکت رو به جلو داشته باشد، اما پس از مدتی گرفتار رکود شده، رو به فروپاشی می رود. از این رو، تلاش این اندیشمند بزرگ در آثار مختلف خود، از جمله فلسفتنا، اقتصادنا و السنن التأریخیة، این است که جوامع اسلامی را، از تقلید غرب و روی آوردن به نظام فکری غرب، بر حذر دارد و آنان را به سوی شکل دهی رویکرد علمی و فکری مستقل راهنمایی کند. ☑️این سیر، شامل مفاهیم دیگر وام گرفته شده از غرب نیز می شود. مفاهیمی که گاه مصادیق مفهوم آزادی هستند؛ مانند: آزادی زنان، آزادی در پوشش، آزادی در تعیین جنسیت، آزادی در گرایش به جنس موافق و ... . در این دیدگاه، جوامع اسلامی باید به استقلال هویتی خود پایبند باشند و توجه داشته باشند که وام گرفتن بدون اندیشه از نظریه ها، مفاهیم و مسائل جهان غرب و مدرن، بازگشت به همان عامل عقب افتادگی در چند صد ساله اخیر است. نخستین گام در این مسیر، توان تشخیص مسائل اصیل از دل جامعه اسلامی است. https://eitaa.com/allamehsadr
OIP.jpg
8.1K
«تمایز تجربه در علوم طبیعی و علوم انسانی، در رویکرد شهیدصدر» 🔰شهید صدر نوع تجربه در علوم انسانی را متفاوت از علوم طبیعی می‌داند. ‌این دیدگاه به بحث تاریخی‌بودن تجربه در علوم انسانی باز می‌گردد که برخلاف تجربه در علوم طبیعی امکان تکرار تجربه و حذف برخی عوامل مرتبط و باقی ماندن عامل واحدی برای سنجش نوع و میزان اثرگذاری مؤلفه‌‌های مرتبط بر یک پدیده تاریخی در دسترس نیست ‌(اقتصادنا: ‌‌‌102). 🔰این در حالی است که رویکردهای طبیعت‌گرا در علوم انسانی رایج، در تلاشند تا به‌‌نوعی توسط نظریه‌‌ بازی‌ها (game theory) تجربه انسان را همانند تجربه در علوم طبیعی بازسازی کنند. این موضوع در همان دهه 1960 که کتاب اقتصادنا از شهیدصدر و کتاب ساختار انقلاب‌‌های علمی از توماس کوهن انتشار یافت، جزو مسائل علوم اجتماعی و حتی در رده دغدغه‌های حکمرانی ایالات متحده آمریکا بود. https://eitaa.com/allamehsadr
🔺«رابطه نظریه پردازی دینی با روش شناسی اجتهادی»🔻 🔹از دیدگاه شهیدصدر، هرنوع استنباط بر اساس ظهورات و نصوص، که در پی کشف نظریه‌‌‌ای از منابع دینی، از جمله قرآن باشد اجتهاد است. این اجتهاد، در مقام کشف نظریه‌‌‌ها و از حیث اسناد به شارع، به‌‌‌نحو «کاشفیت» است. (ن.ک: از دیدگاه صدر، هرنوع استنباط بر اساس ظهورات و نصوص، که در پی کشف نظریه‌‌‌ای از منابع دینی، از جمله قرآن باشد اجتهاد است. این اجتهاد، در مقام کشف نظریه‌‌‌ها و از حیث اسناد به شارع، به‌‌‌نحو «کاشفیت» است (ن.ک: حلقه اولی، ص 61-63؛ حلقه ثانیه، ص 193-194؛ السنن التأریخیه فی القرآن، ص 24-25). 