فرهنگنامه نجوم و فضا – مجموعه نویسندگان
اطلاعات جامع درباره تاریخ نجوم، منظومه شمسی، کاوشگران فضایی
- مناسب برای مطالعه مرجع و پژوهش
بارشهای شهابی قابل مشاهده در ایران:
بارش شهابی دلتا دلوی جنوبی (Southern Delta Aquariid)
- زمان فعالیت: از ۲۱ تیر تا ۱ شهریور
- اوج بارش: چهارشنبه ۸ مرداد
- بهترین زمان رصد در ایران: از ساعت ۲۰:۵۱ تا ۰۴:۴۶، با اوج در ساعت ۰۲:۰۰ بامداد
- مکان مناسب: مناطقی مثل اصفهان با آسمان تاریک و دور از نور شهر
- تعداد شهاب قابل مشاهده: حدود ۱۶ شهاب در ساعت در شرایط ایدهآل
بارش شهابی آلفا جدی (α-Capricornid)
- زمان فعالیت: از ۱۲ تیر تا ۲۴ مرداد
- اوج بارش: ۸ مرداد
- بهترین زمان رصد: ساعت ۰۰:۰۰ بامداد
- تعداد شهاب قابل مشاهده: حدود ۳ شهاب در ساعت در شرایط مناسب
بارش شهابی برساوشیها (Perseids)
- اوج بارش: ۲۲ مرداد
- این یکی از معروفترین و پرشهابترین بارشهاست و معمولاً در مناطق کوهستانی ایران مثل دماوند، کردستان یا کویر مرکزی بسیار دیدنیه.
سیارات فراخورشیدی یعنی چی؟
- سیاراتی هستن که به دور ستارههایی غیر از خورشید میچرخن.
- اولین کشف علمی اونها در سال ۱۹۹۲ تأیید شد و از اون زمان تا حالا، هزاران سیاره فراخورشیدی شناسایی شدن.
- این سیارات ممکنه شبیه زمین باشن، یا کاملاً متفاوت — از غولهای گازی داغ گرفته تا سیارات یخی و سنگی عجیب.
چطور کشفشون میکنن؟
اخترشناسان از روشهای مختلفی برای کشف این سیارات استفاده میکنن:
- روش گذر (Transit): وقتی سیاره از جلوی ستارهاش عبور میکنه و نور اون کم میشه.
- روش سرعت شعاعی: بررسی تغییرات در حرکت ستاره به دلیل کشش گرانشی سیاره.
- تصویربرداری مستقیم: دیدن خود سیاره با تلسکوپهای بسیار پیشرفته (خیلی سخت ولی ممکنه)
آیا امکان زندگی در اونها هست؟
- بعضی از این سیارات در منطقهای به نام کمربند حیات قرار دارن؛ جایی که دمای مناسب برای وجود آب مایع وجود داره.
- سیاراتی مثل پروکسیما قنطورس بی که فقط ۴ سال نوری از ما فاصله داره، جزو گزینههای بررسی برای وجود حیات هستن.
- همچنین سیاراتی به نام هایسینها کشف شدن که سطحشون با اقیانوسهای مایع پوشیده شده و ممکنه میزبان زندگی باشن.
آیا میتونیم به اونها سفر کنیم؟
فعلاً نه! حتی نزدیکترین سیاره فراخورشیدی با فناوری فعلی، دهها هزار سال طول میکشه تا بهش برسیم.
چرا مهمن؟
- مطالعه این سیارات به ما کمک میکنه بفهمیم آیا تنها سیاره قابل سکونت در جهان هستیم یا نه.
- همچنین باعث پیشرفت در فناوریهای رصد، شناخت جو سیارات، و حتی درک بهتر از خود زمین میشن.
اندوشیری
سیارات فراخورشیدی یعنی چی؟ - سیاراتی هستن که به دور ستارههایی غیر از خورشید میچرخن. - اولین کشف عل
چند تا از معروفترین و جالبترین سیارات فراخورشیدی کشفشده :
۱_پروکسیما قنطورس بی (Proxima Centauri b)
- نزدیکترین سیاره فراخورشیدی به زمین؛ فقط ۴.۲ سال نوری فاصله داره.