🔸از دیدگاه وی تفاسیر تجزیئی (= ترتیبی) صرفا منتهی به فهم مدلول لفظی آیات قرآن می‌‌‌شود و توان فراتر رفتن از آن، و ترکیب مدالیل حاصل از تک تک آیات و برقراری ارتباط میان آنها و اکتشاف نظریه قرآن در موضوعات مختلف را ندارد. بنابراین، تفسیر تجزیئی که در حد کشف مدلول الفاظ است، تفسیری تقلیدی (= سنتی) است، اما تفسیر موضوعی با کشف مسائل واقع زندگی و عرضه آنها به قرآن، روشی «اجتهادی» است تا با گام نهادن به ورای مدلول لفظی و لغوی آیات، نظریه‌‌‌های اساسی قرآن را از خلال آیات به‌‌‌هم مرتبط اکتشاف کند و این نظریه را به خداوند نسبت دهد. 🔹بر اساس این مطالب، می‌‌‌توان نتیجه گرفت که چه در فقه و چه در تفسیر قرآن، تنها این روش اجتهادی است که منتهی به کشف نظریه می‌‌‌شود؛ حال یا نظریه فقهی، که همان حکم شرعی برای تنظیم حیات بشری است، یا نظریه قرآنی که همان نظریه اساسی برای ارائه معرفتی علمی از واقع زندگی بشری است. و از میان تفسیر تجزیئی و موضوعی، تفسیر موضوعی است که اجتهادی است و صلاحیت تحقق مرجعیت قرآن در اکتشاف نظریه‌‌‌های قرآنی و معرفت علمی از قرآن را دارد. https://eitaa.com/allamehsadr
✒️ سلسله درس‌گفتارهای تفسیر موضوعی شهید صدر 📍 ۱۲ جلسه به صورت حضوری و مجازی 📍 زمان ثبت‌نام: ۲۰ تا ۳۰ دی‌ماه 📍 شروع دوره: از ابتدای بهمن‌ماه 📃 همراه با اعطای مدرک پایان‌دوره از دانشگاه قم و عرضه با تخفیف آثار شهید صدر 🔸 موضوعات: ✔️ تاریخچه و پیشینه تفسیر موضوعی شهید صدر ✔️ تفسیر موضوعی در نظام اندیشه شهید صدر ✔️ ویژگی‌ها و نوآوری‌ها در تفسیر موضوعی شهید صدر ✔️ اصطلاح‌شناسی تفسیر موضوعی شهید صدر ✔️ فرآیندشناسی تفسیر موضوعی شهید صدر ✔️ بررسی کاربست‌های تفسیر موضوعی شهید صدر ✔️ کارکردشناسی تفسیر موضوعی شهید صدر در حوزه علوم انسانی و نظام اجتماعی ✔️ تفسیر موضوعی شهید صدر و دانش هرمنوتیک ✔️ بررسی نقدهای تفسیر موضوعی شهید صدر 📱 جهت ثبت‌نام در پیام‌رسان ایتا یا از طریق پیامک، نام و نام‌خانوادگی و مدرک تحصیلی خود را به شماره ۰۹۱۲۷۵۴۰۱۳۱ (آقای محمدی) ارسال کنید. 🆔 @shahidsadr
▫️«شهیدصدر و اثبات گرایی»▫️ 🔘شهید صدر با سطح‌بندی معرفت‌های بشری، عقل گرایی و تجربه گرایی محض را نفی می کند. وی افزون بر لازم دانستن رجوع به تجربه در برخی لایه های علم، تجربه‌گرایی محض را غیرممکن دانسته، هر نظریه تجربی را نیازمند تکیه داشتن به دیدگاه عقلی پیشین می‌داند و اساس و آغاز علم و معرفت بشری را از عقل می‌داند (صدر، فلسفتنا، ص 13 و 26). «علیت» یک نمونه از معرفت‌هایی است که از دیدگاه صدر با تجربه محض حسّی قابل درک نیست (همان، ص 78-809). ☑️این دیدگاه به روشنی، نفی پوزیتیویسم در نظر شهیدصدر را نشان می دهد. https://eitaa.com/allamehsadr
💠 سلسله نشست‌های تخصصی تفسیر موضوعی شهید صدر 📍نشست دوم «پیشینه تفسیر موضوعی شهید صدر» ✅ حجت‌الاسلام‌ و‌ المسلمین علیرضا محمدی فرد، عضو هیئت علمی دانشگاه بین‌المللی المصطفی(ص) 🔺 زمان: چهارشنبه، ۱۲ بهمن، ساعت ۱۶ 🔺 مکان: تهران، اتوبان حقانی (غرب به شرق)، خروجی كتابخانه ملی، اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و كتابخانه ملی 📌 حضور مجازی از طریق: https://www.skyroom.online/ch/saman2/460-5042-heyat.school/ 🆔 @shahidsadr 🆔 @dorehtafsirshahidsadr
💠سلسله نشست‌های تخصصی تفسیر موضوعی شهید صدر 📍نقشه محتوایی نشست دوم «پیشینه تفسیر موضوعی شهید صدر» استاد دومین نشست چه کسی است؟ در این نشست حجت الاسلام علیرضا محمدی فرد طرح موضوع خواهند کرد‌. ایشان دانش‌آموخته حوزه علمیه قم، دکتری علوم قرآن و حدیث، مدرس سطح عالی حوزه علمیه قم و عضو هیئت علمی دانشگاه بین‌المللی المصطفی(ص) است. بخش‌هایی از کتاب مطالعات قرآن و نظریه‌پردازی در علوم انسانی به قلم حجت الاسلام محمدی فرد نگاشته شده است. هم‌چنین مقالات «از موضوع تا مسئله علم در تفسیر موضوعی شهیدصدر»، «اعتبارسنجی کاربست روش نظریه زمینه‌ای به مثابه تفسیر موضوعی (با محوریت دیدگاه‌های شهیدصدر)» و «تقارن تاریخی ایده رویکرد و پارادایم در چیستی علوم انسانی» توسط ایشان نوشته شده است. ✅ در نشست «پیشینه تفسیر موضوعی شهید صدر» درباره چه سرفصل‌هایی گفت‌وگو خواهیم کرد؟ ۱. بازخوانی سیر تحولی تفسیر موضوعی؛ ۲. رابطه تفسیر علمی با تفسیر موضوعی؛ ۳. نوآوری شهیدصدر در تحول تفسیر موضوعی؛ ۴. ویژگی‌های تفسیر موضوعی شهیدصدر ✅ برای حضور در این جلسه چه مطالعاتی پیشنهاد می‌شود؟ ۱. مطالعات قرآن و نظریه‌پردازی در علوم انسانی/ علیرضا محمدی فرد و هادی موسوی/ پژوهشگاه حوزه و دانشگاه ۲. مبانی و سیر تاریخی تفسیر موضوعی قرآن/ بهروز یداله پور/ دارالعلم ۳. علم و دین/ ایان باربور/ مرکز نشر دانشگاهی ۴. علم دینی/ دکتر سید حمیدرضا حسنی، دکتر مهدی علی‌پور و سید محمدتقی موحد ابطحی/ پژوهشگاه حوزه و دانشگاه 🔰 برای دسترسی بیشتر به منابع مطالعاتی و مرور زندگینامه علامه صدر می‌توانید به وبگاه تخصصی زیر مراجعه کنید: 🆔 Mbsadr.ir 🔺 زمان: چهارشنبه، ۱۲ بهمن، ساعت ۱۶ 🔺 مکان: تهران، اتوبان حقانی (غرب به شرق)، خروجی كتابخانه ملی، اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و كتابخانه ملی 🆔 @dorehtafsirshahidsadr
گزارش نشست نخست توسط حجت الاسلام موذنی👇
💠 سلسله نشست‌های تخصصی تفسیر موضوعی شهید صدر 📍نشست اول «تاریخچه تفسیر موضوعی شهید صدر» ✅ حجت‌الاسلام‌ و‌ المسلمین سید امید مؤذنی، معاون پژوهشی پژوهشگاه شهیدصدر 🔺 زمان: سه‌شنبه، ۴ بهمن، ساعت ۱۶ 🔺 مکان: تهران، اتوبان حقانی (غرب به شرق)، خروجی كتابخانه ملی، اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و كتابخانه ملی 📌 حضور مجازی از طریق: https://vc.nlai.ir/andishgah/ 🆔 @dorehtafsirshahidsadr 🆔 @shahidsadr