- به دور ستارهای کوچک و سرد میچرخه.
- در منطقهی قابل سکونت قرار داره؛ یعنی ممکنه آب مایع داشته باشه.
- یکی از بهترین گزینهها برای بررسی امکان وجود حیات.
۲_۵۵ Cancri e
- سیارهای سنگی و بسیار داغ؛ دمای سطحش ممکنه به ۲۰۰۰ درجه سانتیگراد برسه
- به دور ستارهای در صورت فلکی سرطان میچرخه.
- احتمالاً سطحش از الماس و گرافیت تشکیل شده باشه
۳_TRAPPIST-1 System
- شامل هفت سیاره سنگی که به دور یک ستارهی کوچک میچرخن.
- سه تا از این سیارات در منطقهی قابل سکونت هستن.
- احتمال وجود آب مایع روی سطحشون وجود داره.
- یکی از جذابترین اهداف برای مأموریتهای آیندهی جستجوی حیات.
۴_VHS 1256b
- سیارهای غولپیکر و گازی با فاصلهی حدود ۴۰ سال نوری از زمین.
- دارای طوفانهای عظیم گرد و غبار در جو خودش هست.
- با کمک تلسکوپ فضایی جیمز وب، ویژگیهای جوش بهطور دقیق بررسی شده.
۵_Kepler-452b
- به عنوان "زمین دوم" شناخته میشه.
- در منطقهی قابل سکونت ستارهای شبیه خورشید قرار داره.
- اندازهاش کمی بزرگتر از زمینه و احتمالاً سطح سنگی داره.
تفاوتهای کلیدی سیارات فراخورشیدی با زمین:
۱_اندازه و جرم
- بعضی از سیارات فراخورشیدی چند برابر زمین بزرگترن (مثل غولهای گازی)، و بعضیها کوچیکتر یا هماندازه زمین هستن.
- مثلاً سیارهی ۵۵ Cancri e حدود ۲ برابر زمین قطر داره و بسیار سنگینه.
۲_ترکیب و ساختار
- زمین یک سیارهی سنگی با پوسته جامد و هستهی فلزیه.
- اما سیارات فراخورشیدی میتونن:
- کاملاً گازی باشن (مثل مشتری)
- سطحی از یخ یا آب داشته باشن
- حتی از مواد عجیب مثل الماس و گرافیت تشکیل شده باشن
۳_ فاصله از ستاره میزبان
- زمین در فاصلهای مناسب از خورشید قرار داره که آب مایع میتونه وجود داشته باشه.
- خیلی از سیارات فراخورشیدی یا خیلی نزدیکن و داغن، یا خیلی دورن و یخزده.
- فقط تعداد کمی در کمربند حیات قرار دارن؛ مثل پروکسیما قنطورس بی یا TRAPPIST-1e.
۴_جو و شرایط سطحی
- جو زمین برای زندگی عالیه: اکسیژن، نیتروژن، دمای مناسب.
- اما جو بعضی سیارات فراخورشیدی:
- پر از گازهای سمی مثل متان یا آمونیاک
- دارای طوفانهای عظیم گرد و غبار مثل سیارهی VHS 1256b
- یا اصلاً جو ندارن!
۵_ اقلیم و فصول
- زمین فصول منظم داره بهخاطر شیب محوری پایدارش.
- بعضی سیارات مثل کپلر 186f و کپلر 62f هم اقلیم پایداری دارن و ممکنه فصول مشابه زمین داشته باشن.
- اما خیلیها اصلاً فصل ندارن یا دمای سطحشون دائماً در حال تغییره.
اندوشیری
سال ۱۹۴۵ ژان پل سارتر قبول میکنه تو یه سخنرانی عقاید خودش درباره اگزیستانسیالیسم رو تشریح بکنه و سوء برداشت هایی که راجب تفکراتش شده رو توضیح بده. یکسال بعدش طبق همین سخنرانی کتابش چاپ میشه و اسم سارتر رو جهانی مطرح میکنه. این کتاب برای آشنایی با مفهوم فلسفه اگزیستانسیالیستی و اینکه اصلا به چه دردی میخوره و چی هست خیلی مفید میتونه باشه. عقاید سارتر رفته رفته زیربنای فلسفه اگزیستانسیال شد.