📎حجت‌الاسلام‌ والمسلمین مؤذنی در اولین نشست از سلسله درس‌گفتارهای تفسیر موضوعی شهید صدر: 🔺تفسیر موضوعی شهید صدر پشتیبان نظری انقلاب اسلامی در حوزه روش و مبنا است ✅ شهید صدر در حوزه تفسیر نوآوری بسیار مهم داشت که سبک و مکتب جدیدی را در این زمینه ایجاد کرد؛ با این نوآوری می‌توان شهید صدر را پایه‌گذار یک مکتب جدید در تفسیر عنوان کرد که مرحله و نقطه عطفی در تفسیر است. ✅ شهید صدر تلاش کرده است مسئله اختلال سیستم آموزش حوزه در توجه به قرآن را حل کند؛ دستگاه فقاهت سنتی آیات مورد استفاده در استدلال‌های فقهی را در کتاب‌های فقهی درج و ناخواسته بین فقیه و قرآن نوعی فاصله ایجاد کرده است؛ شهید صدر سعی کرده است قرآن را به مثابه یک ضرورت علمی در دل پژوهش‌های رایج حوزوی قرار دهد. ✅ شهید صدر برای ساخت مکتب اقتصادی اسلام دو بخش گزاره‌های جزئی (با نام روبناها)، و مفاهیم (که زیربنا خوانده می‌شود) را لازم می‌داند که این مفاهیم همان چیزی است که شهید صدر بعدها روش دستیابی به آن را از طریق تفسیر موضوعی تبیین می‌کند. ✅ تفسیر موضوعی که آخرین فرآورده نظری شهید صدر است، در یک بافت خاص از شرایط تاریخی، اجتماعی و سیاسی شکل گرفته است که توجه به آن بسیار مهم است و می‌تواند ابعاد گوناگونی از دیدگاه‌های شهید صدر و کارکردهای تفسیر موضوعی وی را نشان دهد. ✅ محتوای تفسیر موضوعی شهید صدر مبنای انقلاب اسلامی را از حیث جامعه‌شناختی تأمین می‌کند و می‌گوید تحول اجتماعی از انسان آغاز می‌شود و انسان است که می‌تواند تحول تاریخی را در پی تحول اجتماعی رقم بزند؛ این را باید به‌عنوان زیرساخت فکری مهمی بپذیرید تا نخست امکان نظری عمل انقلابی شکل بگیرد، دوم عمل انقلابی تحقق و ادامه پیدا کند و سوم عمل انقلابی ارتقا پیدا کند. ✅ شهید صدر در درس چهاردهم تفسیر خود اشاره می‌کند که در تقسیم‌بندی اجتماع و شکل جامعه، بین نظام تقنین در حکومت اسلامی و بافت اجتماعی که قرآن طراحی می‌کند ارتباطی وجود دارد و نظام تقنین ما باید بر همین پایه نظام‌های اجتماعی که قرآن تعریف می‌کند استوار شود، وگرنه این تقنین با آن ساختارهای اجتماعی در تضاد خواهد بود و نظام قانونی نمی‌تواند تحول اجتماعی را پیش ببرد؛ یعنی شهید صدر دقیقاً گام‌های تحول اجتماعی را مبتنی بر انقلاب پیش‌بینی می‌کند و درباره اینکه ما نظام تقنین را چگونه مبتنی بر نظام اجتماعی شکل دهیم بحث می‌کند. ✅ روش فقاهت فردگرا در سال‌های متمادی تنها روش ارتباط با امت بود، آن هم با فتاوایی درباره مسائل خرد؛ شهید صدر ما را در فضای تولیدات خود به یک سطح جدید وارد کرده است که ارائه روش است؛ شهید صدر با روش استنطاق که در تفسیر موضوعی خود آن را ابداع کرده است، روش دستیابی به نظریه مبتنی بر دین را ارائه می‌کند. 🔍برای خواندن متن کامل اینجا را کلیک نمایید. 🆔 @shahidsadr